KİK Kararı: 2012/UH.II-3918

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/060
Gündem No : 26
Karar Tarihi : 10.10.2012
Karar No : 2012/UH.II-3918
BAŞVURU SAHİBİ:
Hat-Sel Telekominikasyon Elektrik Elektronik İnşaat Hayvansal Ürünler Doğalgaz Tic. Ve San. Ltd. Şti., ŞEYHADİL MAHALLESİ REFET EFENDİ CADDESİ NO:33 KAHRAMANMARAŞ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Kahramanmaraş Belediyesi Su ve Kanalizasyon Müdürlüğü, Akçakoyunlu Mahallesı Sekerdere Bulvarı 18 46050 KAHRAMANMARAŞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/68932 İhale Kayıt Numaralı "İçme Suyu Ve Kanalizasyon Tesislerinin İşletilmesi, Bakımı, Onarımı Ve Temizlenmesi Hizmet Alımı İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Kahramanmaraş Belediyesi Su ve Kanalizasyon Müdürlüğütarafından 25.07.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “İçme Suyu ve Kanalizasyon Tesislerinin İşletilmesi, Bakımı, Onarımı ve Temizlenmesi Hizmet Alımı İşi” ihalesine ilişkin olarak Hat-Sel Telekomünikasyon Elektrik Elektronik İnşaat Hayvansal Ürünler Doğalgaz Tic. ve San. Ltd. Şti.nin 28.08.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 04.09.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 20.09.2012tarih ve 31858sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.09.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/3523sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif ettiği bedelle işi yapmasının mümkün olmadığı, kaldı ki yakıt takip sistemine ilişkin olarak yakıt anlaşması yaptığı firma tarafından bedelsiz karşılanacağı belirterek açıklama yapmasının 4734 sayılı Kanun ve ikincil mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İdari Şartnamenin 2’ nci maddesinden işin adının içme suyu ve kanalizasyon tesislerinin işletilmesi, bakımı, onarımı ve temizlenmesi hizmet alımı olduğu,

Anılan Şartnamenin “Teklif fiyata dahil giderler” başlıklı25’ inci maddesinin;_“ …25.3._Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

Birim fiyat teklif cetvelinde düzenlenen işçilik giderleri teklif fiyata dahildir.

25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:

Çalıştırılacak personele kişi başı aylık 26 gün üzerinden günlük brüt 7,68 Türk lirası yemek bedeli nakdi olarak ödenecektir.

25.3.3. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.3.4. Diğer giderler:

İhale konusu işte kullanılacak araçların giderleri teklif fiyata dahildir. Bu giderler teknik şartnamede düzenlenmiştir. Araçların sayısı birim fiyat teklif cetvelinde düzenlenmiştir.

_25.4._Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir. %3” , şeklinde,

Teknik Şartnamenin “Çalışma Saatleri” saatleri başlıklı 3’üncü maddesinin**; “**

1. Tesisin çalışma süresi 24 saat/gün’dür.
2. Tesisin çalışma günü 365 gün/yıl olduğundan yüklenici ulusal bayram ve genel tatil günleri ile hafta sonu vardiyalı çalışacaklardır…” şeklinde,

Anılan Şartnamenin “Personel Sayısı, Görev Ve Unvanları” başlıklı 7’nci maddesinin;

“a)1 Ad. İnşaat Mühendisi (1. grup)

2 Ad. Kimyager veya kimya mühendisi (1. grup)

10 Ad. Tekniker, topoğraf, Ç. B. Kaynakçısı ve Ustabaşı (2. grup)

19 Ad. Kazıcı Operatörü, Teknisyen, Usta.,Formen ve kanal açma oprt. (3. grup)55 Ad. Usta yardımcısı (Su tesisat ve kanal tesisat.-Su açma-kapama-Sayaç sökme ve takma ust.yrd.) (4. grup)

100 Ad. Vasıfsız eleman (5. grup)” şeklinde düzenlendiği görülmüş olup, ihale konusu işte çalıştırılacak kişilerin alacakları ücretler ve çalışma sürelerinin birim fiyat eki cetvelde yer aldığı anlaşılmıştır.

Ayrıca Teknik Şartnamenin “İhale konusu işte kullanılacak çalıştırılacak araçların teknik özellikleri” başlıklı 15’ inci maddesi ; “1- 2 adet kazıcı yükleyici (uzatma bomlu) : Mazot veya benzin kullanımlı 0-5 yaş arası olacaktır. Yakıtı idare tarafından verilecektir. Diğer tüm giderleri yükleniciye ait olacaktır. Motor gücü: 90 Hp ve üzeri, Şanzuman: Power shift, Direksiyon: 2 tekerden yönlendirmeli (en az ), Çekiş: 4 tekerden tahrikli .

2- 2 adet kazıcı yükleyici (kırıcılı) : Mazot veya benzin kullanımlı 0-5 yaş arası olacaktır.Yakıtı idare tarafından verilecektir.Diğer tüm giderleri yükleniciye ait olacaktır..Motor gücü :90 Hp ve üzeri, Şanzuman: Power shift, Direksiyon : 2 tekerden yönlendirmeli (en az ),Çekiş : 4 tekerden tahrikli .

3- 4 adet kazıcı yükleyici (Uzatma bomlu) 0-5 yaş arası olacaktır. Yakıtı idare tarafından verilecektir. Diğer tüm giderleri yükleniciye ait olacaktır.

Motor gücü: 74.2 kw (100 Hp)

Çekişi: 4 tekerden tahrikli.

Direksiyon: 4 tekerden yönlendirmeli.

Şanzuman: Full. Power shift 4/4 veya dengi. Opsiyonel: Auto shift 6/4 veya dengi.

4- 3 adet kazıcı yükleyici (kırıcı tabancalı) 0-5 yaş arası olacaktır. Yakıt idare tarafından verilecektir. Diğer tüm giderler yükleniciye ait olacaktır. Motor gücü: 74.2 kw (100 Hp)

Çekişi: 4 tekerden tahrikli.

Direksiyon: 4 tekerden yönlendirmeli.

Şanzuman: Full. Power shift 4/4 veya dengi. Opsiyonel: Auto shift 6/4 veya dengi.

5- 4 adet 6 tekerlekli damperli kamyon: En az 3 m³ kapasiteli, 0-5 yaş arası olacaktır. Yakıtı idare tarafından verilecektir. Diğer tüm giderleri yükleniciye ait olacaktır. Motor gücü en az 88 hp ve en az 4 silindirli olmalıdır. Damper hidrolik sistemle desteklenmeli damper inip kalkarak yerinde dökme işlemi yapabilmelidir. Motor hacmi en az 3000 cc olmalıdır. Damper kanatları istenildiğinde takviyeli olarak yükseltilebilecek durumda olmalıdır. Damper hacmi en az 3 m³ olmalıdır. En az 6 tekerlekli olmalı ve damperi kum, hafriyat, bordür vs. taşımaya uygun olmalı istenildiğinde yan kapakları açılabilmelidir.

6- 10 adet römorklu traktör: 0-5 yaş arası olacaktır. Yakıtı idare tarafından verilecektir. Diğer tüm giderleri yükleniciye ait olacaktır.

7- 10 adet çift kabinli pikap: 0-5 yaş arası, çift sıra koltuklu, camlı, En az 4+1 kapasiteli ABS fren sistemli en az 1 hava yastıklı 2400 cc motor hacimli, klimalı ve camları otomatik olacaktır. Yakıt dahil tüm giderleri yükleniciye ait olacaktır.

8- 1 adet çift kabinli büyük kasa pikap: 0-5 yaş arası, 4 kapılı, klimalı ve camları otomatik olacaktır. Yakıt dahil tüm giderleri yükleniciye ait olacaktır.

9- 12 adet kamyon: En az 10 m³ kapasiteli, 0-5 yaş arası olacaktır. Yakıtı idare tarafından verilecektir. Diğer tüm giderleri yükleniciye ait olacaktır.

10- Çalıştırılacak tüm araçlarda Araç Takip Sistemi olacaktır. İş makinalarında ise (yakıtı idareden olan) yakıt takip sistemi olacaktır. Bu cihazların gideri teklif birim fiyata dahil edilecektir.

11- Araç Takip ve Yakıt Takip Sistemine ait her türlü giderler (cihaz, bakım-onarım, vergi GSM faturaları vb. bağlantı kullanım giderleri) yüklenici tarafından karşılanacaktır.” olarak,

Yine anılan Şartnamenin “Çalıştırılacak Araçlarla Diğer Hususlar” başlıklı 16 ncı maddesi _“
1 ) Yüklenici İdarenin emrine gönderdiği araç ve iş makineleri için yol şartlarının bozuk olduğunu iddia ederek gitmeme isteminde bulunamaz. Araçlar gerektiğinde malzeme nakli de yapabilecektir. Gideceği yol ve güzergâhın seçim yetkisi idare görevlisindedir. Araç görev anında idare görevlisinin emrindedir. Şoför işin aksamasına ve gecikmesine sebebiyet veremez. Yol ve ağır tabiat şartları ileri sürülerek ilave ücret isteminde bulunamaz. İdare araçları şehir içinde olduğu gibi şehir dışı görevlere de gönderebilir. Bu gönderme ard arda veya yatılı da olabilir. Şehir dışına görevli olarak gönderilen araç yüklenicisince il dışında geçen her gününe bir ilave yevmiye (Örnek: 3 gün il dışında göreve gidene 3 günde ilave yevmiye verilerek 6 günlük yevmiye) ödenir. _

_2) Araçlar, idarenin bildirdiği saatte ve belirtilen yerlerde göreve çıkacak şekilde hazır bulunacaktır. Aracın mesai bitim saati, araçta bulunan ekip veya personelin mesaisinin bitiş saatidir. Yüklenici, idare görevlisinin görev bitmiştir**.** Şeklindeki sözlü tebliği olmadan işi bırakamaz. Her gün, işe başlama ve iş bitiminde aracın km’ si günlük görev formuna yazılacak. Günlük yapılan kilometre belirlenecek ve karşılıklı olarak imzalanacaktır. İş başı ve iş bitimi yer ve saatleri dışında geçen süre görev içi sayılmayacaktır. Araçlar çalışma günlerinde İdare emrinde bulunacak. İdarenin gerekli görmesi halinde 1 gün önceden haber vermek kaydı ile tatil günlerinde çalıştırabilecektir. İdare, yüklenicinin aracına ihtiyaç duyması halinde, saat mefhumu aranmaksızın, gerektiğinde, çağrı yapabilecektir... _

…d) İş takip ve kontrol aracının her biri için araç başına günlük azami 150 km yapacağı öngörülmüştür.

e) Kiralanacak olan tüm araçların her türlü periyodik bakım ve onarımı lastik ve yedek parça yağ vb. her türlü gider yükleniciye aittir. Yapılan tüm periyodik bakımlarla ilgili idareye rapor verilecektir.

f) Yüklenicinin taahhüt ettiği araçların arızalanması durumunda, arıza süresinin 1 günü geçmesi halinde, yerine emsal araç getirilecektir…

…4) Yüklenici, 01.04.2006 tarih ve 26126 sayılı sayılı resmi gazetede yayınlanan hizmet alımı suretiyle taşıt edinilmesine ilişkin esas ve usuller ile ilgili 2006/10193 sayılı bakanlar kurulu kararına uyacaktır.

5) Yüklenici, idare ve kontrol teşkilatını istemesi halinde yüklenici: 01.04.2006 tarih ve 26126 sayılı resmi gazetede yayınlanan “Taşıt sürebilecek kamu görevlilerinin belirlenmesine ilişkin esas ve usuller ile ilgili 2006/10194 sayılı bakanlar kurulu kararına” uyar…

…10) Çalışma saatlerinde hiçbir araç, makine, şoför operatör, harici bir işte ve yerde olmayacaktır...

…15) Tüm çalıştırılacak araçlar ve makinelerin fiili çalışma süresi günlük 8 (sekiz) saattir.

16) Araçlara ait bakım ve onarım çalışmaları çalışma saatleri dışında yapılacaktır.” Olarak,

İdarece birim fiyat teklif cetveli;

“…

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması3

Miktarı

Teklif Edilen4 Birim Fiyat

Tutarı

Birimi

İşçi sayısı

Ay/gün/saat

1

1. grup personel (asgari ücretin %100 fazlası)

kişi*ay

3,00

20,000

2

2. grup personel (asgari ücretin %75 fazlası)

kişi*ay

10,00

20,000

3

3. grup personel (asgari ücretin %50 fazlası)

kişi*ay

19,00

20,000

4

4. grup personel (asgari ücretin %25 fazlası)

kişi*ay

55,00

20,000

5

5. grup personel

kişi*ay

100,00

20,000

I. ARA TOPLAM (K.D.V Hariç)5

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 6

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen 4 Birim Fiyat

Tutarı

1

1. grup personel ulusal bayram ve genel tatil günü çalışması

gün

63,000

2

2. grup personel ulusal bayram ve genel tatil günü çalışması

gün

210,000

3

3. grup personel ulusal bayram ve genel tatil günü çalışması

gün

399,000

4

4. grup personel ulusal bayram ve genel tatil günü çalışması

gün

1.155,000

5

5. grup personel ulusal bayram ve genel tatil günü çalışması

gün

2.100,000

6

1. grup personel fazla çalışması

saat

1.350,000

7

2. grup personel fazla çalışması

saat

4.500,000

8

3. grup personel fazla çalışması

saat

8.550,000

9

4. grup personel fazla çalışması

saat

24.750,000

10

5. grup personel fazla çalışması

saat

45.000,000

11

kazıcı yükleyici uzatma bomlu (iki tekerden yön.) (2 adet)

gün

1.216,000

12

kazıcı yükleyici kırıcılı (iki tekerden yön.) (2 adet)

gün

1.216,000

13

6 tekerli damperli kamyon (4 adet)

gün

2.432,000

14

römorklu traktör (10 adet)

gün

6.080,000

15

çift kabinli pikap (10 adet)

gün

6.080,000

16

büyük kasa çift kabinli pikap

gün

608,000

17

kazıcı yükleyici uzatma bomlu (dört tekerden yön.) (4 adet)

gün

2.432,000

18

kazıcı yükleyici kırıcı (dört tekerden yön.) (3 adet)

gün

1.824,000

19

kamyon (10 tekerlekli damperli) (12 adet)

gün

7.296,000

20

kazıcı yükleyici uzatma bomlu fazla çalışması (2 tekerden yön.) (2 adet)

saat

2.432,000

21

kazıcı yükleyici kırıcılı fazla çalışması (iki tekerden yön.) (2 adet)

saat

2.432,000

22

6 tekerli damperli kamyon fazla çalışması (4 adet)

saat

4.864,000

23

römorklu traktör fazla çalışması (10 adet)

saat

12.160,000

24

çift kabinli pikap fazla çalışması (10 adet)

saat

12.160,000

25

Büyük kasa çift kabinli pikap fazla çalışması

saat

1.216,000

26

kazıcı yükleyici uzatma bomlu fazla çalışması (dört tekerden yön.) (4 adet)

saat

4.864,000

27

kazıcı yükleyici kırıcılı (dört tekerden yön.) fazla çalışması (3 adet)

saat

3.648,000

28

kamyon (10 tekerlekli) fazla çalışması (12 adet)

saat

14.592,000

…” şeklinde düzenlenmiştir.

Yukarıda yer alan düzenlemelerden ihale konusu işin 48 araçla yürütüleceği, ihalede kullanılacak araçların ve iş makinelerinin günde 8 saat çalışacağı ve bu araçları kullanacak şoför ile operatörlerin yüklenici tarafından sağlanacağı anlaşılmıştır.

Bununla beraber, idarece ihale konusu işte çalışacak personele ilişkin ihale dokümanında yapılan düzenlemeler incelendiğinde, Teknik Şartnamenin 6’ncı maddesinde sadece şantiye sorumlusu inşaat mühendisinin görev ve sorumluluklarının belirlendiği, ancak geriye kalan 181 personelin görev ve sorumluluklarına ilişkin bir belirleme yapılmadığı, bu itibarla ihale dokümanında istenilen 48 aracı kullanacak şoför ve operatörlerin ihalede istenilen personel sayısının içinde yer alıp almadığı hususu anlaşılamamıştır.

Nitekim idare tarafından Teknik Şartnamede kazıcı operatörü, teknisyen, usta, formen ve kanal açma operatörü olmak üzere 19 kişi istenildiği anlaşılmakla birlikte, sözkonusu 19 kişiden kaçının kazıcı operatörü veya kanal açma operatörü olacağı, sözkonusu kişilerin ihale konusu işte istenilen iş makinelerini mi kullanacağı, yoksa ihale konusu işte başka bir görev için mi istenildiği hususunda hiçbir belirleme yapılmamıştır.

Durum böyle iken, idare tarafından ihale dokümanında 2 adet kazıcı yükleyici uzatma bomlu (iki tekerden yön.),2 adetkazıcı yükleyici kırıcılı (iki tekerden yön.), 4 adet kazıcı yükleyici uzatma bomlu (dört tekerden yön.)ve 3 adet kazıcı yükleyici kırıcı (dört tekerden yön.)olmak üzere toplam 11 adet iş makinesi istenildiği dikkate alındığında**,** sözkonusu iş makinelerini kullanacak kişilerin ihalede toplam personel sayısının içinde yer alması durumunda işin maliyetinin düşmesi, aksi durumda ise işin maliyetinin artması sonucunu doğuracaktır.

İhale üzerinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, ihale konusu işte istenilen araç ve iş makinelerini kullanacak kişileri ihale de istenilen personel sayısının içinde yer almadığı kabulüyle açıklamasını sunduğu anlaşılmakla birlikte, söz konusu kişilerin ihalede istenilen personel sayısının içinde yer alması durumunda ise ihale üzerinde bırakılan istekliye fazladan ödeme yapılacağı, bu durumunda kamu zararına yol açabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer yandan, 4857 sayılı İş Kanunun “Çalışma süresi” başlıklı 63’üncü maddesi “Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır.”

Tarafların anlaşması ile haftalık normal çalışma süresi, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine, günde onbir saati aşmamak koşulu ile farklı şekilde dağıtılabilir. Bu halde, iki aylık süre içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz.” haftalık çalışma süresini aşamaz. Denkleştirme süresi toplu iş sözleşmeleri ile dört aya kadar artırılabilir…” hükmü,

Yine anılan Kanunun “Fazla çalışma ücreti” başlıklı 41’inci maddesi;“Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir …

…Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamaz…” hükmü yer almaktadır.

İdarece hazırlanan, birim fiyat teklif cetvelinde araç ve iş makinelerine ilişkin kalemler incelendiğinde, araçların çalışma sürelerinin işin süresinin tamamı (ulusal bayram ve genel tatil günlerinde dahil) dikkate alınarak 608 gün olarak, fazla çalışma süresinin ise her bir araç 1216 saat/araç olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

Teknik Şartnamede araç ve iş makinelerin günde 8 saat çalışacağının düzenlendiği dikkate alındığında, bir araç işin süresi boyunca fazla çalışma süresi hariç (608x8=) 4864 saat/araç çalışacaktır. Bulunan bu sonuca birim fiyat teklif cetvelinde yer alan işin süresi boyunca bir araç veya iş makinesi fazla çalışma süresi eklendiğinde bir aracın toplam çalışma süresi (4864+1216=) 6080 saat/araç olacaktır.

Bu araçları kullanacak personelin 4857 sayılı Kanunun 63’ üncü maddesi uyarınca haftalık çalışma süresinin 45 saat, işin süresinin 20 ay olduğu bir ayda 4 hafta olduğu kabulüyle, tüm ihale konusu işte istenilen bir aracı kullanacak personelin işin süresi boyunca (45x4x20=) 3600 saat çalışabileceği hesaplanmıştır. Anılan Kanunun 41’ inci maddesine göre çalışanlara yılda en fazla 270 saat, işin süresi iki yıl kabul edilse dahi (270x2=) 540 saat fazla mesai yaptırılabilecektir. İşin süresi boyunca araç veya iş makinesi kullanacak bir personel fazla çalışma saati dahil toplam en fazla (3600+540=) 4140 saat çalıştırabilecektir.

Bu durumda, 4857 sayılı Kanununyukarıda aktarılan hükümleri uyarınca işin yürütülebilmesi için ihale dokümanında istenilen her bir araç ve iş makinesinin (6080-4140=) 1940 saatini kullanacak ek personele ihtiyaç duyulması sonucunu doğuracaktır.

İdarece ihale konusu işte çalıştırılacak 181 personelin görev ve sorumluluklarına ilişkin hiç bir belirleme yapılmadığından, her bir araç ve iş makinesinin 1940 saatini kullanacak personelin bu sayının içinde yer alıp almadığı hususu da anlaşılamamakla birlikte,ihale üzerinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, ihale konusu işte istenilen araç ve iş makinelerini kullanacak kişileri ihale de istenilen personel sayısının içinde yer almadığı, her bir araç için 6 ay 23 gün fazladan personel tahsis edileceği kabulüyle açıklamasını sunduğu dikkate alındığında, söz konusu kişilerin ihalede istenilen personel sayısının içinde yer alması durumunda, ihale üzerinde bırakılan istekliye fazladan ödeme yapılacağı, bu durumunda kamu zararına yol açabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Ayrıca ihale üzerinde bırakılan firmanın her bir araç için fazladan çalışacak personelin ücretini belirlerken de ihale tarihindeki geçerli olan asgari ücret üzerinden teklif fiyatını oluşturduğu anlaşılmıştır.

Sözleşme Tasarısının 9’uncu maddesinde işin başlama tarihinin 01.01.2013, işi bitirme tarihinin ise 31.08.2014 olduğu ve ihalenin 25.07.2012 tarihinde yapıldığı anlaşılmış olup, idare tarafından İdari Şartnamenin 46’ncı maddesinde, ihalede fiyat farkının Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların 8’inci madde hükmüne uygun olarak hesaplanacağı düzenlenmesine yer verilmiştir.

Ancak, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Farkı Hesabında Uygulanacak Esasların 8’inci maddesinde ihale konusu hizmetin gerçekleştirilebilmesi için çalıştırılacak 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi personelin, sayı ve günlük çalışma saatinin belirtilmesi kaydıyla sözkonusu 7’nci maddesi uygulanmaksızın ödenebileceği veya kesilebileceği hüküm altına alınmıştır.

Anılan Esasların 7’nci maddesinde, “… a 1: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak ve bu Esasların 8 inci maddesine göre artış farkı ödenecek olan asgari ücrete dayalı işçiliklerin oranını temsil eden ve yukarıdaki formülde artış öngörülmeyen sabit bir katsayıyı,

a 2: Sözleşme kapsamındaki işlerin yapılmasında kullanılacak olan ve a1 katsayısının dışındaki işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı,” olarak tanımlanmıştır.

İhale dokümanında istenilen araçları ve iş makinelerini kullanacak şoför ve operatörlerin sözkonusu dokümanda istenilen personel sayısına dahil edilmemesi durumunda, bu personelin sayısına ve çalışma sürelerine ilişkin ihale dokümanında bir belirleme yapılmadığından, sözkonusu personelin a1 katsayısı kapsamına dahil edilemeyeceği dikkate alındığında, idarece fiyat farkına ilişkin yapılan düzenlemeye göre sözkonusu personelin ücretlerine fiyat farkı verilememesi ve ihale tarihinde yürürlükte olan asgari ücrete göre teklifini veren ve idarece ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif olması sonucu doğacaktır.

Ayrıca, 4857 sayılı Kanunun 41’inci maddesinde, fazla çalışma ücretinin her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödeneceği hüküm altına alınmıştır.

İdare tarafından ihale konusu işte kullanılacak araçlara ilişkin birim fiyat teklif cetvelinde 1216 saat/araç fazla çalışma yaptırılacağı düzenlenmekle birlikte, sözkonusu araçları kullanacak personelin işin süresi 2 yıl kabul edilse dahi, yapabilecekleri fazla çalışma süresi en çok 540 saat olabilecektir.

İhale dokümanında istenilen 48 aracı kullanacak şoför ve operatörlerin görev ve sorumluluklarına ilişkin bir belirleme yapılmayan 181 personel içinde yer almadığı kabul edilmesi durumunda, ihaleye teklif veren isteklilerce ihalede istenilen araçları kullanacak personelin (1216-540=) 676 saati ek personelle sağlanması, bu durumda idarece birim fiyat teklif cetvelinde belirlenen, araçlara ilişkin fazla çalışma sürelerinin 1216 saat olarak hatalı bir şekilde belirlendiği sonucunu doğuracaktır.

Nitekim, ihale üzerine bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasında 4857 sayılı Kanuna göre bir kişiye 1216 saat fazla çalışma yapılamayacağı belirtilerek, her bir araç için 6 ay 23 gün fazladan eleman tahsis edeceğini öngörmesine rağmen, araçlara ilişkin fazla çalışma ücretini hesaplarken birim fiyat teklif cetvelinde yer alan miktarları, fazla çalışma ücretini dikkate alarak hesapladığı teklif birim fiyatıyla çarparak, açıklamasını sunduğu anlaşılmıştır.

Durum böyle iken, sözkonusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının kabul edilmesi durumunda, hem ek personele göre hem de idarece belirlenen araç fazla çalışma saatine göre fazladan ödeme yapılacağı sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer yandan, ihale dokümanında istenilen 48 aracı kullanacak şoför ve operatörlerin görev ve sorumluluklarına ilişkin bir belirleme yapılmayan 181 personel içinde yer aldığının kabul edilmesi durumunda ise; idare tarafından Teknik Şartnamede kazıcı operatörü ile kanal açma operatörü istenildiği, sözkonusu personele de birim fiyat teklif cetveline göre, asgari ücretin üzerinde ödeme yapılacağı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, ihale üzerinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasında her bir araç için çalışacak personelin ücretlerini belirlerken, ihale tarihindeki geçerli olan asgari ücret üzerinden teklif fiyatını oluşturduğu, birim fiyat teklif cetveline göre kazıcı operatörü ile kanal açma operatörüne asgari ücretin üzerinde ödeme yapılacağı dikkate alındığında, ihale üzerinde bırakılan firmanın teklifinin aşırı düşük teklif olması sonucu ortaya çıkmaktadır.

Ayrıca, İdari Şartnamenin 25’inci maddesinde çalıştırılacak personele kişi başı aylık 26 gün üzerinden günlük brüt 7,68 Türk Lirası yemek bedeli nakdi olarak ödenecektir düzenlemesi yapılmıştır.

İhale üzerinde kalan firmanın ihale konusu işte istenilen araç ve iş makinelerini kullanacak kişileri ihale de istenilen personel sayısının içinde yer almadığı kabul edilerek açıklama yapılmış olmakla birlikte, söz konusu personele İdari Şartnamenin 25’inci maddesine göre ödenecek günlük yemek bedeli dahil etmeden açıklamasını sunduğu görülmüştür. İhale dokümanında istenilen 48 aracı kullanacak şoför ve operatörlerin ihalede istenilen personelin sayısının içinde yer almadığının kabul edilmesi durumunda, ihale üzerinde kalan firmanın açıklamasının uygun olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Sonuç olarak; idare tarafından ihale dokümanında ihale konusu işte çalıştırılacak personele ve araçların çalışma ve fazla çalışma sürelerine ilişkin yapılan hatalı ve birbiriyle çelişen düzenlemelerin, isteklileri tekliflerini verirken tereddüde düşüreceği, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılamayacağı ve ihalenin sonuçlandırılamayacağı anlaşılmıştır.

Ayrıca, İdari Şartnamede “İşin yapılacağı yerin görülmesi” başlıklı 12’nci maddesinin boş bırakılarak düzenlenmediği,

Teknik Şartnamede kiralanacak olan tüm araçların her türlü periyodik bakım ve onarımı, lastik ve yedek parça yağ vb. her türlü giderin yükleniciye ait olacağı, iş takip ve kontrol araçları için her bir araç başına günlük azami 150 km yapacağı belirlemesi yapılmış olup, diğer hiçbir araç günde ne kadar yol kat edeceği konusunda herhangi bir belirleme yapılmadığı anlaşılmıştır.

Her ne kadar Teknik Şartnamede iş takip ve kontrol araçlarının dışındaki araçların ve iş makinelerinin yakıtlarının idare tarafından verileceği belirtilmekle birlikte, sözkonusu araçların her türlü periyodik bakım ve onarımı ile lastik ve yedek parça yağ giderlerinin yükleniciye ait olduğu, işin yapılacağı yerin görülmesi maddesinin düzenlenmediği ve kontrol araçları dışındaki araç ve iş makineleri için günde ne kadar yol kat edeceği konusunda herhangi bir belirleme yapılmadığı hususları dikkate alındığında ihaleye teklif veren isteklilerin söz konusu maliyetlere ilişkin teklif bedellerini oluştururken tereddüde düşeceği sonucuna ulaşılmıştır.

Diğer yandan, idare tarafından ihale üzerinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasında ihale konusu işi halen yürütmekte olduğunu belirterek, bu araçların günde 60 km yol yaptığı kabulüyle ihale konusu işte kullanılacak kontrol araçları dışındaki araç ve iş makinelerinde kullanılacak lastik giderleri için bedel öngörmediği,

Ayrıca, söz konusu açıklamasında bu araçların günde 60 km yol yaptığı kabulüyle ihale konusu işte kullanılacak kontrol araçları ve iş makineleri dışındaki araçların, servis giderlerini hesapladığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Şartnameler” başlıklı 12’nci maddesinde;“ … İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır…” hükmü yer almaktadır.

İdare tarafından hazırlanan Teknik Şartnamede kontrol araçları dışındaki araç ve iş makineleri için günde ne kadar yol kat edeceği konusunda herhangi bir belirleme yapılmaması ve ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında ihale konusu işi yürüttüğünü dayanak göstererek bu araçların günde 60 km yol yaptığı kabulüyle açıklama sunduğu hususları dikkate alındığında ihale konusu işin Teknik Şartnamesinin, ihaleye teklif veren istekliler arasında rekabeti engellediği ve fırsat eşitliğini sağlayamadığı, bu itibarla da idarece hazırlanan Teknik Şartnamenin yukarıdaki yer alan Kanun hükmüne aykırılık teşkil ettiği anlaşılmaktadır.

Tüm bunlara ilaveten, Teknik Şartnamede yakıt takip sistemine ait her türlü giderlerin yüklenici tarafından karşılanacağı düzenlenmiştir. Bununla beraber, iş takip ve kontrol araçlarının dışındaki tüm araçların yakıtlarının idare tarafından verileceği düzenlenmesine yer verilmiştir. Ancak, yakıtı idarece karşılanacak araçların yakıtlarını, idarenin belirleyeceği yerden mi alacağı, yoksa yüklenicinin istediği yerden mi alabileceği hususunda bir belirleme yapılmadığı anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan firma tarafından sözkonusu maliyete ilişkin açıklamasında sunduğu belgede, yapılacak yakıt anlaşmasına istinaden 48 adet aracın yakıt takip sisteminin montajı, arıza ve bakımının bedelsiz yapılacağı belirtilmekle birlikte, yapılacak yakıt anlaşmasının ihale konusu işte çalışacak tüm araçları mı kapsadığı, yoksa sadece yakıtı istekliye ait araçları mı kapsadığı hususunda hiçbir açıklayıcı bilginin yer almadığı anlaşılmıştır.

İdare tarafından ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması değerlendirilmesi aşamasında, konuya ilişkin olarak farklı firmalardan görüş alınmış, sözkonusu firmaların yazılarında yakıt takip sisteminin montajı, arıza ve bakımının anlaşmalı oldukları araçlar için bedelsiz karşılandığı belirtilmiştir.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde;“ … İhale komisyonu; …

…b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

…Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü yer almaktadır.

Durum böyle iken, yakıtı idarece karşılanacak araçların yakıtlarını idarenin belirleyeceği yerden alması durumunda, ihale üzerinde bırakılan firmanın ihalede kullanılacak tüm araçların yakıt takip sistemine ilişkin tüm giderlerinin bedelsiz karşılanacağı açıklamasının kabul edilmesi 4734 sayılı Kanunun 38’inci maddesine aykırılık oluşturmaktadır.

Kaldı ki, yakıtı idarece karşılanacak araçların yakıtlarını, idarenin belirleyeceği yerden mi alacağı, yoksa yüklenicinin istediği yerden mi alabileceği hususunda bir belirleme yapılmaması, ihale üzerinde bırakılan firmanın 2012 yılında ihale konusu işi yürüttüğü de dikkate alındığında, ihaleye teklif veren istekliler arasında rekabeti engellediği ve fırsat eşitliğini sağlayamadığı, bu itibarla da idarece hazırlanan Teknik Şartnamenin 4734 sayılı Kanunun 12’nci maddesine aykırılık teşkil ettiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, ihale dokümanında yapılan düzenlemelerin, isteklilerin tekliflerini verirken tereddüde düşüreceği, aşırı düşük sorgulamasının sağlıklı yapılamayacağı ve idarece hazırlanan Teknik Şartnamenin ihaleye teklif veren istekliler arasında rekabeti engellediği ve fırsat eşitliğini sağlayamadığı anlaşıldığından ihalenin iptal edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54’ üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi