KİK Kararı: 2012/UH.II-508 (23 Ocak 2012)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/007
Gündem No : 24
Karar Tarihi : 23.01.2012
Karar No : 2012/UH.II-508
BAŞVURU SAHİBİ:
Kardelen Süt Süt Ürünleri GıdaTaşımacılık Hiz. Org. Taah. San. Tic. Ltd.Şti., Mithatpaşa Mah. 12 katlı İş Merkezi Kat : 4 No : 64 ZONGULDAK

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Sağlık Bakanlığı İstanbul Beykoz Devlet Hastanesi, Saip Molla Cad.Kısayol Sok. No:1 34800 İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/141729 İhale Kayıt Numaralı "2012 Yılı Malzeme Dahil Yemek Hizmeti Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

19.01.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.H.[4645].(0229)./2011-94Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

İstanbul Beykoz Devlet Hastanesi Baştabipliği tarafından 14.11.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “2012 Yılı Malzeme Dahil Yemek Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Kardelen Süt Ürünleri Gıda Taşımacılık Hiz. Org. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 16.12.2011tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 20.12.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 30.12.2011tarih ve 55304sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.12.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

Başvurunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihale komisyonunca tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesinin mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin 2 (a) maddesinde ihale konusu işin adı; “2012 Yılı Malzeme Dahil Yemek Hizmeti Alımı” şeklinde tanımlanmıştır.

02.12.2011 tarihli ihale komisyon kararında, fiyat analizlerine ve Türkiye İstatistik Kurumunun yıllık enflasyon oranları dikkate alınarak yaklaşık maliyetin ve geçerli tekliflerin ortalamasının % 5 altında teklif veren firmalardan idari şartnamenin 33 üncü maddesi gereğince aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesine karar verildiği, bu çerçevede 16.11.2011 tarih ve muhtelif sayılı yazılarla, başvuru sahibi Kardelen Süt Ürünleri Gıda Taşımacılık Hiz. Org. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. ile Öğün Yemekhane ve Temizlik Hizmetleri Tic. A.Ş.’nden açıklamalarını 23.11.2011 tarihinde saat 14:00’e kadar vermelerinin istenildiği belirtilmiştir.

Öğün Yemekhane ve Temizlik Hizmetleri Tic. A.Ş. tarafından belirtilen süre içerisinde açıklamada bulunulmuş olup idarece yapılan değerlendirme sonucunda açıklaması uygun görülmeyerek teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır.

Başvuru sahibi Kardelen Süt Ürünleri Gıda Taşımacılık Hiz. Org. Taah. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından ise belirtilen süre içerisinde açıklamada bulunulmamış olup anılan istekli tarafından idareye verilen 24.11.2011 tarihli dilekçe ile tekliflerinin % 20 kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerinde olduğundan aşırı düşük teklif olarak değerlendirilemeyeceği yönünde itirazda bulunulmuştur. Ancak söz konusu itiraz, idarece şekil eksikliği sebebiyle şikâyet başvurusu olarak değerlendirilmemiş ve söz konusu istekli süresinde açıklamada bulunmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmıştır.

4734 sayılı Kanunun aşırı düşük teklifler başlıklı 38 nci maddesine göre ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanunun 37 nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların verilen hizmetin ekonomik olması, teklif sahibinin hizmetin temini işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendirileceği hüküm altına alınmıştır. Benzer düzenlemeler Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde de bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamasını düzenleyen 79.4 üncü maddesinde ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan hizmet alımı ihalelerinin durumu açıklanmış ve ihale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dâhil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesinin yapılacağı; 4734 sayılı Kanun’un 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama isteneceği; personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceği açıklaması yapılmıştır.

İhale konusu “Malzeme Dahil Yemek Hizmeti Alımı” işinin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet işi olduğu, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla Kurum tarafından belirlenmiş bir sınır değer veya sorgulama kriteri bulunmamakla beraber, istikrar kazanmış Kurul kararları gereğince karsız yaklaşık maliyetin üzerinde teklif sunan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmemesi gerekmektedir.

İdarece 1.654.711,09 TL olarak belirlenen yaklaşık maliyet hesabında, 2011 yılı öğün birim fiyatlarının dikkate alındığı, ayrıca çevre hastanelere öğün birim fiyatlarının sorulduğu ve alınan cevaplara göre ortalama birim fiyatların oluşturulduğu, yaklaşık maliyet hesabında kâr oranının belirtilmediği görülmüştür.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında; “ Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici karı eklenir. Bu tutar, kar hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen Yönetmelik hükmü uyarınca, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenen tutara en fazla % 20 oranında kâr eklenebileceğinden, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kâr oranına ilişkin olarak ayrıca bir belirlemenin yapılmadığı başvuruya konu ihaleye ilişkin değerlendirmelerde yaklaşık maliyetin % 20 oranında kâr içerdiği kabulünde bulunulmuş olup, %20 kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının 1.378.926,00 TL olduğu görülmüştür.

Bu çerçevede, başvuru sahibi tarafından verilen teklif de dahil olmak üzere ihalede verilen bütün tekliflerin kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerinde olduğu görüldüğünden kâr hariç yaklaşık maliyetin üzerinde fiyat teklif eden başvuru sahibi de dahil 2 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmaması gerekmekte olup, anılan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesinde mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bununla birlikte, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “Başvuru süreleri” başlıklı 6 ncı maddesinde; “İdareye şikâyet süresi; ihale sürecindeki şikâyete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikâyetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.

Kuruma itirazen şikâyet süresi; şikâyet veya itirazen şikâyet üzerine idare tarafından alınan iptal kararına karşı yapılacak başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.” hükmü yer almaktadır.

İdarece başvuru sahibinden 16.11.2011 tarihli yazı ile 23.11.2011 tarihi saat 14:00’a kadar aşırı düşük teklif açıklaması istenilmiş olup, başvuru sahibi tarafından belirtilen süre içerisinde açıklamada bulunulmamıştır. Bunun yerine anılan istekli tarafından 24.11.2011 tarihinde idare kayıtlarına alınan, idarece şikâyet başvurusu niteliğine haiz olmadığı belirtilen, dilekçe ile tekliflerinin aşırı düşük olmadığına ilişkin itirazda bulunulmuştur. Söz konusu dilekçede, başvuru sahibi, aşırı düşük teklif açıklaması isteme yazısını 21.11.2011 tarihinde tebellüğ ettiklerini belirtmiştir. Başvuru sahibi tarafından idareye şikâyet başvurusu, şikâyet dilekçesi formatına uygun olarak 16.12.2011 tarihinde idare kayıtlarına alınan dilekçe ile yapılmıştır.

Bu çerçevede, İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin yukarda belirtilen hükümleri gereği, başvuru sahibi tarafından idareye verilen 24.11.2011 tarihli dilekçenin, idareye şikâyet dilekçesi olarak değerlendirilmemesi durumunda, şikâyete yol açan durumun farkına varıldığı 21.11.2011 tarihinden itibaren on gün içinde idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 16.12.2011 tarihinde şikâyet başvurusunda bulunulduğu, bu başvuruya idarece verilen cevap üzerine Kuruma itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu, diğer taraftan, başvuru sahibinin 24.11.2011 tarihli dilekçesinin, idareye şikâyet dilekçesi olarak değerlendirilmesi durumunda ise, idarece başvuru sahibinin dilekçesine 10 gün içinde cevap verilmediğinin anlaşıldığı, bu itibarla başvuru sahibi tarafından zımni red süresinin bittiği 05.12.2011 tarihinden itibaren 10 gün içinde Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken bu süre geçtikten sonra 30.12.2011 tarihinde başvuruda bulunulduğu tespit edilmiştir. Bu itibarla, 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince başvuru sahibinin, tekliflerinin aşırı düşük olmadığı yönündeki şikâyet başvurusunun, her durumda, süre yönünden reddi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Başvurunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibi tarafından itirazen şikayet dilekçesinde özetle; “ihalekomisyonunca tekliflerin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesinin mevzuata aykırı olduğu” iddiasına yer vermiştir.

İncelemeye konu ihale; 2012 Yılı Malzeme Dahil Yemek Hizmet Alımı işi olup,idarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırmaları ve birim fiyatlar esas alınarak toplam 1.654.711,09 TL olarak belirlendiği, bahse konu ihaleye 6 isteklinin katıldığı, ihaleye teklif veren isteklilerin aşırı düşük sorgulamaya tabi tutulduğu ve ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin 1.572.022,50 TL bedel karşılığında Sefam Turizm Gıda Org. ve İşlt. Tic. Ltd. Şti.’nin üzerinde bırakıldığı, görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere, incelemeye konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaması gerektiği yönündeki düşüncemizle, Kurul kararına katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ Adem KAMALI

Kurul Üyesi Kurul Üyesi