KİK Kararı: 2012/UH.II-4158

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/064
Gündem No : 15
Karar Tarihi : 01.11.2012
Karar No : 2012/UH.II-4158
BAŞVURU SAHİBİ:
Yıldız İnş. Yaz. Müh. Tem. Güv. Yem. Hiz. Tic. Ltd. Şti., ÇARŞI MAHALLESİ MARAŞ CADDESİ MISIRLIOĞLU SOKAK KAMİL ALEMDAĞ İŞHANI NO:18/3 TRABZON

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Trabzon Özel İdaresi Mali Hizmetler Müdürlüğü, Rize Caddesi No:66 61000 TRABZON

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/108192 İhale Kayıt Numaralı "Araç Ve İş Makinelerinin Kullanımı , Atölye , Büro Ve Temizlik Hizmetleri İçin Personel Çalıştırılması" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Trabzon İl Özel İdaresi Mali Hizmetler Müdürlüğütarafından 24.08.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Araç ve İş Makinelerinin Kullanımı, Atölye, Büro ve Temizlik Hizmetleri İçin Personel Çalıştırılması” ihalesine ilişkin olarak Yıldız İnş. Yaz. Müh. Tem. Güv. Yem. Hiz. Tic. Ltd. Şti.’nin 19.09.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 20.09.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 02.10.2012 tarih ve 33151 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 01.10.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/3638 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, Teknik Şartname’de yol ve yemek bedellerinin nakdi olarak ödeneceği belirtildiği halde açıklamalarında ayni olarak ödeneceğinin belirtilmesi nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülmemesinin yerinde olmadığı, aşırı düşük teklif açıklamalarında yol ve yemek bedellerinin ne kadara mal olacağını ispatlamak için hesap gösterildiği, tespit edilen bedellerin nakdi olarak personele ödeneceği, yol ve yemek için personele kendi lokantaları ile kiralık servis araçlarının gösterileceği ve tercihin personele bırakılacağı fakat kendi maliyetlerinin öngördüğü aylık, yol ve yemek bedellerinin personele nakdi olarak ödeneceği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Başvuru konusu, Trabzon İl Özel İdaresi Mali Hizmetler Müdürlüğü tarafından açık ihale usulü ile birim fiyat üzerinden kısmi teklife kapalı olarak gerçekleştirilen “Araç ve İş Makinelerinin Kullanımı, Atölye, Büro ve Temizlik Hizmetleri İçin Personel Çalıştırılması işi” ihalesine ilişkindir.

Başvuru konusu ihaleye ait Teknik Şartname’de ihalenin konusunun, Trabzon İl Özel İdaresi Genel Sekreterliğince belirlenecek kamyon ve araçlarda çalıştırılmak üzere hizmet alımı yöntemi ile iki adet silindir operatörü, üç adet hidrolik kaya delici operatörü, bir adet kazıyıcı yükleyici operatörü, sekiz adet iş makinesi şoförü, iki adet greyder operatörü, iki adet atölye ustası, bir adet temizlikçi (bahçıvan), bir adet büro görevlisi olmak üzere toplam yirmi personel hizmeti olduğu belirlenmiştir.

İdari Şartname’nin “Teklif fiyata dahil giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “…25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

4 Ay boyunca çalıştırılacak Personelden İş Makine Şoförü ve Atölye Ustasına ( Kaynak Ustası ) ( Toplam 10 Kişi ) brüt asgari ücretin en az %30 fazlası, İş Makinası Operatörlerine ( Toplam 8 Kişi ) brüt asgari ücretin en az %40 fazlası ve Büro Görevlisi ile Temizlik Görevlisine brüt asgari ücretin en az %19 fazlası ödeme yapılacaktır. Fazla çalıştırma yapılması öngörülmemektedir. Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma yapılmayacaktır.

25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:

Yemek ve yol gideri personele nakdi olarak ödenecek ve bordroda gösterilecektir. 1 işçi için 1 günlük brüt yemek bedeli 7,00TL, 1 işçi için 1 günlük brüt yol bedeli 5,00TL olarak ayda 22 gün üzerinden hesaplanarak personele ödenecektir. Yüklenici giyecek giderlerini ayni olarak karşılayacaktır. Teknik Şartnamede öngörülen şekilde İş Makine Şoförleri ile İşMakine Operatörlerine 1'er çift İş Ayakkabısı, 1'er adet Koruyucu Gözlük, 1'er çift Kulak Tıkacı ve 1'er adet Baret, 1'er adet İkaz Yeleği, Atölye Ustasına (Kaynak Ustası ) 1'er çift Kaynak eldiveni ve Yanmza İş Ayakkabısı, 1'er adet Kaynakçı Elbisesi ve FFP3 Toz Maskesi, Büro Görevlisine 1 Adet İş Önlüğü ( Beyaz ) , Temizlik Görevlisine 1 Çift İş Ayakkabısı ve 1 Çift Genel işler için Eldiven malzemelerini Yüklenici tarafından bir kez verilecektir.

25.3.3. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.3.4. Diğer giderler:

İş Makine Şoförü, İş Makine Operatörü ve Kaynak Ustası olarak çalıştırılacak personele ihale konusu işle ilgili olarak asgari 3 saat eğitim verilmesi teklif fiyata dahildir.

_25.4._Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

Bu iş için kısa vadeli sigorta kolları prim oranı %3,0 olarak alınmıştır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Teknik Şartname’nin “Giyim” başlıklı 5’inci maddesinde de İdari Şartname’nin yukarıda aktarılan maddesindeki giyim ile ilgili düzenlemelerine paralel düzenlemeler yer almaktadır.

Kurum’a gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden, idarenin aşırı düşük teklif olarak belirlediği başvuru sahibi istekli de dâhil olmak üzere üç istekliden 28.08.2012 tarihli yazılar ile tekliflerinin aşırı düşük olmasına neden olan maliyet bileşenleri ile ilgili açıklamalarını belgeleriyle birlikte 03.09.2012 günü mesai bitimine kadar idareye sunulmasının istenildiği,13.09.2012 tarihli ihale komisyonu kararında başvuru sahibinin teklifinin anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında Teknik Şartname’de nakdi olarak ödenmesi öngörülen yol ve yemek bedellerinin maliyet bileşenlerinde ayni olarak verildiği gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı görülmektedir.

Konuyla ilgili olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78’inci maddesinde “…

78.10. Nakdi olarak ödenecek brüt yemek ve yol bedeli üzerinden işveren sigorta primi ayrıca hesaplanacak ve yemek bedeli hesaplanırken yemek prim istisna tutarı da dikkate alınacaktır.

…

78.13. Yemek ve yol bedelinin nakdi olarak ödeneceği öngörülen ihalelerinin idari şartnamelerinde, yemek ve yol bedelinin günlük brüt tutarları ve ayda kaç gün ödeneceği yazılacak, bu brüt tutarların nakdi olarak ödeneceği ve ücret bordrosunda gösterileceği açıkça belirtilecektir. Her ay 30 gün olarak kabul edilecek ve bazı ayların 30 günden daha fazla ya da eksik günleri dikkate alınmayacaktır. İdari şartnamede 26 veya 22 olarak belirlenen aylık gün sayısı üzerinden hesaplama yapılacak ve 31 veya 28 gün olan aylardaki fiili gün sayısı dikkate alınmayacaktır. Yemek ve yol için aylık gün sayısı belirlenmemiş ise 26 gün olarak hesaplama yapılacaktır.

…

78.15. Çalışacak personelin yemek ve yol maliyetlerinin isteklilerce ayni olarak karşılanmasının öngörüldüğü işlerde, bu ihtiyaçların isteklilerce ayni olarak karşılanacağı idari şartnamelerin ilgili maddesinde belirtilecek ve aylık gün sayısı gösterilecek, ancak buna ilişkin bir bedel öngörülmeyecek, personelin bu ihtiyaçlarının karşılanmasına ilişkin kriterler ve asgari standartlar (yemek çeşidi, kalori vb.) ise ihale dokümanının ilgili bölümünde belirlenecektir. Bu şekilde verilen tekliflerin değerlendirilmesinde ise tekliflerin söz konusu ayni ödemeleri de içerdiği kabul edilerek değerlendirmeler buna göre yapılacaktır. İstekliler, ayni olarak karşılayacakları yemek ve yol maliyetleri için bir bedel öngörecek ve aşırı düşük teklif sorgulamasına verdiği cevapta bu bedeli belgelendirecektir.

78.16. İdari şartnamede çalışacak personelin yemek veya yol maliyetinin idarenin yemekhanesinden veya personel servisinden karşılanacağı ve bedelinin yüklenicinin hakedişinden kesileceğine dair bir düzenleme yapılmışsa, yemek ve yol bedelinin ayni olarak karşılanacağı kabul edilecektir. Bu durumda her bir personel için hakedişten kesilecek yemek veya yol bedelinin tutarı idari şartnamede gösterilecektir. Hakedişten kesilecek bu yemek veya yol bedelinin, idare personeli için öngörülen yemek veya yol bedelinde bir artış yapılsa bile değiştirilemeyeceği göz önünde bulundurularak, yemek ve yol bedelinin yıl içinde meydana gelecek artışları da kapsayacak şekilde tahmini bir bedel olarak belirlenmesi gerekecektir.

78.17. Yol giderine ilişkin olarak personele mutat taşıt bileti verilmesi öngörülürse, yol bedelinin ayni olarak karşılanacağı kabul edilecek ve eğer bu maliyet faturalandırılabiliyorsa KDV hariç hesaplanacaktır. Aylık bilet, abonman kartı ya da toplu olarak alınan bilet fiyatlarının günlük bilet fiyatlarından daha düşük olması halinde, günlük bilet fiyatı yerine bu fiyatlar dikkate alınarak hesaplama yapılacaktır.

78.18. Yemek, yol ve giyecek gibi ihtiyaçların isteklilerce karşılanmasının öngörülmediği durumlarda ise idari şartnamelerde bunlara ilişkin herhangi bir düzenleme yapılmayacak ve sözleşmenin uygulanması sırasında yükleniciden çalışanlara ait bu tür giderleri karşılaması istenmeyecektir.

78.19. Personele ilişkin giyecek giderleri, işin yapılması sırasında personelce kullanılması istenen kıyafetle ilgili olduğundan giyecek giderinin işçilere aylık veya nakdi olarak ödeneceğine dair bir düzenleme yapılmayacak, giyecek giderleri için parasal tutar öngörülmeyecek ve giyeceğin özellikleri ile sayısı ihale dokümanında belirtilecektir. Ancak süresi 3 ay ve daha az olan personel çalıştırmasına dayalı hizmet alım ihalelerinde, teklif fiyata dahil olacak masraflar arasında giyecek giderine yer verilmeyecek ve istekliler giyecek giderini tekliflerine dahil etmeyecektir.” açıklaması,

Anılan Tebliğ’in “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “79.1. (Değişik: 9/2/2011 -27841 RG/ 4. md.) Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;

İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden% 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.

79.2. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde; amortisman, kıdem tazminatı, iş yeri hekimliği ücreti, oryantasyon eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki giderlerin genel giderler içinde yer alacağı kabul edileceği için aşırı düşük teklif sorgulamasında bu giderler, önemli teklif bileşeni olarak belirtilmeyecek ve isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri cevaplarda bu giderler için bir bedel öngörmeleri istenmeyecektir. Sözleşme giderleri ve genel giderler içinde değerlendirilmesi öngörülen giderler idari şartnamelerde “teklif fiyata dahil olan diğer giderler” kısmında belirtilmeyecektir.

79.3. Asgari işçilik maliyeti;

i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),

ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,

iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.

79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.

79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

79.4.2. İhale komisyonu tarafından yapılacak aşırı düşük teklif değerlendirmesinde aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

79.4.2.1. İhale komisyonu, teklifin önemli bileşenlerine ilişkin olarak;

a) Verilecek hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve hizmetlerin temininde kullanılacak avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle aşırı düşük teklifleri değerlendirerek ihaleyi sonuçlandıracaktır.

79.4.2.2. Verilecek hizmetin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler, hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya hizmetin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul, özgünlük ya da hizmetin ekonomik olması sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gerekmektedir.

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

…

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

…

79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

79.4.2.12. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.

İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

…

79.4.2.14. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

…

79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…” açıklamaları yer almaktadır.

Öncelikle yaklaşık maliyetin hesabına ilişkin bilgi ve belgelerin incelenmesinden, kârsız yaklaşık maliyet tutarının 153.838,56 TL olduğu anlaşılmış olup bu tutarın üzerinde teklif sunan ihale üzerinde bırakılan isteklinin de aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 79’uncu maddesinin dördüncü fıkrasına aykırı olduğu tespit edilmekle birlikte bu aykırılığın, anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun görülerek ihalenin söz konusu istekli üzerinde bırakılması nedeniyle hak kaybına sebebiyet vermediği düşüncesiyle esasa etkili nitelik taşımadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu belgeler incelendiğinde, açıklama yazısında _“…ihalede belirtilen yemek bedelini şirketimize ait lokantamızda karşılayacağımızdan;
1 ) İhalede belirtilen yemek gideri 7,00 TL yerine 4,00 TL alınmıştır…” _ifadesinin yer aldığı ve yemek maliyetine ilişkin ayrıca sunulan açıklama yazısında ise “… Şirketimiz bünyesinde çalıştırılan “Bedesten Sofrası” lokantamızdan karşılayacağımızdan 1 işçi için 1 günlük brüt yemek bedeli 4,00 TL’dir. Bu bedelin hesapları ekli hesaplarda gösterilmiş olup personele nakdi olarak ödenecektir. Böylece kendi lokantamızda verilen bedel üzerinden personele yemek verilecektir….” ifadesinin yer aldığı ve yemek bedelinin tevsiki için de maliyet satış tutarı tespit tutanağı (malın üreticisi olunması, mala ilişkin alış veya satış yapılması durumunda açıklama) sunulduğu, yol bedelinin ise İdari Şartname’ye uygun olarak aylık 22 gün üzerinden nakdi olarak 5 TL olarak maliyet hesabına yansıtıldığı görülmektedir.

Başvuru konusu ihaleye ait İdari Şartname’de yemek bedelinin nakdi ve bir işçi için günlük 7,00 TL olarak belirlendiği, başvuru sahibinin ise yemek bedelini nakdi ve 4,00 TL olarak belirleyerek teklifine yansıttığı görülmektedir.

İdari Şartname’nin yemek bedelinin işçilere 7,00 TL olarak nakdi ödeneceği şeklindeki açık düzenlemesi karşısında söz konusu isteklinin kendi lokantasından karşılanacağı gerekçesiyle yemek bedelini düşürerek teklif fiyatını oluşturmasının ve yemek bedelinin tevsiki için maliyet/satış tutarı tespit tutanağı sunmasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin yukarıda aktarılan 79’uncu maddesine uygun olmadığı tespit edilmiştir.

Ayrıca anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu işçilik hesaplama modülü çıktılarında toplam giyim maliyetinin iş makine şoförü ve atölye ustası için kişi başı 3,50 TL, iş makinesi operatörleri için kişi başı 3,14 TL, büro görevlisi ve temizlik görevlileri için kişi başı 2,24 TL öngörülmesine karşın, bu tutarların giyim giderinin tevsiki için sunulan proforma faturalar üzerindeki birim fiyatlarla örtüşmediği görülmektedir. Örneğin iş makine şoförü için toplam giyim bedeli olarak 3,50 TL öngörülmüş olmasına rağmen, İdari ve Teknik Şartname’de bu işçiye verilecek giyim malzemeleri 1 çift iş ayakkabısı, 1 adet koruyucu gözlük, 1 çift kulak tıkacı ve 1 adet baret, 1 adet ikaz yeleği olarak belirlenmiş olup bu malzemelerin bedelinin proforma faturalarda toplam 37,65 TL olarak belirtildiği görülmektedir.

Belirtilen sebeplerden, başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine uygun olmadığı anlaşılmış olup anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır.

13.09.2012 tarihli ihale komisyonu kararında aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan diğer istekli KGM Güvenlik Tem. Yem. ve Pers. Hiz. Nak. Turz. Tic. Ltd. Şti. nin açıklamalarının maliyet bileşenlerinde giyim bedelinin ticari hayatın olağan durumuna ve ekonomik verilerle uyumlu olmadığı için uygun bulunmadığı belirtilmektedir.

Adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu belgeler incelendiğinde, giyim gideri olarak toplam 8,00 TL öngörüldüğü, bu giderin tevsiki için ise Yaşam Yem. Güz. Tem. Hiz. Bil. Tur. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 22.08.2012 tarihli proforma faturanın sunulduğu görülmektedir.

Konuyla ilgili olarak Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “…79.4.2.15. Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(79.4.2.4.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (79.4.2.5.) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

…

Meslek mensubu, proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 nolu tutanaklardaki beyanların doğruluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarımükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.

…

79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.…” açıklaması yer almaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat açıklamaları gereği, idarenin proforma faturaya ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanağını incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan istemeksizin, anılan isteklinin giyim bedelinin ticari hayatın olağan durumuna ve ekonomik verilerle uyumlu olmadığı belirlemesini yapması ve yine bu belirlemeye yukarıda aktarılan mevzuat açıklamalarında bağlanmayan bir sonuç olarak söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı gerekçesiyle bahse konu isteklinin teklifini değerlendirme dışı bırakmasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, KGM Güvenlik Tem. Yem. ve Pers. Hiz. Nak. Turz. Tic. Ltd. Şti.’nin açıklamalarının kamu ihale mevzuatına uygun olarak yeniden değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde dile getirdiği iddiaları hakkında Kurul çoğunluğunca verilen karar ile, başvuru sahibi isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesine uygun olmadığı değerlendirilmiş ve anılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesindeki iddiaların İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda Kurulca verilen kararda; “ 13.09.2012 tarihli ihale komisyonu kararında aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan diğer istekli KGM Güvenlik Tem. Yem. ve Pers. Hiz. Nak. Turz. Tic. Ltd. Şti. nin açıklamalarının maliyet bileşenlerinde giyim bedelinin ticari hayatın olağan durumuna ve ekonomik verilerle uyumlu olmadığı için uygun bulunmadığı belirtilmektedir.

Adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu belgeler incelendiğinde, giyim gideri olarak toplam 8,00 TL öngörüldüğü, bu giderin tevsiki için ise Yaşam Yem. Güz. Tem. Hiz. Bil. Tur. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 22.08.2012 tarihli proforma faturanın sunulduğu görülmektedir.

…….

…., idarenin proforma faturaya ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanağını incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan istemeksizin, anılan isteklinin giyim bedelinin ticari hayatın olağan durumuna ve ekonomik verilerle uyumlu olmadığı belirlemesini yapması ve yine bu belirlemeye yukarıda aktarılan mevzuat açıklamalarında bağlanmayan bir sonuç olarak söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun olmadığı gerekçesiyle bahse konu isteklinin teklifini değerlendirme dışı bırakmasının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.” şeklinde belirtilen gerekçeye dayanılarak, idarece aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulunmayanKGM Güvenlik Tem. Yem. ve Pers. Hiz. Nak. Turz. Tic. Ltd. Şti.’nin açıklamalarının kamu ihale mevzuatına uygun olarak yeniden değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususlarına yönelik olarak “ düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesindeki iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesi yönünden yapılan incelemesi sonucunda;

Kamu İhale Tebliğinin 79.4.2.18. maddesinde;“ İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır. “ açıklaması yer almaktadır.

Kurumca bu açıklama uyarınca yapılan incelemelere göre, hizmet alımlarında aşırı düşük teklif açıklamasında giyim bedeline ilişkin yapılan açıklamalarda, istekli tarafından giyim bedeline ilişkin sunulan proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarıile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alanbilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda, belirtilen proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilmesi, ayrıca konunun önemine göre de Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılması hususlarının anlaşılması gerektiğinin aşikar olması nedeni ve bu yönde verilen Kurul Kararları ile konu içtihat niteliğini kazanmış olmasının yanında Tebliğin yukarıda sözü edilen düzenlemesi birbirine bağlı/bağımlı iki temel açıklamadır.

Şöyle ki; cari piyasa koşullarına, temel ekonomik verilere ve hayatın olağan durumuna uygun olmadığı anlaşılan fiyat teklifinin bir şekilde şekle uygun olarak müşavir tarafından tevsik edilmesi halinde, bu durumun ilgili vergi dairesine bildirilerek “bu tevsikin” doğruluğunun testi istenilmekte ve sistemin sigortası genel kabulüyle yapılmış bir mevzuat düzenlemesi şeklinde tezahür etmiştir. Kamu İhale Tebliğinin 79.4.2.18. maddesinin birbirine bağımlı son açıklama cümlesinin uygulanmaması halinde başlangıç cümlesine göre tekliflerin değerlendirilmesinin sağlıklı ve hukuken uygun bir yanı olmayacaktır.

İstekliler tarafından asgari işçilik bedelinin çok az üstünde verilen teklif bedelinin en düşük teklife yakın olmasının sağlanması için teklif bileşenlerinden olan giyim bedeli açıklamasına yönelik olarak verilen proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının düşük bedelli olarak oluşturulduğunun konu ile ilgili içtihat niteliğinde verilmiş Kurul kararlarından anlaşıldığı, verilen proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşılmasına rağmen, düşük bedelli de olsa, istekli tarafından verilen proforma fatura ve fiyat tekliflerin Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili hükümlerine göre belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespiti halinde anılan açıklamanın mevzuat uyarınca uygun görüldüğünün içtihat niteliğinde verilmiş olan Kurul kararlarından anlaşıldığı, ancak sunulan proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşılması durumunda da, teklif açıklaması bu yönden mevzuata uygun görülmekle birlikte proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının düşüklüğünün düzenlenen ve idareye sunulan belgenin usulüne uygun olmadığına ilişkin eylemi ortadan kaldırmayacağı düşüncesi ile, Kanunun temel ilkelerinden eşit muamele ve güvenirlik ilkelerinin ön planda çalıştırılmasının temini yönünden incelenmesi için Kurulca bağlı bulunan vergi dairesine gönderilmiştir.

Yukarıda yapılan iki değerlendirmenin belge üzerinde aynı anda var olduğu durumda, bildirim yapılmasının anlamlı olduğu yönünde bütünlük sağladığı şeklinde yapılan değerlendirmelerin birbirinden bağımsız işletilmesi durumunda, yani aşırı düşük açıklamada, isteklinin giyime ilişkin sunduğu proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının açıkça bilinmesine rağmen, sırf, anılan belgelerin Tebliğinin sözü edilen açıklamalarına göre belge üzerinde taşıması gereken şartlara uygun olarak taşıdığı tespitine dayanılarak isteklinin açıklamasının mevzuata uygun olduğunu kabul etmenin mevzuat ile çelişki yarattığı, bu nedenle, anılan belgelerin Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili açıklamalarına göre belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespit edilmiş olmasına rağmen, proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı durumunun incelenmesi için Tebliğin ilgili açıklaması uyarınca ilgili vergi dairesine bile bile gönderilmemesi durumunda, Kanunda belirtilen temel ilkelerden eşit muamele ve güvenirlik ilkelerinin ön planda zedelendiği işlemlerin gerçekleştirilmiş olacağı düşüncesiyle, Tebliğin ilgili açıklamalarına göre, belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespit edilmiş olmasına rağmen, vergi dairesine bildirim yapılmasına gerek görülmeyen, proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının , ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşıldığı durumda, anılan isteklinin aşırı düşük açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı gerekçesi olarak kabul edilmemesi gerekmektedir.

İncelemeye konu ihalede, idarece aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunmayarak teklifi değerlendirme dışı bırakılan istekli olan KGM Güvenlik Tem. Yem. ve Pers. Hiz. Nak. Turz. Tic. Ltd. Şti.’nin yapmış olduğu aşırı düşük açıklamaları yukarıda aktarılan değerlendirmeler ışığı altında değerlendirildiğinde;

Adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında ihale konusu işte çalışacak personelin giyim giderinin tevsiki için; 16 adet koruyucu gözlük için 0,15 TL birim fiyat, 16 adet kulak tıkacı için 0,02 TL birim fiyat, 16 adet baret için 0,06 TL birim fiyat, 16 adet ikaz yeleği için 0,10 TL birim fiyat, 2 adet kaynak eldiveni için 0,10 TL birim fiyat, 2 adet kaynakçı elbisesi için 0,15 TL birim fiyat, 17 adet iş ayakkabısı için 0,10 TL birim fiyat, 2 adet yanmaz iş ayakkabısı için 0,15 TL birim fiyat, 2 adet toz maskesi için 0,05 TL birim fiyat, 1 adet iş önlüğü için 0,10 TL birim fiyat ve 1 adet eldiven için 0,02 TL birim fiyat üzerinden toplamda 8,00 TL fiyat öngören Yaşam Yem. Güz. Tem. Hiz. Bil. Tur. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. tarafından istekli adına tanzim edilen 22.08.2012 tarihli proforma faturanın sunulduğu anlaşılmış olduğundan, anılan isteklininaşırı düşük açıklaması kapsamında sunduğu; proforma faturada, ön görülen giyim maliyet bedellerinin maliyet muhasebesi kayıtları açısından ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı, bu nedenle adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığından, bu teklifin idarece değerlendirme dışı bırakılması işlemlerinin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesi yönünden yapılan incelemesine yönelik olarak, ticari şirketlerin iktisadi amacının kâr elde etmek olduğu, kâr elde etmese dahi en azından zarar etmemek üzere ticari faaliyetlerine devam etmelerinin bir zorunluluk olduğu aksi takdirde söz konusu şirketlerin zarar etmemek ve kâr elde etmek için kayıt dışı ticari yollara başvurmalarının kuvvetle muhtemel olduğu düşüncesi ile, inceleme konusu ihalede giyimine ilişkin açıklamaları kapsamında verdiği proforma faturadaki teklif fiyatlarının maliyet muhasebesi kayıtları açısından ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı belirlenen KGM Güvenlik Tem. Yem. ve Pers. Hiz. Nak. Turz. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinin, bu gerekçeler üzerinden idarece değerlendirme dışı bırakılması işlemlerinin mevzuata uygun olduğu hususlarında “ itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi