KİK Kararı: 2012/UH.III-1037

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/013
Gündem No : 37
Karar Tarihi : 20.02.2012
Karar No : 2012/UH.III-1037
BAŞVURU SAHİBİ:
Egeli Sos. Hiz. Tur. İnş. Taş. San. Tic. Ltd. Şti., SAhil MAHALLESİ SÜLEYMAN SAKALLI CAD. MERT APT. NO:6/B KÜÇÜKKUYU / ÇANAKKALE

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Başbakanlık Sosyal Hizmetler Ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü Mustafa Değirmencioğlu Kız Yetiştirme Yurdu, Esenler Mah. Abdı Ipekçı Cad. Yurt Sok. 2 17100 ÇANAKKALE

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/179379 İhale Kayıt Numaralı "Mamul Yemek Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

15.02.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.08.00.00-101.04-.H.[467].(0226)./2012-7Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Mustafa Değirmencioğlu Kız Yetiştirme Yurdutarafından 09.12.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Mamul Yemek Alımı” ihalesine ilişkin olarak Egeli Sos. Hiz. Tur. İnş. Taş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 12.01.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 16.01.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 26.01.2012tarih ve 3825sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.01.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; 29.12.2012 tarihinde teknik şartnamede yer alan gıda malzemeleri, özellikleri, yemek çeşitleri ve SHEÇK web sitesinde yer alan gıda rasyonları doğrultusunda aşırı düşük teklif açıklaması sundukları, kendilerine gönderilen kesinleşen ihale kararına göre aşırı düşük teklif açıklamalarının yetersiz olduğu ve 2009 yılı özel hizmet alımı ihalesinde yüklenici olan firmaları hakkında idari şartname ve sözleşmeye aykırı durumlar sebebiyle cezai müeyyidelerin uygulandığı ve bu durumun tutanakla tespit edildiği gerekçeleriyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, kararda aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli görülmeme gerekçelerine ise yer verilmediği, idarece teklifleri yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden aynı tarihte açıklama istenmesi gerekirken, ilk firmanın açıklama vermemesi üzerine diğer isteklilerden sırayla açıklama istenmesinin kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu, ayrıca 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin (f) bendi gereğince ihale dışı bırakılacak olan firmalarına idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının manidar olduğu, firmalarının 29.12.2011 tarihinde pazarlık ihale usulü ile yapılan 2011/209584 İKN’li ihaleye de davet edilerek ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmiş olmasının da dikkat çekici olduğu, yine 2011/209584 İKN’li ihalede ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeden teklifinin değerlendirilmesinin düşündürücü olduğu, 2009 yılında ifa edilen özel hizmet alımı işinde temizlik malzemesi araç ve gereçlerinin devam eden bir iş olması sebebiyle Kurumda mevcut olduğu ve bu konuda firmalarına uygulanan bir cezai işlem olmadığı, hak ediş ödemelerini müteakip iki iş günü içinde maaş ödemelerinin yapıldığı, belirtilen aykırılıklar sebebiyle tekliflerinin kabul edilmesi veya ihalenin iptal edilmesi gerektiği iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Mustafa Demircioğlu Kız Yetiştirme Yurdu Müdürlüğü tarafından 09.12.2011 tarihinde yapılan “Mamul yemek alımı ihalesine ait idari şartnamenin 2 nci maddesinde ihale konusu işin miktarı ve türünün;

“13+ Yaş Sabah Kahvaltısı:13885,

13+ Yaş Öğle Yemeği :19431,

13+ Yaş Akşam Yemeği :15449,

13+ Yaş Gece Kahvaltısı :13520” olarak belirlendiği,

Söz konusu ihaleye 6 isteklinin katıldığı,

İdarenin 14.12.2011 tarih ve 799 sayılı yazısı ile ihaleye en düşük fiyat teklifi veren Mücahit Çetin’den 16.12.2011 tarihine kadar teklif edilen bedel ile söz konusu işin nasıl yapılacağının açıklanmasının istendiği, anılan istekli tarafından istenen tarihe kadar açıklama sunulmaması sebebiyle isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, bunun üzerine 19.12.2011 tarih ve 807 sayılı yazı ile ikinci en düşük fiyat teklifi veren Ersin Ağraş’tan 22.12.2011 tarihine kadar teklif edilen bedel ile söz konusu işin nasıl yapılacağının açıklanmasının istendiği, anılan istekli tarafından idareye gönderilen 22.12.2011 tarihli yazı ile almış oldukları işler dolayısıyla zamanlarının olmadığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif açıklaması sunmayacakları ve ihaleye bir itirazlarının olmadığı bildirilerek geçici teminat mektuplarının talep edildiği, bu kez 22.12.2011 tarihli yazılar ile Egeli Sos. Hiz. Tur. İnş. Taş. San. Tic. Ltd. Şti. ve Par-Kol Gıda Hazır Yem. Tur. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’den 27.12.2011 tarihine kadar teklif edilen bedel ile söz konusu işin nasıl yapılacağının açıklanmasının istendiği,

Başvuru sahibinin 27.12.2011 tarihli dilekçesi ile 22.12.2011 tarihinde faks ile gönderilen yemek listesinde, teknik şartnamede yer almayan yemeklerin bulunduğu, bu listeye göre açıklama verilmesinin mümkün olmadığı, teknik şartnameye uygun bir haftalık yemek listesinin makul bir süre tanınmak üzere taraflarına gönderilmesinin istendiği,

Başvuru sahibinin söz konusu dilekçesine cevaben idarece gönderilen 27.12.2011 tarih ve 826 sayılı yazıda teknik şartname, gıda malzemeleri özellikleri ve SHEÇK web sitesinden temin edilecek olan gıda rasyonları dikkate alınarak 29.12.2011 tarihine kadar açıklama yapılması gerektiği hususlarının ifade edildiği,

Par-Kol Gıda Hazır Yem. Tur. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından 27.12.2011 tarihinde, başvuru sahibi tarafından 29.12.2011 tarihinde aşırı düşük teklif açıklaması sunulduğu,

Bu aşamada, Mustafa Değirmencioğlu Kız Yetiştirme Yurdu Kuruluş Müdürü’nce imzalanan, ihale komisyonu başkanlığına hitaben yazılan 03.01.2012 tarih ve 06 sayılı yazı ekinde; söz konusu ihaleye katılan Egeli Sos. Hiz. Tur. İnş. Taş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin Kuruluşlarında 2009 yılında özel hizmet alımı yüklenicisi olduğu ve ilgili firmanın hizmeti yürüttüğü sırada yapılmış olan sözleşme ve şartnameye aykırılık hallerine istinaden kesilmiş olan idari para cezaları ve tutanakların sunulduğu,

İhale komisyonunca düzenlenen 03.01.2012 tarihli tutanakta;

“1- 11.03.2009 tarihli yazımız ile ilgili firmanın sözleşme gereği taahhüt ettiği malzemeyi kuruluşa getirmediği için her gün için %0,02 oranında toplam 1.580,58 TL ve işçi maaşlarını zamanında yatırmadığı için her işçi için 100 TL olmak üzere toplam 900 TL cezai kesinti yapıldığı,

2- 17.04.2009tarihli yazımız ile ilgili firma işçi maaşlarını zamanında yatırmadığı için her işçi için 100 TL olmak üzere toplam 900 TL cezai kesinti yapıldığı,

3- 20.05.2009 tarihli yazımız ile ilgili firma işçi maaşlarını zamanında yatırmadığı için her işçi için 100 TL olmak üzere toplam 900 TL cezai kesinti yapıldığı,

4- 16.06.2009 tarihli yazımız ile ilgili firma işçi maaşlarını zamanında yatırmadığı için her işçi için 100 TL olmak üzere toplam 900 TL cezai kesinti yapıldığı,

5- 07.07.2009 tarihli yazımız ile ilgili firma işçi maaşlarını zamanında yatırmadığı için her işçi için 100 TL olmak üzere toplam 900 TL cezai kesinti yapıldığı” hususlarının belirtildiği,

03.01.2011 tarihli ihale komisyon kararında; başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamalarının yetersiz görüldüğü ve 2009 yılı özel hizmet alımı ihalesinde idari şartname ve sözleşmeye aykırı durumlar sebebiyle başvuru sahibi hakkında cezai müeyyidelerin uygulandığı ve bu durumun tutanakla tespit edildiği gerekçeleriyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalenin aşırı düşük teklif açıklaması uygun görülen Par-Kol Gıda Hazır Yem. Tur. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı,

Tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulama usulünün kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı yönündeki iddiasına ilişkin olarak aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesi uyarınca teklifleri aşırı düşük bulunan isteklilerin tekliflerinin reddedilmesinden önce, isteklilerden bu tekliflerin önemli bileşenlerine ilişkin belirli bir süre içinde aşırı düşük teklif açıklamalarını belgelere dayalı olarak sunmalarının ihale komisyonunca istenilmesi, daha sonra belgelere dayalı olarak sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının verilecek hizmetin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler, hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya hizmetin özgünlüğü hususlarında değerlendirmesinin yapılması ve aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmayan veya aşırı düşük teklif açıklaması yeterli görülmeyen isteklilerin tekliflerinin reddedilmesi gerekmektedir.

Şikâyete konu ihalenin, kamu ihale mevzuatı anlamında personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımı niteliği taşıdığı, istikrar kazanmış Kurul kararları doğrultusunda, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde de, idare tarafından hazırlanan yaklaşık maliyetin kârsız tutarının altında kalan teklif sahiplerinden açıklama istenilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

İdarece tespit edilen yaklaşık maliyet tutarının, maliyetin hesaplanma yöntemi göz önüne alındığında, kâr dahil maliyet olduğu kabul edilmelidir. Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesine göre, yüklenici kâr oranının azami % 20 olarak belirlenebileceği dikkate alındığında, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde, kâr oranına ilişkin ayrıca bir belirlemenin yapılmadığı hizmet alımı ihalelerine yönelik yapılacak değerlendirmelerde, yaklaşık maliyetin % 20 oranında kâr içerdiği kabulünden hareket edilmesi gerekmektedir.

Bu doğrultuda, yaklaşık maliyet hesabında kâr oranının ayrıca belirtilmemiş olduğu başvuruya konu ihalede, idarelere tanınan azami % 20 oranındaki kâr tutarı yaklaşık maliyetten düşüldüğünde, Par-Kol Gıda Hazır Yem. Tur. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından teklif edilen 197.082,90 TL’nin, % 20 kâr oranı indirgenmiş yaklaşık maliyet tutarının (195.569,85 TL) üzerinde olduğu görülmektedir. Bu çerçevede, Par-Kol Gıda Hazır Yem. Tur. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasına gerek bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Ayrıca, idarenin 14.12.2011 tarihli yazısı ile Mücahit Çetin’den 16.12.2011 tarihine kadar (iki günlük süre tanınarak) aşırı düşük teklif açıklamasının istenmesinin de Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 üncü maddesine uygun olmadığı tespit edilmiştir. Anılan Tebliğ maddesinde; “İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.” şeklinde yer alan açıklamaya uygun olarak üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmek suretiyle, söz konusu istekliden aşırı düşük teklif açıklamasının istenmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Diğer taraftan, 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi gereğince teklifleri aşırı düşük bulunan isteklilerin hepsine aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerekmekte olup, idare tarafından yapılan işlemlerden, aşırı düşük teklif olarak belirlenen isteklilerin sırayla aşırı düşük teklif açıklaması sunmaması veya uygun görülmemesi durumlarına bağlı olarak aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu anlaşılmıştır. Bu şekilde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması anılan Kanun maddesine uygun olmamakla birlikte, neticede teklifi aşırı düşük olan isteklilerin bütününe (Mücahit Çetin, Ersin Ağraş ve Egeli Sos. Hiz. Tur. İnş. Taş. San. Tic. Ltd. Şti.) aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığından, bu durum incelenen ihalede esasa etki edecek bir sonuç doğurmamıştır.

İdarece başvuru sahibine yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması neticesinde, açıklamalarının uygun görülmemesi yönünde tesis edilen işlem ise yerinde bulunmuştur. Zira başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, aşağıdaki aykırılıklar tespit edilmiştir.

İhaleye ait idari şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde;

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

1.a)13885 adet sabah kahvaltısı, 19431 adet öğle yemeği, 15449 akşam yemeği, 13520 Gece Kahvaltısı olmak üzere toplam 62285 adet/öğün yemek teklif fiyata dahildir.

b)Yemekler kuruluşta pişirildiği ve bu hizmetin sunulması işiyle ilgili olarak çalışan personel tüm mesaisini kuruluşta geçirdiği için, hizmetin sunulmasıyla görevli;

(1) aşçı,

(1) aşçı yardımcısı,

(1) servis elemanı,

(1) bulaşıkçı personelin maaş, SSK ve vergi bedelleri, yemek ücretleri ile ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan (4) personele çalışılan her gün için günlük ücretine ilaveten ayrıca bir günlük ücret ödenecek olup, teklif fiyata dâhildir.

Çalışan personele aylık (26 gün) üzerinden bir gün için brüt 4,00-TL yol ücreti ödenecek ve bordroda gösterilecek olup, yemek ayni olarak verilecektir.

Kuruluş mutfağında çalışacak personele aşağıda cinsi ve miktarı yazılı olan giyecek ayni olarak verilecektir.

1-İş Önlüğü(Yazlık ve Kışlık Olmak Üzere 2 Ad.)

2-Çizme (1'er Çift)

3-Bone (2'şer Adet)

4-Terlik (1'er Çift)

c)Yılbaşı, bayram, davet, toplu yapılan doğum günleri vs. gibi özel günlerde yılda 5 (beş) defa olmak üzere, kuruluşta bakılan sayısının iki katına kadar kişinin yararlanacağı yiyecekler (en az beş çeşit olmak üzere 1-kuruyemiş, 2-kuru pasta, 3-yaş pasta, 4-meyve, 5-içecekler v.s.) firma tarafından karşılanacak olup, teklif fiyata dâhil edilecektir.

d)Yemek Kuruluşta pişirildiğinden mutfakta kullanılan elektrik bedeli ile Yüklenici firma tarafından temin edilecek bulaşık makinesi ve et döner ocağı ve Yüklenici tarafından verilecek gıdaların tümü teklif fiyatına dahildir.” düzenlemeleri ,

Teknik şartnamede;

“Madde I: İşin Konusu:

Bu işin konusu; kuruluş mutfağında yemek pişirme yoluyla mamul yemek alımı, dağıtımı ve servis hizmetleridir.

Madde II: İşin Tanımı:

a- Yemek Çeşitleri Ve Öğün Sayıları:

M. Demircioğlu Kız Yetiştirme Yurdunda, 1 (bir) adet kahvaltı, 1 (bir) öğlen, 1 (bir) akşam yemeği ve 1 (bir) adet ara öğün ( gece) pişirilmesi, servisi ve servis sonrası hizmetlerinin yürütülmesi işidir. Öğünler ve örnek yemek çeşitleri aşağıdaki tablolarda belirtilen sayıda uygulanacaktır.

…

Yukarıda belirtilen her bir madde ayrı bir kap yiyeceğe örnek teşkil etmektedir.

13 yaş üstü gruplar ile personelin kahvaltı, yemek ve ara öğünleri aşağıda ifade edildiği şekilde olacaktır.

1- Kahvaltılar:

Kahvaltı, yukarıda belirtilen çeşitlerden veya benzerlerinden en az üç tanesi seçilerek oluşturulacaktır. Haftada iki defa süt olması şartıyla yanında mutlaka içecek ve ekmek verilecektir.

2- Ara Öğünler:

Ara öğünler, yukarıda belirtilen çeşitlerden en az bir tanesi veya benzerleri seçilerek oluşturulacaktır. Yanında mutlaka içecek verilecek olup, ekmek gerektiğinde verilecektir.

3- Öğle ve Akşam Yemekleri:

Ana yemeklerde her öğünde yukarıda belirtilen şekilde birinci, ikinci ve üçüncü kap yemeklerden birisi mutlaka bulunacaktır. Yetiştirme Yurtlarında ise 4 kap yemek verilecek olup, ikinci ve üçüncü kap yemeklerden uygun olanı dördüncü kap yemek olarak seçilecektir. Ekmek ve en az haftada iki defa listede yer alacak olan içecekler (ayran, kola, gazoz vs.) bir kap yemek olarak sayılmayacaktır.

…

C- Pişirme:

…

4- Yemekler kalite, nefaset ve gramaj yönünden doyurucu olacak ve gramajlar ekte belirtilen Gıda Rasyonu’na uygun olacak ve belirtilen gramajlardan aşağı olmayacaktır.

H- Malzeme Miktarları:

1- Günlük iaşelerin hazırlanmasında ekli listede belirtilen gramaj listesi esas alınacak olup; etli yemeklerde et miktarı %70 veya %80, sebze miktarı ise % 20 veya %30 oranında olacaktır. Sebze yemeklerinden etli olması belirtilen veya et olması gerekli olanlarda ise sebze miktarı %70 veya %80, et miktarı ise %20 veya %30 oranında olacaktır. Yemeklere gereken su miktarı ise bu oranlara dâhil edilmeyecektir.

2-Yemeğin içine girecek malzeme miktarlarında herhangi bir eksiklik tespit edilirse durum bir tutanakla tespit edilecektir.

3- Porsiyon kavramı her bir yaş grubu için farklılıklar arz ettiğinden gıda rasyonu esas alınarak hareket edilecektir. Bu çerçevede porsiyonların doyurucu olması firmanın sorumluluğundadır. Gıda rasyonu esas olmak kaydıyla; 1–3 yaş için porsiyon, 13 yaş ve üzeri porsiyonun onda ikisi oranında; 4–6 yaş için porsiyon, 13 yaş ve üzeri porsiyonun onda dördü oranında; 7–12 yaş grubu için porsiyon, 13 yaş ve üzeri porsiyonun onda yedi oranındaki miktarlar kadar yemek servisi yapılacaktır.

…

Madde V: Şartname Ve Ekleri:

Bu teknik şartname beş maddeden ibarettir. “Gıda Rasyonu” ve “Gıda Malzemelerinin Özellikleri Listesi” olmak üzere iki adet eki Kurumun web sitesinden temin edilecektir.” düzenlemeleri,

Yer almıştır.

Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklama yazısının ekinde; öğle yemeği, akşam yemeği, kahvaltı, ara öğün, ekmek, temizlik, personel ve özel günler maliyet icmallerinin, ürünlere ait proforma faturaların sunulduğu görülmüştür.

Çiğ malzeme maliyetinin 93.557,26 TL, ekmek maliyetinin 10.161,00 TL, özel günler maliyetinin 5.688,00 TL, elektrik maliyetinin 4.200,00 TL, LPG maliyetinin 7.854,00 TL, temizlik malzeme maliyetinin 2.534,50 TL, personel giderinin 2.345,84 TL, sözleşme ve genel giderlerin 2.482,16 TL olarak öngörüldüğü ve teklifin 1.412,28 TL kâr eklenmek suretiyle 188.042,40 TL olarak oluşturulduğu anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi tarafından oluşturulan yemek maliyet icmalleri incelendiğinde, 6 ncı gün akşam yemeği listesinin ve buna ilişkin ayrıntılı maliyet hesabının sunulmadığı tespit edilmiştir. 5 inci gün öğle yemeği menüsünde ise ezogelin çorbası, balık kızartma, marul salata ve revani olduğu belirtilmiş olmasına karşın, maliyet hesabı yapılırken marul salatanın hesaba katılmadığı, bu durumun öğle ve akşam yemeklerinde 4 kap yemek verileceğine dair teknik şartname düzenlemesine aykırı olduğu belirlenmiştir.

Ayrıca başvuru sahibi tarafından hazırlanan maliyet icmallerinde öngörülen bazı malzemelerin miktarlarının teknik şartnamede atıf yapılan SHEÇK’nın web sitesinden temin edilen gıda rasyonu tablosundaki miktarlar ile uyumlu olmadığı, örneğin;

- Gıda rasyonu tablosuna göre soslu makarnada 10 gr domates salçası, 10 gr maydanoz olması gerekirken, başvuru sahibi tarafından 1 inci ve 4 üncü gün akşam yemeği menüsünde yer verilen soslu makarnada domates salçasının miktarının 5 gr olarak, 4 üncü gün akşam yemeği menüsünde yer verilen soslu makarnada ise maydanozun miktarının 2 gr olarak belirtildiği,

- Gıda rasyonu tablosuna göre meyve suyunun miktarı 250 ml olması gerekirken başvuru sahibi tarafından 200 ml olarak belirtildiği,

- Gıda rasyonu tablosuna göre yumurtalı sucuk içerisinde ayçiçeği yağının miktarı 10 gr olması gerekirken, başvuru sahibi tarafından 5 gr olarak belirtildiği,

Gıda rasyonu tablosuna göre yayla çorbası içerisinde 5 gr un olması gerekirken, başvuru sahibi tarafından 10 gr olarak belirtildiği, terbiyeli köftenin içerisinde 10 gr havuç olması gerekirken başvuru sahibi tarafından 20 gr olarak belirtildiği,

Tespit edilmiş, dolayısıyla bu haliyle yapılan açıklamanın teknik şartnameye uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca 7 nci gün sabah kahvaltısı menüsünde yer alan omletin içerisinde yer alan ayçiçeği yağının birim fiyatının, 2,40 TL olarak belirtildiği görülmüş olmakla birlikte, açıklama kapsamında sunulan proforma faturada ayçiçek yağının birim fiyatının 3,40 TL olarak öngörüldüğü tespit edildiğinden, 2,40 TL olarak öngörülen fiyatın tevsik edilemediği anlaşılmıştır. Aynı şekilde başvuru sahibi tarafından sunulan proforma faturada maydanoz için 2,00 TL fiyat teklifi alınmış olmasına karşın, 4 üncü gün akşam yemeği menüsünde yer verilen soslu makarnada ise maydanozun birim fiyatının 0,85 TL olarak belirtildiği, dolayısıyla bu fiyatın da tevsik edilemediği görülmüştür.

Yukarıda aktarılan tespitler doğrultusunda, başvuru sahibi tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Söz konusu ihalede başvuru sahibinin teklifinin ayrıca 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin (f) bendi gereğince ihale dışı bırakıldığı anlaşılmıştır. İdarenin bu yönde tesis ettiği işlemlere yönelik inceleme aşağıdaki şekilde yapılmıştır.

4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (f) bendi uyarınca ihale tarihinden önceki beş yıl içinde, ihaleyi yapan idareye yaptığı işler sırasında iş veya meslek ahlakına aykırı faaliyetlerde bulunduğu bu idare tarafından ispat edilen isteklilerin ihale dışı bırakılacağı hükme bağlanmıştır.

4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (f) bendinin uygulamasına ilişkin olarak Kamu İhale Genel Tebliğinin 17 nci maddesinde;

“17.8.1. İdareye karşı yüklenilen işin yapımı sırasında gerçekleşen yasak fiil ve davranışlar dolayısıyla iş ve meslek ahlakına aykırı davranışların 4734 sayılı Kanunun 17 nci maddesinde belirtilen fiil ve davranışların dışında değerlendirilmesi gerekmektedir.

17.8.2. 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılmış olan yasak fiil ve davranışlar ile bu fiil veya davranışlar içine girmemekle birlikte, sözleşme hükümlerine aykırı veya idareye zarar verecek fiil ve davranışlar ya da yüklenicilerin iş veya mesleklerinden dolayı yürürlükteki kanunların yüklediği mükellefiyetlere aykırı davranışlar iş ve meslek ahlakına aykırı faaliyet kapsamında değerlendirilebilecektir. Ancak, 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinin (f) bendinde yer alan “mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmeme” fiilinden ötürü hakkında yasaklama kararı verilmiş bir isteklinin yasaklama kararını veren idarenin ihalesine katılması halinde;

i- 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (f) bendi uyarınca ihale dışı bırakılabilmesi için, bu isteklinin davranışının iş ve meslek ahlakına aykırı bir davranış olup olmadığının her olayın kendi özgün koşulları içinde değerlendirilmesi gerekmekte ve bu hususta takdir idareye ait bulunmaktadır.

ii- Yine bu isteklinin 10 uncu maddenin (f) bendi uyarınca ihale dışı bırakılabilmesi, ancak ihaleyi yapan idareye yaptığı işler sırasında iş ve meslek ahlakına aykırı faaliyetlerde bulunduğunun bu idare tarafından ispat edilebilmesi halinde mümkün olabilecektir.” açıklamalarına yer verilmiştir.

4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi (f) bendi hükmünün; ihaleyi yapan idareye yapılan işler sırasında iş veya meslek ahlakına aykırı faaliyetlerde bulunulmasına ilişkin olduğu, 4735 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde sayılmış olan yasak fiil ve davranışların ya da bu fiil veya davranışlar içine girmemekle birlikte, yüklenicinin sözleşme hükümlerine aykırı fiil ve davranışlarının iş ve meslek ahlakına aykırı davranış olarak değerlendirilebileceği, sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmeme fiilinin iş ve meslek ahlakına aykırı bir davranış olup olmadığının her olayın kendi özgün koşulları içinde değerlendirilmesi gerektiği ve bu hususta takdirin idareye ait olduğu, idareye zarar veren fiil ve davranışlardan bağımsız olarak tek başına sözleşme hükümlerine aykırı davranışın idarece iş ve meslek ahlakına aykırı davranış olarak değerlendirilebileceği anlaşılmıştır. Mücbir sebepler dışında, ihale dokümanı ve sözleşme hükümlerine uygun olarak taahhüdünü yerine getirmeme fiilinden ötürü hakkında yasaklama kararı verilmiş bir isteklinin yasaklama kararını veren idarenin ihalesine katılması halinde, isteklinin 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin son fıkrasının (f) bendi uyarınca ihale dışı bırakılabilmesi için ilgili davranışın idare tarafından ispat edilmesi gerekmekte, bu doğrultuda somut olayın nitelikleri de göz önüne alınarak değerlendirme dışı bırakma kararı konusunda takdir yetkisi idareye ait bulunmaktadır.

İncelenen ihalede, idarece 2009 yılında gerçekleştirilen özel hizmet alımı işinde başvuru sahibinin sözleşmede belirtilen araç ve gereçleri teslim etmediği ve işçi ücretlerini zamanında ödemediğine ilişkin olarak hak ediş kesintisine dair idarenin 11.03.2009 tarihli yazısının ve ceza kesintisi yapıldığına dair 17.04.2009, 20.05.2009, 16.06.2009, 07.07.2009 tarihli yazıların bulunduğu, başvuru sahibine gönderilen 20.01.2009 tarihli yazı ile teknik şartnamenin 5 inci maddesinde belirtilen araç gereçlerin 7 gün içerisinde teslim edilmesinin istendiği, aksi takdirde sözleşme hükümlerinin uygulanacağının belirtildiği, 30.01.2009 tarihinde teknik şartnamede belirtilen araç ve gereçlerin 20.01.2009 tarihli yazıda belirtilen süre içerisinde idareye teslim edilmediği hususunun tutanak altına alındığı, ayrıca 10.02.2009 tarihli yazı ile de başvuru sahibine sözleşme hükümlerinin eksiksiz yerine getirilmesi için gerek sözlü gerek yazılı olarak uyarılmalarına rağmen sözleşmenin 7.7.2 nci maddesinde belirtilen malzemeler ile makine parkı başlığı altında yazılı bulunan araç ve gereçlerin teslim edilmediği, ayrıca işçi ücretlerinin zamanında ödenmediğinin tespit edildiği, sözleşmenin 27 nci maddesi gereğince 20 gün içerisinde eksikliklerin giderilmediği takdirde sözleşmenin feshedileceği hususlarının bildirildiği anlaşılmıştır.

Yukarıda da açıklandığı üzere, sözleşmeye ve ihale dokümanına aykırılık şeklinde ortaya çıkan fiil ve davranışların idarelerce iş ve meslek ahlakına aykırı davranışlar kapsamında değerlendirilebileceği, bu davranışların ispatı bakımından ise kesinleşmiş bir yargı kararının olması gibi bir zorunluluğun bulunmadığı, bu konuda idarece hukuken geçerli, kabul edilebilecek makul delillerin ortaya konulmasının yeterli olduğu anlaşılmaktadır. İncelenen ihalede 2009 yılında gerçekleştirilen özel hizmet alımı işinde başvuru sahibinin taahhüdünü sözleşmeye uygun yerine getirmediğinin idarece düzenlenen tutanaklar ile tespit edildiği ve bu durumun başvuru sahibine bildirildiği, sözleşmeye aykırı davranışların şikâyete konu ihale tarihinden önceki beş yıl içinde ihaleyi yapan idareye yapılan işler sırasında gerçekleştirildiği anlaşıldığından, söz konusu işlerin yapımı esnasında sözleşme hükümlerine aykırı davranışlarının, idarece iş ve meslek ahlakına aykırı davranışlar kapsamında değerlendirilmesi neticesinde şikâyete konu ihalede başvuru sahibinin teklifinin 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin (f) bendi uyarınca ihale dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan başvuru sahibinin 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (f) bendi uyarınca ihale dışı bırakılmasına yönelik idare işlemleri incelendiğinde; her ne kadar söz konusu ihalede başvuru sahibinden 22.12.2011 tarihinde aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, başvuru sahibince sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun görülmediği, idarece başvuru sahibine aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldıktan sonra, 03.01.2012 tarihinde 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (f) bendi uyarınca ihale tarihinden önceki beş yıl içinde, ihaleyi yapan idareye yaptığı işler sırasında iş veya meslek ahlakına aykırı faaliyetlerde bulunduğu tespit edildiği görülmüş olsa da, bu tespitleri yapan makamın aynı idare olduğu ve 2009 yılında gerçekleştirilen özel hizmet alımı işinin yürütülmesi sırasında tutulan 30.01.2009 tarihli tutanaktaki imza sahiplerinden birinin başvuru konusu ihaledeki ihale komisyon üyeleri arasında bulunduğu ve ihale yetkilisinin aynı kişi olduğu göz önünde bulundurulduğunda, idarece başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasına geçilmeden önce ihale dışı bırakılması gerektiği anlaşılmıştır. Ancak başvuru sahibinin Kanunun 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasının (f) bendi uyarınca ihale dışı bırakılması işlemi yerinde görüldüğünden ve bu yöndeki tespitin geç yapılmasının esasa etki edecek bir aykırılığa sebebiyet vermediği anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Mücahit Çetin’den üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmek suretiyle tekrar aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibi tarafından itirazen şikayet dilekçesinde özetle; “29.12.2012 tarihinde teknik şartnamede yer alan gıda malzemeleri, özellikleri, yemek çeşitleri ve SHEÇK web sitesinde yer alan gıda rasyonları doğrultusunda aşırı düşük teklif açıklaması sundukları, kendilerine gönderilen kesinleşen ihale kararına göre aşırı düşük teklif açıklamalarının yetersiz olduğu ve 2009 yılı özel hizmet alımı ihalesinde yüklenici olan firmaları hakkında idari şartname ve sözleşmeye aykırı durumlar sebebiyle cezai müeyyidelerin uygulandığı ve bu durumun tutanakla tespit edildiği gerekçeleriyle tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, kararda aşırı düşük teklif açıklamalarının yeterli görülmeme gerekçelerine ise yer verilmediği, idarece teklifleri yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden aynı tarihte açıklama istenmesi gerekirken, ilk firmanın açıklama vermemesi üzerine diğer isteklilerden sırayla açıklama istenmesinin kamu ihale mevzuatına aykırı olduğu, 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin (f) bendi gereğince ihale dışı bırakılacak olan firmalarına idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının manidar olduğu, ayrıca firmalarının 29.12.2011 tarihinde pazarlık ihale usulü ile yapılan 2011/209584 İKN’li ihaleye de davet edilerek ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenmiş olmasının da dikkat çekici olduğu, yine 2011/209584 İKN’li ihalede ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeden teklifinin değerlendirilmesinin düşündürücü olduğu, 2009 yılında ifa edilen özel hizmet alımı işinde temizlik malzemesi araç ve gereçlerinin devam eden bir iş olması sebebiyle Kurumda mevcut olduğu ve bu konuda firmalarına uygulanan bir cezai işlem olmadığı, hak ediş ödemelerini müteakip iki iş günü içinde maaş ödemelerinin yapıldığı, belirtilen aykırılıklar sebebiyle tekliflerinin kabul edilmesi veya ihalenin iptal edilmesi gerektiği” iddiasına yer vermiştir.

İncelemeye konu ihale; Mamul Yemek Alımı işi olup,idarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırmaları ve birim fiyatlar esas alınarak toplam 234.683,83 TL olarak belirlendiği, bahse konu ihaleye 6 isteklinin katıldığı, ihaleye teklif veren isteklilerin aşırı düşük sorgulamaya tabi tutulduğu ve ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin 197.082,90 TL bedel karşılığında Par-Kol Gıda Hazır Yem. Tur. İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin üzerinde bırakıldığı, görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere, incelemeye konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaması gerektiği yönündeki düşüncemizle, Kurul kararına katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ Adem KAMALI

Kurul Üyesi Kurul Üyesi