KİK Kararı: 2012/UH.II-3346

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/048
Gündem No : 101
Karar Tarihi : 15.08.2012
Karar No : 2012/UH.II-3346
BAŞVURU SAHİBİ:
Sulhattin Balkaya , GÜVEN KÖYÜ MUŞ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Varto Anadolu İmam Hatip Lisesi Müdürlüğü , Kültür Mah. Devlet Hastanesı Karsısı Çaylar Cad. 49600 MUŞ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/81353 İhale Kayıt Numaralı "Varto Anadolu İmam Hatip Lisesi Müdürlüğü Hizmet Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Varto Anadolu İmam Hatip Lisesi Müdürlüğütarafından 05.07.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Varto Anadolu İmam Hatip Lisesi Müdürlüğü Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Sulhattin Balkaya’nın 16.07.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 23.07.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 06.08.2012tarih ve 27764sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 02.07.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/2966sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, söz konusu ihalede ihale üzerinde kalan firma ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi firmanın tekliflerinde giyim için herhangi bir maliyet öngörmedikleri iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin 2 nci maddesinde;

“Madde 2 - İhale konusu işe ilişkin bilgiler

_2.1._İhale konusu hizmetin;

a) Adı: Varto Anadolu İmam Hatip Lisesi Müdürlüğü Hizmet Alımı

b) Miktarı ve türü: Hizmetin miktarı ve türü ekte yer almaktadır.

c) Yapılacağı yer: Varto Anadolu İmam Hatip Lisesi Müdürlüğü

ç) Bu bent boş bırakılmıştır.”

Anılan şartnamenin “Teklif Fiyata Dahil Olan Giderler” başlıklı 25 inci maddesinde;

_“25.1._Ulaşım, sigorta, vergi .resim ve harç dahildir.

_25.2._25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

_25.3._Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

Asgari ücret

25.3.2. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.3.3. Malzeme giderleri:

Yüklenici firma çalıştırılacak işçilerin iş ile ilgili kullanacakları kişisel malzemeleri(bone,eldiven,maske,tulum,çizme vb) hazır bulundurmak zorundadır- Görevli işçiler firmanın amblemi olan (özel iş kıyafeti) iş önlüğünü mesai saatleri içerisinde devamlı giyecektir. Kıyafetler idarece uygun görüldükten sonra kullanılacaktır. Özel iş kıyafetlerini firma getirmekle yükümlüdür

25.3.4. Bu madde boş bırakılmıştır.

_25.4._Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

Temizlik işçisi risk pirim oranı 1,5 ve Kalorifer kazan ateşleyicisi risk pirim oranı 2'dir” düzenlemesi yer almaktadır.

Söz konusu ihaleye ait birim fiyat teklif cetveli ise,

A

B

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 3

Miktarı

Teklif Edilen 4 Birim Fiyat

Tutarı

Birimi

İşçi sayısı

Ay/gün/saat

1

Temizlik işçisi

Ay

3,00

8,000

2

Temizlik işçisi

Gün

3,00

20,000

3

Kalorifer kazanı ateşleyicisi

Ay

2,00

8,000

4

Kalorifer kazanı ateşleyicisi

Gün

2,00

20,000

Toplam tutar (K.D.V Hariç)

şeklindedir.

Yapılan incelemede, 06.07.2012 tarihinde yapılan ihaleye 3 isteklinin teklif verdiği, ihalenin en düşük fiyatı teklif eden Nusretoğulları Gıda İnş. Nak. Tem. Tar. Hayv. San. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

Sözleşme tasarısının “İşin süresi” başlıklı 9 uncu maddesinde “9.1. İşe başlama tarihi 21.09.2012; işi bitirme tarihi 10.06.2013

9.2. Bu sözleşmenin uygulanmasında sürelerin hesabı takvim günü esasına göre yapılmıştır.” düzenlemesi yer almaktadır

Söz konusu şartname maddeleri incelendiğinde, ihale konusu iş kapsamında 3 adet temizlik işçisi ile 2 adet kalorifer kazan ateşleyicisinin 8 ay 20 gün çalışma yaptırılacağının öngörüldüğü, türü ve miktarı belli olmamakla birlikte giyim giderinin yer aldığı, yemek ve yol için bir ödeme öngörülmediği, temizlik işçisi için sigorta risk prim oranının % 1,5, kalorifer kazan ateşleyicisi için sigorta risk prim oranının % 2,0 olduğu anlaşılmıştır.

İhale dokümanındaki düzenlemeler esas alınarak yapılan hesaplamada giyim hariç asgari işçilik maliyeti 3 adet temizlik işçisi için 30.727,32 TL, 2 adet kalorifer kazan ateşleyicisi için 20.569,12 TL olmak üzere toplam 51.296,44 TL olarak bulunmuştur.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 59 uncu maddesinde de benzer hüküm bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78 inci maddesinde;

“78.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.

78.2. Malzemeli veya malzemesiz temizlik, malzemesiz yemek, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı olup, bu tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı olan/olmayan hizmetler arasında sayılmayan işlerin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı yukarıda yer verilen tanıma göre idarelerce değerlendirilecektir…” açıklaması,

Anılan Tebliğin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde;

“79.1. (Değişik: 9/2/2011 -27841 RG/ 4. md.) Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;

İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden işçilik hesaplama modülü kullanılarak % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.

79.2. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde; amortisman, kıdem tazminatı, iş yeri hekimliği ücreti, oryantasyon eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki giderlerin genel giderler içinde yer alacağı kabul edileceği için aşırı düşük teklif sorgulamasında bu giderler, önemli teklif bileşeni olarak belirtilmeyecek ve isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri cevaplarda bu giderler için bir bedel öngörmeleri istenmeyecektir. Sözleşme giderleri ve genel giderler içinde değerlendirilmesi öngörülen giderler idari şartnamelerde “teklif fiyata dahil olan diğer giderler” kısmında belirtilmeyecektir.

79.3. Asgari işçilik maliyeti;

i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),

ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,

iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.

79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklaması yer almaktadır.

4734 sayılı Kanunun aşırı düşük teklifler başlıklı 38 nci maddesine göre ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanunun 37 nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların verilen hizmetin ekonomik olması, teklif sahibinin hizmetin temini işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendirileceği hüküm altına alınmıştır. Benzer düzenlemeler Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde de bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamasını düzenleyen 79.4 üncü maddesinde de personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceği açıklaması yapılmış olup, istikrar kazanmış Kurul kararları paralelinde teklif fiyatı karsız yaklaşık maliyetin altında olan isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak tespit edilerek aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerekmektedir.

Başvuruya konu ihale, Kamu İhale Genel Tebliğinin 78 inci maddesinde belirtildiği üzere personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olup, yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri çerçevesinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif bedelinin aşırı düşük olup olmadığının tespiti için bu isteklilerin teklif bedellerin kârsız yaklaşık maliyet tutarının üstünde olup olmadığının tespiti gerekmektedir.

Bu bağlamda idarece hesaplanan yaklaşık maliyet incelendiğinde,

3 adet temizlik işçisi gideri için 30.727,32 TL,

2 det kalorifer kazan ateşleyicisi gideri için 20.569,12 TL,

İşçilik toplamı 51.296,44 TL,

Kâr olarak 5.129,64 TL bedel öngörüldüğü anlaşılmıştır.

Yapılan hesaplamada, söz konusu ihalede giyim hariç teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetinin 51.296,44 olduğu hesaplanmıştır. Bu durumda, ihale dokümanında teklif fiyata dahil giderler arasında sayılan giyim maliyetlerinin, idarece yaklaşık maliyet hesabında öngörülen bedel içerisinde bulunmadığı, buna göre ihale dokümanı ile idarenin yaklaşık maliyet hesabının birbiri ile uyumsuz olduğu sonucuna varılmıştır

Söz konusu ihalede ihale üzerinde bırakılan istekli ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin teklif fiyatlarının, giyim maliyeti hariç teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetine eşit olduğu tespit edilmiştir. Her ne kadar Kanun’un 38 inci maddesinde aşırı düşük tekliflerin reddedilmeden önce sorgulanması gerekmekte ise de anılan isteklilerin teklif fiyatlarında giyim maliyetine yer vermedikleri anlaşıldığından tekliflerinin reddedilmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan; idari şartnameler ile ihale konusu işe ilişkin olarak isteklilerde aranacak niteliklerin, tekliflerin değerlendirilmesinde dikkatte alınacak kriterlerin, işin kapsamının ve teklif fiyatının hangi maliyetlerden oluşacağının açıkça ifade edilmesi, teknik şartnamelerde ise ihale konusu işin görülmesi için gerek duyulan teknik kriter ve özellikler ile işin niteliği gereği uyulması gereken kurallar ve hizmet açılımından ortaya çıkan düzenlemelere yer verilmek suretiyle; ihale ile ilgili izlenecek sürecin ayrıntılarıyla ortaya konarak gerek tekliflerin hazırlanması ve gerekse tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde yer alan temel ilkeler çerçevesinde hizmetin en uygun fiyata alınarak, sağlanacak kamu yararının mümkün olabilecek en yüksek seviyeye ulaştırılması amaçlanmaktadır.

Bu amaca ulaşabilmek için gerekli temel unsurlardan birisi de ihaleye sunulan tekliflerin sağlıklı şekilde hazırlanmasıdır. Ancak ihale konusu işin görülmesi aşamasına ilişkin gerekli bilgiler ışığında gerçekçi tekliflerin hazırlanabileceği ve bu suretle haksız rekabete yer verilmeyecek şekilde gerçek ve teknik anlamda rekabet ortamının oluşması yanında işin görülmesi aşamasında ortaya çıkacak sorunların gerek idareler ve gerekse yükleniciler açısından asgari seviyeye indirilerek kamu hizmetlerinin sorunsuz şekilde görülmesinin sağlanabileceği açıktır.

İncelemeye konu ihaledeki temel giderin işçilik ücretlerinden oluştuğu görülmektedir. Ancak ihale dokümanında işçilik ücretinin önemli unsurlarından olan giyime ilişkin tür ve miktar belirten açık düzenleme bulunmamaktadır. Bu koşullar altında yapılacak olan bir maliyet hesabı gerçekçi olmayacak ve ancak belli kabul ve varsayımlar altında, gerçekçi olmayan bir teklif fiyatının oluşturulması mümkün olabilecektir.

Her ne kadar istekliler tarafından farklı giyim parçaları varsayımları altında teklifler hazırlanıp Kanunun “Tekliflerin Değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesi çerçevesinde değerlendirme yapılması mümkün ise de Kanunun “Aşırı Düşük Tekliflerin” değerlendirilmesi başlıklı 38 nci maddesi çerçevesinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinin eşit muamele ilkesi açısından uygun olmayacağı da açıktır.

Bu itibarla, ihale konusu işin görülmesi aşamasında ortaya çıkacak olan önemli gider kalemlerinden birisinin de giyim gideri olduğu ve bu maliyet unsurunun isteklilerce hesap edilebilmesine olanak tanıyan nitelikte verilere ihale dokümanında yer verilmediği görülerek, bu husussun tekliflerin sağlıklı hazırlanmasını ve 38 inci madde çerçevesinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini engeller nitelikte bir eksiklik olduğu değerlendirilmiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi