KİK Kararı: 2012/UH.III-2653

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/038
Gündem No : 49
Karar Tarihi : 27.06.2012
Karar No : 2012/UH.III-2653
BAŞVURU SAHİBİ:
Er Yemek Temizlik Gıda İnşaat Turizm Madencilik İmalat San. Ve Tic. Ltd. Şti., 30.CADDE 530.SOKAK NO:5 İVEDİK O.S.B. ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Aile Ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü, Ankara-Kayseri Asfaltı Üzeri Meteroloji Bölge Müdürlüğü Binası Kat 2 KIRŞEHİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/49786 İhale Kayıt Numaralı "Müdürlüğümüze Bağlı Huzuevi Müdürlüğünün 2012 Yılı 6 Ay Süreli Mamul Yemek Hizmeti Alımı İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

22.06.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.08.00.00-101.04-.H.[2172].(0261)./2012-47E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Kırşehir Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü tarafından 22.05.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Müdürlüğümüze Bağlı Huzurevi Müdürlüğünün 2012 Yılı 6 Ay Süreli Mamul Yemek Hizmeti Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Er Yemek Temizlik Gıda İnşaat Turizm Madencilik İmalat San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 29.05.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 30.05.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 05.06.2012 tarih ve 20721 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.06.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; kâr hariç yaklaşık maliyetin altında teklif vermiş olan isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmasının gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde;işin “…2012 Yılı 6 Ay Süreli Mamul Yemek Hizmeti Alımı” işi olduğu belirtilmiş, 25.3.1 inci maddesinde, iş kapsamında 6 işçi çalışacağıifade edilmiş, “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19 uncu maddesinde, tekliflerin birim fiyat üzerinden verileceği düzenlenmiştir.

İhale komisyonu tarafından 22.05.2012 tarihinde alınan kararla, aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeksizin ihalenin sonuçlandırıldığı anlaşılmıştır.

İdarece, yaklaşık maliyetin, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 inci maddesinin 2 nci fıkrasının (ç) bendi çerçevesinde “ihale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılan fiyat araştırması kapsamında elde edilen fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle oluşturulan fiyatlar” esas alınarak belirlendiği, söz konusu fiyat tekliflerinin, dolayısıyla yaklaşık maliyet tutarının içerdiği kâr oranının belli olmadığı görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun aşırı düşük teklifler başlıklı 38 nci maddesinde, ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanunun 37 nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaları, verilen hizmetin ekonomik olması, teklif sahibinin hizmetin temini işini yerine getirmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü çerçevesinde değerlendireceği hüküm altına alınmıştır. Benzer düzenlemeler Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde de bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamalarını düzenleyen 79.4 üncü maddesinde, ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan hizmet alımı ihalelerinin durumu açıklanmış ve ihale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde, asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dâhil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesinin yapılacağı, 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca, teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenileceği, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceği belirtilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 78.3 üncü maddesi çerçevesinde, malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti olan başvuruya konu işin, personel çalıştırılmasına dayalı olmadığı anlaşılmış ve personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla Kurum tarafından belirlenmiş bir sınır değer veya sorgulama kriteri bulunmamakla beraber, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri için öngörülmüş olan, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında teklif sunan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesine yönelik kriterin bu tür ihalelerde de uygulanabileceği sonucuna varılmıştır.

Bu kapsamda, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinin 3 üncü bendinde yer alan; “ Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. ...” hükmü gereğince; hizmet alımı ihalelerinde yaklaşık maliyetin içerisindeki kâr oranının en fazla % 20 olarak belirlenebileceği dikkate alındığında, idarece hazırlanan ve kâr oranı belli olmayan yaklaşık maliyet tutarından (302.422,37 TL) mevzuat gereğince en fazla öngörülebilecek olan % 20 kâr tutarının çıkarılması ile ulaşılan kârsız yaklaşık maliyetin 302.422,37 / 1,20 = 252.018,64TL olduğu, bu tutarın altında teklif sunan isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği anlaşılmıştır.

Yukarıda yer verilen değerlendirmeler kapsamında, başvuruya konu ihalede, geçerli teklif sahibi isteklilerden dördünün teklif ettiği bedellerin, 200.848,40 TL, 215.753,80 TL, 242.420,00 TL, 249.572,40 TL olduğu, anılan Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde yer alan hüküm çerçevesinde hesaplanan kârsız yaklaşık maliyet (252.018,64TL) dikkate alındığında, bahse konu tekliflerin kârsız yaklaşık maliyetin altında olduğu, dolayısıyla söz konusu isteklilerden tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen maliyet bileşenleri ile ilgili olarak aşırı düşük teklif açıklaması istenilerek ihalenin sonuçlandırılması gerektiği tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Ahi Özel Hiz. İç Dış Tic. İnş. Nak. Tem. Yemek İml. İhr. İth. San. Tic. Ltd. Şti., Leziz Kur. Yem. Haz. Gıda Tem. Sos. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti., Mis Gıda Yemek Tem. Taah. Tek. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. ve Fesleğen Tem. Bil. Yemek. Gıda Org. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.’den tekliflerine ilişkin açıklama istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin “ kâr hariç yaklaşık maliyetin altında teklif vermiş olan isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmasının gerektiği ” yönündeki iddiasına ilişkin olarak Kurulca; “ Yukarıda yer verilen değerlendirmeler kapsamında, başvuruya konu ihalede, geçerli teklif sahibi isteklilerden dördünün teklif ettiği bedellerin, 200.848,40 TL, 215.753,80 TL, 242.420,00 TL, 249.572,40 TL olduğu, anılan Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde yer alan hüküm çerçevesinde hesaplanan kârsız yaklaşık maliyet (252.018,64TL) dikkate alındığında, bahse konu tekliflerin kârsız yaklaşık maliyetin altında olduğu, dolayısıyla bahse konu isteklilerden tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen maliyet bileşenleri ile ilgili olarak aşırı düşük teklif açıklaması istenilerek ihalenin sonuçlandırılması gerektiği tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Ahi Özel Hiz. İç Dış Tic. İnş. Nak. Tem. Yemek İml. İhr. İth. San. Tic. Ltd. Şti., Leziz Kur. Yem. Haz. Gıda Tem. Sos. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti., Mis Gıda Yemek Tem. Taah. Tek. Tur. San. Tic. Ltd. Şti. ve Fesleğen Tem. Bil. Yemek. Gıda Org. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.’den tekliflerine ilişkin açıklama istenilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.” gerekçeleri üzerinden “ Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Kırşehir Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü tarafından “ Müdürlüğümüze Bağlı Huzurevi Müdürlüğünün 2012 Yılı 6 Ay Süreli Mamul Yemek Hizmeti Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin piyasadan yapılan fiyat araştırması esas alınarak;

Muğla Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ Fethiye Bakım Rehabilitasyon ve Aile Danışma Merkezi Müdürlüğü 2012 Yılı 8 Aylık Mamul Yemek Hizmeti Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin, diğer idarelerce gerçekleştirilen benzer işlerin ihale fiyatlarının ortalaması alınması ve güncellenmesi suretiyle;

İş Kaleminin Adı

Ufuk Yemek

Ahi Özel Hizmet

Aşıkpaşa Yemek

Ort.

Ara Top. (TL)

Sabah Kahvaltısı (18.433 öğün)

3,00

2,30

1,75

2,35

43.317,55

Öğle Yemeği (26.463 öğün)

6,00

4,60

3,70

4,77

126.228,51

Akşam Yemeği (19.163 öğün)

6,00

4,60

4,00

4,87

93.323,81

Ara Öğün (18.250 öğün)

3,00

1,15

1,75

1,97

35.952,50

Özel Gün Menüsü (1.200 öğün)

3,00

4,00

2,00

3,00

3.600,00

Şeklinde belirlenen bileşenler üzerinden toplam 302.422,37 TL olarak hesaplandığı;

Bahse konu ihalede, 8 adet ihale dokümanı satın alındığı, 22.05.2012 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 7 istekli tarafından teklif verildiği,

İsteklilerin tekliflerinin,

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Ahi Özel Hiz. İç Dış Tic. İnş. Nak. Tem. Yemek İml. İhr. İth. San. Tic. Ltd. Şti.

200.848,40

Leziz Kur. Yem. Haz. Gıda Tem. Sos. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti.

215.753,80

Mis Gıda Yemek Tem. Taah. Tek. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.

242.420,00

Fesleğen Tem. Bil. Yemek. Gıda Org. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.

249.572,40

Er Yemek Tem. Gıda İnş. Tur. Mad. İml. San. ve Tic. Ltd. Şti. – Başvuru sahibi

268.558,20

Pegasus Gıda Mad. Tur. İnş. Taah. Tem. Yemek. ve Güv. Hiz. Tic. Ltd. Şti.

323.858,20

Şeklinde verildiği, isteklilerden birinin “ bilanço bilgileri tablosunun uygun olmaması ” gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakılması sonucunda geriye 6 geçerli teklifin kaldığı, bu teklifler üzerinde idarece, “ İhale mevzuatı çerçevesinde, aşırı düşük tekliflerin tespiti hususunda iki ölçüt bulunduğu, bunların yaklaşık maliyet ve diğer isteklilerin teklif ettiği bedeller olduğu, bu itibarla diğer fiyatlara göre aşırı derecede düşük olan ve işin sözleşmeye uygun şekilde ifası konusunda tereddüt oluşturan tekliflerin sorgulanması gerektiği, başvuruya konu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olmadığı ve mevzuatta, bu tür ihalelerde aşırı düşük değer tespitine yönelik bir kriter bulunmadığı, bu kapsamda, geçerli tekliflerin tamamı yaklaşık maliyetin altında olsa da, yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadıkları, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği, ayrıca, malzeme dahil yemek hizmeti alımı ihalelerinde, yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmının yerel, mevsimsel farklılıklar ve iklim özelliklerine bağlı farklılıklar gösterdiği, piyasa koşullarına bağlı olarak muhasebeleştirilmesinde güçlüklerle karşılaşılan bu girdilere ilişkin fiyatların aşırı düşük teklif açıklamalarında belgelendirilmesinin isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceğini düşündükleri, dolayısıyla ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın sonuçlandırılması gerektiği, ” gerekçelerine dayanılarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan en düşük teklif esasına göre ihalenin sonuçlandırıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin tamamının yemek giderinden oluştuğu ihalede geçerli tüm tekliflerden biri hariç diğerleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekirken, teklifin tüm bileşenleri üzerinden aşırı düşük sorgulama yapılarak ihalenin karara bağlanması mevzuata aykırılık teşkil etmemektedir.

Açıklanan nedenlerle; yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif yapılmadan geçerli tekliflerin değerlendirilerek ihalenin sonuçlandırılan idare uygulamasının mevzuata uygun olduğu yönünde “ itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncem ile, Kurulca verilen “ Düzeltici işlem belirlenmesi” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi