KİK Kararı: 2012/UH.II-405 (16 Ocak 2012)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/004
Gündem No : 113
Karar Tarihi : 16.01.2012
Karar No : 2012/UH.II-405
BAŞVURU SAHİBİ:
Özhancan Petrol Nak. Taahhüt Oto. Turz. Gıda İnş. Elek. Elektr. San. ve Tic. Ltd. Şti. - E V M İnşaat Taah. Nak. Oto. Pet. Ürün. San. ve Tic. Ltd. Şti., PETROL MAHALLESİ T.P.A.O. BULVARI NO:580 GÜNAYDIN APT. B BLOK KAT.2 DAİRE NO:12 BATMAN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Satınalma Dairesi Başkanlığı, Korkut Reıs Mahallesı Cıhan Sokak 2 06430 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/161971 İhale Kayıt Numaralı "Emet Bor İşletme Müdürlüğünde Kullanılacak 180.000 Ton Sülfürik Asit'in Verilen Terminler İçerisinde Bandırma Bor Ve Asit Fabrikası Sülfürik Asit Fabrikası Stok Tanklarından Emet Bor İşletme Müdürlüğü Stok Tanklarına Nakliyesi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

12.01.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.H.[4628].(0041)./2011-27Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Satınalma Dairesi Başkanlığıtarafından 28.11.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Emet Bor İşletme Müdürlüğünde Kullanılacak 180.000 Ton Sülfürik Asit'in Verilen Terminler İçerisinde Bandırma Bor ve Asit Fabrikası Sülfürik Asit Fabrikası Stok Tanklarından Emet Bor İşletme Müdürlüğü Stok Tanklarına Nakliyesi” ihalesine ilişkin olarak Özhancan Petrol Nak. Taahhüt Oto. Turz. Gıda İnş. Elek. Elektr. San. ve Tic. Ltd. Şti. - E V M İnşaat Taah. Nak. Oto. Pet. Ürün. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 12.12.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 16.12.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 29.12.2011tarih ve 55234sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 26.12.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikâyetbaşvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyetbaşvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyetdilekçesinde özetle;

İhalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif ve ikinci en avantajlı teklif olarak belirlenen isteklilerin teklifleri ile teklif sıralamasında en düşük üçüncü teklifi veren isteklinin tekliflerinin aşırı düşük teklif olduğu,

Kamu İhale Kurulunca nakliye hizmeti alımlarında vermiş olduğu kararlar doğrultusunda yaklaşık maliyetten %25 yüklenici karı düşülerek bulunan tutarın altında kalan tekliflerin, aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiğine ilişkin idareye şikayet başvurularının, idare tarafından ihale konusu işin ağırlıklı olarak işçiliğe dayalı hizmet olmadığı ve bu nitelikteki alımlarda aşırı düşük tekliflerin belirlenmesine ilişkin ihale mevzuatında bağlayıcı düzenleme bulunmadığı gerekçesiyle aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasına gerek görülmediği gerekçesiyle şikâyetlerininuygun bulunmadığı,

İdare kararının idari şartnamenin 33.3 üncü maddesinde yapılan düzenlemelere uyulmadan verdiğinin açık olduğu,

İdari şartnamede fiyat farkına ilişkin düzenlemelerden de ihale konusu işin sadece işçilik olmadığı ortada iken, idarece şikâyetüzerine alınan kararda sadece işçilik dikkate alınarak cevap verildiği,

Bu itibarla, dilekçe ekinde sunulan Kamu İhale Kurulunun örnek teşkil eden (2011/UH.I-1933 sayılı) kararı doğrultusunda ihale kararının iptali ve ihalenin firmaları lehine sonuçlandırılması yönünde karar alınması gerektiği,

iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde;“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

_(Ek fıkra: 20/11/2008-5812/12 md.)_İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Aktarılan Kanun hükmüne göre, ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan teklifleri tespit edeceği; bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği hükme bağlanmıştır.

İncelenen ihale, sülfürik asidin nakliyesi işine ilişkin olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında asgari ücrete dayalı işçilik hesabı yapılarak teklif edilmesi gereken asgari tutarın belirlenmesi gibi, ya da yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin belirlenmesine ilişkin hesapta olduğu gibi önceden belirlenen bir hesap yöntemi ile elde edilen bir sınır değere bağlı olarak isteklilerce verilen tekliflerin aşırı düşük olup olmadığına ilişkin değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığı açıktır.

Öte yandan, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyetinin bileşenleri Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.3 üncü maddesinde belirlenmiş olup anılan Tebliğin 79.4 üncü maddesinde ise, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin belirlenmesinde dikkate alınacak bileşenlere ilişkin açıklama yapılmış olup.bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise _“... ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir._

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” şeklinde açıklama yapılmıştır.

İncelemeye konu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalesi olmadığı dikkate alındığında, aşırı düşük tekliflerin belirlenmesinde ihale dokümanında teklif fiyata dahil olduğu belirtilen giderlerle, yaklaşık maliyet hesabında önemli maliyet bileşeni olan girdiler dikkate alınarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 üncü maddesindeki “...üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” düzenlemesinin, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerine ilişkin olduğu açıktır. Bununla birlikte; bahse konu düzenlemenin mefhumu muhalifinden hareketle, kârsız yaklaşık maliyetin altında olan tekliflerin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalesi kapsamında olmayan ihalelere de teşmil edilmesinin isabetli bir değerlendirme olamayacağı da izahtan varestedir.

Zira, Kamu İhale Genel Tebliğinde yapılan bahse konu düzenlemeden yola çıkarak kar ve genel gider hariç yaklaşık maliyetin altında olan tekliflerin aşırı düşük teklif kapsamında alınması gerektiği yargısının genelleştirilmesi halinde, yapım işlerinde de yaklaşık maliyetten % 25 kâr ve genel gider arındırılarak elde edilen tutardan düşük olan tekliflerin de aşırı düşük teklif olarak kabulü gerektiği yargısının da doğru kabul edilmesi sonucunun doğacağı açıktır. Halbuki, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin belirlenmesine ilişkin sınır değer, ihaleye verilen tekliflere göre yaklaşık maliyetin %40’ına kadar inebilmektedir. Her ne kadar incelemeye konu ihale hizmet alımı ihalesi ise de, yapım işleri ihalelerindeki sınır değer hesabına ilişkin bu durum, yukarıda yapılan değerlendirmeye örnek teşkil etmesi bakımından önem arz etmektedir.

Bu itibarla, incelenen ihalenin konusunun sülfürik asidin idarece belirlenen yerlere tankerlerle taşınması işi olduğu; ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında yapılan ve asgari ücrete bağlı işçilik hesabındaki gibi kati ve önceden belirlenen nitelikte olmadığı açık olup, bu durum karşısında, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurlar dikkate alınarak rekabetçi piyasa koşulları içerisinde teklif fiyatının belirlenmesinin işin doğası gereği olduğu açıktır.

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde aşırı düşük tekliflerin belirlenmesi yetkisi ihale komisyonlarına verilmiş olup değerlendirmenin yaklaşık maliyet veya isteklilerce verilen tekliflere göre yapılması öngörülmüş olup, anılan hükme göre de yaklaşık maliyet, aşırı düşük tekliflerin belirlenmesinde yegane unsur olarak öngörülmemiştir.

Dolayısıyla, incelenen ihalede isteklilerce verilen tekliflerin aşırı düşük olup olmadığına ilişkin olarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde ihale komisyonlarına verilen yetki çerçevesinde yaklaşık maliyet ve diğer isteklilerin teklif ettikleri bedelin mukayese edilmesi ve tekliflerin aşırı düşük olup olmadığına ilişkin değerlendirme yapılması gerektiği düşünülmektedir.

İncelenen ihalede, kârsız yaklaşık maliyetin 7.312.440,52TL olduğu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin 5.076.000,00 TL, ekonomik açıdan ikinci en avantajlı teklif olarak belirlenen isteklinin teklifi 5.648.400,00 TL, diğer tekliflerin ise düşük bedelden yüksek bedele doğru 5.949.000,00 TL, 6.390.000,00 TL, 6.786.000,00 TL ve 7.155.000,00 TL şeklinde sıralandığı, şikayetçi de dahil olmak üzere bütün isteklilerin teklifinin idarece hesaplanan kârsızyaklaşık maliyetten düşük olduğu, ihale komisyon kararında tekliflerin değerlendirilmesinde taşıma işinde cari birim fiyatların 36.22 TL/ton olduğu da dikkate alınarak 28,20 TL/Ton birim fiyat teklif eden isteklinin fiyatının uygun olduğuna karar verildiği anlaşılmıştır.

Şikayete konu ihalede bütün isteklilerin tekliflerinin idarece hesaplanan karsız yaklaşık maliyetten düşük olduğu belirlenmiş olup, teklif veren istekli sayısı ve oluşan rekabet koşulları dikkate alındığında, ihale komisyonunca aşırı düşük teklif sorgulamasına gerek görülmeksizin ihalenin en düşük teklifi veren istekli üzerinde bırakılmasının, 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde ihale komisyonuna verilen takdir yetkisi çerçevesinde olduğu ve bu çerçevede gerçekleştirilen işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Kurul çoğunluğu tarafından, incelemeye konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılması mevzuata uygun bulunmuştur.

İnceleme konusu ihaleye ilişkin yapılan incelemede;

Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü Satınalma Dairesi Başkanlığı tarafından “ Emet Bor İşletme Müdürlüğünde Kullanılacak 180.000 Ton Sülfürik Asit'in Verilen Terminler İçerisinde Bandırma Bor Ve Asit Fabrikası Sülfürik Asit Fabrikası Stok Tanklarından Emet Bor İşletme Müdürlüğü Stok Tanklarına Nakliyesi Hizmet Alımı ” işine ilişkin yaklaşık maliyetin sözleşme sürecinde kullanılacak olan sarf malzemeleri için öngörülen bedellerin piyasa araştırması yapılarak belirlenmesi ve bu belirlemeler üzerinden maliyet analizi yapılmak suretiyle; 5.470.977,60 TL akaryakıt maliyeti, 463.279,50 8.409.306,60 TL işçilik maliyeti, 477.761,54 TL lastik maliyeti, 163.125,00 TL Motor-Şanzıman ve Difr. Revizyon Bedeli, 287.100,00 TL periyodik bakım maliyeti, 25.000,00 TL kaporta ve tank revizyon maliyeti, 356.446,88 TL amortisman maliyeti ve 68.750,00 TL vergi ve sigorta maliyeti bileşenleri üzerinden toplam 7.312.440,52 TL olarak belirlenen bu bedele %15 oranında yüklenici kârı ve genel gider eklenmek suretiyle genel toplam 8.409.306,60 TL olarak hesaplandığı, anılan ihalede 8 adet ihale dokümanı satın alındığı ve ihaleye 7 istekli tarafından teklif verildiği,

İki isteklinin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılarak, geçerli teklif olarak belirlenen beş adet isteklinin teklif bedellerinin sırasıyla; Ahmet Özdemir Nak. Tic. San. A. Ş.’nin 5.076.000,00 TL, Sönmez Kardeşler Pet. Ür. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 5.648.400,00 TL, Kaçmazlar Lojistik’in 5.949.000,00 TL, Güneş İnşaatın 6.390.000,00 TL ve Özhancan Petr. Nak. Tic. Ltd. Şti.- EVM İnş. Ltd. Şti. iş ortaklığının 6.786.000,00 TL olduğu,

Verilen geçerli tekliflerin 7.312.440,52 TL’lik kârsız yaklaşık maliyetin altında kaldığı, ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan 5.076.000,00 TL teklif bedelli en düşük teklif sahibi Ahmet Özdemir Nak. Tic. San. A. Ş.’nin üzerinde bırakıldığı, 5.648.400,00 TL teklif bedelli Sönmez Kardeşler Pet. Ür. San. Tic. Ltd. Şti.’nin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun 38. maddesinde ;__"İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşın düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

1. İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,
2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
3. Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşın düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir,”

Hükmü yer almaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan, söz konusu hizmet alımı ihalesine ilişkin, kârsız yaklaşık maliyetin [m1] [m1]7.312.440,52 TL olarak hesaplandığı, verilen geçerli tekliflerin tümünün bu bedel altında kaldığı, dolayısıyla bu maliyet bedelinin altında kalan tüm teklifler üzerinden, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihaleye ilişkin hesaplanan, kârsız yaklaşık maliyetin altında teklif veren, tüm geçerli teklif sahibi istekliler nezdinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılmadan, ihalenin sonuçlandırılmasının hem yürürlükteki kamu ihale mevzuatına, hem de yerleşik Kurul Kararlarına aykırılık teşkil edeceği, bu nedenle kârsız yaklaşık maliyetin altındaki tekliflere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği yönündeki düşüncemizle, Kurulca alınankarara katılmıyoruz.

Hakan GÜNAL Abdullah DÜNDAR Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi Kurul Üyesi Kurul Üyesi

[m1]Bu bölümde idarece yaklaşık maliyet hesabında esas alınan hesaplama yöntemi/yöntemleri belirtilecektir (piyasa rayiçleri, bayındırlık birim fiyatları baz alınarak, vb.). Yaklaşık maliyet hesabında esas alınan yöntemin tespit edilememesi halinde bu durum belirtilecektir.