KİK Kararı: 2012/UH.II-194 (9 Ocak 2012)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/002
Gündem No : 57
Karar Tarihi : 09.01.2012
Karar No : 2012/UH.II-194
BAŞVURU SAHİBİ:
Öz Toyes Toplu Yemek Servisi GıdaTemz. Dayn. Tüketim Malları Taş. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., KORUPINAR MAHALLESİ STAD CADDESİ NO:4 ADIYAMAN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Sağlık Bakanlığı Müsteşarlık Besni Devlet Hastanesi, Korupinar Mah Atatürk Cad. 02300 ADIYAMAN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/165049 İhale Kayıt Numaralı "Malzemeli Yemek" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

05.01.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.H.[4374].(0256)./2012-91Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Besni Devlet HastanesiBaşhekimliği tarafından 29.11.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Malzemeli Yemek” ihalesine ilişkin olarak Öz Toyes Toplu Yemek Servisi Gıda Temz. Dayn. Tüketim Malları Taş. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 12.12.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 13.12.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 19.12.2011tarih ve 53634sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.12.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu, idarenin daha önce benzer ihalelerde sorgulama yaptıktan sonra ihaleyi sonuçlandığı iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Tekliflerin alınması ve açılması” başlıklı 36 ncı maddesinde;

“ Teklifler ihale dokümanında belirtilen ihale saatine kadar idareye verilir. İhale komisyonunca ihale dokümanında belirtilen saatte kaç teklif verilmiş olduğu bir tutanakla tespit edilerek, hazır bulunanlara duyurulur ve hemen ihaleye başlanır. İhale komisyonu teklif zarflarını alınış sırasına göre inceler. 30 uncu maddenin birinci fıkrasına uygun olmayan zarflar bir tutanak ile belirlenerek değerlendirmeye alınmaz. Zarflar isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre açılır.

İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır. Bu işlemlere ilişkin hazırlanan tutanak ihale komisyonunca imzalanır. Bu aşamada; hiçbir teklifin reddine veya kabulüne karar verilmez, teklifi oluşturan belgeler düzeltilemez ve tamamlanamaz. Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılır.” hükmüne,

Anılan Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmüne,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 59 uncu maddesinde de söz konusu hükme yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78 inci maddesinde;

“ 78.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımları; ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan, çalıştırılacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatlerinin tamamının idare için kullanıldığı hizmetlerdir.

78.2. Malzemeli veya malzemesiz temizlik, malzemesiz yemek, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı olup, bu tebliğde personel çalıştırılmasına dayalı olan/olmayan hizmetler arasında sayılmayan işlerin personel çalıştırılmasına dayalı olup olmadığı yukarıda yer verilen tanıma göre idarelerce değerlendirilecektir.

78.3. Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti veya malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti ya da makine ve ekipman ile araçlar ve/veya akaryakıtın yüklenici tarafından sağlanacağı çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetler ile personel taşıma gibi hizmetler personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak değerlendirilmeyecektir. Ancak, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımına ilişkin ihale dokümanında haftalık çalışma saatlerinin tamamını idarede geçirecek personel sayısının belirlenmesi hallerde teklif fiyata dahil giderler arasında işçilik giderine yer verilmesi gerekmektedir.

78.4. Çöp toplama ve nakline ilişkin hizmetlerde, çöp toplama ve naklinde kullanılacak makine ve ekipmanlar ile çöp toplama araçlarının ve akaryakıtın idare tarafından karşılanması durumunda bu alımların ve ayrıca malzemenin idare tarafından karşılandığı yemek hizmeti (malzemesiz yemek hizmeti) alımlarının personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olarak ihale edilmesi gerekmektedir.” açıklaması,

Anılan Tebliğin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde ise;

“79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.” açıklaması,

Yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda aktarılan 78.3 üncü maddesinde, malzeme dahil yemek hazırlama ve dağıtım hizmeti personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir hizmet alımı olarak nitelendirilmiştir. Anılan Tebliğin 79 uncu maddesinde ise personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında “karsız yaklaşık maliyetin altında teklif sunan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi gerektiği” yönünde sorgulama kriteri getirilmiş, buna karşın personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin tespitine yönelik bir düzenleme yapılmamıştır.

Diğer yandan; 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde, “ihalenin yaklaşık maliyeti” ve “ihaleye katılan isteklilerin teklif bedelleri” aşırı düşük tekliflerin tespiti konusunda iki ölçüt olarak belirtilmiştir. Bu ölçütler çerçevesinde aşırı düşük tekliflerin idarelerce yapılacak değerlendirmeler sonucunda tespit edilmesi gerekmektedir.

Yaklaşık maliyetin tespiti için idarece yapılan piyasa araştırmasında üç firmadan fiyat alındığı, bu firmalardan başvuru sahibi Öz Toyes Top. Yem. Gıda Ltd. Şti. ile Ersem Gıda Ltd. Şti.’nin ihaleye istekli olarak katıldığı,

Anılan firmaların yaklaşık maliyet tespitinde ve ihalede teklif etmiş oldukları fiyatların,

Öz Toyes Toplu Yemek Servisi Gıda Temz. Dayn. Tüketim Malları Taş. İnş. San. Ve Tic. Ltd. Şti.

Ersem Gıda Taş. Teks. Kır. Tem. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.

Yaklaşık Maliyet Bileşenleri[M1]

Yaklaşık Maliyet Tespiti İçin Verilen Fiyat

İhalede Teklif Edilen Fiyat

Fark (%)

Yaklaşık Maliyet Tespiti İçin Verilen Fiyat

İhalede Teklif Edilen Fiyat

Fark (%)

Yemek

4,75

3,47

27

4,90

2,99

39

Diyet Yemek

4,75

3,47

27

4,90

2,99

39

Kahvaltı

3,00

1,47

51

3,00

1,00

67

Diyet Kahvaltı

3,00

1,47

51

3,00

1,00

67

Şeklinde olduğu tespit edilmiştir. Yaklaşık maliyet tespitinde fiyat teklifi istenen Yaşar Sofra Ltd. Şti’nin ihaleye katılmadığı ancak yemek için 5,60 TL, Diyet Yemek için 5,00 TL, Kahvaltı için 2,60 TL ve Diyet Kahvaltı için 2,60 TL fiyat verdiği dolayısıyla yaklaşık maliyeti yukarıya çektiği anlaşılmıştır. Yaklaşık maliyet hesabında kullanılmak üzere fiyat teklifi veren firmaların bu tekliflerle bağlı olduğuna dair herhangi bir mevzuat hükmü olmadığı gibi, idarece bu fiyatların kullanılmasını zorunlu kılacak bir hüküm de bulunmamaktadır. Piyasadan alınan fiyat tekliflerinin yaklaşık maliyet hesabına katılıp katılmaması da idarenin takdirindedir. Hayatın olağan akışı içinde, herhangi bir firmanın ihalede vereceği teklif fiyatı ile yaklaşık maliyet hesabı için verdiği fiyat teklifinin aynı olmasının beklenemeyeceği, aksi takdirde söz konusu firmanın ihaleye katılması durumunda firmanın teklif fiyatının önceden bilinme ihtimalinin doğacağı ve bu durumun firmayı ihalede dezavantajlı konuma düşürme olasılığının bulunduğu, bu gibi riskleri elimine etmek için firmaların yaklaşık maliyet hesabı için genellikle yüksek fiyat teklifi verdikleri bilinmektedir

Diğer taraftan, istekliler tarafından söz konusu ihalede teklif edilen fiyatlara kalem bazında aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.

Mehmet Erdem

Ersem … Ltd. Şti.

Buğra Han

Tarık Yapıcı

AGV … Ltd. Şti.

Öz Toyes … Ltd. Şti.

Çankaya – İnceler OG

Mun-Çet … Ltd. Şti.

Arayan Ltd. … Şti.

YM’de En Düşük Fiyat

Yemek

2,80

2,99

3,12

3,40

3,45

3,47

3,80

3,64

4,00

4,75

Diyet Yemek

2,80

2,99

3,12

3,20

3,10

3,47

3,80

3,84

4,50

4,75

Kahvaltı

1,00

1,00

1,43

1,50

1,50

1,47

1,60

1,99

1,50

2,60

Diyet Kahvaltı

1,00

1,00

1,43

1,50

1,25

1,47

1,60

1,99

1,25

2,60

İstekliler tarafından verilen fiyatlar incelendiğinde, kalem bazında teklif edilen en yüksek fiyatların bile yaklaşık maliyetin tespitinde firmalardan alınan en düşük fiyatların önemli ölçüde altında olduğu ortaya çıkmaktadır.

Yapılan tespitler ışığında, yukarıdaki tablodan da görüldüğü üzere, tekliflerin % 20 kar oranı arındırılmış yaklaşık maliyetin altında olduğu görülmekle birlikte, yaklaşık maliyet tespitinde, firmalar tarafından yaklaşık maliyetin manipüle edildiği, dolayısı ile yaklaşık maliyetin aşırı düşük teklif tespitine esas alınacak gerçeğe uygun bir değer olmadığı anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, idarenin yaklaşık maliyetin piyasa şartlarının üzerinde olduğu gerekçesiyle ihaleyi aşırı düşük teklif sorgulaması yapmadan sonuçlandırmasında mevzuata aykırılık bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

[M1]Yaklaşık maliyet bileşenlerinin ve karın yaklaşık maliyetteki oranının tespitinin mümkün olması durumunda yandaki tablo düzenlenecektir.

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak; ihalenin aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan sonuçlandırılmasının mevzuata aykırı olduğu, idarenin daha önce benzer ihalelerde sorgulama yaptıktan sonra ihaleyi sonuçlandırdığı iddia edilmektedir.

4734 sayılı Kanunun 38. maddesine göre, ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanunun 37. maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların verilen hizmetin ekonomik olması, teklif sahibinin hizmetin temini işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü çerçevesinde değerlendirileceği hüküm altına alınmıştır. Benzer düzenlemeler Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde de bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamasını düzenleyen 79.4 maddesinde ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan hizmet alımı ihalelerinin durumu açıklanmış ve ihale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesinin yapılacağı; 4734 sayılı Kanun’un 38. maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama isteneceği; personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceği açıklaması yapılmıştır.

İdari şartnamede, ihale konusu işin adının; “ Malzemeli Yemek Alımı” olarak düzenlendiği anlaşılmıştır.

İdarece, ihale konusu işin yaklaşık maliyetinin[m1] [m1]yapılan piyasa araştırması sonucunda, toplam 591.416,67 TL olarak belirlendiği, 10 adet ihale dokümanı satın alındığı ve 9 teklif sunulduğu, ihale komisyonunca tekliflerin tamamının geçerli teklif olarak belirlendiği, teklif fiyatlarının en düşük 324.600,00 TL, en yüksek 444.250,00 TL olduğu, ihalenin 324.600,00 TL ile en düşük fiyat teklifinde bulunan isteklinin üzerinde bırakıldığı, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlenen isteklinin teklif fiyatının ise 325.030,00TL olduğu anlaşılmıştır.

Şikâyet konusu ihalede idarece, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırıldığı belirlenmiştir.

İnceleme konusu ihale, personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olmamakla birlikte, aktarılan mevzuat hükümlerinden hareketle genel olarak, kamu ihale hukukunda aşırı düşük tekliflerin tespiti konusunda iki ölçüt bulunduğu, bunların yaklaşık maliyet ve ihaleye katılan diğer isteklilerin teklif bedelleri olduğu, bu nedenle ihale sürecinde serbest fiyat rekabeti sonucunda oluşan diğer fiyatlara ve/veya yaklaşık maliyete göre aşırı derecede düşük olan ve ihale konusu hizmetin sözleşme hükümlerine uygun ifası konusunda tereddüt oluşturan tekliflerin sorgulanması gerektiği anlaşılmaktadır.

İhale dosyası kapsamında yer alan belge ve bilgilerden birim fiyat teklif alınmak suretiyle ihale edilen söz konusu işin yaklaşık maliyeti hesaplanırken, piyasa araştırmasının[m2] [m2] esas alındığı belirlenmiştir. Yaklaşık maliyet icmal tablosunda işin yüzde kaçının kâr olarak öngörüldüğü belirtilmemiştir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9. maddesinin 3. fıkrasında öngörülen yüklenici kâr marjının üst sınırı olan % 20 oranı indirgenmiş yaklaşık maliyet tutarının 492.847,22TL** olduğu belirlenmiştir.**

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79. maddesinde, hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin nasıl değerlendirilmesi gerektiği ayrıntılı bir şekilde anlatılmıştır.

Yukarıda yapılan tespitler, mevzuat hükmü ve iddia konusu husus birlikte değerlendirildiğinde, ihale üzerinde bırakılan istekli başta olmak üzere, ihale komisyonunca teklifleri geçerli teklif olarak belirlenen isteklilerin tekliflerinin tamamının teklifinin % 20 kâr hariç yaklaşık maliyetin altında olduğu anlaşıldığından, anılan isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak belirlenerek, Kamu İhale Genel Tebliğinin 79. maddesinde belirtilen hususlara uygun şekilde, söz konusu isteklilerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin, düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, kârsız yaklaşık maliyetin altındaki tekliflerin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle; incelemeye konu ihalede “ düzeltici işlem belirlenmesine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, “ itirazen şikâyet başvurusunun reddine ” ilişkin karara katılmıyoruz.

Kazım ÖZKAN Hakan GÜNAL Erkan DEMİRTAŞ

Başkan V. Kurul Üyesi Kurul Üyesi

II. BAŞKAN

[m1]Bu bölümde idarece yaklaşık maliyet hesabında esas alınan hesaplama yöntemi/yöntemleri belirtilecektir (piyasa rayiçleri, bayındırlık birim fiyatları baz alınarak, vb.). Yaklaşık maliyet hesabında esas alınan yöntemin tespit edilememesi halinde bu durum belirtilecektir.

[m2]Bu bölümde idarece yaklaşık maliyet hesabında esas alınan hesaplama yöntemi/yöntemleri belirtilecektir (piyasa rayiçleri, bayındırlık birim fiyatları baz alınarak, vb.). Yaklaşık maliyet hesabında esas alınan yöntemin tespit edilememesi halinde bu durum belirtilecektir.