KİK Kararı: 2012/UH.II-903

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/012
Gündem No : 45
Karar Tarihi : 14.02.2012
Karar No : 2012/UH.II-903
BAŞVURU SAHİBİ:
Rüstem TOPALOĞLU / Ladik Yemek Fabrikası , Bahşi Mah. Tirkayioğlu Cad. NO:29/2 SAMSUN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Ladik Devlet Hastanesi, Akpınar Mahallesi Samsun Caddesi 55760 SAMSUN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/188541 İhale Kayıt Numaralı "Ladik Devlet Hastanesi 2012 Yılı Malzeme, İşçilik Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım Ve Sonrası" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

06.02.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.H.[345].(0141)./2012-6Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Ladik Devlet Hastanesitarafından 19.12.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Ladik Devlet Hastanesi 2012 Yılı Malzeme, İşçilik Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım Ve Sonrası” ihalesine ilişkin olarak Rüstem Topaloğlu, Ladik Yemek Fabrikası’nin 03.01.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 05.01.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 18.01.2012tarih ve 2762sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.01.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; İdare tarafından ihalede ekonomik açıdan en avantajlı bir ve ikinci tekliflerin aşırı düşük teklif sorgusu yapılmadan belirlenmesinin ve süreler beklenilmeden ihalede en avantajlı teklif sahibi firma ile sözleşme imzalanmasının 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinden; ihale konusu işin Ladik Devlet Hastanesi 2012 yılı malzeme, işçilik dahil yemek pişirme, dağıtım ve sonrası hizmeti olduğu anlaşılmıştır.

Anılan şartnamenin “ Teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı 25 inci maddesinde;

“25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta vergi, resim ve harç giderlerinin tamamı, isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil olacaktır.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

Personelin ücret giderleri (maaş, vergi, işçi ve işverene ait tüm ödentiler-SGK primi ve pirim farkları gibi Asgari ücret maliyetine etki eden giderler dahil) teklif fiyata dahil edilecektir.
Personel Ücreti: Personele asgari ücret verilecek olup, asgari ücretin üzerinde bir ödeme yapılmayacaktır.

25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:

Giyim bedeli: Personele teknik şartnamede belirtilen sayı ve özelliklerde giyecekler ayni olarak verilecek ve teklif fiyata dahil edilecektir.
Yemek İhtiyacı: İşçilerin yemek ihtiyaçları hastanede çıkan yemekten bedelsiz olarak karşılanacaktır. İstekliler, tekliflerinde işçilerin yemek ihtiyaçları için bir bedel öngörmeyecektir.
Yol Bedeli: Personele yol gideri verilmeyecektir...”

Şikâyete konu ihaleye ait teknik şartname de;

“Madde 1 –Ladik Devlet Hastanesi Baştabipliği malzeme dahil 2012 yılı yemek pişirme ve sonrası hizmetler 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre açık İhale usulüyle ihale edilecektir.

CİNSİ

MİKTARI

1

Normal yemek

30.000 Adet

2

Diyet Yemeği

10.000 Adet

3

Normal Kahvaltı

15.000 Adet

HİZMETİN İFA ŞEKLİ

Madde 6 –

6.1- Hizmetin ifa yeri Ladik Devlet Hastanesi binası olup aşağıda gösterilmiştir.

Mutfak

Yemekhane

Servisler

6.2- Hizmetin yürütülmesi için gerekli işçi sayısı ve nitelikleri aşağıda gösterilmiştir.

6.2.1- Toplam çalıştırılacak işçi sayısı 3’dür. İşçilerin dağılımı ve çalışma saatleri:

Toplam İşçi Sayısı Çalışma Saatleri – İşçi Sayısı

------------------------- -----------------------------------------

3 6-14 , 14-22,

2 KİŞİ 1 KİŞİ

Çalışma saatleri ve bu saatlerde çalıştırılacak işçi sayıları idare tarafından gerekli görüldüğü durumlarda değiştirilebilecektir.

6.2.2- İşçilerin nitelikleri / Sayıları

Aşçıbaşı ..........................1Kişi (Sertifikalı)

Garson .................1Kişi

Bulaşıkçı ............... 1Kişi…” düzenlemeleri yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesine göre:

“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında; “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

İhale konusu işe ait yaklaşık maliyet hesap cetvelinde, yüklenici için öngörülen kâr oranı ya da tutarı belirtilmemiştir. Bu durumda, anılan Yönetmelik hükmü uyarınca, yaklaşık maliyet hesabında idarenin belirleyebileceği en yüksek kâr oranı (% 20) dikkate alınarak hesaplanan kârsız yaklaşık maliyet tutarının 166.875,00 TL olduğu, isteklilerden Se-Ha Yemek Üretin San. Tic. Ltd. Şti, Konyar Yemek Fabrikası ve Ladik Yemek Fabrikası Gıda Temizlik ve Taahhüt İşleri Firmasınınbu tutarın altında teklif verdiği anlaşıldığından, Kurulun istikrar kazanmış kararları çerçevesinde kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren anılan isteklilerden idarece aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeden ihalenin sonuçlandırılması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

Ayrıca, 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 maddesinde; teklifinin aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden, teklifin tamamı üzerinden değil sadece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili açıklama istenmesi gerektiği açık ve tereddüde yer vermeyecek bir şekilde hüküm altına alınmıştır. Özellikle yemek sektöründe; maliyeti etkileyen birbirinden bağımsız birçok parametre bulunması, girdi maliyetlerinde yerel ve mevsimsel koşullara göre yaşanan dalgalanmalar ve belirsizlikler, standart bir ürün tarifinin yapılamaması, çıktı ürünün kalitesinin belirlenmesinde objektif bir değerlendirme yapılmasının zorluğu, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde teklifte önemli bileşenlerin somut ve açık bir şekilde belirlenmesini zorunlu hale getirmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında teklif verdiği anlaşılan ve yukarıda yer alan isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük olarak kabul edilmek suretiyle bu isteklilerden 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde teklifte önemli bileşenlerin somut ve açık bir şekilde belirlenerek açıklama istenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

4734 sayılı Kanunun 55 inci maddesinde ihale süreci içerisinde idareye yapılacak şikâyet başvuruları üzerine on gün içinde idarece bir karar alınmaması veya alınan kararın istekli tarafından uygun bulunmaması halinde, on günlük sürenin bitimini veya kararın bildirim tarihini izleyen on gün içinde, Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceği ve idarelerce bu süre içerisinde sözleşme imzalanamayacağı hüküm altına alınmıştır.

Başvuruya konu ihalede, idarece 05.01.2012 tarihli işlemle şikâyetin reddine karar verildikten sonra Kuruma yapılacak itirazen şikâyet başvurusu için öngörülen on günlük itirazen şikâyet süresi beklenilmeden 13.01.2012 tarihinde 4734 sayılı Kanunun 55 inci maddesine aykırı olarak sözleşmenin imzalandığı tespit edilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesinde özetle; “ihalede ekonomik açıdan en avantajlı bir ve ikinci tekliflerin aşırı düşük teklif sorgusu yapılmadan belirlenmesinin ve süreler beklenilmeden ihalede en avantajlı teklif sahibi firma ile sözleşme imzalanmasının 4734 sayılı Kanun ile ilgili mevzuatlara aykırı olduğu” iddiasına yer verilmiştir.

İncelemeye konu ihale; Malzeme ve İşçilik Dahil Yemek Pişirme Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alım işi olup, idarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırmaları ve birim fiyatlar esas alınarak toplam 200.250,00 TL olarak belirlendiği, ihaleye 6 isteklinin teklif verdiği, idare tarafından teklifler aşırı düşük teklif olarak görülmeyerek ihalenin 142.000,00 TL en düşük teklif veren Se-Ha Yemek Üretim San. Tic. Ltd.,Şti.’nin üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere incelemeye konu ihalede “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle “düzeltici işlem belirlenmesi” ne ilişkin karara katılmıyorum.

Adem KAMALI

Kurul Üyesi