KİK Kararı: 2012/UH.III-220 (9 Ocak 2012)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/002
Gündem No : 84
Karar Tarihi : 09.01.2012
Karar No : 2012/UH.III-220
BAŞVURU SAHİBİ:
Avira Gıda İnşaat Araç Kiralama Taah. A.Ş., OSMANAĞA MAHALLESİ SÖĞÜTLÜÇEŞME CADDESİ TULUMBACI ASIM SOK. KORULAR İŞHANI NO:2/42 İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Adıyaman Üniversitesi Sağlık, Kültür Ve Spor Daire Başkanlığı, Altın Sehır Mahallesı 3005 S.K 13 ADIYAMAN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/156539 İhale Kayıt Numaralı "Malzemeli Dört (4) Çeşit Yemek Ve Yarım (1/2) Ekmekten Oluşan Yemek Pişirme ,Dağıtım Ve Sonrası Hizmetleri Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

06.01.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.08.00.00-101.04-.H.[4345].(0261)./2012-2Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Adıyaman Üniversitesi Sağlık, Kültür ve Spor Dairesi Başkanlığıtarafından 15.11.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Malzemeli Dört (4) Çeşit Yemek ve Yarım (1/2) Ekmekten Oluşan Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” ihalesine ilişkin olarak Avira Gıda İnşaat Araç Kiralama Taah. A.Ş.’nin 29.11.2011tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 05.12.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 16.12.2011tarih ve 53327sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.12.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ekonomik açıdan en avantajlı birinci ve ikinci teklif sahibi isteklilerden tekliflerine ilişkin açıklama istenilmesi gerektiği, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesindeişin; “Malzemeli Dört (4) Çeşit Yemek ve Yarım (1/2) Ekmekten Oluşan Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” işi olduğu belirtilmiş, şartname ekindehizmetin miktarının 275.000 adet olduğu ifade edilmiş, “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19 uncu maddesinde tekliflerin birim fiyat üzerinden verileceği düzenlenmiştir.

İhale komisyonu tarafından 17.11.2011 tarihinde alınan kararla, herhangi bir istekliden teklifine ilişkin açıklama istemeksizin ihalenin sonuçlandırıldığı anlaşılmıştır.

İdarece yaklaşık maliyetin, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 inci maddesini 2 nci fıkrasının ç) bendi çerçevesinde “ihale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle … oluşturulan fiyatlar” esas alınarak 1.581.250,00 TL olarak belirlendiği ve yaklaşık maliyetinin içinde bulunması gereken kâr ve genel giderlere ilişkin tutarının ayrıştırılmadığı görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun aşırı düşük teklifler başlıklı 38 nci maddesine göre ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanunun 37 nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların verilen hizmetin ekonomik olması, teklif sahibinin hizmetin temini işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü çerçevesinde değerlendirileceği hüküm altına alınmıştır. Benzer düzenlemeler Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde de bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamasını düzenleyen 79.4 üncü maddesinde ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan hizmet alımı ihalelerinin durumu açıklanmış ve ihale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dâhil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesinin yapılacağı; 4734 sayılı Kanun’un 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama isteneceği; personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceği açıklaması yapılmıştır.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet işi olduğu, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla Kurum tarafından belirlenmiş bir sınır değer veya sorgulama kriteri bulunmamakla beraber, karsız yaklaşık maliyetin altında teklif sunan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesine yönelik kriterin bu tür ihalelerde de uygulanabileceği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinin 3 üncü bendinde yer alan; “ Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. ...” hüküm gereğince; hizmet alımı ihalelerinde yaklaşık maliyetin içerisindeki kârın en fazla % 20 olarak belirlenmesi gerektiği, idarece hazırlanan yaklaşık maliyet tutarından (1.581.250,00 TL) mevzuat gereğince en fazla öngörülen % 20 kâr tutarının çıkarılması ile ulaşılan karsız yaklaşık maliyetin 1.581.250,00/1,20 = 1.317.708,33 TL olduğu, bu tutarın altında teklif sunan isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği anlaşılmıştır.

Söz konusu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif ve en avantajlı ikinci teklifin 1.014.750,00 TL ile 1.141.250,00 TL olduğu, anılan Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde yer alan hüküm gereğince hesaplanan kârsız yaklaşık maliyet (1.317.708,33 TL) dikkate alındığında, bahse konu tekliflerin karsız yaklaşık maliyetin altında olduğu, dolayısıyla anılan isteklilerden tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen maliyet bileşenleri ile ilgili olarak aşırı düşük teklif açıklaması istenilerek ihalenin sonuçlandırılması gerektiği tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Ramsu Temz. Gıda Teks. Tur. Nak. ve Petrol Ür. ve Tic. Ltd. Şti. ve Divanlı İnş. Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin dilekçesindeki; “ekonomik açıdan en avantajlı ve en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklilerden tekliflerine ilişkin açıklama istenilmesi gerektiği, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu” yönündeki iddiasının incelenmesi sonucunda, Kurul çoğunluğunca verilen karar ile iddia yerinde bulunarak, Kamu İhale Genel Tebliğinin ” Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi ” başlıklı 79 uncu maddesinde yer alan düzenlemeler çerçevesinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması yönünde “ düzeltici işlem belirlenmesine ” yönelik karar verilmiştir.

Söz konusu ihale; “ Malzemeli Dört (4) Çeşit Yemek ve Yarım (1/2) Ekmekten Oluşan Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” işi olup, idarece yaklaşık maliyetin [m1] [m1]275.000 adet yemek için piyasadan yapılan fiyat araştırması ortalaması olan 5,75 TL/adet esas alınarak toplam 1.581.250,00 TL olarak belirlendiği, 9 adet ihale dokümanı satın alındığı bahse konu ihaleye 15.11.2011tarihinde 6 istekli tarafından teklif verildiği, dört teklifin geçerli teklif olarak kabul edildiği ihalede, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen istekli tarafından 1.014.750,00 TL, ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif sahibi istekli tarafından 1.141.250,00 TL teklif verildiği, diğer geçerli teklif bedellerinin 1.320.000,00 TL ve 1.361.250,00 TL olduğu,

İdarece yapılan değerlendirme neticesinde geçerli teklif olarak belirlenen tekliflerin aşırı düşük sorgulamaya tabi tutulmayarak ihalenin en düşük fiyatlı teklif sahibi üzerinde bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tümünün yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaması hususunun Kurul Kararınca uygun bulunması gerekirken, aşırı düşük sorgulama yapılarak ihalenin karara bağlanması yolunda karar verilmesi mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, Kurul kararı uyarınca aşırı düşük teklif açıklama yapması uygun görülen idarece ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen isteklinin teklifi ile ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif sahibi isteklinin tekliflerinin yaklaşık maliyetin altında ve bu teklif bedellerinin aritmetik ortalamasının yaklaşık maliyetin % 32 altında olduğu, bütün tekliflerin birbirine yakın olması nedeniyle idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaması hususunun mevzuata aykırılık içermediği, dolayısıyla, hiçbir isteklinin teklifine aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan geçerli olan tekliflere göre ihalenin sonuçlandırılması gerekmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere inceleme konusu ihalede “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul çoğunluğunca alınan “düzeltici işlem belirlenmesine” ilişkin karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

[m1]Bu bölümde idarece yaklaşık maliyet hesabında esas alınan hesaplama yöntemi/yöntemleri belirtilecektir (piyasa rayiçleri, bayındırlık birim fiyatları baz alınarak, vb.). Yaklaşık maliyet hesabında esas alınan yöntemin tespit edilememesi halinde bu durum belirtilecektir.