KİK Kararı: 2012/UH.II-3931

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/060
Gündem No : 39
Karar Tarihi : 10.10.2012
Karar No : 2012/UH.II-3931
BAŞVURU SAHİBİ:
İrfan Kırlı, ADNAN MENDERES MAH. H.BÜKE CAD. PAZARYERİ NO: 19 MANİSA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Çan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, Cumhurıyet Mah. Çanakkale Cad. No: 5 Hükümet Konağı Kat:4 17400 ÇANAKKALE

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/104521 İhale Kayıt Numaralı "Taşımalı Eğitim Merkezlerine Öğle Yemeği Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Çan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 27.08.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Taşımalı Eğitim Merkezlerine Öğle Yemeği Alımı” ihalesine ilişkin olarak İrfan Kırlı’nin 04.09.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 07.09.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 17.09.2012tarih ve 31533sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.09.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/3473sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle ihalede ilgili Yönetmelikte belirtilen azami kâr oranı dikkate alınarak belirlenen kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif sunan isteklilerin tümünün aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin 3’üncü fıkrasında “ Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü,

Aynı Yönetmeliğin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü,

İdari Şartnamenin “Teklif fiyata dâhil olan giderler” başlıklı 25’inci maddesinde “25.1. Tüm giderler ihaleyi alan müstecire aittir.

_25.2._25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

_25.3._Teklif fiyata dâhil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1.

_25.4._Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesi,

Yer almaktadır.

İlgili mevzuat hükümleri gereğince hizmet alımlarında Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin ilgili maddesinde hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan işlere ilişkin olarak elde edilen genel toplam tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı ekleneceğinin belirtildiği ayrıca idarece diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanların tespit edileceği, sunmuş olduğu teklif bedeli aşırı düşük teklif olarak belirlenen isteklilerin ise aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiğinin düzenlendiği anlaşılmıştır.

İhale konusu işin 156.462 adet öğle yemeği verilmesi işi olduğu ve işin personel çalıştırılmasına dayalı olmadığı görülmüştür.

İdarece yaklaşık maliyetin Milli Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğü’nün 21.03.2012 tarihli ve 4667 sayılı yazısı dikkate alınarak birim yemek ücreti olarak KDV hariç 2,44 TL ve toplam olarak 381.767,28 TL belirlendiği, söz konusu yazıda ve yaklaşık maliyet cetvelinde birim yemek ücreti belirlenirken herhangi bir kâr oranına yer verilmediği, ilgili Uygulama Yönetmeliği’nin yer verilen azami kâr oranı olan %20 oranı dikkate alındığında kârsız yaklaşık maliyet tutarının (381.767,28/1,20=) 318.139,40 TL olduğu görülmüştür.

İhaleye katılan istekliler ve yaklaşık maliyet tutarı aşağıda yer verilen tablodaki gibi karşılaştırıldığında, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın neticelendirilen ihalede teklif edilen bedellerin bir kısmının idarece belirlenen yaklaşık maliyet tutarına göre hesaplanan kârsız yaklaşık maliyet tutarından bariz derecede daha düşük olduğu tespit edilmiştir.

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Tekl. Bed./ Karsız Yaklaşık Maliyet

1. Soylukan Grup Tem. Bilg. Kull. Veri Giriş Otomasyon Tar. Yem. Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti. (İhale üzerinde kalan istekli)

222.176,04

%69,84

2. Öz Evrensel Gıda Taş. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi)

239.386,86

%75,25

3. Öz-Kandemir Tem. İlaçlama Yemek Gıda Özel Sağlık Hiz. İnş. Tic. Ltd. Şti.

244.080,72

%76,72

4. Doğan HABERVEREN

273.808,50

%86,07

5. Giray Şah Tek. Hiz. Org. İnş. Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti.

276.937,74

%87,05

6. Par-Kol Gıda Hazır Yem. Turz. İnş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.

309.794,76

%97,38

% 20 Azami kar oranı dikkate alındığında hesaplanan karsız yaklaşık maliyet tutarı

318.139,40

%100

7. Doyuran Turz. Nakl. Gıda Sos. Hizm. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.

319.182,42

%100,33

8. İrfan KIRLI (Başvuru Sahibi)

320.747,10

%100,82

Yaklaşık Maliyet Tutarı

381.767,28

%120,00

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5’inci maddesi gereği ihtiyacın uygun şartlarda ve zamanında karşılanmasını sağlamakla sorumlu olan idarenin, teklif fiyatının düşüklüğü nedeniyle ihale konusu hizmetin ifasının yapılabilirliği konusunda tereddüde düşmesi durumunda aşırı düşük teklif sorgulaması yapması gerekmektedir.

Yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde ihalede sunulan tekliflerin bir kısmının azami kâr oranına göre hesaplanan kârsız yaklaşık maliyet tutarına göre bariz oranda daha düşük olduğu, istikrar kazanmış Kamu İhale Kurulu kararları gereğince söz konusu isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği anlaşıldığından kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren 6 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutularak ihalenin neticelendirilmesinin gerektiği sonucuna ulaşılarak başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.

4734 sayılı Kanunun 55’inci maddesinde ihale süreci içerisinde idareye yapılacak şikâyet başvuruları üzerine on gün içinde idarece bir karar alınmaması veya alınan kararın istekli tarafından uygun bulunmaması halinde, on günlük sürenin bitimini veya kararın bildirim tarihini izleyen on gün içinde, Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabileceği ve idarelerce bu süre içerisinde sözleşme imzalanamayacağı hüküm altına alınmıştır.

Başvuruya konu ihalede, idarece 07.09.2012 tarihli işlemle şikâyetin reddine karar verildikten sonra Kuruma yapılacak itirazen şikâyet başvurusu için öngörülen on günlük itirazen şikâyet süresi beklenilmeden 14.09.2012 tarihinde 4734 sayılı Kanunun 55’inci maddesine aykırı olarak sözleşmenin imzalandığı tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalede kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif sunan 6 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutularak tekliflerin değerlendirilmesi aşaması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde; “ ihalede ilgili Yönetmelikte belirtilen azami kar oranı dikkate alınarak belirlenen karsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif sunan isteklilerin tümünün aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği ” şeklinde ifade ettiği iddiası hakkında Kurulca, “…,yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalede karsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif sunan 6 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutularak tekliflerin değerlendirilmesi ” gerekçelerine dayanılarak “ Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasına yönelik yapılan incelemede;

Çan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ Taşımalı Eğitim Merkezlerine Öğle Yemeği Alımı Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin Milli Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Genel Müdürlüğü’nün 21.03.2012 tarihli ve 4667 sayılı yazısı esas alınarak toplam 381.767,28 TL olarak hesaplandığı;

Bahse konu ihalede 10 adet ihale dokümanı satın alındığı, 27.08.2012tarihinde gerçekleştirilen ihaleye sekiz istekli tarafından teklif verildiği,

İdarenin teklif değerlendirmesine göre, tüm tekliflerin geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu teklif bedellerinin;

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Soylukan Grup Tem. Bilg. Kull. Veri Giriş Otomasyon Tar. Yem. Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti.

222.176,04

Öz Evrensel Gıda Taş. Inş. ith. fhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.

239.386,86

Öz-Kandemir Tem. ilaçlama Yemek Gıda Özel Sağlık Hiz. İnş. Tic. Ltd. Şti.

244.080,72

Doğan HABERVEREN

273.808,50

Giray Şah Tek. Hiz. Org, Inş. Gıda Tic. ve San. Ltd. Şti.

276.937,74

Par-Kot Gıdâ Hazır Yem. Turz. Inş. Taah. San. Tic. Ltd. Şti.

309.794,76

Doyuran Turz. Nakl. Gıda Sos. Hizm. Inş. San. ve Tic. Ltd Şti.

319.182,42

İrfan KIRLI

320.747,10

Şeklinde verildiği, idarece, geçerli teklifler üzerinde 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif bileşenlerine ilişkin olarak yazılı açıklama talep edilmeden en düşük fiyat esasına göre ihalenin sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılması yönünde idarece gerçekleştirilen işlemlerin mevzuata uygun olduğu düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen tüm teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan geçerli tekliflerin değerlendirilmesi gerektiği hususlarına yönelik “ İtirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurulca verilen “ Düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi