KİK Kararı: 2012/UH.II-3951

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/061
Gündem No : 4
Karar Tarihi : 17.10.2012
Karar No : 2012/UH.II-3951
BAŞVURU SAHİBİ:
Takdir İnş. San. Tic. Ltd. Şti.- Savan Yemek San.Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, YENİŞEHİR MAH. HÜKÜMET CAD. TAKDİR APT. NO 25 BİNGÖL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Uygulama ve Araştırma Hastanesi Baştabipliği, Meram Tıp Fakültesi Hastanesi Akyokuş KONYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/71446 İhale Kayıt Numaralı "118 Kişi İle Malzemeli Yemekhane Hizmetleri İhalesi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Uygulama ve Araştırma Hastanesi Baştabipliğitarafından 10.07.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “118 Kişi İle Malzemeli Yemekhane Hizmetleri” ihalesine ilişkin olarak Takdir İnş. San. Tic. Ltd. Şti.- Savan Yemek San. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin 14.08.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.08.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 03.09.2012 tarih ve 30149 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.09.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/3295 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, idarece ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuata uygun olmadığı, teklif ettiği fiyatla ihale konusu işin yapılamayacağı, iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdari Şartname’nin 2’nci maddesinde ihale konusu işin adı “Hazır Yemek Alım İşi” olarak belirtilmiştir.

Anılan Şartname’nin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde, “25.1. Sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince ödenecek ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri, isteklilerce teklif edilecek fiyata dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

*Hizmetin sunulmasında çalıştırılacak teknik şartnamede belirtilen 118 işçinin yemek ihtiyaçları, hastanemiz yemekhanesinden idare tarafından karşılanacaktır.

*İhale konusu işte çalışacak tüm işçilerin işçilik ücretleri, yol ve giyim ihtiyacı giderleri de yüklenici tarafından karşılanacaktır.

*İşe başlamadan önce yükleniciye idarece teslim edilecek demirbaş/araç/gereç/malzemeler dışında, yemek pişirme, dağıtımı ve sonrası için gerekli olan ve teknik şartnamede ayrıntısı belirtilen tüm malzemeler ile bulaşık ve temizlik için gerekli olan tüm malzemeler de istekliler tarafından sağlanacaktır.

*Teknik şartnamenin ilgili maddelerinde ayrıntısı belirtilen ilaçlama ile ilgili giderler istekliler tarafından karşılanacaktır.

*Yüklenici tarafından; hastanemizde sunulan yemek pişirme ve yemekhane hizmetleri ile ilgili faaliyetler esnasında, hastanede bulunan/bulunabilecek 3.500 kişi için, Üçüncü Şahıs Mali Mesuliyet Sigortası genel şartlarının uygulanabilir hükümleri ile üçüncü şahıslara verilecek zararlar (gıda zehirlenmesi, üçüncü şahısların ölmesi, yaralanması veya sağlığının zarara uğraması, üçüncü şahıslara ait mallarda ziya ve hasarlar) nedeniyle öne sürülecek zarar ve ziyan taleplerini karşılamak için bedeni zararlarda kişi başına azami 50.000,00 TL, bedeni zararlarda kaza başına 120.000,00 TL, maddi zararlarda kaza başına 20.000,00 TL teminat limitli Üçüncü Şahıs Mali Mesuliyet Sigortası, çalıştırılacak 118 personelin İşveren Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartları dahilinde meydana gelebilecek iş kazaları ile ilgili uğrayacakları zararları teminat altına almak üzere bedeni zararlarda kişi başına azami 50.000,00 TL, bedeni zararlarda kaza başına 120.000,00 TL teminat limitli İşveren Mali Mesuliyet Sigortası yaptırılacaktır. Hizmet süresini kapsama alan ilgili sigorta poliçeleri sözleşmeden sonra 1 (bir) hafta içerisinde idareye teslim edilecek olup, söz konusu sigortaya ilişkin tutarlar yüklenici tarafından karşılanacak ve teklif fiyata dahil edilecektir.

* İşin yürütülmesine ilişkin olarak teknik şartnamede belirtilen diğer tüm giderler teklif fiyata dahil edilecektir.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

İhale konusu işte çalıştırılacak toplam 118 kişi için kısa vadeli sigorta kolları prim oranı % 1 dir. ” düzenlemesinin yer aldığı görülmüştür.

İdarece yapılan değerlendirme sonucunda kârsız yaklaşık maliyet olan 12.677.610,06 TLaltında teklif veren iki isteklinin tekliflerinin aşırı düşük olduğu tespit edilmiş ve söz konusu isteklilerden 18.07.2012 tarihli aşırı düşük teklif sorgu yazılarında aşağıda yer alan önemli bileşenlerin ayrıntılı açıklanması istenilmiştir.

İdare tarafından önemli bileşenlerin;

1. Gıda Maliyeti
2. Normal Kahvaltı Gıda Malzeme Maliyeti (830.000 Adet)
3. Normal Yemek Gıda Malzeme Maliyeti (2.500.000 Adet)
4. Diyet Yemek Gıda Malzeme Maliyeti (360.000 Adet)
5. Diyet Kahvaltı Gıda Malzeme Maliyeti (180.000 Adet)

Toplam Gıda Malzeme Maliyeti (a+b+c+d)

1. İşçilik maliyeti (118 işçi)
2. Brüt asgari ücret toplamı
3. İşçi Kıyafet Giderleri
4. İşçi Yol Giderleri
5. Diğer işçilik giderleri
6. Demirbaş, Araç Gereç, Makine ve Ekipman Giderleri
7. Kullanılacak Temizlik Malzeme Giderleri
8. İlaçlama Giderleri
9. Elektrik, Su ve Doğal Gaz Giderleri
10. Üçüncü Şahıs ve İşveren Mali Mesuliyet Giderleri

8 Diğer giderler

Olarak belirlendiği görülmüş olup, teklifi aşırı düşük bulunarak açıklama istenilen 2 istekliden, Metropoli Gıda Tekstil Temizlik Hayvancılık İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı, diğer istekli olan Harput İaşe İnşaat Tur. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasının idarece kabul edilerek, ihalenin üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde uyulacak esaslar, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde açıklanmıştır. Anılan Tebliğ’in 79.4’üncü maddesinde “ İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.” açıklaması yer almaktadır.

18.07.2012 tarihli aşırı düşük teklif sorgu yazısında idarece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtildiği anlaşılmakla birlikte, sözkonusu bileşenler incelendiğinde, idarece ihale dokümanında yer alan tüm bileşenlerin teklifte önemli bileşen olduğu kabul edildiği anlaşılmıştır.

Mevzuatın yukarıda aktarılan ve açıklanan hükümleri böyle iken; incelenen ihalede, teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden açıklama istenmesine ilişkin yazıda ihale dokümanında yer alan tüm bileşenlerin idarece teklifte önemli bileşen olduğu kabulüyle aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesinde, 4734 sayılı Kanun’un 38’inci ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4’üncü maddesine uyarlık bulunmadığı görülmüştür.

Yukarıda mevzuata aykırılığı belirtilen işlemin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu görülmekle birlikte ve ihale komisyonunca teklifi aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerle ilgili açıklama istenerek, bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmekte ise de idarece ihalede dokümanında yapılan düzenlemeler incelendiğinde;

İhale konusu işin Sözleşme Tasarısı’nın “İşin süresi” başlıklı 9’uncu maddesinin “9.1. İşe başlama tarihi 01.08.2012; işi bitirme tarihi 31.12.2013… ” olarak,

İhale konusu işinTeknik Şartnamesi’nin“Yemekler, Kahvaltılıklar, Ara Öğün (Ara Kahvaltı), Yemek Çeşitleri ve Gramajları” başlıklı 18’inci maddesinin,

“…B-YEMEK ÇEŞİTLERİ…

…İdare tarafından yapılan toplantı, seminer, kongre, eğitim, sosyal ve bilimsel çalışmalarda verilecek aylık yaklaşık 500 kişilik ikram firma tarafından karşılanacaktır. İkramın tipi (kuru pasta, çay, kahve, meyve suyu vb) hastane tarafından belirlenecek olup ikramın yemek olması durumunda o günün menüsü olacaktır…” şeklinde düzenlendiği anlaşılmıştır.

Yukarıda yer alan düzenlemelere göre, işin süresinin 17 ay olduğu, ayda bir kez yaklaşık 500 kişiye ikram veya yemek verileceği dikkate alındığında, işin süresi boyunca yaklaşık olarak toplam (17x500=) 8500 kişiye ikram veya yemek verileceği anlaşılmıştır.

Durum böyle iken, idarece yapılan düzenlemeye göre, toplantıya katılacak kişilere vereceği ikramın yemek olması veyakuru pasta, çay, kahve, meyve suyu olmasıdurumuna göre ikramın maliyetinin değişeceği dikkate alındığında, ihaleye katılan isteklilerin teklif fiyatlarını oluştururken tereddüte düşeceği sonucuna ulaşılmıştır.

Nitekim ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, işin süresi boyunca toplantılarda yaklaşık 8500 kişiye verilecek ikramınkuru pasta, çay, kahve, meyve suyu olmasıdurumuna ilişkin olarak açıklamasında herhangi bir bilginin yer almadığı ve bedel öngörmediği anlaşılmıştır. Bu durum sözkonusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmeyerek, teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği sonucunu doğuracaktır.

Bununla beraber, toplantıya katılacak kişilere yemek verilmesi durumunda ise söz konusu yemek giderinin idarece birim fiyat teklif cetvelinde yer alan normal yemek adeti içine dahil olup olmadığı hususunda ihale dokümanında bir belirleme yapılmadığı anlaşılmıştır.

Söz konusu kişilere verilecek yemeğin birim fiyat teklif cetvelinde yer alan normal yemek adedi içine yer alması durumunda ise ihale üzerinde bırakılan firmanın söz konusu gideri açıklamasına dahil etmesi nedeniyle, bu durum aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmesi gerektiği sonucunu doğuracaktır.

Durum böyle iken, idare tarafından sosyal ve bilimsel çalışmalarda aylık yaklaşık 500 kişilik ikramverileceğine ilişkin olarak yapılan düzenlemelerin isteklilerin tekliflerini verirken tereddütte düşüreceği aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılamayacağı ve ihalenin sonuçlandırılamayacağı anlaşılmıştır.

Ayrıca ihale konusu işinTeknik Şartnamesi’nin“Yüklenicinin Yükümlülükleri ve Cezai Hükümler” başlıklı 5’inci maddesinde “… 46- Hizmetin ifasında kullanılan elektrik, su ve doğalgaz sarfiyatı; Müteahhit Firma tarafından taktırılacak süzme sayaçlarla belirlenecek ve hastanenin alış fiyatları üzerinden (KDV dahil) Müteahhidin aylık hakedişinden kesilecektir. Diğer yerlerde kullanılacak LPG, müteahhit firma tarafından sağlanacaktır…” düzenlemesine yer verildiği,

18.07.2012 tarihli aşırı düşük teklif sorgu yazısında, elektrik, su ve doğalgaz giderlerinin idarece önemli teklif bileşeni olarak kabul edildiği görülmüştür.

İdarece tarafından, elektrik, su ve doğalgaz giderlerinin 4 aylık tüketim miktarlarının toplamına göre bir aylık ortalama tüketim miktarları hesaplanarak, yaklaşık maliyete dahil edildiği anlaşılmakla birlikte, ihale dokümanında elektrik, su ve doğalgaz aylık tüketim miktarlarına yer verilmediği anlaşılmıştır.

Bu itibarla isteklilerin elektrik, su ve doğalgaz giderlerineilişkin tüketim miktarlarını belirlerken tereddüde düşeceği, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılamayacağı ve ihalenin sonuçlandırılamayacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Nitekim ihale üzerinde bırakılan firmanın açıklamasında, ihale dokümanında elektrik, su ve doğalgaz giderlerine ilişkin olarak herhangi bir miktar belirtilmediği gerekçe gösterilerek, ihale konusu yemek sayıları ve fiyat olarak eş değer olduğu belirtilen daha önce yaptığı işe ilişkin sözkonusu giderlerin yer aldığı 2010 yılına ait hakediş raporu sunarak açıklama getirdiği, idarece bu açıklamanın kabul edildiği tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4.2.12’nci maddesinde “…İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.” açıklaması getirilmiştir.

Yukarıda yer alan Tebliğ hükmüne göre açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış yapması durumunda sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile belgelendirme yapılabileceği dikkate alındığında, idarece sözkonusu firmanın 2010 yılı hakediş raporu sunarak açıklama getirmesininkabul edilmesinin mevzuata uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Yine 18.07.2012 tarihli aşırı düşük sorgu yazısında, idarece temizlik malzemesi giderinin önemli teklif bileşeni kabul edildiği,bununla beraber idare tarafından yaklaşık maliyet hesaplanırken ihale konusu işte kullanılacak temizlik malzeme giderlerinin hesaba katılmadığı, ihale dokümanında sözkonusu malzeme miktarlarının yer almadığı tespit edilmiştir.

Bu nedenle ihale konusu işte kullanılacak temizlik malzeme miktarını belirlerken isteklilerin tereddütte düşeceği, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılamayacağı ve ihalenin sonuçlandırılamayacağı anlaşılmıştır.

Nitekim ihale üzerinde bırakılan firmanın açıklamasında, ihale dokümanında temizlik malzeme giderlerine ilişkin olarak herhangi bir miktar belirtilmediği gerekçe gösterilerek, daha önce yaptığı ihale konusu işlere eş değer işlerde kullanılan tahmini temizlik malzemesi miktarlarının fiyatlandırıldığı belirterek açıklama sunduğu, idarece bu açıklamanın kabul edildiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasında, yaptığı ihale konusu işlere eş değer işlerde kullanılan tahmini temizlik malzemesi miktarlarına göre açıklama sunduğu, ancak sözkonusu malzeme miktarlarının nasıl hesapladığına ilişkin herhangi bir belgenin yer almadığı görülmüştür.

4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi uyarınca belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaların kabul edileceği hüküm altına alınmış olup ihale üzerinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmesinin, anılan Kanun hükmüne aykırılık teşkil ettiği anlaşılmıştır.

Tüm bunlara ilaveten, ihale konusu işinTeknik Şartnamesi’nin“Yüklenicinin Yükümlülükleri ve Cezai Hükümler”başlıklı 5’inci maddesinde “… 5-Yüklenici, ilk işe başlayanlara hizmet içi eğitim verecektir. Hizmet içi eğitimin ilki sözleşmenin başladığı ay olmak üzere 3 (üç) ayda bir periyodik olarak tekrarlanacaktır. Özellikle gıda zehirlenmeleri, işçi sağlığı ve iş kazalarına karşın koruyucu önlem alınacak ve hizmet içi eğitim verilecektir. Eğitimin içeriği ve sürelerini ayrıntılı olarak içeren eğitim raporları eğitimlere davet edilen ve bizzat bu eğitimlere katılan kontrol komisyonu üyeleri tarafından da imzalanmış olarak rapor halinde Yüklenici tarafından idareye sunulacaktır. …” düzenlemesi yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler”başlıklı 78’inci maddesinde “…78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir…” açıklamasına,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde “ 79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;

İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır…

…79.4.2.19. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir…

…79.4.2.25. Personele, çalışma saatleri dışında ihale konusu işle ilgili eğitim verilmesi, işçiler açısından 4857 sayılı Kanunun 66 ncı maddesinin (d) bendine göre fazla çalışmaya yol açacağından, bunun teklif fiyata dahil olacağının ve mesai dışında işçinin kaç saat işle ilgili meşgul edileceğinin idari şartnamede belirtilmesi ve aşırı düşük teklif sorgulamasında dikkate alınması gerekmektedir…” açıklamalarınayer verilmiştir.

İhale konusu işin malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti olduğu, bu itibarla yukarıda ki Tebliğ’in 78.3’üncümaddesi uyarınca ihale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilemeyeceği anlaşılmıştır.

İdare tarafından hazırlanan Teknik Şartname’de ihalede ilk işe başlayanlara hizmet içi eğitim verileceği, hizmet içi eğitimin ilki sözleşmenin başladığı ay olmak üzere, 3 (üç) ayda bir periyodik olarak tekrarlanacağı düzenlenmiştir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilemeyeceği, idare tarafından diğer işçilik giderleri adı altında önemli bir teklif bileşeni belirlendiği dikkate alındığında, teklif fiyatı aşırı düşük bulunan isteklilerin sözkonusu gidere ilişkin açıklama vermesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamasında 12.750,00 TL öngörülmeyen masraflar kalemine yer verildiği, ancak sözkonusu kalemde hizmet içi eğitimin yer aldığına ilişkin herhangi bir ibarenin yer almadığı anlaşıldığından, söz konusu isteklinin açıklamasının kabul edilmesinin 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesine Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4.2.19’uncu maddesine aykırılık oluşturacağı anlaşılmıştır.

Diğer yandan, Teknik Şartname’de istenilen hizmet içi eğitime ilişkin yapılan düzenlemelerden, istenilen eğitimin çalışma saatleri dışında mı yoksa çalışma saatleri içinde mi yapılacağı ve çalışma saatleri dışında yapılacaksa sözkonusu eğitimin kaç saat olacağı konusunda da ihale dokümanında bir belirleme yapılmadığı tespit edilmiştir.

İşin Teknik Şartnamesi’nden, ihale konusu işin 118 personelle yürütüleceğinin düzenlendiği dikkate alındığında, hizmet içi eğitimin çalışma saatleri dışında verilmesi durumunda Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4.2.25’inci maddesinde açıklandığı üzere 4857 sayılı Kanun’un 66’ncı maddesinin (d) bendine göre fazla çalışmaya yol açacağı, bu durumunda işin maliyetinin artması sonucunu doğuracağı anlaşılmıştır.

Durum böyle iken, Teknik Şartname’de istenilen hizmet içi eğitime ilişkin yapılan düzenlemelerden, istenilen eğitimin çalışma saatleri dışında mı yoksa çalışma saatleri içinde mi yapılacağı ve çalışma saatleri dışında yapılacaksa sözkonusu eğitimin kaç saat olacağı konusunda da ihale dokümanında bir belirleme yapılmadığı dikkate alındığında, isteklilerin tekliflerini verirken tereddüde düşeceği, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılamayacağı ve ihalenin sonuçlandırılamayacağı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KISMEN KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde; “ idarece ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının 4734 sayılı Kanun ve ilgili mevzuata uygun olmadığı, teklif ettiği fiyatla ihale konusu işin yapılamayacağı” şeklinde ifade ettiği iddiası hakkında Kurulca, “…, teknik şartnamede istenilen hizmet içi eğitime ilişkin yapılan düzenlemelerden, istenilen eğitimin çalışma saatleri dışında mı yoksa çalışma saatleri içinde mi yapılacağı ve çalışma saatleri dışında yapılacaksa sözkonusu eğitimin kaç saat olacağı konusun da ihale dokümanında bir belirleme yapılmadığı tespit edilmiştir.

İşin teknik şartnamesinden, ihale konusu işin 118 personelle yürütüleceğinin düzenlendiği dikkate alındığında, hizmet içi eğitimin çalışma saatleri dışında verilmesi durumunda Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.25. maddesinde açıklandığı üzere 4857 sayılı Kanunun 66 ncı maddesinin (d) bendine göre fazla çalışmaya yol açacağı, bu durumunda işin maliyetinin artması sonucunu doğuracaktır.

_Durum böyle iken, teknik şartnamede istenilen hizmet içi eğitime ilişkin yapılan düzenlemelerden, istenilen eğitimin çalışma saatleri dışında mı yoksa çalışma saatleri içinde mi yapılacağı ve çalışma saatleri dışında yapılacaksa sözkonusu eğitimin kaç saat olacağı konusun da ihale dokümanında bir belirleme yapılmadığı dikkate alındığında,__isteklilerin tekliflerini verirken tereddütte düşeceği,_aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılamayacağı ve ihalenin sonuçlandırılamayacağı anlaşılmıştır. ” gerekçelerine dayanılarak “ İhalenin iptaline” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasına yönelik yapılan incelemede;

Necmettin Erbakan Üniversitesi Meram Uygulama ve Araştırma Hastanesi Baştabipliği tarafından gerçekleştirilen “ 118 Kişi İle Malzemeli Yemekhane Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin, piyasa araştırması yapılarak ve işçilik modülü kullanılarak,

Gıda Maliyeti

9.855.200,00 TL

İşçilik Gideri

2.634.335,36 TL

Üçüncü Şahıs ve İş veren Mali Sorumluluk Sigortası

3.307,60 TL

Elektrik Su Doğalgaz Gideri

184.761,01 TL

Şeklinde belirlenen bileşenler üzerinden % 10 Kâr dahil olmak üzere toplam 13.945.371,62 TL olarak hesaplandığı;

Bahse konu ihalede 19 adet ihale dokümanı satın alındığı, 10.07.2012 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 12 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarenin teklif değerlendirmesine göre, bir isteklinin teklifinin “ iş deneyim belgesinde belirtilen tutarın yetersiz olması ” gerekçesi ile, bir isteklinin teklifinin de “ birim fiyat teklif mektubu imzasız olduğu ” gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakılması sonrasında geriye kalan 10 teklifin geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu teklif bedellerinin;

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

METROPOLİ GIDA TEKSTİL TEMİZLİK HAYVANCILIK İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ.

11.639.500,00

HARPUT İAŞE İNŞ. TUR. GIDA SAN. ve TİC. LTD.ŞTİ.

12.299.000,00

TAKDİR İNŞ. SAN. ve TİC. LTD. ŞTİ.-SAVAN YEMEK SANAYİ T İC. LTD.ŞTİ.

12.951.000,00

BİLİNTUR BİLKENT TUR İNŞ.YATIRIM VE TİC.A.Ş

13.153.500,00

OKYANUS TAAHHÜT A.Ş.

13.192.500,00

AVŞAROĞULLARI YEMEK HİZMETLERİ SAN. TİC. LTD. ŞTİ.

13.258.000,00

VURALLAR TEM. TEKSTİL GIDA VE DAY. TÜK. SAN. TİC. LTD. ŞTİ.

13.695.500,00

ÖZATA GIDA SOĞUK HAV A TES. SOSYAL HİZ SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ.

14.154.700,00

ALTINTAT YEMEK TEMİZ LİK İNŞAAT NAK. SAN. TİC. LTD. ŞTİ. - METSİM MERSİN ÖZEL EĞİTİM TURİZM YEMEKÇİLİK TEMİZLİK KIRTASİYE TAAHHÜT TİCARET VE SANAYİ LİMİTED ŞİRKETİ ORTAK GİRİŞİMİ

14.159.500,00

BSG GIDA SERVİS HİZMETLERİ ANONİM ŞİRKET İ

15.563.500,00

Şeklinde verildiği, idarece yapılan değerlendirme sonucunda, kârsız yaklaşık maliyet olan 12.677.610,06 TLaltında teklif veren iki isteklinin tekliflerinin aşırı düşük olduğu tespit edilmiş ve söz konusu isteklilerden 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif bileşenlerine ilişkin olarak yazılı açıklamaistenildiği, açıklama istenilen 2 istekliden, Metropoli Gıda Tekstil Temizlik Hayvancılık İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin aşırı düşük teklif açıklaması sunmadığı, diğer istekli olan Harput İaşe İnşaat Tur. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.nin aşırı düşük teklif açıklamasının idarece kabul edilerek, ihalenin üzerinde bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılması yönünde idarece gerçekleştirilen işlemlerin mevzuata uygun olmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen tüm teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan geçerli tekliflerin değerlendirilmesi gerektiği hususlarına yönündekidüşüncem ile, bu iddia kapsamında Kurul çoğunluğunca verilen “ İhalenin iptaline ” niteliğindeki karar gerekçesine katılıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi