KİK Kararı: 2012/UH.III-3721

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/056
Gündem No : 86
Karar Tarihi : 19.09.2012
Karar No : 2012/UH.III-3721
BAŞVURU SAHİBİ:
Uşak Mevlana Gıda Tem. Tar. Hayv. Güv. San. Tic. Ltd. Şti., ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ 103 CADDE NO:96/H UŞAK

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Uşak İl Milli Eğitim Müdürlüğü , Kurtulus Mah. Enstıtü Sok. 4 64100 UŞAK

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/86731 İhale Kayıt Numaralı "Uşak İli Taşımalı Eğitim Kapsamında 14 Taşıma Merkezine 1721 Öğrenciye 179 Gün Sıcak Öğle Yemeği Hizmet Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Uşak İl Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 27.07.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Uşak İli Taşımalı Eğitim Kapsamında 14 Taşıma Merkezine 1721 Öğrenciye 179 Gün Sıcak Öğle Yemeği Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Uşak Mevlana Gıda Tem. Tar. Hayv. Güv. San. Tic. Ltd. Şti.nin 22.08.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 28.08.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 04.09.2012 tarih ve 30241 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.09.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/3307 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu belgelerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4.2.11’inci maddesine uygun olmadığı gerekçesiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ancak söz konusu düzenlemenin toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen belgeler için geçerli olduğu, açıklamalarının ise anılan Tebliğ’in 79.4.2.14’üncü maddesine dayandığı ve sunduğu proforma faturaların toptancı halinde faaliyet gösteren tedarikçi bir firmadan alındığı iddiasına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin 3’üncü fıkrasında “ Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak %20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü,

Aynı Yönetmelik’in “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde; “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde;“ 79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;

İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden işçilik hesaplama modülü kullanılarak %3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.

…

79.3. Asgari işçilik maliyeti;

i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),

ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,

iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.

79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dâhil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.

79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

79.4.2. İhale komisyonu tarafından yapılacak aşırı düşük teklif değerlendirmesinde aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

79.4.2.1. İhale komisyonu, teklifin önemli bileşenlerine ilişkin olarak;

a) Verilecek hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve hizmetlerin temininde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle aşırı düşük teklifleri değerlendirerek ihaleyi sonuçlandıracaktır.

79.4.2.2. Verilecek hizmetin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler, hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya hizmetin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul, özgünlük ya da hizmetin ekonomik olması sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gerekmektedir.

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,

e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

…

79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.4.2.5. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.4.2.7. İsteklinin, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilen fiyat tarifelerinde belirtilen fiyatları kullanması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir tarifeyi gösterir belgeyi sunması yeterlidir. (Örnek: Orman Genel Müdürlüğüne bağlı işletmeler tarafından satılan ürünlere ilişkin ilan edilmiş fiyatlar vb.)

79.4.2.8. İstekli tarafından açıklaması yapılacak girdinin fiyatının, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılması yeterlidir.(Örnek: EPDK tarafından il bazında günlük olarak yayımlanan akaryakıt fiyatları vb.)

79.4.2.9. İstekli tarafından perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarının kullanılması halinde, ilgili mala ait sadece ilan/davet ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan bir fiyatı gösteren mağaza veya market yönetimince onaylanmış kataloğu sunması yeterlidir.

79.4.2.10. İstekli tarafından ticaret borsalarında oluşan fiyatların kullanılması halinde, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51’inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın ihale tarihinden önceki son işlem tarihinde gerçekleşen asgari fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılması yeterlidir.

79.4.2.11. İstekli tarafından yaş sebze ve meyve için, toptancı halinde oluşan fiyatların kullanılması halinde, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın, ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait asgari fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılması yeterlidir.

…

79.4.2.14. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

79.4.2.15. Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(79.4.2.4.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (79.4.2.5.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(79.4.2.12.) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.

79.4.2.16. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

Yukarıda belirtilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2009”, 15.7.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2010” dur.

…

79.4.2.19. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin %3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir.

…

79.4.2.24. Yemek hizmet alımı ihalelerinde, çalıştırılacak personelin giyim gideri ile su, tuz, baharat, peçete ve masa örtüsü giderleri için yapılacak açıklamalara ilişkin olarak isteklilerden belge sunmaları istenmeyecektir. İhale komisyonu ayrıca, bu girdiler dışındaki girdilerden de belgelendirilmesine gerek bulunmayanları tespit edebilecektir.

…

79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve %3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.…” açıklaması,

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. İstekliler tekliflerine vergi (KDV Hariç), resim, harç ve benzeri, ulaşım giderlerini dâhil edeceklerdir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir. düzenlemesi,

Teknik Şartname’nin “Verilecek Yemeğin Zamanı ve Şekli” başlıklı 5’inci maddesinde “ Yüklenici her öğrenciye ayrı, 12.30 ile 13.30 saatleri arasında, öğle yemeği saatinde 14 Taşıma Merkezi İlköğretim okulunda aynı anda, iş yerinde hazırladığı yemeği kendi elemanları tarafından dağıtacak, yemek bitiminde tabldot tabaklarını toplayarak aynı gün götürecektir.” düzenlemesi,

Aynı Teknik Şartname’nin “Teknik Şartlar” başlıklı 7’nci maddesinin (e) bendinde “ Yüklenici firma her okula bir servis elemanı tahsis eder, ilgili eleman yemeğin dağıtımından ve dağıtım sonrası yemekhanenin temizlenmesinden sorumludur.” düzenlemesi, (c) bendinde “ Yüklenici, Gıda mühendisi veya Tarım ve Köy İşleri Bakanlığının Gıda ve Gıda ile temas eden madde ve malzemeleri üreten iş yerlerine çalışma ve üretim izin işlemleri ile sorumlu yönetici istihdamı hakkında yönetmelikte belirtilen yetkililer kontrolünde üretim ve dağıtım yapacaktır. Yemek hazırlık merkezi ve dağıtım araçlarının tüm sağlık şartlarına uygunluğundan ve hijyeninden yüklenici sorumludur.” düzenlemesi ile (j) bendinde “ Yüklenici 1 adet sorumlu yönetici belgesini idareye ibraz edecektir …” düzenlemesi,

Anılan Teknik Şartname’nin “Diğer Hususlar” başlıklı 8‘inci maddesinin 9’uncu bendinde “ Yemeğin taşınmasında, yemek servisini yapılmasında, yemek sonrası temizlik hizmetlerinin yapılmasında görevlendirilecek personel yüklenici firma tarafından temin edilecek, bu hususta yapılacak tüm giderler (maaş, SSK pirimi vergi vb.) yüklenici firma tarafından karşılanacaktır …” düzenlemesi ile 17’nci maddesinde “ Yüklenici tarafından, öğrencilere verilmek üzere yapılan yemeklerde meydana gelebilecek besin zehirlenmelerine karşı, yemek verilecek öğrenci sayısını kapsayacak şekilde Mesul Mali Sorumluluk Sigortası yaptırılacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yapılan incelemede, ihale konusu işin “ Uşak İli Taşımalı Eğitim Kapsamında 14 Taşıma Merkezine 1721 Öğrenciye 179 Gün Sıcak Öğle Yemeği Hizmet Alımı İşi ” olduğu ve ihale konusu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet türü olmadığı,

İdarece hazırlanan yaklaşık maliyetin, Milli Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğü’nün 21.03.2012 tarihli ve 4667 sayılı yazısı esas alınarak kâr dâhil toplam 754.744,55 TL olarak belirlendiği, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kâr oranı konusunda herhangi bir bilginin bulunmadığı,

Teklif tutarı 536.022,66 TL olan başvuru sahibi Vizyon Gıda Med. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin; teklif tutarı 560.667,38 TL olan Him-Er Gıda Un ve Unlu Mad. San. Tic. Ltd. Şti.nin; teklif tutarı 566.294,40 TL olan Turgut Aşevi Yem. Tem. İnş. Tic.in ve teklif tutarı 585.312,10 TL olan Uşak Mevlana Gıda Tem. San. Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu,

Turgut Aşevi Yem. Tem. İnş. Tic.in teklifinin açıklama sunmadığı için değerlendirme dışı bırakıldığı, açıklama sunan diğer 3 isteklinin açıklamalarının uygun kabul edilmeyerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin teklif tutarı 625.359,77 TL olan Han-Merkez Tabldot Gıda San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, teklif tutarı 626.386,64 TL olan Uşak Akdağ Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin de ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür.

İhale komisyonu tarafından teklifi aşırı düşük olarak değerlendirilen 4 istekliden 30.07.2012 tarihli yazılar ile “…tabldot şeklinde Milli Eğitim Bakanlığının belirlediği üç çeşit yemeğin nasıl karşılanacağı, verdiğiniz teklifteki fiyata göre maliyetini, götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemlerini veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatları ve bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı hizmeti gerçek piyasa şartlarını gösteren teklif mektupları, varsa avantajlı maliyet düşürücü unsurlar, genel giderler (personel giderleri, SSK payı, vergiler vs.), sözleşme giderleri (damga vergisi, sözleşme harcı, karar pulu bedeli vs.) ve teklif bedelini gösteren metrajlı hesap cetvelini ” belirten aşırı düşük teklif açıklamasının istenildiği görülmüştür.

Başvuru sahibi Uşak Mevlana Gıda Tem. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından teklif bedeline ilişkin olarak sunulan açıklama ve açıklamaya ilişkin tevsik edici belgeler incelendiğinde;

İşçilik, yemek, temizlik malzemesi, giyim, araç yakıt ve bakım, demirbaş amortisman doğalgaz, elektrik, su, sözleşme ve ambalaj gibi diğer giderlere yer verilen bir açıklama yazısının sunulduğu,

Teknik Şartname’de yer alan 4 haftalık örnek yemek listesindeki tüm menülere ait maliyetlerin yer aldığı bir tablonun ve her bir menünün bileşenlerinin miktar ve tutar itibariyle gösterildiği tabloların sunulduğu,

İhale konusu işte kullanılması öngörülen araçlara ait araç ruhsatlarının sunulduğu, söz konusu araçlar için 6.540,00 TL amortisman bedelinin öngörüldüğü, araçların ortalama yakıt tüketimine ilişkin Sadıkoğlu Otomotiv San. Tic. Ltd. Şti.nden alınan bir yazının ve Kar-Pet Karahan Petrol Tic. Ltd. Şti.nden alınmış motorine ait fişlerin ve ayrıca söz konusu fişlerin yanı sıra bir maliyet/satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.5) sunulduğu tespit edilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4.2.16’ncı maddesi gereğince, aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulmasının geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyeceği dikkate alındığında, yapılan belgelendirmenin uygun olmadığı görülmüştür.

Aylık araç bakım giderine ilişkin olarak bir alış faturasının ve ek olarak bir maliyet/satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.5) sunulduğu, bu şekliyle yapılan belgelendirmenin mevzuata uygun olmadığı tespit edilmiştir.

İhale konusu işte toplam 14 kişi çalıştırılacağının öngörüldüğü, işçilik maliyetinin tespiti amacıyla hesaplamaya ilişkin bir tablonun sunulduğu, söz konusu hesaplamada 01.07.2012- 31.12.2012 tarihleri arasında geçerli olan asgari ücretin brüt tutarının esas alındığı tespit edilmiştir.

Kullanılacak temizlik sarf malzemeleri için toplam 10.165,95 TL öngörüldüğü, söz konusu gideri tevsik amacıyla bir alış faturasının sunulduğu, bu şekliyle yapılan belgelendirmenin mevzuata uygun olmadığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, ihale dokümanında söz konusu malzemelerin miktar ve türüne ilişkin olarak liste şeklinde herhangi bir belirleme yapılmadığı dikkate alındığında, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında söz konusu malzemelerin maliyetini tevsik için belgelendirme yapılmasına gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.

Personele verilecek, iş önlüğü ve iş elbisesi için 1.344,00 TL bedel öngörüldüğü, bu maliyeti tevsik için Karacanlar Tekstil Giyim San. Tic. Ltd. Şti.nden alınan 27.07.2012 tarihli bir yazının ve ek olarak bir maliyet/satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.6) sunulduğu, söz konusu yazısının üzerinde mevzuat gereğince bulunması zorunlu ibarenin ve SMMM onayının yer almadığı, bu yazının proforma fatura veya fiyat teklifi niteliğinde olmadığı, dolayısıyla yapılan belgelendirmenin uygun olmadığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4.2.24’üncü maddesi gereğince, yemek hizmet alımı ihalelerinde çalıştırılacak personelin giyim gideri için yapılacak açıklamalara ilişkin olarak isteklilerden belge sunmalarının istenmeyeceği dikkate alındığında, söz konusu giderin maliyetini tevsik için belgelendirme yapılmasına gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.

Elektrik ve su tüketimlerine dair fatura tahsilatı belgelerinin sunulduğu ancak muhtemel sarfiyat miktarı ve bu miktarların maliyet bedelleri hususunda herhangi bir açıklamanın yapılmadığı görülmüştür.

İhale konusu işte kullanılacak “peçete, bone, eldiven, çöp poşeti, streç ve maske” giderleri için bir alış faturasının ve ek olarak bir maliyet/satış tutarı tespit tutanağının (Ek-O.5) sunulduğu, bu şekliyle yapılan belgelendirmenin mevzuata uygun olmadığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, ihale dokümanında söz konusu malzemelerin miktar ve türüne ilişkin olarak liste şeklinde herhangi bir belirleme yapılmadığı dikkate alındığında, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında söz konusu malzemelerin maliyetini tevsik için belgelendirme yapılmasına gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.

Yemek menülerinin girdi maliyetlerini tevsik etmek için toplam 6 adet proforma faturanın ve ek olarak maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının (Ek-O.5) sunulduğu, 3 faturanın üzerinde mevzuat gereğince bulunması zorunlu ibarenin ve SMMM onayının yer aldığı ancak Ulaşan Sebze ve Meyve Komisyoncusu Gökhan ULAŞAN’dan, Has Karakuş Gıda Hayv. San. Tİc. Ltd. Şti.nden ve Banazlı Biçer Piliç-Ali Osman BİÇER’den alınan proforma faturaların üzerinde SMMM onayı bulunduğu halde, mevzuat gereğince bulunması zorunlu ibarenin yer almadığı, bu şekliyle yapılan belgelendirmenin mevzuata uygun olmadığı tespit edilmiştir.

Söz konusu isteklinin “ Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu belgelerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4.2.11’inci maddesine uygun olmadığı ” gerekçesiyle ihale komisyonu tarafından değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır. Tebliğ’in anılan maddesinde “ İstekli tarafından yaş sebze ve meyve için, toptancı halinde oluşan fiyatların kullanılması halinde, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın, ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait asgari fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılması yeterlidir.” düzenlemesinin yer aldığı,

Ulaşan Sebze ve Meyve Komisyoncusu Gökhan ULAŞAN’dan alınan proforma faturada firma adresinin “Yeni Sebze ve Meyve Hali” olarak belirtildiği, söz konusu faturanın toptancı hali idaresi tarafından değil toptancı halinde faaliyet gösteren tedarikçi bir firmadan alındığı görülmüştür. İhale komisyonunun, söz konusu isteklinin teklifini değerlendirme dışı bırakma gerekçesinin yerinde olmadığı anlaşılmakla birlikte yapılan diğer tespitler doğrultusunda, sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı sonucuna varıldığından isteklinin değerlendirme dışı bırakılma işleminin sonuç itibariyle yerinde olduğu anlaşılmış ve başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

1-Vizyon Gıda Med. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından teklif bedeline ilişkin olarak sunulan açıklama ve açıklamaya ilişkin tevsik edici belgeler incelendiğinde;

Teknik Şartname’de yer alan örnek yemek listesindeki 1’inci haftanın menülerine ait bileşenlerin gösterildiği bir analizin ve teklif bileşenlerinin (yemek maliyeti, işçilik maliyeti, diğer giderler, sözleşme giderleri) maliyetlerine ait bir tablonun sunulduğu görülmüştür.

“Ekmek” fiyatını tevsik için Uşak Fırıncılar ve Unlu Madde İmalatçıları Esnaf Odası’ndan alınan, il bazında ekmek fiyatının gösterildiği 06.08.2012 tarihli bir yazının sunulduğu tespit edilmiştir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4.2.8’inci maddesi gereğince, istekli tarafından açıklaması yapılacak girdi fiyatının, kamu kurum ve kuruluşlarınca ilan edilen ilgili mala ilişkin asgari fiyatlara uygun olması halinde, sadece ilan ile ihale tarihi arasında (ihale tarihi hariç) geçerli olan asgari fiyatın belgelendirilmesi suretiyle açıklama yapılmasının yeterli olduğu, şikâyete konu ihalenin ilan tarihinin 06.07.2012 ve ihale tarihinin 27.07.2012 olduğu dikkate alındığında, ekmek fiyatına ilişkin olarak yapılan belgelendirmenin tarih itibariyle mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Teklif bileşenlerinin maliyetlerinin yer aldığı tabloda, 81.448,761 TL işçilik maliyeti öngörüldüğünün belirtildiği ancak bu giderle ilgili olarak sadece 08.07.2012 tarihli SGK Tebliği ile Yayımlanan Asgari İşçilik Oranları Listesi’nin sunulduğu, işçilik maliyetini tevsik edici geçerli bir belgelendirmenin yapılmadığı tespit edilmiştir.

Yemek dağıtımında kullanılacak araçların yakıt giderini tevsik için EPDK tarafından yayımlanan 19.07.2012 tarihli bir fiyat listesinin sunulduğu ancak kullanılacak araç sayısı, bu araçların yakıt sarfiyatı, amortisman giderleri ve söz konusu giderlerin toplam maliyeti hususunda herhangi bir açıklamanın/belgelendirmenin yapılmadığı görülmüştür.

Elektrik ve su tüketimlerine dair fatura tahsilatı belgelerinin sunulduğu ancak muhtemel sarfiyat miktarı ve bu miktarların maliyet bedelleri hususunda herhangi bir açıklamanın yapılmadığı görülmüştür.

Menü bileşenlerine ait analizde yer alan girdilerin fiyatlarını tevsik etmek üzere Migros Toptan A.Ş.den alınan ve “Temmuz ayı fiyat listesi” olduğu belirtilen fiyat listelerinin sunulduğu, söz konusu listelerin perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat katalogları niteliğinde olduğu anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4.2.9’uncu maddesi gereğince söz konusu katalogların aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında kullanılması halinde mağaza veya market yönetimince onaylanmış olmaları gerekmektedir. İstekli tarafından sunulan listelerde, kaşe ve imzanın yer aldığı görülmekle birlikte kaşenin silik olması ve imzası bulunan şahsın, mağaza yönetiminde görevli olup olmadığına dair herhangi bir açıklayıcı belgenin/bilginin bulunmaması dolayısıyla gerekli inceleme/araştırma yapıldıktan sonra belgenin geçerliliği konusunda karar verilmesi gerekmekte ise de söz konusu isteklinin “ Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.15’inci maddesi gereğince, 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’na göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerektiği halde aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu belgelerin isteklinin kendisi tarafından tasdiklendiğinin anlaşıldığı ” gerekçesiyle ihale komisyonu tarafından değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

İstekli tarafından sunulan fiyat kataloglarını onaylayan şahsın mağaza yönetiminde görevli olup olmadığı hususunda gerekli inceleme/araştırma yapıldıktan sonra belgenin geçerliliği konusunda karar verilmesi gerekmekle birlikte yapılan diğer tespitler doğrultusunda, söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının da uygun olmadığı ve teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

2- Him-Er Gıda Un ve Unlu Mad. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından teklif bedeline ilişkin olarak sunulan açıklama ve açıklamaya ilişkin tevsik edici belgeler incelendiğinde;

Çiğ girdi maliyeti, ekmek, personel, temizlik malzemesi, demirbaş, sözleşme, LPG/doğalgaz, su, elektrik, akaryakıt ve ilaçlama giderlerine yer verilen bir açıklama yazısının ve söz konusu giderlerin maliyetlerinin gösterildiği bir maliyet analizi tablosunun sunulduğu,

İhale konusu işte toplam 20 kişi çalıştırılacağının öngörüldüğü, işçilik maliyetinin tespiti amacıyla hesaplamaya ilişkin bir tablonun sunulduğu, söz konusu hesaplamada 01.07.2012 - 31.12.2012 tarihleri arasında geçerli olan asgari ücretin brüt tutarının esas alındığı, personelin yemek gideri için 3.500,16 TL ve giyim gideri için de 821,00 TL bedel öngörüldüğü,

İhale konusu işte kullanılması öngörülen 2 araca ilişkin olarak araç ruhsatlarının sunulduğu, söz konusu araçlar ve diğer muhtelif demirbaşlar için toplam 7.600,00 TL amortisman gideri ve 2.700,00 TL bakım onarım gideri öngörüldüğü,

Söz konusu araçların kullanılacağı mesafeye ilişkin km hesabının ve yakıt tüketim miktarına ilişkin hesaplamanın yer aldığı bir tablonun ve söz konusu km hesabına ilişkin internet çıktılarının sunulduğu,

Kullanılacak temizlik sarf malzemeleri için toplam 1.175,58 TL öngörüldüğü,

Teknik Şartname’de yer alan 4 haftalık örnek yemek listesindeki tüm menülere ait maliyetlerin yer aldığı bir tablonun ve her bir menünün bileşenlerinin miktar ve tutar itibariyle gösterildiği tabloların sunulduğu tespit edilmiştir.

Yemek menülerinin girdi maliyetlerini tevsik etmek için toplam 10 adet proforma faturanın sunulduğu, tüm faturaların üzerinde mevzuat gereğince bulunması zorunlu ibarenin yer aldığı ve söz konusu faturaların SMMM tarafından onaylı olduğu, yapılan belgelendirmenin uygun olduğu görülmüştür.

Kullanılacak sarf ve temizlik malzemesi giderlerini tevsik için Reka Pazarlama ve Tic. Ltd. Şti.nden alınmış 3 adet proforma faturanın sunulduğu, söz konusu faturaların üzerinde mevzuat gereğince bulunması zorunlu ibarenin yer aldığı ancak faturaların “ Serbest Muhasebeci ” tarafından onaylandığı, bu şekliyle yapılan belgelendirmenin mevzuata uygun olmadığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, ihale dokümanında söz konusu malzemelerin miktar ve türüne ilişkin olarak liste şeklinde herhangi bir belirleme yapılmadığı dikkate alındığında, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında söz konusu malzemelerin maliyetini tevsik için belgelendirme yapılmasına gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.

Araçların yakıt giderini tevsik için Usaş Petrol Akaryakıt San. Tic. Ltd. Şti.nden alınmış 31.07.2012 tarihli bir proforma faturanın sunulduğu, söz konusu faturanın üzerinde mevzuat gereğince bulunması zorunlu ibarenin yer aldığı ve faturanın SMMM tarafından onaylı olduğu, yapılan belgelendirmenin esas itibariyle uygun olduğu, ancak toplam yakıt sarfiyatı için yapılan açıklamanın ön kabulden ibaret olduğu, bu hususta tevsik edici herhangi bir belgenin sunulmadığı görülmüştür.

İlaçlama maliyetini tevsik için Odak İlaçlama Yusuf EROĞLU-Çağlar ERKAN Adi Ortaklığı’ndan alınan 01.08.2012 tarihli bir proforma faturanın sunulduğu, söz konusu faturanın üzerinde mevzuat gereğince bulunması zorunlu ibarenin yer aldığı ve faturanın SMMM tarafından onaylı olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte, ihale dokümanında ilaçlama hususunda herhangi bir düzenleme bulunmadığı dikkate alındığında, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında söz konusu giderin maliyetini tevsik için belgelendirme yapılmasına gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, doğalgaz/LPG, elektrik ve su giderlerinin maliyetini tevsik edici herhangi bir belgelendirmenin yapılmadığı tespit edilmiştir.

Netice itibariyle söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının da uygun olmadığı ve teklifinin değerlendirme dışı bırakılması işleminin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

İdari Şartname’nin 25’inci maddesinde, teklif fiyata dâhil olan giderlerin ayrı ayrı belirtilmediği, 25.3’üncü maddede “ Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir.” düzenlemesinin yer aldığı ve “Diğer Hususlar” başlıklı 47’nci maddede “… İdari Şartname’de geçmeyen hususlarda teknik şartname hükümleri geçerlidir.” şeklinde bir düzenlemenin bulunduğu tespit edilmiştir.

Teknik Şartname’de hazırlanan yemeğin dağıtımında, yemek bitiminde tabldot tabaklarının toplanmasında ve yemekhanenin temizlenmesinde firma personelinin çalıştırılacağının belirtildiği, ayrıca meydana gelebilecek besin zehirlenmelerine karşı, yemek verilecek öğrenci sayısını kapsayacak şekilde “Mesul Mali Sorumluluk Sigortası” yaptırılacağı belirtilmiştir.

Teknik Şartname’de Eylül-Haziran dönemine ait 4 haftalık örnek yemek menülerinin yer aldığı, ancak aşırı düşük teklif açıklaması için isteklilere gönderilen yazıda, hangi menülerin açıklanması gerektiğinin belirtilmediği, söz konusu örnek menülerin yanısıra açıklanması istenilen önemli maliyet bileşenlerinin de belirlenmediği,

Vizyon Gıda Med. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin Teknik Şartname’de yer alan örnek yemek listesindeki 1’inci haftanın menüleri, Him-Er Gıda Un ve Unlu Mad. San. Tic. Ltd. Şti.nin ve başvuru sahibi Uşak Mevlana Gıda Tem. San. Tic. Ltd. Şti.nin ise 4 haftalık örnek yemek listesindeki tüm menüleri esas alarak yemek hazırlamada kullanılacak malzeme giderlerini açıkladığı,

İstekliler tarafından “mesul mali sorumluluk sigortası” için bir maliyet öngörülmediği, iki isteklinin “temizlik ve sarf malzemeleri” için açıklama sunarken diğer isteklinin bu konuda açıklama sunmadığı, bir isteklinin “ilaçlama maliyeti” için açıklama sunarken diğer isteklilerin bu konuda açıklama sunmadığı, iki isteklinin doğalgaz maliyetini açıklarken diğer isteklinin bu konuda açıklama yapmadığı, kullanılacak araçların amortisman ile bakım onarım giderleri hususunda da benzer bir durum olduğu tespit edilmiştir.

Netice itibariyle eşit muamele ilkesi gereği, aşırı düşük teklif sorgulamasının tüm istekiler için eşit koşullarda yapılması ve sunulan açıklamaların objektif kriterlere göre değerlendirilmesi gerektiği dikkate alındığında, idare tarafından açıklama istenilecek örnek yemek menüsünün ve önemli maliyet bileşenlerinin açıkça belirlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle aşırı düşük teklif açıklaması sunan söz konusu 3 istekli ile açıklama sunmayan Turgut Aşevi Yem. Tem. İnş. Tic.in yeniden aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerekmekte ise de 19.09.2012 tarihli ve 2012/UH.III-3719 sayılı Kurul Kararı ile iş deneyimi koşulunu sağlayamadıkları gerekçeleri ile Vizyon Gıda Med. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin ve Uşak Mevlana Gıda Tem. San. Tic. Ltd. Şti.nin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiğinden anılan isteklilerin yeniden aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerekmemektedir.

Öte yandan başvuruya konu ihalede, yaklaşık maliyet içerisindeki kâr oranının tespit edilmesi mümkün olmamakla birlikte, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesinde, idarece yaklaşık maliyet hesabında %20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârının ekleneceği hüküm altına alındığından, 754.744,55 TL olarak belirlenen toplam yaklaşık maliyetin 1,20 oranına bölünmesi sonucu, %20 kâr hariç tutarın asgari 628.953,79 TL olabileceği anlaşılmıştır. Dolayısıyla aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan anılan 4 istekli dışında, teklifleri kârsız yaklaşık maliyetin altında olan ihale üzerinde bırakılan istekli Han ve Merkez Tabldot Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi istekli Uşak Akdağ Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin, Habitat Gıda Tem. Med. Tic. ve San. Ltd. Şti.nin, Karakuş Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin ve Kanaat Yemek Fabrikasının teklifinin de aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, idare tarafından açıklama istenilecek örnek yemek menüsünün ve önemli maliyet bileşenlerinin açıkça belirlenerek Him-Er Gıda Un ve Unlu Mad. San. Tic. Ltd. Şti.nin ve Turgut Aşevi Yem. Tem. İnş. Tic.in yeniden aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması, ayrıca anılan istekliler dışında teklifleri kârsız yaklaşık maliyetin altında olan Han-Merkez Tabldot Gıda Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın, Uşak Akdağ Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin, Habitat Gıda Tem. Med. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin, Karakuş Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin ve Kanaat Yemek Fabrikası’nın da aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde; “ aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu belgelerin Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4.2.11’inci maddesine uygun olmadığı gerekçesiyle tekliflinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ancak söz konusu düzenlemenin toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen belgeler için geçerli olduğu, açıklamalarının ise anılan Tebliğ’in 79.4.2.14’üncü maddesine dayandığı ve sunduğu proforma faturaların toptancı halinde faaliyet gösteren tedarikçi bir firmadan alındığı ” şeklinde ifade edilen iddiasına ilişkin olarak Kurulca; idare tarafından açıklama istenilecek örnek yemek mönüsünün ve önemli maliyet bileşenlerinin açıkça belirlenerek Him-Er Gıda Un ve Unlu Mad. San. Tic. Ltd. Şti.nin ve Turgut Aşevi Yem. Tem. İnş. Tic.in yeniden aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması, ayrıca anılan istekliler dışında teklifleri kârsız yaklaşık maliyetin altında olan Han-Merkez Tabldot Gıda Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın, Uşak Akdağ Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin, Habitat Gıda Tem. Med. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin, Karakuş Gıda San. Tic. Ltd. Şti.nin ve Kanaat Yemek Fabrikası’nın da aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususlarına yönelik ” Düzeltici işlem belirlenmesine ”karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasına yönelik yapılan incelemede;

Uşak İl Milli Eğitim Müdürlüğü Okul Öncesi ve İlköğretim Okulları tarafından gerçekleştirilen “ Uşak İli Taşımalı Eğitim Kapsamında 14 Taşıma Merkezine 1721 Öğrenciye 179 Gün Sıcak Öğle Yemeği Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin Milli Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğünün 21.03.2012 tarihli ve 4667 sayılı yazısı esas alınarak, 1721 kişinin 179 günlük 308.059 öğün yemeği için 2,45 TL birim fiyatı üzerinden toplam 754.744,55 TL olarak hesaplandığı;

Bahse konu ihalede 10 adet ihale dokümanının satın alındığı, 27.07.2012 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 9 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarenin teklif değerlendirmesine göre, tüm tekliflerin geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu teklif bedellerinin;

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Vizyon Gıda Med. San. ve Tic. Ltd. Şti.

536.022,66

Him-Er Gıda Un ve Unlu Mad. San. Tic. Ltd.

560.667,38

Turgut Aşevi Yem. Tem. İnş. Tic.

569.601,09

Uşak Mevlana Gıda Tem. San. Tic. Ltd. Şti.

585.312,10

Han-Merkez Tabldot Gıda Tic. Ltd. Şti. İ.O.

625.359,77

Uşak Akdağ Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.

626.386,64

Habitat Gıda Tem. Med. Tic. ve San. Ltd. Şti.

626.388,69

Karakuş Gıda San. Tic. Ltd. Şti.

628.440,36

Kanaat Yemek Fabrikası

628.440,36

Şeklinde verildiği, idarece, teklif tutarı 536.022,66 TL olan Vizyon Gıda Med. San. ve Tic. Ltd. Şti. teklif tutarı 560.667,38 TL olan Him-Er Gıda Un ve Unlu Mad. San. Tic. Ltd. Şti. ve teklif tutarı 569.601,09 TL olan Turgut Aşevi Yem. Tem. İnş. Ticaret ile teklif tutarı 585.312,10 TL olan Uşak Mevlana Gıda Tem. San. Tic. Ltd. Şti.’den 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, Turgut Aşevi Yem. Tem. İnş. Tic.in teklifinin açıklama sunmadığı için değerlendirme dışı bırakıldığı, açıklama sunan diğer 3 isteklinin açıklamalarının uygun kabul edilmeyerek tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, ihalenin teklif tutarı 625.359,77 TL olan Han-Merkez Tabldot Gıda San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı üzerinde bırakıldığı, teklif tutarı 626.386,64 TL olan başvuru sahibinin Uşak Akdağ Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin de ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenerek ihalenin sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılması yönünde idarece gerçekleştirilen işlemlerin mevzuata uygun olmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen tüm teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan geçerli tekliflerin değerlendirilmesi sonucuna göre ihalenin sonuçlandırılması gerektiği hususlarına yönelik “ Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurulca verilen “ Düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi