KİK Kararı: 2012/UH.II-3924

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/060
Gündem No : 32
Karar Tarihi : 10.10.2012
Karar No : 2012/UH.II-3924
BAŞVURU SAHİBİ:
Alihan Gıda Temizlik Danışmanlık Turizm İnş. Taah. Tarım Hayvancılık Tekstil San. Ve Tic. Ltd. Şti., MÜCELLİ CADDESİ YAKINCIOĞLU İŞ MERKEZİ KAT:1 NO:35 MALATYA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Mustafa Kemal Üniversitesi Uygulama Ve Araştırma Hastanesi, Serınyol 18 HATAY

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/82857 İhale Kayıt Numaralı "Mustafa Kemal Üniversitesi Sağlık Uygulama Ve Araştırma Hastanesi 2012-2013 Yılları 12 Aylık (01.09.2012-31.08.2013) Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım Ve Sonrası Yemek" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Mustafa Kemal Üniversitesi Uygulama ve Araştırma HastanesiBaştabipliği tarafından 30.07.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Mustafa Kemal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi 2012-2013 Yılları 12 Aylık (01.09.2012-31.08.2013) Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Yemek” ihalesine ilişkin olarak Alihan Gıda Temizlik Danışmanlık Turizm İnş. Taah. Tarım Hayvancılık Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 17.08.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 27.08.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 05.09.2012tarih ve 30327sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.09.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/3326sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdareye yapılan şikâyet başvurusunda teklif edilen tutarın aşırı düşük olmadığı hususunun belirtildiği, ancak idarece şikâyet başvurusuna verilen cevapta bu konu hakkında bir değerlendirmenin yapılmadığı, Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesindeki hüküm doğrultusunda diğer tekliflerle bir kıyas yapıldığında firmalarının teklifinin aşırı düşük konumunda olmadığının aşikâr olduğu,

2. Firmaları tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının çeşitli nedenlerle idarece uygun görülmediği, ancak idarece söz konusu teklif açıklamasının yerinde bulunmamasıyla ilgili olarak öne sürülen gerekçelerin mevzuata uygun olmadığı, firmalarınca yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının yeniden incelenmesi ve ihalenin firmaları üzerinde bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

İdarece Kuruma gönderilen ihale işlem dosyası dâhilinde bulunan belgelerin incelenmesinden, aralarında başvuru sahibi Alihan Gıda Temizlik Danışmanlık Turizm İnş. Taah. Tarım Hayvancılık Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.nin de bulunduğu yedi isteklinin 31.07.2012 tarihli yazılarla aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu belirlenmiştir.

Söz konusu yazılarda, bahsi geçen isteklilerce yapılacak aşırı düşük teklif açıklamalarının 03.08.2012 tarihinde saat 16:00’ya kadar idareye sunulması talep edilmiştir.

İdarece yapılan bu talep akabinde aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan istekliler arasında yer alan Filiz Gıda Tar. Hay. Amb. Tekstil İnş. Tur. Nak. Top. Tem. Oto. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Moderatör Akaryakıt Gıda Tur. İnş. Hiz. İşlt. Nak. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi tarafından 01.08.2012 tarihinde idareye gönderildiği anlaşılan faks iletisinde, 31.07.2012 tarihli aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin olarak ihale dokümanındaki bazı hususların açıklanması ve aşırı düşük teklif açıklaması yapılması için idarece isteklilere tanınan sürenin uzatılması talep edilmiştir.

Aynı şekilde, idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması ile ilgili olarak başvuru sahibi Alihan Gıda Temizlik Danışmanlık Turizm İnş. Taah. Tarım Hayvancılık Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.nin de 02.08.2012 tarihli dilekçe ile aşırı düşük teklif açıklaması yapılması için idarece isteklilere tanınan sürenin uzatılması talebinde bulunduğu tespit edilmiştir.

Yukarıda adı geçen iki istekli tarafından yapılan talepler doğrultusunda, 31.07.2012 tarihli yazılarla aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan yedi istekliye bu defa 03.08.2012 tarihli yazıların tebliğ edildiği belirtilenmiştir. Söz konusu yazılarda, Filiz Gıda Tar. Hay. Amb. Tekstil İnş. Tur. Nak. Top. Tem. Oto. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Moderatör Akaryakıt Gıda Tur. İnş. Hiz. İşlt. Nak. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi tarafından açıklanması talep edilen hususların cevaplandırıldığı ve aşırı düşük teklif açıklamalarının yapılması için idarece isteklilere tanınan sürenin 09.08.2012 tarihinde saat 14:00’e kadar uzatıldığı görülmüştür.

Alihan Gıda Temizlik Danışmanlık Turizm İnş. Taah. Tarım Hayvancılık Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından idareye yapılan şikâyet başvurusunda bulunan başvuru sahibinin teklifinin aşırı düşük konumunda olmadığına ilişkin iddiayla ilgili olarak İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru süreleri”başlıklı 6’ncı maddesinde,

“(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür…” hükmü,

“Sürelerle ilgili genel esaslar” başlıklı 7’nci maddesinde,

“(1) Süreler;

…

c) İdarenin işlem veya eylemlerine karşı yapılacak başvurularda şikayete yol açan durumun farkına varıldığı yahut farkına varılmış olması gerektiği tarihi,

…

izleyen günden itibaren başlar.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda bahsi geçen yedi istekli için idare tarafından tebligata çıkarılan 31.07.2012 tarihli aşırı düşük teklif sorgulaması yazılarının aynı zamanda faks yoluyla da söz konusu isteklilere gönderildiği belirlenmiştir.

Ancak başvuru sahibinin birim fiyat teklif mektubundaki 5’inci maddeye göre sözü geçen istekli faks yoluyla tebligatı kabul etmemektedir. Dolayısıyla, 31.07.2012 tarihli aşırı düşük teklif sorgulaması yazısının başvuru sahibine posta yoluyla ne zaman tebliğ edildiği yönünde ihale işlem dosyasında bir bilgi bulunmamakla birlikte başvuru sahibinin idayre sunduğu süre uzatımı talebine ilişkin dilekçesinin 02.08.2012 tarihini taşıması sebebiyle söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif sorgulama yazısını en geç 02.08.2012 tarihinde tebellüğ ettiği varsayıldığında başvuru sahibinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğunun farkına vardığı yani şikâyet konusu işlemin farkına vardığı tarih, 02.08.2012 olmaktadır.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerine göre başvuru sahibi tarafından şikâyet konusu işlemin farkına varıldığı tarihten itibaren on gün içinde, yani 12.08.2012 tarihinin Pazar gününe denk gelmesi sebebiyle 13.08.2012 tarihine kadar, konu ile ilgili olarak idareye şikâyet başvurusunda bulunulması gerekirken, şikâyet dilekçesinin idare kayıtlarına girdiği tarih konusunda idarece şikâyete verilen cevapta veya ihale işlem dosyasındaki başka bir belgede bilgi bulunmamasına karşın şikâyet dilekçesinin 17.08.2012 tarihini taşıması sebebiyle başvuru sahibinin idareye yapmış olduğu şikâyet başvurusunun en erken 17.08.2012 tarihinde idare kayıtlarına girdiği ve mevzuatta belirlenen on günlük sürenin aşıldığı anlaşılmıştır.

Dolayısıyla İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Ön inceleme konularına aykırılık üzerine alınacak kararlar” başlıklı 17’nci maddesi doğrultusunda, başvuru sahibinin söz konusu iddiası hakkında başvurunun reddine karar verilmesi gerekmektedir.

2 ) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

İhale konusu işle ilgili olarak İdari Şartname’nin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde,

_“2.1._İhale konusu hizmetin;

a) Adı: Mustafa Kemal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi 2012-2013 Yılları 12 Aylık (01.09.2012-31.08.2013) Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Yemek

b) Miktarı ve türü: Hizmetin miktarı ve türü ekte yer almaktadır.

Mustafa Kemal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi 2012-2013 Yılları (01.09.2012-31.08.2013) Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımı İşi

c) Yapılacağı yer: Mustafa Kemal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesinin 2012-2013 yılları 12 (01.09.2012-31.08.2013) aylık yemek ihtiyacı her türlü malzeme dahil hastane mutfağında pişirilerek hastanede ve belirlenen yerlerde dağıtımı ve dağıtım sonrası hizmetleri (Bulaşık yıkama, yemekhanenin temizliği vb ve bulaşıkların yıkanması) işi, tamamen firmaya ait olmak üzere yapılacaktır. Yemek haftanın 7 günü resmi ve dini bayramlar dahil tüm günlerde, her hasta ve refakatçisine sabah kahvaltısı, öğlen-akşam yemekleri, ara öğünleri, normal mesaiye ve nöbete gelen personele öğlen ve akşam yemeği, nöbete kalan personele kahvaltı şeklinde verilecektir…” düzenlemesi yer almaktadır.

Başvuru konusu ihaleye 15 isteklinin teklif verdiği ve bu isteklilerden üçünün teklifinin, sunmuş oldukları belgelerde bulunan çeşitli mevzuata aykırılıklar nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı belirlenmiştir.

Başvuru konusu ihale yukarıda da aktarılan İdari Şartname düzenlemesinde görüldüğü üzere bir malzeme dâhil yemek hazırlama ve dağıtımı ihalesidir. Kamu İhale Genel Tebliği’nin 78.3 numaralı maddesine göre malzeme dâhil yemek hazırlama ve dağıtımı ihaleleri personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olarak değerlendirilmemektedir.

Aynı Tebliğ’in 79.4 numaralı maddesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceği ve dolayısıyla da kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında kalan tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edileceği açıklanmakla birlikte, mezkûr Tebliğ’de, malzeme dâhil yemek hazırlama ve dağıtımı ihalesi gibi personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir ihalede aşırı düşük tekliflerin nasıl tespit edileceği hususunda net bir metot belirlenmemiştir.

Ancak istikrar kazanmış Kamu İhale Kurulu kararlarına göre personel çalıştırılmasına dayalı olmayan ihalelerde de kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında kalan teklifler, aşırı düşük teklif olarak kabul edilmekte ve yaklaşık maliyet hesabında idarece kâr oranı belirlenmemiş olması hâlinde bu oran, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında belirtilen azami yüklenici kârı oranı olan %20 olarak kabul edilmektedir.

Bu doğrultuda, ihale işlem dosyasında bulunan yaklaşık maliyet tespit cetvelinde yüklenici kârına ilişkin olarak idarece herhangi bir oran belirtilmediği görüldüğünden, idare tarafından tespit edilen yaklaşık maliyetten %20 oranındaki yüklenici kârı hariç bırakıldığında elde edilen tutar 3.199.301,67 TL olmaktadır.

Başvuru konusu ihalede yukarıda belirtilen tutarın altında teklif veren geçerli teklif sahibi yedi istekli bulunduğu tespit edilmiş ve bu isteklilerin tamamının idare tarafından aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu belirlenmiştir.

Bu yedi istekli, Alihan Gıda Temizlik Danışmanlık Turizm İnş. Taah. Tarım Hayvancılık Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti., Sünbül Gıda Bes. Taş. Tem. Güv. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., Özgün İnş. Gıda San. Tic. Ltd. Şti., Orontes Yem. Tem. Bilgi İşl. Veri Haz. Tar. Gıda İnş. Orm. ve Hayv. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti., Mun-Çet İnş. Tem. ve Tur. Paz. San. Tic. Ltd. Şti., Filiz Gıda Tar. Hay. Amb. Tekstil İnş. Tur. Nak. Top. Tem. Oto. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Moderatör Akaryakıt Gıda Tur. İnş. Hiz. İşlt. Nak. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi ve Ahçe Yolcu Yük Taş. Tem. Tic. Ltd. Şti. şeklindedir.

Başvuru sahibinin ilk iddiasında yapılan değerlendirmede de görüleceği üzere, idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması ile ilgili olarak yukarıda adı geçen isteklilere biri 31.07.2012 tarihli, diğeri ise 03.08.2012 tarihli iki adet yazı tebliğ edilmiştir.

31.07.2012 tarihli “Aşırı düşük fiyat sorgulaması” konulu yazıda,

“4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38. maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37. maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere göre veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği hüküm altına alınmıştır. İlgili Kanuna ve Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79. Maddesinde belirtilen esaslar çerçevesinde teklifinize ait bileşenler hakkındaki bilgi ve belgelerin 03.08.2012 Cuma günü saat: 16.00'a kadar gönderilmesi…” ifadeleri,

03.08.2012 tarihli “Aşırı düşük fiyat sorgulaması” konulu yazıda ise,

“…ihale sonucunda İlgi (a) sayılı yazımızla 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38. maddesine istinaden istekli firmalardan tekliflerine ait bileşenler hakkındaki bilgi ve belgelerin 03.08.2012 Cuma günü saat: 16.00’a kadar gönderilmesi talep edilmiştir. Ayrıca ihaleye katılan istekli firmaların örnek menü talebi hastane başhekimliği tarafından değerlendirilmiş ve Teknik Şartnamede örnek menünün mevcut olduğu belirtilmiş ve ayrıca bir menü oluşturulmamıştır. Kullanılacak etlerin kemikli mi kemiksiz mi olacağı hususunda tereddüde düşüldüğü istekli firmalar tarafından belirtilmiş, Teknik Şartnamede yemeğin evsafına göre kullanılacak etin (beyaz ve kırmızı etin) kemikli mi kemiksiz mi olacağının açıkça anlaşılması nedeniyle bu itirazlar yerinde bulunmamıştır. Yol parası belirtilmediği ile ilgili firmaların itirazının yersiz olduğu, İdari Şartnamenin 25. Maddesinde yol bedelinin ve teklif fiyata dahil diğer giderlerin belirtildiği, bu nedenle bu yöndeki itirazlarında yersiz olduğu; Teknik Şartnamenin anlaşılır bir dille yazıldığı için bir yemeğin maliyetinin tespitinin mümkün bulunduğu görülmüştür. Ancak ihaleye katılan firmaların ek süre talepleri ile ilgi (b) sayılı dilekçenize istinaden tekliflere açıklık getirilmesi için verilen sürenin 09.08.2012 Perşembe günü saat: 14.00’a kadar uzatılmasına karar verilmiştir.” ifadeleri bulunmaktadır.

Ancak yukarıda görüldüğü üzere, aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin 31.07.2012 tarihli yazıda, teklif bileşenleri hakkındaki açıklamaların 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde yer alan hüküm ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde açıklanan esaslar çerçevesinde yapılması gerektiği ifade edilmektedir.

Aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin 03.08.2012 tarihli yazıda ise yalnızca Filiz Gıda Tar. Hay. Amb. Tekstil İnş. Tur. Nak. Top. Tem. Oto. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Moderatör Akaryakıt Gıda Tur. İnş. Hiz. İşlt. Nak. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi tarafından yapılan, 31.07.2012 tarihli aşırı düşük teklif sorgulaması doğrultusunda ihale dokümanındaki bazı hususların açıklanmasına ilişkin talebin cevaplandırıldığı ve aşırı düşük teklif açıklaması yapılması için ilgili isteklilere tanınan sürenin uzatıldığı, buna karşın teklifte önemli olduğu idarece tespit edilmesi gereken bileşenlere 31.07.2012 tarihli yazıda olduğu gibi 03.08.2012 tarihli yazıda da yer verilmediği görülmektedir.

Konuyla ilgili olarak, hizmet alımı ihalelerinde isteklilerce yapılacak aşırı düşük teklif açıklamaları ile ilgili olarak Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde,

“(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin“Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi”başlıklı 4 üncü fıkrasında,

“79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir…” açıklaması vardır.

Yukarıda aktarılan hüküm ve açıklamada görüldüğü üzere aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenilmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu idarece tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi gerekmekte iken başvuru konusu ihalede idare tarafından ilgili isteklilere tebliğ edilen aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin yazılarda, teklifte önemli olduğu “idarece” tespit edilmek suretiyle açıklanması istenilen bileşenlere yer verilmediği görülmüştür.

Dolayısıyla kamu ihale mevzuatına göre teklifte önemli olduğu idarece tespit edilen bileşenlerin aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında belirtilmesi gerekirken, ilgili isteklilere tebliğ edilen mezkûr yazılarda söz konusu bileşenlere yer verilmemesi nedeniyle hangi maliyet bileşenlerinin inceleneceği hususunun belirli olmaması ve Alihan Gıda Temizlik Danışmanlık Turizm İnş. Taah. Tarım Hayvancılık Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti., Özgün İnş. Gıda San. Tic. Ltd. Şti., Orontes Yem. Tem. Bilgi İşl. Veri Haz. Tar. Gıda İnş. Orm. ve Hayv. İth. İhr. Sa. ve Tic. Ltd. Şti., Filiz Gıda Tar. Hay. Amb. Tekstil İnş. Tur. Nak. Top. Tem. Oto. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Moderatör Akaryakıt Gıda Tur. İnş. Hiz. İşlt. Nak. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi ve Ahçe Yolcu Yük Taş. Tem. Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarına konu edilen bileşenlerin farklılık göstermesi sebebiyle bahsi geçen aşırı düşük teklif sorgulaması üzerinden adı geçen istekliler tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinin mümkün olmadığı ve aşırı düşük teklif sorgulaması işleminin kamu ihale mevzuatına uygun olarak idare tarafından yeniden yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif sorgulaması işleminin kamu ihale mevzuatına uygun olarak idare tarafından yeniden yapılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde aşırı düşük açıklama uygulamasına yönelik birinci ve ikinci iddiaları hakkında Kurulca, “… kamu ihale mevzuatına göre teklifte önemli olduğu idarece tespit edilen bileşenlerin aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında belirtilmesi gerekirken, ilgili isteklilere tebliğ edilen mezkûr yazılarda söz konusu bileşenlere yer verilmemesi nedeniyle hangi maliyet bileşenlerinin inceleneceği hususunun belirli olmaması ve Alihan Gıda Temizlik Danışmanlık Turizm İnş. Taah. Tarım Hayvancılık Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti., Özgün İnş. Gıda San. Tic. Ltd. Şti., Orontes Yem. Tem. Bilgi İşl. Veri Haz. Tar. Gıda İnş. Orm. ve Hayv. İth. İhr. Sa. ve Tic. Ltd. Şti., Filiz Gıda Tar. Hay. Amb. Tekstil İnş. Tur. Nak. Top. Tem. Oto. Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Moderatör Akaryakıt Gıda Tur. İnş. Hiz. İşlt. Nak. Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi ve Ahçe Yolcu Yük Taş. Tem. Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarına konu edilen bileşenlerin farklılık göstermesi sebebiyle bahsi geçen aşırı düşük teklif sorgulaması üzerinden adı geçen istekliler tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının değerlendirilmesinin mümkün olmadığı ve aşırı düşük teklif sorgulaması işleminin kamu ihale mevzuatına uygun olarak idare tarafından yeniden yapılması gerektiği.. ” gerekçelerine dayanılarak “ Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin birinci ve ikinci iddialarına yönelik yapılan incelemede;

Mustafa Kemal Üniversitesi Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ Mustafa Kemal Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi 2012-2013 Yılları 12 Aylık (01.09.2012-31.08.2013) Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Yemek Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin, piyasa araştırması sonucu elde edilen fiyatların ortalamasının alınması sonucunda aşağıda verilen tabloda bulunan,

Kahvaltı

584.280,00 TL

Öğle yemeği

1.445.853,00 TL

Akşam yemeği

847.569,00 TL

Diyet yemeği (Öğle)

264.786,50 TL

Diyet yemeği (Akşam)

265.963,50 TL

Ara öğün

430.710,00 TL

Bileşenleri esas alınarak toplam 3.839.162,00 TL olarak hesaplandığı,

Bahse konu ihalede 26 adet ihale dokümanı satın alındığı, 30.07.2012tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 15 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarenin teklif değerlendirmesine göre, bir isteklinin teklifinin “ Cironun ihale dokümanında istenen şartı sağlamadığı ” gerekçesiyle, bir isteklinin teklifinin, “ Teklif zarfında ve teklif mektubunda idarenin adının yanlış yazılmış olması ” gerekçesiyle ve bir isteklinin teklifinin de, “ Birim fiyat teklif mektubu ile birim fiyat teklif cetvelindeki tutarların birbirinden farklı olduğu ” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması sonrasında geriye 12 adet teklifin kaldığı ve bu tekliflerin geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu teklif bedellerinin;

İstekli adı

Teklif tutarı (TL)

Alihan Ltd. Şti.

2.331.000,00

Sünbül Ltd. Şti.

2.492.500,00

Özgün Ltd. Şti.

2.548.000,00

Orontes Ltd. Şti.

2.647.000,00

Mun-Çet Ltd. Şti.

2.732.000,00

Filiz Ltd. Şti.+Moderatör Ltd. Şti. Ortak Girişimi

2.750.000,00

Ahçe Ltd. Şti.

3.059.750,00

Şölen Ltd. Şti.

3.199.400,00

Kahraman Ltd. Şti.

3.480.000,00

Bengi-M Ltd. Şti.

3.483.200,00

Metropoli A.Ş.

3.529.500,00

Ceyaş Ltd. Şti.

3.659.500,00

Şeklinde verildiği, idarece, idarece kâr hariç olmak üzere 3.199.400,00 TL olarak hesaplanan yaklaşık maliyetin altında kalan 7 istekliden 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, açıklama sunan isteklilerin açıklamalarının idarece uygun bulunmayarak ihalenin, kârsız yaklaşık maliyetin hemen üstündeki istekli üzerinde bırakılarak sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılması yönünde idarece gerçekleştirilen işlemlerin mevzuata uygun olmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen tüm teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan geçerli tekliflerin değerlendirilmesi sonucuna göre ihalenin sonuçlandırılması gerektiği hususlarına yönelik “ Düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurulca verilen “ Düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi