KİK Kararı: 2012/UH.II-707

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/010
Gündem No : 20
Karar Tarihi : 02.02.2012
Karar No : 2012/UH.II-707
BAŞVURU SAHİBİ:
Trakya Tabldot Toplu Yemek Üretim Gıda Turz. ve Sosyal Hizm. San. Tic. Ltd. Şti., E-5 KARAYOLU ÜZERİ KIRKGÖZ MEVKİİ KAT:1-2-3 (ULAŞ IŞIKLAR) TEKİRDAĞ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Lüleburgaz Ramazan Yaman Huzurevi Yaşlı Bakım Ve Rehabilitasyon Merkezi, Sevgi Mah. Selami Şaşmaz Cad. No:7 39750 KIRKLARELİ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/181654 İhale Kayıt Numaralı "Malzeme Dahil Yemek Hazırlama Ve Dağıtımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

26.01.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.H.[117].(0265)./2012-2Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Lüleburgaz Ramazan Yaman Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezitarafından 15.12.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Malzeme Dahil Yemek Hazırlama ve Dağıtımı” ihalesine ilişkin olarak Trakya Tabldot Toplu Yemek Üretim Gıda Turz. ve Sosyal Hizm. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 26.12.2011tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 28.12.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 06.01.2012tarih ve 829sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.01.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

1. 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2. İhalede, istekliler arasında eşit muamele edilmesi ilkesine aykırı davranılıp davranılmadığı hususunun incelenmek ve/veya değerlendirilmek üzere bir üst idare olan Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü’ne bildirimde bulunulmasına,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;başvuru sahibinin 16.12.2011 tarihinde aşırı düşük teklif sorgulama yazısının kendilerine tebliğ edildiği, teklif açıklamalarını, açıklamanın yapılabileceği son gün olan, 21.12.2011 tarihinde idareye sundukları, aynı gün itibariyle idareye sunulmuş başka bir teklif açıklamasının olmadığını öğrendikleri, ihale üzerinde kalan istekliye ise teklif sorgulama yazısının 21.12.2011 tarihinde tebliğ edildiği, anılan isteklinin 22.12.2011 tarihinde aşırı düşük teklif açıklamasını sunduğu, açıklamanın aynı gün idarece incelenerek ihalenin sonuçlandırıldığı, söz konusu durumun kendilerinde tereddüde yol açtığı ayrıca 1 gün içerisinde yapılan teklif açıklamasının ilgili mevzuat hükümlerine ve ihale dokümanına uygun olamayacağıiddiasına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinde; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,

Aynı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Tekliflerin alınması ve değerlendirilmesi” başlıklı 16 ncı maddesinde; “…16.3. Yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler

16.3.1. Yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin kabul edilip edilemeyeceği hususunda tereddütler olduğu anlaşılmaktadır.

İhale komisyonu;

a) Yaklaşık maliyet hesaplanırken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,

b) Yaklaşık maliyet güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,

c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,

Sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese eder ve bütçe ödeneklerini de göz önünde bulundurarak, teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi ve varsa ikinci teklifi belirlemek veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda takdir yetkisine sahiptir.

16.3.2. Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak kabul edilebilir. Bu durumda sorumluluk idareye aittir.” açıklaması,

Anılan Tebliğin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde; “…

79.3. Asgari işçilik maliyeti;

i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),

ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,

iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.

79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir…

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

1. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

…

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

…

79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.4.2.12. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

…

79.4.2.15. Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(79.4.2.4.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (79.4.2.5.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(79.4.2.12.) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.

79.4.2.16. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

Yukarıda belirtilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır…

79.4.2.19. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir.

…

79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir…” açıklaması,

İdari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde; _“2.1._İhale konusu hizmetin;

a) Adı: Malzeme dâhil yemek hazırlama ve dağıtımı

b) Miktarı ve türü: Hizmetin miktarı ve türü ekte yer almaktadır.

Kuruluşun mutfağında, yemek pişirme yoluyla mamul yemek alımı, dağıtımı ve servis hizmetleridir.

_13+Yaş Grubu Kahvaltı: 32.850 Öğün
13+Yaş Grubu Öğlen Yemeği: 42.340 Öğün
13+Yaş Grubu Akşam Yemeği: 33.215 Öğün”_düzenlemesi,

İdari şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde; _“25.1._Sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri isteklilerce teklif edilecek fiyata dâhildir.

_25.2._25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

_25.3._Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti: 32.485 öğün sabah kahvaltısı, 40.880 öğün öğle yemeği, 32.485 öğün akşam yemeği olmak üzere toplam 105.850 öğün yemek teklif fiyata dâhildir.

25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri: Yemeklerin kuruluşta pişirildiği ve bu hizmetin sunulması işiyle ilgili olarak aylık (26) gün üzerinden fiilen çalışan personelin tüm mesaisini kuruluşta geçirdiği hallerde, hizmetin sunulmasıyla görevli; (1) aşçı,(asgari ücretin %60 fazlası)
(1) aşçı yardımcısı,(asgari ücretin %30 fazlası), (3) servis elemanı, (asgari ücretin %30 fazlası), (1) bulaşıkçı personelin,(asgari ücretin %30 fazlası) işçilik giderleri (işçi ücreti, sigorta prim giderleri, yemek, yol) teklif fiyata dâhildir.

Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan (6) personele çalışılan her gün için günlük ücretine ilaveten ayrıca bir günlük ücret ödenecek olup, teklif fiyata dâhildir.
Kuruluş mutfağında çalışacak personele aşağıda cinsi ve miktarı yazılı olan giyecek ayni olarak verilecektir.

1 - Pantolon-önlük 2’şer Takım
2 - Terlik 2’şer Adet
3 - Lastik Çizme 2 Adet (Bulaşıkçı için)
4 - Kep 2’şer Adet
5 - Bulaşık önlüğü 2 Adet

25.3.2.1. Çalışan Personele aylık (26) gün üzerinden bir gün için brüt 4,00 TL yol ücreti ödenecek olup verilecek yol ücreti teklif fiyata dâhildir ve bordroda gösterilecektir.

25.3.3. Malzeme giderleri: İhale konusu işte kullanılacak malzemelerin giderleri teklif fiyata dâhildir.

25.3.4. Diğer giderler: Yılbaşı, bayram, davet, toplu yapılan doğum günleri vs. gibi özel günlerde yılda on iki defa olmak üzere, kuruluşta bakılan sayısının iki katına kadar kişinin yararlanacağı Özel Gün Menüsü (en az beş çeşit olmak üzere 1-Kuruyemiş, 2-Kuru pasta 3-Yaş pasta, 4-Meyve, 5-İçecekler vs.) teklif fiyata dâhildir.

_25.4._Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir. Bu iş için; iş kazaları ve meslek hastalıkları sigorta prim oranı % (1) tir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İdari şartnamede, ihale konusu yemek öğünleri haricinde, teklif fiyata dâhil olan giderlerin mesaisini idarede geçirecek personelin işçilik maliyeti ve özel gün menülerinden oluştuğunun belirtildiği görülmüştür. Yapılan hesaplamalar neticesinde, ihale konusu işte çalışacak personele ödenecek ücret için teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetinin 115.284,81 TL olduğu tespit edilmiştir.

İhale üzerinde kalan istekliye 21.12.2011 tarihinde elden tebliğ edilen 16.12.2011 tarih ve 652 sayılı aşırı düşük teklif sorgulama yazısında işçilikle ilgili giderlerin ve ekte 7 günü kapsayan 21 öğün yemek listesindeki yemeklere ilişkin malzeme giderlerinin açıklanmasının istendiği, anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklamasının 22.12.2011 tarihinde idareye sunulduğu görülmüştür.

İhale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvelinde kahvaltı öğünü için 2,25 TL, öğlen ve akşam yemeği öğünleri için 4,50 TL birim fiyat olmak üzere toplam 413.910,00 TL teklif edildiği, anılan istekli tarafından yapılan teklif açıklamasında, kahvaltı öğünü için 1,2051 TL, öğlen yemeği öğünü için 3,0476 TL ve akşam yemeği öğünü için ise 2,1613 TL birim maliyet bedeli, toplam yemek maliyeti için 240.410,50 TL, yol gideri dahil işçilik maliyeti için 123.708,81 TL, özel gün menüsü ve diğer giderler için ise 47.049,42 TL olmak üzere 411.168,73 TL toplam maliyet bedeli ve 2.741,27 TL firma kârı şeklinde toplam teklif bedelinin açıklandığı tespit edilmiştir.

Açıklamanın içeriğinde, 7 günlük öğlen yemeğinin toplam maliyetinin 21,9795 TL olarak belirtildiği, bu durumda öğlen yemeğinin 1 günlük ortalama maliyetinin (21,9795/7=) 3,1399 TL olması gerektiği ancak istekli tarafından belirtilen tutarın 3,0476 TL olduğunun ifade edildiği, yine açıklama içeriğinde 7 nci günün öğlen yemeği menüsünde yer alan ayran girdisinin yemek analizlerinde ve hesaplamalarında dikkate alınmadığı, diğer analizlerde ve ilgili tevsik edici belgede 200 gr’lık ayran bedelinin 0,28 TL olarak belirtildiği, 7 nci gün öğlen yemeği bedeline bu tutar eklendiğinde, 7 günlük öğlen yemeği öğünlerinin toplam maliyetinin 21,9795 TL’den (21,9795+0,28=) 22,2595 TL’ye, öğlen yemeklerinin ortalama birim maliyetinin de 3,0476 TL’den (22,2595/7=) 3,1799 TL’ye yükseldiği, bu durumda öğlen yemeği ortalama maliyetindeki (3,1799-3,0476=) 0,1323 TL’lik artışın, öğlen yemeğine ilişkin toplam maliyette (0,1323*42.340 öğün=) 5.601,58 TL’lik bir artışa neden olduğu, bu tutarın da istekli tarafından öngörülen teklif bedelinin aşılmasına neden olduğu tespit edilmiştir.

Ayrıca yine adı geçen istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında, ceviz içi, nişasta ve şehriyeye ilişkin herhangi bir tevsik edici belge sunulmadığı, örnek menü listesinde yer alan yemeklerde kullanılan buğday ununun birim fiyatının 1,25 TL olduğu belirtilmesine rağmen, buğday ununa ilişkin tevsik edici proforma faturada birim fiyatın 1,50 TL olarak belirtildiği görülmüştür. Özetle, anılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının ihale dokümanı ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığı anlaşılmıştır.

İdare tarafından hazırlanan idari şartnamenin 25 inci maddesinde, ihale konusu hizmet kapsamında sunulacak yemek hizmetinin 32.485 öğün sabah kahvaltısı, 40.880 öğün öğle yemeği, 32.485 öğün akşam yemeği olmak üzere toplam 105.850 öğün yemekten oluştuğu belirtilmesine rağmen, idari şartnamenin 2 nci maddesinde, birim fiyat teklif cetvelinde, yaklaşık maliyet cetvelinde ve ihale dokümanlarının diğer kısımlarında 32.850 öğün sabah kahvaltısı, 42.340 öğün öğle yemeği, 33.215 öğün akşam yemeği olmak üzere toplam 108.405 öğün yemekten oluştuğunun ifade edildiği ayrıca, ihaleye katılan isteklilerin birim fiyat teklif cetvelleri ve aşırı düşük teklif açıklamalarının toplam 108.405 öğün yemek dikkate alınarak yapıldığı görüldüğünden, idari şartnamenin 25 inci maddesinde yapılan hatalı düzenlemenin esasa etkili olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Başvuru sahibinin idareye yapmış olduğu şikâyet başvurusuna idarece verilen cevabi yazıda, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan 5 isteklinden 4’üne teklif sorgulama yazılarının 16.12.2011 tarihinde elden veya faks yoluyla tebliğ edildiği, 4 istekliden yalnızca başvuru sahibinin 21.12.2011 tarihinde teklif açıklaması sunduğu, ihale üzerinde kalan istekliye aşırı düşük teklif sorgulama yazısının sorgulamaya tabi tutulan diğer isteklilerin açıklamalarını sunabileceği son tarih olan 21.12.2011 tarihinde elden tebliğ edildiği, anılan tebligatın yapıldığı günün mesai bitiminde ihale üzerinde kalan istekliden daha düşük bir teklif bedeli öngören 3 isteklinin açıklama sunmadığının anlaşıldığı, ihale üzerinde kalan isteklinin birim fiyat teklif mektubunda faks numarasına tebligat yapılmasının kabul edilmediği, idarece aşırı düşük teklif sorgulamasının bütün isteklilere eşit muamele edilmesi ilkesi gereğince, ihale üzerinde kalan istekliye diğer istekliler ile aynı tarihte 16.12.2011 tarihinde iadeli taahhütlü olarak posta yoluyla göndermek yerine yazının elden tebellüğ edilinceye kadar bekletildiği görülmüştür. 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 5 inci maddesinde belirtilen temel ilkelerden eşit muamele ilkesinin idarece gözetilip gözetilmediği hususunun incelenmek ve/veya değerlendirilmek üzere bir üst idare olan Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’na bildirimde bulunulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; ihale üzerinde kalan istekli ve başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığı görüldüğünden anılan isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, bu durumda ihalede geçerli tek teklifin yaklaşık maliyetin yaklaşık 100.000 TL üzerinde bir bedel öngörmüş olan Kuttem İnşaat İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.’nin olduğu, idarece mevcut durumun Kamu İhale Kanununda belirtilen ihtiyaçların zamanında uygun şartlarla karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri açısından değerlendirilerek Kamu İhale Genel Tebliği’nin 16.3 üncü maddesinde yer verilen açıklamalar doğrultusunda ihale sürecinin akıbetine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18 inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Başvuru sahibi istekli tarafından 21.12.2011 tarihinde sunulan aşırı düşük teklif açıklamasında, kahvaltı öğünü için 2,40 TL, öğlen ve akşam yemeği öğünleri için ise 4,80 TL birim fiyat olmak üzere toplam 441.504,00 TL teklif edildiği, anılan istekli tarafından yapılan teklif açıklamasında, kahvaltı öğünü için 1,2775 TL, öğlen yemeği öğünü için 1,8298 ve akşam yemeği öğünü için ise 1,3463 TL birim maliyet bedeli olmak üzere toplam yemek maliyeti için 164.156,96 TL, yol gideri dâhil işçilik maliyeti için 121.197,90 TL, diğer giderler için ise 72.549,34 TL olmak üzere 357.904,20 TL toplam maliyet bedeli ve 83.599,80 TL firma kârı olmak üzere 441.504,00 TL toplam teklif bedelinin açıklandığı tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının içeriğinde, 52 adet çiğ yemek girdisi için isteklilerin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin olarak kullanılan maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının (O-7) sunulduğu ancak söz konusu tutanaklarda tutanağın konusunu oluşturan malın belirtilmediği, sadece tutanağın ilk sayfasının üzerine el yazısı ile yazılmış bir ibareye yer verildiği ayrıca yine söz konusu tutanaklarda tutanağın düzenlendiği tarihin ve yerin belirtilmediği tespit edilmiştir. Özetle, başvuru sahibi istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının da ilgili mevzuat hükümlerine uygun olmadığı görülmüştür.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde kalan istekli olan Nihat Özel Sağlık Hizmetleri Temizlik Bilgisayar Gıda İnşaat Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. ve başvuru sahibi istekli olan Trakya Tabldot Top. Yem. Ür. Gıda. Tur. ve San. Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına, mevcut durumun ihtiyaçların zamanında uygun şartlarla karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri açısından değerlendirilerek idarece ihale sürecinin akıbetine karar verilmesi suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi aşaması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

1. 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2. İhalede, istekliler arasında eşit muamele edilmesi ilkesine aykırı davranılıp davranılmadığı hususunun incelenmek ve/veya değerlendirilmek üzere bir üst idare olan Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı’na bildirilmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibi itirazen şikayet dilekçesinde özetle; “başvuruya konu ihalede 16.12.2011 tarihinde aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğunu, 3 işgünü içerisinde teklif açıklamalarını 21.12.2011 tarihinde idareye sunduklarını, aynı gün itibariyle idareye sunulmuş başka bir teklif açıklamasının olmadığını öğrendiklerini, ihale üzerinde kalan istekliye teklif sorgulama yazısının 21.12.2011 tarihinde tebliğ edildiği, anılan isteklinin 22.12.2011 tarihinde aşırı düşük teklif açıklamasını sunduğu, açıklamanın aynı idare tarafından incelenerek ihalenin sonuçlandırıldığı, söz konusu durumun kendilerinde tereddüte yol açtığı, ayrıca 1 gün içerisinde yapılan teklif açıklamasının ilgili mevzuat hükümlerine ve ihale dokümanına uygun olamayacağı” iddiasına yer vermiştir.

İncelemeye konu ihale; Malzeme Dahil Yemek Hazırlama ve Dağıtımı işi olup,idarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırmaları ve birim fiyatlar esas alınarak toplam 545.728,10 TL olarak belirlendiği, bahse konu ihaleye 6 isteklinin katıldığı, ihaleye teklif veren isteklilerin aşırı düşük sorgulamaya tabi tutulduğu ve ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin 413.910,00 TL bedel karşılığında Nihat Özel Sağlık Hizmetleri Tem. Bilg. Gıda İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin üzerinde bırakıldığı, görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere, incelemeye konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaması gerektiği yönündeki düşüncemizle, Kurul kararına katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ Adem KAMALI

Kurul Üyesi Kurul Üyesi