KİK Kararı: 2012/UH.II-92 (2 Ocak 2012)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/001
Gündem No : 92
Karar Tarihi : 02.01.2012
Karar No : 2012/UH.II-92
BAŞVURU SAHİBİ:
Mak Gıda İnş. Tem. Teks. Taah. San. Ve Tic. Ltd. Şti. , Gıda Toptancılar Sitesi f Blok No : 10/A DİYARBAKIR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Sağlık Bakanlığı Viranşehir Devlet Hastanesi, Sarkpınar Mah. Mardınyolu Üzerı 1.Km Vıransehır Devlet Hastanesı 63700 ŞANLIURFA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/175015 İhale Kayıt Numaralı "Malzemeli Yemek Hazırlama Ve Dağıtım Hizmeti" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

21.12.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.H.[4247].(0229)./2011-85Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Sağlık Bakanlığı Viranşehir Devlet Hastanesi Baştabipliği tarafından 28.11.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Malzemeli Yemek Hazırlama ve Dağıtım Hizmeti” ihalesine ilişkin olarak Mak Gıda İnş. Tem. Teks. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 06.12.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 07.12.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 13.12.2011tarih ve 52696sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 12.12.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan istekli ile kendilerinin teklifinin, firma karı hariç yaklaşık maliyetin altında olduğu ve aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği, idarece sorgulama yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğuiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhale komisyonu tarafından başvuruya konu ihalenin, işin personel çalıştırılmasına dayalı bir iş olmadığı, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olduğu, ancak diğer tekliflerle arasında makul karşılanabilecek bir fark bulunduğu, firmaların Ticaret Kanunu gereğince basiretli bir tacir gibi hareket etmelerinin esas olduğu, aksi durumda sözleşmede gerekli cezai yaptırımların bulunduğu gerekçeleriyle aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan sonuçlandırıldığı görülmüştür.

İhale dosyası içinde yer alan yaklaşık maliyet tespitine ilişkin belge ve bilgilerden, yaklaşık maliyetin idare tarafından meslek odaları, yakın çevrede bulunan diğer hastaneler ve firmalardan fiyat teklifleri alınarak belirlendiği, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kar oranına ilişkin olarak ayrıca bir belirlemenin yapılmadığı tespit edilmiştir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında; “ Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen Yönetmelik hükmü uyarınca, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenen tutara en fazla % 20 oranında kar eklenebileceğinden, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kar oranına ilişkin olarak ayrıca bir belirlemenin yapılmadığı başvuruya konu ihaleye ilişkin olarak yapılan değerlendirmelerde, yaklaşık maliyetin % 20 oranında kar içerdiğinin kabul edilmesi gerekmektedir.

Başvuruya konu ihalede karsız yaklaşık maliyet tutarının 664.874,68 TL, ihale üzerinde bırakılan Dünya Tat Yemek İnş. Tur. Taş. Gıda İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklif fiyatının 438.445,88 TL, aynı zamanda başvuru sahibi de olan ikinci en avantajlı teklif sahibi Mak Gıda İnş. Tem. Teks. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklif fiyatının 685.884,47 TL olduğu göz önüne alındığında, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif fiyatının kar hariç yaklaşık maliyet tutarının altında kaldığı, başvuru sahibi isteklinin teklif fiyatının ise kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerinde olduğu görülmektedir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesinde;“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Anılan Kanun hükmü uyarınca, ihale sonuçlandırılmadan önce diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklilere, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerekmektedir.

Yukarıda yapılan tespitler ve mevzuat hükümleri çerçevesinde, teklif fiyatı kar hariç yaklaşık maliyet tutarının altında olan Dünya Tat Yemek İnş. Tur. Taş. Gıda İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması ve aşırı düşük teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesinde belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi gerektiği, başvuru sahibinin teklifi kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerinde olduğu görüldüğünden anılan istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasına gerek bulunmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Dünya Tat Yemek İnş. Tur. Taş. Gıda İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ne aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde özetle; “ihale üzerinde bırakılan istekli ile kendilerinin teklifinin, firma karı hariç yaklaşık maliyetin altında olduğu ve aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu” iddiasına yer verilmiştir.

İncelemeye konu ihale; Malzemeli Yemek Hazırlama ve Dağıtım işi olup, idarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırmaları ve birim fiyatlar esas alınarak toplam 797.849,61 TL olarak belirlendiği, bahse konu ihaleye7 isteklinin teklif verdiği, idare tarafından teklifler aşırı düşük teklif olarak görülmeyerek ihalenin 438.445,88 TL en düşük teklif veren Dünya Tat Yemek İnş. Tur. Taş. Gıda İth. İhr. San. ve Tic Ltd. Şti.’nin üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere incelemeye konu ihalede “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle “düzeltici işlem belirlenmesi” ne ilişkin karara katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ Adem KAMALI

Kurul Üyesi Kurul Üyesi