KİK Kararı: 2012/UH.II-5102

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/080
Gündem No : 26
Karar Tarihi : 31.12.2012
Karar No : 2012/UH.II-5102
BAŞVURU SAHİBİ:
Ahmet Türksayar, BAHÇELİEVLER MAH. 24.SOK.NO:5/A KAHRAMANMARAŞ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Pazarcık Devlet Hastanesi Başhekimliği, A.Bozdag Mah. Ahmet Aksu Cad. 0 46700 KAHRAMANMARAŞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/155227 İhale Kayıt Numaralı "Yemek Hizmeti Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Pazarcık Devlet Hastanesi Başhekimliğitarafından 16.11.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Yemek Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Ahmet Türksayar’ın 30.11.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 04.12.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 13.12.2012 tarih ve 41139 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 12.12.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/4726 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihalede altı firmanın geçerli teklif sunduğu, sunulan teklif tutarlarının 609.000,00 TL ile 900.000,00 TL arasında ve idare tarafından hesaplanan yaklaşık maliyet tutarı olan 993.000,00 TL’nin altında olduğu, dolayısıyla bütün firmaların aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği, idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin karara bağlanmasının Kamu İhale Kanunu’na ve Hizmet Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’ne aykırılık teşkil ettiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin adının “Yemek Hizmeti Alımı” olarak belirtildiği, miktarı ve türüne ise Şartname ekinde,

Sıra No

Açıklama

Birimi

Miktarı

1

Normal Yemek

Adet

200.000,000

2

Kahvaltı

Adet

80.000,000

3

Ara Öğün

Adet

12.000,000

şeklinde yer verildiği, anılan Şartname’nin 19’uncu maddesinde teklif ve sözleşme türünün birim fiyat teklif ve sözleşme olacağının belirtildiği, Sözleşme Tasarısı’nın 9’uncu maddesinde, işe başlama tarihinin 01.01.2013, işin bitiş tarihinin 31.12.2013 olarak belirtildiği görülmüştür.

Teknik Şartnamede çalıştırılacak personelin sayısına ve niteliğine yer verildiği; hizmetin istenilen kalitede verilebilmesi için firma en az 2 Aşçıbaşı, 2 Aşçı Yrd. 2 bulaşıkçı, 2 servis elemanı olmak üzere toplamda en az 8 personelin ihale konusu iş kapsamında çalışacağı belirtilmiştir.

Yapılan incelemede, ihaleye 9 isteklinin katıldığı, 3 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılarak geri kalan 6 isteklinin tekliflerin geçerli teklif olarak belirlendiği ve aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin, en düşük teklifi veren Arayan Nak. Gıda Tem. ve İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c)Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü bulunmaktadır.

Kanun’un anılan maddesinden, ihale komisyonunca, yapılan değerlendirme neticesinde geçerli olduğu tespit edilen tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklilerin tespit edileceği ve tespit edilen bu tekliflerin reddedilmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlere ilişkin olarak sorgulamaya tabi tutulacağı, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesi konularında Kurumca hazırlanacak ikincil mevzuatın esas alınması gerektiği anlaşılmaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.” hükmü yer almakta olup, idarece gönderilen ihale işlem dosyasında yer alan ihale onay belgesi ve yaklaşık maliyetin tespitine ilişkin belgelerden, yaklaşık maliyetin 993.033,33 TL olarak belirlendiği, ancak yüklenici kâr oranına ilişkin bir belirlemenin olmadığı görülmektedir.

Anılan Yönetmelik hükmüne göre yaklaşık maliyette en fazla %20 oranında yüklenici kârı öngörülebileceğinden hareketle, şikâyete konu alımda kârsız yaklaşık maliyet 827.527,78 TL olarak hesaplanmaktadır.

Kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif vermiş olan isteklilerin aşırı düşük teklif vermiş oldukları ve sorgulamaya tabi tutulması gerektiği göz önünde bulundurulduğunda, ihalede bahse konu tutarın altında teklif vermiş olan aşağıdaki isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sıra No

İstekliler

Teklif Tutarları

1

Arayan Nak. Gıda Tem. ve İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.

609.000,00

2

Ahmet TÜRKSAYAR-ATS Yemekçilik

637.200,00

3

AGV Gıda Yemekçilik Temiz. İnşaat Taş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.

673.600,00

4

Kale Hazır Yemek İnş. Med. Tem. Bilg. San. Dış Tic. Ltd. Şti.

810.400,00

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalede aşırı düşük teklif verdikleri anlaşılan Arayan Nak. Gıda Tem. ve İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., Ahmet TÜRKSAYAR-ATS Yemekçilik, AGV Gıda Yemekçilik Temiz. İnşaat Taş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti ve Kale Hazır Yemek İnş. Med. Tem. Bilg. San. Dış Tic. Ltd. Şti.ne ait tekliflerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle; “ ihalede altı firmanın geçerli teklif sunduğu, sunulan teklif tutarlarının 609.000,00 TL ile 900.000,00 TL arasında ve idare tarafından hesaplanan yaklaşık maliyet tutarı olan 993.000,00 TL’nin altında olduğu, dolayısıyla bütün firmaların aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği, idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin karara bağlanmasının Kamu İhale Kanunu’na ve Hizmet Alım İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’ne aykırılık teşkil ettiği ” şeklinde ifade edilen iddiası hakkında Kurulca,ihalede aşırı düşük teklif verdikleri anlaşılan Arayan Nak. Gıda Tem. ve İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., Ahmet TÜRKSAYAR-ATS Yemekçilik ve AGV Gıda Yemekçilik Temiz. İnşaat Taş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.ne ait tekliflerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususlarınayönelik “ düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasına yönelik yapılan incelemede;

Pazarcık Devlet Hastanesi Başhekimliği tarafından gerçekleştirilen “ Yemek Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin piyasa fiyatları esas alınarak toplam 993.033,33 TL olarak hesaplandığı;

Bahse konu ihalede, (13) istekli tarafından ihale dokümanı satın alındığı, 16.11.2012 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye (9) istekli tarafından teklif verildiği,

İdarenin teklif değerlendirmesine göre, bir isteklinin teklifinin “ teklif mektubunda teklif edilen tutar belirtilmediği ” gerekçesiyle, bir isteklinin teklifinin “ ihale dosyasında geçici teminata ilişkin belge olmadığı ” gerekçesiyle, bir isteklinin teklifinin de “ geçici teminatının yetersiz olduğu ” gerekçesiyledeğerlendirme dışı bırakılması sonrasında geriye altı geçerli teklifin kaldığı, bu teklif bedellerinin;

İsteklinin Adı

Teklif bedeli (TL)

Arayan Nak. Gıda Tem. ve İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.

609.000,00

Ahmet TÜRKSAYAR-ATS Yemekçilik

637.200.00

AGV Gıda Yemekçilik Temiz. İnşaat Taş. Tur. San Tic. Ltd. Şti.

673.600,00

Kale Hazır Yemek İnş. Med. Tem. Bilg. San. Dış Tic. Ltd. Şti.

810.400,00

Kahraman Gıda San. Tic. Taah. ve Paz. Ltd. Şti.

877 000,00

Ceyaş Yem. İm. ve Gıda Ürünleri Tem. İlaç. Tic. ve San. A. Ş.

900.000,00

Şeklinde verildiği, başvuruya konu ihalede idarece, “ söz konusu ihalede verilen teklif tutarlarının ortalamaları dikkate alındığında geçerli tekliflerin aşırı düşük olarak değerlendirilmediği dolayısıyla aşırı düşük teklif sorgulamasına gerek duyulmadığı ” gerekçesine dayanılarak geçerli teklifler üzerinde 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeden ihalenin en düşük fiyat esasına göre sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, aşırı düşük teklif açıklaması istemeyerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmdan ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olduğuna ilişkin “ itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi