KİK Kararı: 2012/UH.III-2388

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/033
Gündem No : 58
Karar Tarihi : 04.06.2012
Karar No : 2012/UH.III-2388
BAŞVURU SAHİBİ:
Arc Taah. İnş. Pet. Nak. Tur. Paz. San. Ve Tic. Ltd. Şti., CEBRAİL MAHALLESİ PLEVNE CADDESİ NO:6/1 KASTAMONU

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları Genel Müdürlüğü 6. Bölge Müdürlüğü, Aydınlıkevler Mah. Fırat Cad. No:2 38060 KAYSERİ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/25063 İhale Kayıt Numaralı "Gökiniş,Çalış,Bor Okçukalesi, Kavakboğazı İle Diğer 6.Bölge Müdürlüğü Taş Ocaklarından Elekaltı Malzemesi, Asfalt Mıcırı Ve Temel Malzemesinin Ayrıca Dere Yataklarından Alttemel Malzemesinin Yol Boylarına,Plent Ve Bakımevlerine Nakli Ve Figüresi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

30.05.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.08.00.00-101.04-.H.[1879].(0283)./2012-6Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları Genel Müdürlüğü 6. Bölge Müdürlüğütarafından 06.04.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Gökiniş, Çalış, Bor Okçukalesi, Kavakboğazı ile Diğer 6.Bölge Müdürlüğü Taş Ocaklarından Elekaltı Malzemesi, Asfalt Mıcırı ve Temel Malzemesinin Ayrıca Dere Yataklarından Alttemel Malzemesinin Yol Boylarına, Plent ve Bakımevlerine Nakli ve Figüresi” ihalesine ilişkin olarak Arc Taah. İnş. Pet. Nak. Tur. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 26.04.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 04.05.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 11.05.2012tarih ve 17831sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.05.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu, idare tarafından yaklaşık maliyetin 2011 yılı fiyatları güncellenmeden oluşturulduğu, hiçbir teklifin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi olmayacak şekilde, herhangi bir somut değere dayandırılmadan formalite olarak aşırı düşük sınır değer belirlendiği, piyasa şartları açısından değerlendirildiğinde; % 39 tenzilatla söz konusu işin yapılmasının mümkün olmadığı, şayet mümkünse aşırı düşük teklif sorgulaması neticesinde bilgi ve belgelere dayandırılarak yapılacak izah neticesinde kanaat edinilmesi gerektiği, bu ihalede asıl işi nakliyecilik olan firmaların tekliflerinin, nakliye grubu olmayan firmalara göre yüksek olduğu, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif sınır değerin hesaplanması ile ilgili bir kriter olmamasının, aşırı düşük teklif sınır değerin sıfırdan büyük, kârsız yaklaşık maliyetten düşük herhangi bir değer belirlenebilmesi şeklinde idarelerin takdir yetkisinin olmasının doğru bir uygulama olmadığı, aşırı düşük fiyat sorgulamasının cevaplandırılmasında istekliden bilgi ve belgeler sunması istenirken, idarelerin de aynı şekilde aşırı düşük sınır değeri somut değerlere dayandırarak hesaplaması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında; “ Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü,

Aynı Yönetmeliğin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59 uncu maddesinde; “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü,

Yer almaktadır.

Şikâyete konu ihalenin, “Gökiniş, Çalış, Bor Okçukalesi, Kavakboğazı ile Diğer 6.Bölge Müdürlüğü Taş Ocaklarından Elekaltı Malzemesi, Asfalt Mıcırı ve Temel Malzemesinin Ayrıca Dere Yataklarından Alttemel Malzemesinin Yol Boylarına, Plent ve Bakımevlerine Nakli ve Figüresi Hizmet Alımı” olduğu, işin süresinin ise 180 gün olduğu anlaşılmıştır.

İdarece gönderilen bilgi ve belgeler incelendiğinde, şikâyete konu ihalenin 06.04.2012 tarihinde gerçekleştirildiği, idarece 12.04.2012 tarihinde bir sınır değer hesaplandığı ve bu değerin altında teklif veren istekli olmadığı için aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadığı görülmüş, ihalenin idarece geçerli kabul edilen teklifler arasından en düşük teklifi veren Kara Ahmet İnş. Taah. Nak. Mad. ve Pet. Ür. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak İMS İletişim Montaj Elektronik Reklam İnşaat Turizm Gıda Petrol ve Petrol Ürünleri Hayvancılık Taşımacılık Tekstil Büro Makineleri San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin belirlendiği anlaşılmıştır.

İdarece hesaplanan sınır değer aşağıda yer aldığı gibidir:

“ 07.006/K nolu malzemenin yol boyuna Lort:21,127 km’ye nakli iş kaleminin asgari maliyetinin hesabı:

*İşin yapılacağı yollarda eğimin ve yatay-düşey kurbların az olması sebebiyle, genellikle yüksek istiap haddi olan araçlarla çalışılmaktadır.

Yakıt

Toplam malzeme miktarı= 139.520,00 m3x1,6 ton/m3=223.232,00 ton

Mesafe (gidiş-geliş)=27,127x2=54,254 km

Kamyonların ortalama istiap haddi=16 ton

Sefer sayısı=223.232,00 ton/16 ton 11.161,60 sefer

Ortalama yakıt sarfiyatı=0,29 lt/km

Yakıt-EPDK’dan alınan ort. Motorin fiyatı=4,0725 TL/lt/1,18=3,45 TL/lt

Maliyet=11.161,60x0,29x54,254x3,45=605.864,23

İşçilik

İşin süresi=180 gün/30 gün=6,00 ay

Şöfor sayısı (idari şartnameden)=10 adet

Asgari ücret (işçilik modülünden)=1.214,78 TL

Maliyet=10x1.214,78x6,00=72.886,80

15.146/K Makine ile yükleme, boşaltma ve figüre yapılması iş kaleminin asgari maliyetinin hesabı:

Yaklaşık maliyetteki karsız tutar=141.588,00/1,20=117.990,00 TL

15.100 Kırılmamış ve elenmemiş çakıllı (tüvenan) malzeme ile alttemel ve temel malzemesi temini iş kaleminin asgari maliyetinin hesabı:

Yaklaşık maliyetteki karsız tutar=166.400,00/1,20=138.666,67 TL

Toplam Tutar=935.407,69 TL”

Yukarıda yer verilen hesap uyarınca, idare tarafından, yaklaşık maliyeti oluşturan 3 iş kaleminden “07.006/K Malzemenin Yol boyuna Lort: 27,127 km.ye nakli …” kalemine ilişkin farklı bir hesaplama yöntemi uygulanarak “yakıt” ve “işçilik” olmak üzere iki maliyet unsurunun belirlendiği, böylelikle yaklaşık maliyetin hesaplanmasında yer verilen bedelden daha düşük bir tutar ortaya çıktığı, söz konusu tutara; yaklaşık maliyeti oluşturan diğer iki kalem olan “ 15.146/K Makine ile yükleme, boşaltma ve figüre yapılması” ve “15.100 Kırılmamış ve elenmemiş çakıllı (tüvenan) malzeme ile alttemel ve temel malzemesi temini” kalemlerinin yaklaşık maliyetteki kârsız tutarlarının eklenmesi ile sınır değerin tespit edildiği, ihale konusu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet türü olmadığı tespit edilmiştir.

İdare tarafından yaklaşık maliyetin Karayolları Genel Müdürlüğünün 2011 yılı karsız birim fiyatlarına %20 oranında kâr eklemek suretiyle 1.558.087,20 olarak belirlediği, kar hariç yaklaşık maliyetin 1.298.406,00 TL olduğu anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi hükmüne göre, yaklaşık maliyete veya diğer tekliflere göre aşırı düşük teklifleri tespit yetki ve sorumluluğu ihale komisyonunda bulunmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla Kurum tarafından belirlenmiş bir sınır değer veya sorgulama kriteri bulunmamakla beraber, istikrar kazanmış Kurul kararları gereğince karsız yaklaşık maliyetin altında teklif sunan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerekmektedir.

Dolayısıyla, inceleme konusu ihalede sunulan tekliflerden, 1.298.406,00 TL olan yaklaşık maliyetin kar hariç tutarının altında teklif veren isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilerek, sorgulamaya tabi tutulmaları ve sonucuna göre işlem tesis edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, inceleme konusu ihalede sunulan tekliflerden, 1.298.406,00 TL olan yaklaşık maliyetin kar hariç tutarının altında teklif veren isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilerek, sorgulamaya tabi tutulmaları ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin; “İhalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu, İdare tarafından yaklaşık maliyetin 2011 yılı fiyatları güncellenmeden oluşturulduğu, hiçbir teklifin aşın düşük teklif sorgulamasına tabi olmayacak şekilde, herhangi bir somut değere dayandırılmadan formalite olarak aşırı düşük sınır değer belirlendiği, piyasa şartları açısından değerlendirildiğinde; % 39 tenzilatla söz konusu işin yapılmasının mümkün olmadığı, şayet mümkünse aşırı düşük sorgulaması neticesinde bilgi ve belgelere dayandırılarak yapılacak izah neticesinde kanaat edinilmesi gerektiği, bu ihalede asıl işi nakliyecilik olan firmaların tekliflerinin, nakliye grubu olmayan firmalara göre yüksek olduğu, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük sınır değerin hesaplanması ile ilgili bir kriter olmamasının, aşın düşük sınır değerin sıfır dan büyük, karsız yaklaşık maliyetten düşük herhangi bir değer belirlenebilmesi şeklinde idarelerin takdir yetkisinin olmasının doğru bir uygulama olmadığı, aşırı düşük fiyat sorgulamasının cevaplandırılmasında istekliden bilgi ve belgeler sunması istenirken, idarelerin de aynı şekilde aşırı düşük sınır değeri somut değerlere dayandırarak hesaplaması gerektiği” yönündeki iddiasının incelenmesi sonucunda, iddia yerinde bulunarak sunulan tekliflerden, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarı olan 1.298.406,00 TL’sının altında teklif veren isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilerek, sorgulamaya tabi tutulmaları ve sonucuna göre işlem tesis edilmesi yönünde düzeltici işlem belirlenmesine karar verilmiş bulunmaktadır.

İnceleme konusu ihale personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımı ihalesi olup, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla Kurum tarafından belirlenmiş bir sınır değer veya sorgulama kriteri bulunmamakla beraber, istikrar kazanmış Kurul kararları gereğince kârsız yaklaşık maliyetin altında teklif sunan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerekmekte ise de; inceleme konusu ihalede, idarece tespit edilen yaklaşık maliyetin yine idarece tekliflerin değerlendirilmesinde hesapladığı aşırı düşük teklif sınır değerine göre sorgulanması gerekmektedir.

Söz konusu ihalenin yaklaşık maliyeti; ihale konusu iş için İdarenin belirlediği üç iş kalemi esas alınarak (07.006/K, 15.146/K, 15.100)Karayolları Genel Müdürlüğünün 2011 yılı kârsız birim fiyatlarına %20 oranında kâr eklemek suretiyle (1.250.099,20TL+141.588,00TL+166.400,00TL= 1.558.087,20TL) belirlendiği ve kâr hariç yaklaşık maliyetin 1.298.406,00 TL’sı olduğu anlaşılmıştır.

İdare, tekliflerin değerlendirilmesi sırasında aşırı düşük tekliflerin belirlenmesi amacıyla yaklaşık maliyetin tespitinde esas aldığı 3 iş kaleminden biri olan ve yaklaşık maliyetin ağırlıklı kısmını oluşturan “07.006/K Malzemenin Yol boyuna Lort: 27,127 km.ye nakli …” kalemine ilişkin olarak Karayolları Genel Müdürlüğü 2011 yılı birim fiyatları yerine bu kez farklı bir yol izleyerek “yakıt” ve “işçilik” olmak üzere iki maliyet unsuru belirleyerek yaptığı hesaplama sonucunda bu kaleme ilişkin olarak 678.751,03TL’sı tutarını bulmuştur. Oysa; bu iş kalemi için yaklaşık maliyet içerisinde 1.250.099,20TL’sı öngörülmüş olup, bu bedelden %20 oranında yüklenici kârı düşüldüğünde bulunan 1.041,749,34 TL’sı bedelden çok daha düşük bir tutar hesaplamıştır. İdare aynı şekilde birinci kaleme ilişkin sınır değer için hesapladığı kârsız tutar olan 678.751,03TL’sına yaklaşık maliyeti oluşturan diğer iki iş kalemi olan “ 15.146/K Makine ile yükleme, boşaltma ve figüre yapılması” ve “15.100 Kırılmamış ve elenmemiş çakıllı (tüvenan) malzeme ile alttemel ve temel malzemesi temini” kalemlerinin yaklaşık maliyet hesabında esas aldığı Karayolları Genel Müdürlüğü 2011 yılı birim fiyatlarının kârsız tutarlarını eklemek suretiyle 935.407,69 TL’sı tutarında bir sınır değer hesapladığı anlaşılmıştır. İdarece hesaplanan bu aşırı düşük teklif sınır değerine hizmet alımı ihalelerinde öngörülebilecek maksimum %20 oranında yüklenici kârı dahil edildiğinde bulunacak olan 1.122.489,23TL’sı tutarın idarece belirlenen yaklaşık maliyet tutarı olan 1.558.087,20TL’sı ile örtüşmediği, arada 435.597,97 TL’sı kadar fark bulunduğu, bu durum yaklaşık maliyet tespitindeki maliyet bileşenleri ile sınır değer tespitinde esas alınan paremetrelerin yüklenici kârı hariç aynı olmamasından kaynaklansa bile yaklaşık maliyetin de isabetli bir şekilde sağlıklı olarak tespit edilemediği anlaşılmıştır. Dolayısıyla, idarece isabetli bir şekilde sağlıklı olarak tespit edilemeyen yaklaşık maliyet esas alınarak bu yaklaşık maliyetten hizmet alım ihalelerinde öngörülen maksimum %20 oranındaki yüklenici kârının düşülmesi suretiyle bulunacak olan kârsız yaklaşık maliyetin altında teklif veren isteklilerin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilemeyeceği ve ihalenin 4734 sayılı Kanunun temel ilkelerinden biri olan kaynakların verimli kullanılması ilkesine uygun olarak sonuçlandırılamayacağı anlaşıldığından ihalenin iptaline karar verilmesi gerektiği yönündeki görüşümle “düzeltici işlem belirlenmesi” ne ilişkin karara katılmıyorum.

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi