KİK Kararı: 2012/UH.III-3710

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/056
Gündem No : 75
Karar Tarihi : 19.09.2012
Karar No : 2012/UH.III-3710
BAŞVURU SAHİBİ:
Antor İnşaat Taah. Makina Temizlik Hizmetleri Ve Ürünleri Gıda Maddeleri Tabldot Tarım Hayv. San. Ve Tic. Ltd. Şti., SOĞUK PINAR MAHALLESİ HÜKÜMET CADDESİ NO:6 İZMİR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Beyşehir İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, Evsat Mah Hükümet Konağı 42700 KONYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/98166 İhale Kayıt Numaralı "Taşımalı Eğitim Kapsamında Taşınan İlkokul Ve Ortaokul Öğrencilerine Sıcak Öğle Yemeği" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Beyşehir İlçe Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 16.08.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Taşımalı Eğitim Kapsamında Taşınan İlkokul ve Ortaokul Öğrencilerine Sıcak Öğle Yemeği” ihalesine ilişkin olarak Antor İnşaat Taah. Makina Temizlik Hizmetleri ve Ürünleri Gıda Maddeleri Tabldot Tarım Hayv. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 16.08.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.08.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 29.08.2012 tarih ve 29690 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.08.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/3237 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle

1. Kârsız yaklaşık maliyetin altında teklif veren tüm isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmediği,

2. İhale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığıiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin 3’üncü fıkrasında “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü yer almaktadır.

Anılan Yönetmeliğin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde; “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

…

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü yer almaktadır.

Şikayete konu ihalede yaklaşık maliyetin; Milli Eğitim Bakanlığı tarafından sıcak öğün yemekler için belirlenen birim fiyatlar esas alınarak hesaplanmak suretiyle toplam 258.688,80TL olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesinde tekliflerin Kanun’un 37’nci maddesine göre değerlendirilmesinin ardından, tespit edilen yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olduğu belirlenen teklifler reddedilmeden önce, idarece belirlenen süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak istenileceği ve istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınarak aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi sonucunda ihalenin karara bağlanacağı hükme bağlanmıştır.

Yukarıda yer verilen Yönetmelik hükmü uyarınca, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenen tutara en fazla % 20 oranında kâr eklenebileceğinden, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kâr oranına ilişkin olarak ayrıca bir belirlemenin yapılmadığı başvuruya konu ihaleye ilişkin değerlendirmelerde yaklaşık maliyetin % 20 oranında kâr içerdiği kabulünde bulunulmuştur.

Yaklaşık maliyet tutarı olan 258.688,80 TL’nin ilgili mevzuat hükmü uyarınca % 20 kâr içerdiğinden hareketle, kârsız yaklaşık maliyet tutarının 215.574,00 TL’ye tekabül ettiği hesaplanmıştır.

4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi gereğince yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olan isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılacağı açık olup, istikrar kazanmış Kurul kararlarına göre personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarında, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesinin 3’üncü fıkrasında öngörülen yüklenici kâr marjının üst sınırı olan % 20 oranı indirgenerek ulaşılacak değerin altında kalan tekliflerin aşırı düşük teklif olarak belirlenip, sorgulanması gerekmektedir.

İncelenen ihalede idarece, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından sıcak öğün yemekler için belirlenen birim fiyatlar esas alınarak yaklaşık maliyetin toplam 258.688,80 TL olarak belirlendiği, ihale üzerinde kalan istekli Atik Petrol Tic. Ltd. Şti. tarafından ihaleye 173.872,80 TL, Ayşe Soylu - Emin Usta Yemek Fabrikası tarafından 179.173,80 TL teklif verildiği, Ziya Durur- Buhara Yemek Fabrikası’nın teklifinin ise geçici teminat mektubunun süresinin yetersiz olması nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı görülmüştür.

İhaleye sunulan tekliflere bakıldığında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin ve ekonomik açıdan en avantajlı 2’nci teklif sahibi olarak belirlenen isteklinin teklif fiyatlarının, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesinin 3’üncü fıkrasında öngörülen yüklenici kâr marjının üst sınırı olan % 20 oranı indirgenmiş yaklaşık maliyet tutarının (215.574,00 TL) altında olduğu belirlenmiştir. Atik Petrol Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu ve yapılan değerlendirme sonucu açıklamasının uygun görülerek ihalenin bu istekli üzerinde bırakıldığı görülmüştür. Ancak, Ayşe Soylu - Emin Usta Yemek Fabrikası’nın teklif fiyatının da kârsız yaklaşık maliyetin altında olması nedeniyle aşırı düşük olduğu ve anılan isteklinin teklifi ile ilgili aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılması işleminde mevzuata uyarlık bulunmadığı anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

2 ) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

79.4.2. İhale komisyonu tarafından yapılacak aşırı düşük teklif değerlendirmesinde aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

79.4.2.1. İhale komisyonu, teklifin önemli bileşenlerine ilişkin olarak;

a) Verilecek hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve hizmetlerin temininde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle aşırı düşük teklifleri değerlendirerek ihaleyi sonuçlandıracaktır.

Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,

e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir…

79.4.2.5

…Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

…

79.4.2.12. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin, altında olamaz.

İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.

İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

(79.4.2.12.) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.” açıklaması yer almaktadır.

İdarece Atik Petrol Tic. Ltd. Şti.den 16.08.2012 tarih ve 4119 sayılı yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, anılan isteklinin 17.08.2012 tarihinde idareye aşırı düşük teklif açıklamasında bulunduğu görülmüştür.

Atik Petrol Tic. Ltd. Şti. tarafından, söz konusu aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan dilekçede; kendilerine ait sulu ve normal tarım yapılabilen yeteri kadar arazilerinin mevcut olduğu, bu arazilerinde birçok tarım ürününün üretildiği, fabrikalarında hazırlanıp sunulan yemeklerin %50’den fazlasının kendileri tarafından üretildiği, iş yerlerinin ve hizmet araçlarının kendi mülkiyetinde olduğu, bu nedenle kira giderlerinin olmadığı, tüm bu nedenlerden dolayı ihaleye daha düşük teklif verebildikleri belirtilmiştir. Ayrıca TOBB Beyşehir Ticaret Odası tarafından düzenlenen 06.04.2011 tarih ve 6 sayılı, 07.04.2014 tarihine kadar geçerli kapasite raporu sunulmuştur. İsteklinin işyerinin 7.500 m² arazi ve 200 m² toplam kapalı sahadan oluştuğunu ve yıllık 803.000 kg tabldot yemek üretim kapasitesini ve çeşitli kalemlere ilişkin tüketim kapasitesini gösterir bu rapor dışında, açıklama kapsamında başkaca belge sunulmadığı anlaşılmıştır.

İhale dosyası incelendiğinde; yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinde belirtilen, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin aşırı düşük teklif açıklamalarını gösteren belgelerin ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulmadığı anlaşılmıştır.

Buna göre, Atik Petrol Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun görülmesi ve 16.08.2012 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin bu istekli üzerinde bırakılması işlemlerinin mevzuata uygun olmadığı sonucuna ulaşılmış, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

Diğer yandan Teknik Şartname’de sıcak yemeklere ait porsiyonların toplam gramajlarının yemek listesi şeklinde belirtildiği, ayrıca yemek listesindeki kullanılması gereken ana malzemelerin miktarlarının gramajlar şeklinde belirtildiği görülmüş ancak belirtilen yemek çeşitlerinin içeriğini oluşturan malzemelerin tür ve miktarlarının hangi ölçülerde kullanılacağına dair hususun açıkça yer almadığı, yine aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında idarece örnek menülerin verilmediği anlaşılmıştır.

İdarece isteklilere gönderilen 16.08.2012 tarih ve 4119 sayılı aşırı düşük teklif sorgulama yazılarında; “… Söz konusu hizmet alım işinde bahse geçen işle ilgili avantajlı şartlar hakkında daha ayrıntılı bilgi ve belgelerin yazımızın tebliği tarihinden itibaren 10 (on) takvim günü içinde ihale komisyonuna sunulmak üzere göndermenizi rica ederim.” şeklinde ifadelerin yer aldığı görülmüştür.

İdarece yemek porsiyonlarında kullanılacak malzeme tür ve miktarlarına ilişkin belirleme yapılmaması ve sorgulamaya tabi istekliler tarafından sunulacak aşırı düşük teklif açıklamalarında yemeğin yapımı sırasında kullanılacak girdi miktarlarının belli olmaması nedeniyle belirtilen yemek çeşitlerinin maliyetinin tespit edilme imkanının bulunmadığı görülmüştür. Tüm bu tespit ve değerlendirmeler neticesinde isteklilerin tekliflerini oluşturması, değerlendirilmesi ve aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı şekilde sonuçlandırma imkanı bulunmaması nedeniyle ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi