KİK Kararı: 2012/UH.II-4700

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/073
Gündem No : 22
Karar Tarihi : 12.12.2012
Karar No : 2012/UH.II-4700
BAŞVURU SAHİBİ:
Fesleğen Temizlik Bilgisayar Yemek Gıda Organizasyon Turizm San. Tic. Ltd. Şti., ÖZANKARA TOPTANCILAR SİTESİ 8.BLOK NO:260 MACUNKÖY ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Doç.Dr.Mustafa Kalemli Tavşanlı Devlet Hastanesi Başhekimliği, Kavaklı Mahallesi Hacı Ahmet Kırı Mevkii No:1 KÜTAHYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/117609 İhale Kayıt Numaralı "Malzemeli Yemek Pişirme Servis, Dağıtım Ve Sonrası" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Doç. Dr. Mustafa Kalemli Tavşanlı Devlet Hastanesi Başhekimliğitarafından 16.10.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Malzemeli Yemek Pişirme Servis, Dağıtım ve Sonrası” ihalesine ilişkin olarak Fesleğen Temizlik Bilgisayar Yemek Gıda Organizasyon Turizm San. Tic. Ltd. Şti.nin 12.11.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 14.11.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 28.11.2012tarih ve 38975sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.11.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/4396sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,ihale üzerinde bırakılan istekli de dahil olmak üzere 3 istekliye ait teklifin, idarece %5 kâr ilave edilerek oluşturulduğu beyan edilen yaklaşık maliyetin kârsız tutarının altında olduğu, söz konusu isteklilerden tekliflerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeksizin ihalenin karara bağlanmış olmasının mevzuata uygun olmadığı, bu hususa yönelik yapmış oldukları şikâyet başvurusu üzerine verilen cevap yazısında önceki yıllarda imzalanan sözleşme birim fiyatlarının ÜFE katsayısı ile güncellendiği ve verilen tekliflerin bu fiyatlara göre aşırı düşük olmadığının anlaşıldığının ifade edildiği, idarelerin yaklaşık maliyetin belirlenmesinde esas almış olduğu kriterlerin dışına çıkarak, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında farklı parametreler belirlemelerinin subjektif ve ihalede değişen sonuçlar ortaya koyacağı, objektif ve eşit muamele yapılmasının önüne geçileceği, dolayısıyla idarenin Kamu İhale Kurulunun istikrar kazanmış kararları çerçevesinde aşırı düşük teklifleri belirlemesi gerektiğiiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuru konusu ihalenin Tavşanlı Doç. Dr. Mustafa Kalemli Devlet Hastanesinin 2013 yılına ait 12 aylık yemek ihtiyacını her türlü malzeme dahil yüklenici tarafından hastane mutfağında pişirme işi olduğu, ihale konusu iş kapsamında Tavşanlı Doç. Dr. Mustafa Kalemli Devlet Hastanesi Ana bina, B-blok, Ağız ve Diş Sağlığı Ünitesi (Hemodiyaliz merkezi, Patoloji laboratuarı) ve Tunçbilek Ünitesinin yer aldığı, yüklenicinin haftanın yedi günü sabah kahvaltısı, öğle yemeği ve akşam yemeğini Tunçbilek ünitesine naklinden sorumlu olduğu anlaşılmaktadır.

İdarece yaklaşık maliyetin tespitine ilişkin işlemler incelendiğinde;

İhaleyi yapan idarenin 2011-2012 mali yıllarını kapsayan 24 ay süreli yemek pişirme, servis, dağıtım ve sonrası hizmet alımı ihalesinin sözleşmeye bağlanan birim fiyatlarından, Simav Doç. Dr. İsmail Karakuyu Devlet Hastanesi ve Yoncalı Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Hastanelerinin bildirmiş olduğu sözleşme fiyatlarından istifade edildiği, tespit edilen birim fiyatların ihalelerin gerçekleştirildiği aylar ile yaklaşık maliyetin hesaplandığı aydan bir önceki ay olan 2012 Mayıs ayı arası ÜFE oranı ile güncellendiği, ayrıca piyasadan fiyat araştırması yapıldığı ve yaklaşık maliyetin güncellenmiş ihale bedelleri ile fiyat araştırması yapılmak suretiyle elde edilen fiyatların aritmetik ortalaması alınmak suretiyle 1.532.800,00.-TL olarak belirlendiği görülmüştür.

Başvuru sahibi tarafından her ne kadar, ihalenin ilk oturumunda yaklaşık maliyetin içerisinden %5 oranında yüklenici kârı öngörüldüğünün belirtildiği ifade edilmiş olsa da, idarece gönderilen ihale işlem dosyasında yer alan ihale onay belgesi ve yaklaşık maliyetin tespitine ilişkin belgelerde, yüklenici kârı oranına ilişkin bir tespitin ve/veya belirlemenin olmadığı görülmektedir.

Bu durumda, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında; “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.” hükmü uyarınca, yaklaşık maliyette en fazla %20 oranında yüklenici kârı öngörülebileceğinden hareketle, şikâyete konu alımda kârsız yaklaşık maliyet 1.277.333,33.-TL olarak hesaplanmıştır.

4734 sayılı Kanun’un “ Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda belirtilen Kanun hükmünden, ihale komisyonu tarafından yaklaşık maliyet veya diğer tekliflerle kıyaslandığında aşırı düşük olarak belirlenen tekliflerin, reddedilmeden önce aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulacağı, anılan mevzuat hükümleri uyarınca aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak, isteklilerden teklif bileşenleri ile ilgili açıklama talebinde bulunulacağı ve isteklilerin bu açıklamalarını belgeye dayandıracakları, aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin olarak isteklilerce yapılan açıklamaların ihale komisyonunca değerlendirilmesi sonucunda, ihale konusu işin yapılabilmesi için yeterli görülen isteklilerin tekliflerinin kabul edileceği, bu nedenle kamu ihale mevzuatının, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi konusunda, kamu hizmetinin idari ve mali gereklerine aykırı kullanılmamak koşuluyla idareye takdir yetkisi verdiği, ancak bu yetkinin mutlak ve sınırsız olmadığı anlaşılmaktadır.

Kamu ihalelerine ilişkin ikincil mevzuat kapsamında personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarında aşırı düşük teklif fiyatlarının belirlenmesinde esas alınacak sınır değerin tespitine ilişkin bir düzenleme bulunmamakla birlikte, Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesine göre idarelerin, geçerli teklifleri belirledikten sonra diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre aşırı düşük teklifleri tespit etme ve bu teklifler hakkında açıklama isteme yükümlülüğü bulunmaktadır.

Ayrıca, Kamu İhale Kurulunun istikrar kazanmış kararları, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında fiyat teklif eden isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği yönündedir.

Bu çerçevede;

İhale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen isteklilere ait tekliflerin, idarece belirlenen yaklaşık maliyetin kârsız tutarının altında olduğu görüldüğünden, söz konusu isteklilerden tekliflerine ilişkin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanmış olmasının mevzuata uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, teklif bedeli kârsız yaklaşık maliyetin altında olan geçerli tekliflere ilişkin, teklifte önemli bileşenler tespit edilerek, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle; “ İhale üzerinde bırakılan istekli de dahil olmak üzere 3 istekliye ait teklifin, idarece %5 kâr ilave edilerek oluşturulduğu beyan edilen yaklaşık maliyetin kârsız tutarını altında olduğu, söz konusu isteklilerden tekliflerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeksizin ihalenin karara bağlanmış olmasının mevzuata uygun olmadığı, bu hususa yönelik yapmış oldukları şikâyet başvurusu üzerine verilen cevap yazısında önceki yıllarda imzalanan sözleşme birim fiyatlarının ÜFE katsayısı ile güncellendiği ve verilen tekliflerin bu fiyatlara göre aşırı düşük olmadığının anlaşıldığının ifade edildiği, idarelerin yaklaşık maliyetin belirlenmesinde esas almış olduğu kriterlerin dışına çıkarak, tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında farklı parametreler belirlemelerinin subjektif ve ihalede değişen sonuçlar ortaya koyacağı, objektif ve eşit muamele yapılmasının önüne geçileceği, dolayısıyla idarenin kamu ihale Kurlunun istikrar kazanmış kararları çerçevesinde aşırı düşük teklifleri belirlemesi gerektiği,” şeklinde ifade edilen iddiası hakkında Kurulca,“ düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasına yönelik yapılan incelemede;

Doç. Dr. Mustafa Kalemli Devlet Hastanesi Başhekimliği tarafından gerçekleştirilen “ Malzemeli Yemek Pişirme Servis, Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin aynı idare ve çevre hastanelerinin halen yürütmekte olduğu benzer nitelikli yemek ihalelerinde imzalanan sözleşme fiyatlarının güncellenmesi sonucu elde edilen fiyatlar ve piyasa araştırması yapılmak suretiyle temin edilen fiyatların aritmetik ortalaması alınarak; 250.000 öğün normal yemek için 4,38 ?birim fiyat üzerinden 1.095.000,00 ?; 90.000 öğün normal kahvaltı için 2,68 ?birim fiyat üzerinden 241.200,00 ?; diyet yemeği için 3,82 ?birim fiyat üzerinden 152.800,00 ?ve diyet kahvaltı için 2,19 ?birim fiyat üzerinden 43.800,00 ?şeklindeki bileşenler üzerinden toplam 1.532.800,00?olarak hesaplandığı;

Bahse konu ihalede 23 adet ihale dokümanı satın alındığı, 16.10.2012 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 6 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarenin teklif değerlendirmesine göre, tüm tekliflerin geçerli teklif olarak belirlendiği, geçerli teklif olarak belirlenen teklif bedellerinin;

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (?)

Doyuran Turizm Nakl. Gıda Sosy. Hizm.r İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Egeli Sosy. Hizm. Tur. İnş. Taş. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı

1.250.600,00

Yeşilyurt Ocakbaşı Lokantası Timur Koparan- Dileray Gıda ve Tem. Hizm. Tur. Tarım Hayv. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı

1.251.500,00

Yeni Bayram Gıda İnş Hazır Yem. Pet. Ürn. Turz. San. Tic. Ltd. Şti.

1.277.600,00

Fesleğen Tem. Bilg. Yemek Gıda Org. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.

1.460.000,00

Caner Sosy. Hizm. İnş. Taah. Tur. Med. San. ve Tic. Ltd. Şti.

1.492.600,00

Kanaat Yemek Fab. İsmail Kocabaş- Merkez Tabldot Gıda tem. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı

1.794.300,00

Şeklinde verildiği, idarece geçerli teklifler üzerinde 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan en düşük fiyat esasına göre ihalenin sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeden ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen tüm teklif bedellerinden biri hariç olmak üzere diğerleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olduğuna ilişkin “ itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi