KİK Kararı: 2012/UH.III-3770

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/057
Gündem No : 55
Karar Tarihi : 26.09.2012
Karar No : 2012/UH.III-3770
BAŞVURU SAHİBİ:
Tekinler Turizm Nakliyat Tem. Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., MUSALLA BAĞLARI MAH. ŞEHİT AHMET DEĞERLİ SK. AKGÜL SİT. NO: 15/B KONYA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Meram İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, Sükran Mahallesi Tevfikiye Cad. Valilik Binası 42010 KONYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/92005 İhale Kayıt Numaralı "Taşımalı Öğrencilere Sıcak Öğle Yemeği" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Meram İlçe Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 09.08.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Taşımalı Öğrencilere Sıcak Öğle Yemeği” ihalesine ilişkin olarak Tekinler Turizm Nakliyat Tem. Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 29.08.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 10.09.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 13.09.2012tarih ve 31180sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 12.09.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/3417sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetleihale üzerinde kalan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin 3’üncü fıkrasında “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü yer almaktadır.

Anılan Yönetmeliğin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde; “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

…

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir…

…79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

79.4.2. İhale komisyonu tarafından yapılacak aşırı düşük teklif değerlendirmesinde aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

79.4.2.1. İhale komisyonu, teklifin önemli bileşenlerine ilişkin olarak;

a) Verilecek hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve hizmetlerin temininde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle aşırı düşük teklifleri değerlendirerek ihaleyi sonuçlandıracaktır.

Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,

e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir…

79.4.2.5

…Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

…

79.4.2.12. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin, altında olamaz.

İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.

İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

(79.4.2.12.) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.” açıklaması yer almaktadır.

Şikâyete konu ihalede yaklaşık maliyetin Milli Eğitim Bakanlığı tarafından sıcak öğün yemekler için belirlenen birim fiyatlar esas alınarak hesaplanmak suretiyle toplam 179.193,60 TL olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesinde tekliflerin Kanun’un 37’nci maddesine göre değerlendirilmesinin ardından, tespit edilen yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olduğu belirlenen teklifler reddedilmeden önce, idarece belirlenen süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak istenileceği ve istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınarak aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi sonucunda ihalenin karara bağlanacağı hükme bağlanmıştır.

Yaklaşık maliyet tutarı olan 179.193,60 TL’nin ilgili mevzuat hükmü uyarınca %20 kâr içerdiğinden hareketle, kârsız yaklaşık maliyet tutarının 149.328,00 TL’ye tekabül ettiği hesaplanmış, ihale üzerinde kalan istekli Atik Petrol Tic. Ltd. Şti. tarafından ihaleye 127.785,60 TL, Tekinler Tur. Nak. Tem. Gıda İnş. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından ise 149.817,60 TL teklif verildiği görülmüştür.

İhaleye sunulan tekliflere bakıldığında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif fiyatının, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesinin 3’üncü fıkrasında öngörülen yüklenici kâr marjının üst sınırı olan %20 oranı indirgenmiş yaklaşık maliyet tutarının (149.328,00 TL) altında olduğu belirlenmiştir.

İdarece 10.08.2012 tarih ve 11793 sayılı Atik Petrol Tic. Ltd. Şti.ne gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında, ilgili ve detaylı açıklamanın en geç aynı gün 10.08.2012 tarihi saat 12.30’a kadar idareye verilmesi gerektiği bildirilmiş, anılan istekli tarafından aynı gün idareye aşırı düşük teklif açıklaması sunulmuş ve yine aynı gün (10.08.2012) saat 14.20’de alınan ihale komisyon kararı ile ihale anılan istekli üzerinde bırakılmıştır.

İhale üzerinde kalan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan dilekçede; kendilerine ait sulu ve normal tarım yapılabilen yeteri kadar arazilerinin mevcut olduğu, bu arazilerinde birçok tarım ürününün üretildiği, fabrikalarında hazırlanıp sunulan yemeklerin %50’den fazlasının kendileri tarafından üretildiği, iş yerlerinin ve hizmet araçlarının kendi mülkiyetinde olduğu, bu nedenle kira giderlerinin olmadığı, tüm bu nedenlerden dolayı ihaleye daha düşük teklif verebildikleri belirtilmiştir. Ayrıca Beyşehir Ziraat Odası’ndan alınan 31.08.2012 tarih ve 102 sayılı Mustafa Atik adına düzenlenmiş Çiftçilik Belgesi, 19.04.2004 tarih ve 539304.00 sayılı Sanayi Sicil Belgesi, çeşitli gıdalara ilişkin olarak farklı işyerlerinden alınan 28.08.2012 ve 03.07.2012 tarihli faturalar, Atik Petrol Tic. Ltd. Şti. ve Mustafa Atik’e ait akaryakıt istasyonu, lokanta ve tarım arazilerine ilişkin çeşitli tapular dışında, açıklama kapsamında başka bir belgenin sunulmadığı anlaşılmıştır.

İhale dosyası incelendiğinde ihale üzerinde kalan istekli tarafından yukarıda yer alan mevzuata hükümlerinde belirtilen, aşırı düşük teklif açıklamalarını teşvik etmek üzere mevzuatta sunulabileceği öngörülen belgelerin sunulmadığı anlaşılmıştır.

Buna göre, Atik Petrol Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun görülmesi ve 10.08.2012 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin bu istekli üzerinde bırakılması işlemlerinin mevzuata uygun olmadığı sonucuna ulaşılmış, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

Diğer yandan idarece isteklilere gönderilen 10.08.2012 tarih ve 11793 sayılı aşırı düşük teklif sorgulama yazısında “…sulu ve sıcak öğle yemeğinin bu birim fiyatla verilebilmesi ile ilgili detaylı açıklamanın 10.08.2012 tarihi saat 12.30’a kadar Müdürlüğümüze bildirilmesi hususunda gereğini rica ederim.” şeklinde ifadelerin yer aldığı görülmüştür.

İstekliye yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasında, açıklama için mevzuat uyarınca en az üç iş günü süre verilmesi gerekirken, aynı gün saat 12.30’a kadar açıklama istenilmesinin, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4’üncü maddesine aykırı olduğu ancak anılan isteklinin belirtilen gün ve saatten önce açıklamasını idareye sunduğu anlaşılmıştır.

Teknik Şartname’de sıcak yemeklere ait porsiyonların toplam gramajlarının yemek listesi şeklinde belirtildiği, ayrıca yemek listesinde kullanılması gereken ana malzemelerin miktarlarının gramajlar şeklinde belirtildiği görülmüş ancak belirtilen yemek çeşitlerinin içeriğini oluşturan malzemelerin tür ve miktarlarının hangi ölçülerde kullanılacağına dair hususun açıkça yer almadığı, yine aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında idarece örnek menülerin verilmediği anlaşılmıştır.

İdarece yemek porsiyonlarında kullanılacak malzeme tür ve miktarlarına ilişkin belirleme yapılmaması ve sorgulamaya tabi istekliler tarafından sunulacak aşırı düşük teklif açıklamalarında yemeğin yapımı sırasında kullanılacak girdi miktarlarının belli olmaması nedeniyle belirtilen yemek çeşitlerinin maliyetinin tespit edilme imkânının bulunmadığı anlaşılmıştır.

Tüm bu tespit ve değerlendirmeler neticesinde isteklilerin tekliflerini oluşturması, değerlendirilmesi ve aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı şekilde sonuçlandırılması imkânının bulunmaması nedeniyle ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi