KİK Kararı: 2012/UH.II-1198

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/016
Gündem No : 49
Karar Tarihi : 05.03.2012
Karar No : 2012/UH.II-1198
BAŞVURU SAHİBİ:
Karabekiroğlu Müh. Mim. İnş. Taah. Tar. ve Hayv. San. ve Tic. Ltd. Şti., Serçeönü Mah. Ahmetpaşa Cad. Özal Plaza Kat:13 No:98 KAYSERİ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
D.S.İ 12.Bölge Müdürlüğü, Sanayı Mahallesı Osman Kavuncu Caddesı 38060 KAYSERİ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/199668 İhale Kayıt Numaralı "Laborantlık" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

01.03.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.H.[660].(0199)./2012-12Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

D.S.İ 12. Bölge Müdürlüğütarafından 12.01.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Laborantlık” ihalesine ilişkin olarak Karabekiroğlu Müh. Mim. İnş. Taah. Tar. ve Hayv. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 30.01.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 03.02.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 09.02.2012tarih ve 5747sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 08.02.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından giyim gideri için teklif edilen tutar olan 94,90 TL’nin, temin edilecek malzemelerin özellikleri, ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik veriler ile ilgili genel bilgiler göz önüne alındığında oldukça düşük olduğu, idarece söz konusu isteklinin belgelere dayalı açıklamasının yeterli bulunduğu ve proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının mükellefin bağlı bulunduğu vergi dairesine yollanmadığı, verilen proforma faturada fiyatlandırılan malzeme özelliklerinin bilinmemesi ve teknik şartnamede yer alan özelliklerle karşılaştırılamamasının aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı bir şekilde yapılmasını engellediği, idarece istenen özellik ve miktardaki giyim malzemelerinin ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından taahhüt edilen tutar üzerinden temin edilemeyeceği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhale konusu işle ilgili olarak, idari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler”2 nci maddesinde; “2.1. İhale konusu hizmetin;

a) Adı: Laborantlık

b) Miktarı ve türü: Hizmetin miktarı ve türü ekte yer almaktadır.

c) Yapılacağı yer: DSİ 12. Bölge Müdürlüğü sınırları içinde bulunan (Kayseri, Yozgat, Kırşehir, Nevşehir) merkez, taşra ve şantiye Laboratuarları …” düzenlemesi,

Aynı şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler”başlıklı 25 inci maddesinde;“25.1. İhaleye ilişkin sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri (KDV hariç) teklif fiyata dâhildir. İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurum payı, noter masrafları gibi sözleşme giderleri yanında, amortisman, iş yeri hekimliği, İhbar ve Kıdem Tazminatına ilişkin giderler genel giderler kapsamında sözleşme bedeli içinde değerlendirilecek ve yüklenici tarafından karşılanacaktır.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

3 Adet Başlaboranta brüt asgari ücretin %100?ü, 10 Adet Laborant yardımcısına brüt asgari ücretin %50?si oranında fazla ücret ödenecek ve bu ücret teklif fiyata dâhil edilecektir. 4857 sayılı İş Kanunun 47 maddesi gereği Ulusal Bayram ve Genel tatil günleri çalışması ile günlük fazla mesaili çalışmalar teklif fiyata dâhildir. Sözleşme süresince 3 Adet Başlaborantın herbiri için 50 saat, toplam 150 saat fazla mesaili, 10 Adet Laborant yardımcısının herbiri için 25 gün, toplam 250 gün ve 125 saat, toplam 1250 saat fazla mesaili çalışma yaptırılacaktır.

25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:

a) Yemek Gideri: Yemek giderleri teklif fiyata dâhildir. Yüklenici çalıştırdığı her personel için 1 (bir) günlük Yemek bedeli olarak brüt 5,00 TL (Beş TL) yemek bedeli alacak ve bu bedel 22 gün ile çarpılarak bir personelin aylık Yemek bedeli hesaplanacaktır. Yüklenici personelin aylık brüt Yemek bedelini, ücret bordrolarında göstermek şartı ile nakdi olarak ödemek zorundadır.

b) Yol Gideri: Yol giderleri teklif fiyata dâhildir. Yüklenici çalıştırdığı her personel için 1 (bir) günlük Yol bedeli olarak brüt 2,70.-TL (İki Lira Yetmiş Kuruş) üzerinden yol bedeli alacak ve bu bedel 26 gün ile çarpılarak bir personelin aylık Yol bedeli hesaplanacaktır. Yüklenici personelin aylık brüt yol bedelini, ücret bordrolarında göstermek şartı ile nakdi olarak ödemek zorundadır.

c) Giyecek Gideri: Giyecek giderleri teklif fiyata dâhildir. Yüklenici, Laborantlık hizmetleri yapılacak olan Devlet Su İşleri 12. Bölge Müdürlüğü sınırları içinde görevlendireceği personele, görevleri süresince görev alanlarında giymeleri için Teknik Şartnamenin 4.7 maddesinde belirtilen kıyafetleri, her bir görevli için ayrı ayrı, tek tip ve standartta, iş başlangıcında ve yeni olmak üzere ayni olarak temin etmekle yükümlüdür.

d) Bölge İçi Günlük Harcırah Bedeli;

Personelin merkez çalışma yeri olan DSİ 12. Bölge Müdürlüğü Kalite Kontrol ve Laboratuvar Şube Müdürlüğü dışındaki bir yerde görevlendirilmesi halinde 657 sayılı devlet memurlarının tabii olduğu harcırah kanununun ilgili maddesi baz alınarak (arazi çalışma bedeli) ödenmesi öngörülmüştür.

12. Bölge Müdürlüğü sınırları içerisindeki bir göreve gönderilen Personelin yatılı kalması durumunda yattığı gün sayısı kadar, 6245 Sayılı harcırah kanunu hükümlerinin 49.maddesine göre her yıl bütçe kanunu H Cetvelinde yayınlanan 5-15 derecedeki memurların müstehak oldukları yurt içi gündeliklerinin üçte biri Sekiz Türk Lirası Elli Kuruş (8,50 TL) günlük tazminat olarak, 12 Bölge Müdürlüğü sınırları içerisindeki yatılı olamayan görevlendirilmelerde; her yıl Bütçe Kanununun H cetvelinde yayınlanan 5-15 derecedeki memurların müstehak oldukları yurt içi gündeliklerinin üçte biri tutarındaki ücret Sekiz Türk Lirası Elli Kuruş (8,50 TL) günlük tazminat olarak sözleşme süresince ödenir.

12. Bölge Müdürlüğü sınırları içerisindeki görevlendirmeler için 2925 gün bölge içi günlük harcırah bedeli öngörülmüştür.

e) Bölge Dışı Günlük Harcırah Bedeli;

12. Bölge Müdürlüğü sınırları dışına gönderilen Personelin yatılı kalması durumunda yattığı gün sayısı kadar, 6245 Sayılı harcırah kanunu hükümlerine göre her yıl bütçe kanunu H Cetvelinde yayınlanan 5-15 derecedeki memurların müstahak oldukları yurt içi gündeliklerinin üçte ikisi Onyedi Türk Lirası (17,00 TL) günlük tazminat olarak sözleşme süresince ödenir.

12. Bölge Müdürlüğü sınırları dışındaki görevlendirmeler için 60 gün bölge dışı günlük harcırah bedeli öngörülmüştür.

f) Konaklama Bedeli;

Personelin görevli olarak gittiği yerde yatılı kalması durumunda yattığı gün sayısı kadar, 6245 Sayılı harcırah kanunu hükümlerine göre her yıl bütçe kanunu H Cetvelinde yayınlanan 5-15 derecedeki memurların 1(bir) günlük harcırah miktarı Yirmibeş lira elli kuruş (25,50 TL) konaklama gideri belgelendirilmek kaydıyla, sözleşme süresince ödenir.

Personelin görevli olarak gittiği yerde kalması durumunda 100 gün konaklama bedeli öngörülmüştür.

Bölge içi günlük harcırah bedeli, Bölge dışı günlük harcırah bedeli ve Konaklama bedeli İdaremizin belirlemiş olduğu birim fiyatlar üzerinden ödeneceğinden, Birim Fiyat Teklif Cetvelinde bulunan Teklif Edilen Birim Fiyat hanesine İdaremizce belirlenmiş olan birim fiyatların yazılması zorunludur.

25.3.3. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.3.4. Bu madde boş bırakılmıştır.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

Kısa vadeli sigorta kolları prim oranı %1,5 olacaktır.” düzenlemesi bulunmaktadır.

İhale dokümanında isteklilere verilen birim fiyat teklif cetveli örneği ise aşağıdaki gibidir:

İhale kayıt numarası: 2011/199668

A 1

B 2

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması3

Miktarı

Teklif Edilen 4 Birim Fiyat

Tutarı

Birimi

İşçi sayısı

Ay/gün/saat

1

Başlaborant

İşçixAy

3,00

10

2

Başlaborant

İşçixGün

3,00

14

3

Laborant Yardımcısı

İşçixAy

10,00

10

4

Laborant Yardımcısı

İşçixGün

10,00

14

I. Ara Toplam (K.D.V Hariç) 5

Sıra No

İş Kaleminin Adı ve Kısa Açıklaması 6

Birimi

Miktarı

Teklif Edilen 4 Birim Fiyat

Tutarı

1

Başlaborant Fazla Çalışma

Saat

150

2

Laborant Yardımcısı Fazla Çalışma

Saat

1250

3

Laborant Yardımcısı Tatil Günü Çalışması

Gün

250

4

Bölge İçi Günlük Harcırah Bedeli

Gün

2925

5

Bölge Dışı Günlük Harcırah Bedeli

Gün

60

6

Konaklama Gideri

Gün

100

II. Ara Toplam (K.D.V. Hariç) 7

Toplam Tutar (K.D.V Hariç)

Sözleşme tasarısının “İşin tanımı” başlıklı 5 inci maddesinde; “Sözleşme konusu iş; Kalite Kontrol çalışmalarında kullanılmak üzere laborantlık hizmet alımı. DSİ 12. Bölge Müdürlüğü sınırları içerisinde bulunan şantiye laboratuarları, Bölgemiz Merkez, Yozgat, Kırşehir ve Nevşehir illerinde bulunan Şube ve Şantiye laboratuarlarında başlaborant ve laborant yardımcısı pozisyonunda 13 adet personelin çalıştırılması işidir...” düzenlemesi,

Aynı tasarının “İşin süresi” başlıklı 9 uncu maddesinde; “9.1. İşe başlama tarihi 16.02.2012; işi bitirme tarihi 31.12.2012” düzenlemesi vardır.

Teknik şartnamenin “İşçilerin Çalışma Süreleri ve Fazla Mesai” başlıklı 4.6 ncı maddesinde; “4.6.1 Çalışma şartları yürürlükteki iş kanunu hükümlerine göre olacaktır. Yüklenici personeli idarenin çalışma saatlerine uyacaktır. Günlük çalışma süresi 8 saattir. Haftalık çalışma süresi 45 saattir.

Bu teknik şartname kapsamında çalıştırılacak personele, toplam 45 saat (6 iş günü) mazeret izni verilecektir. Bu izin bir hak olmayıp personelin mazeretine istinaden, idarenin uygun görmesi halinde en az ½ Gün, en çok bir (1) tam gün olarak verilir. Mazeret izinlerinin kullanılmasında işin aksamaması esastır.

İdarenin ihtiyacı halinde Laborantlık Hizmetinde çalıştırılacak Laborant Yardımcıları için, ulusal, dini bayram ve tatillerde fazla çalışma yaptırılacaktır. 3 Adet başlaborantın herbiri için 50 saat, toplam 150 saat fazla mesaili çalışma, 10 Adet laborant yardımcısının herbiri için 25 gün, toplam 250 gün ve 125 saat, toplam 1250 saat fazla mesaili çalışma yaptırılacaktır.

4.6.2. Hizmet alımı suretiyle çalıştırılan personel DSİ 12. Bölge Müdürlüğüne bağlı taşra şubelerinde, şantiyelerde ve bölge dışı görevlendirmelerde yatılı olarak çalıştırılabilir.

4.6.3. Bölge içi ve bölge dışı günlük harcırah bedeli;

Personelin merkez çalışma yeri olan DSİ 12. Bölge Müdürlüğü Kalite Kontrol ve Laboratuvar Şube Müdürlüğü dışındaki bir yerde görevlendirilmesi halinde 657 sayılı devlet memurlarının tabii olduğu harcırah kanununun ilgili maddesi baz alınarak (arazi çalışma bedeli) ödenmesi öngörülmüştür.

12. Bölge Müdürlüğü sınırları içerisindeki bir göreve gönderilen personelin yatılı kalması durumunda yattığı gün sayısı kadar, 6245 Sayılı harcırah kanunu hükümlerinin 49.maddesine göre her yıl bütçe kanunu H Cetvelinde yayınlanan 5-15 derecedeki memurların müstehak oldukları yurt içi gündeliklerinin üçte biri Sekiz Türk Lirası Elli Kuruş (8,50 TL) günlük tazminat olarak sözleşme süresince ödenir.

12. Bölge Müdürlüğü sınırları içerisindeki yatılı olamayan görevlendirilmelerde; her yıl Bütçe Kanununun H cetvelinde yayınlanan 5-15 derecedeki memurların müstehak oldukları yurt içi gündeliklerinin üçte biri tutarındaki ücret Sekiz Türk Lirası Elli Kuruş (8,50 TL) günlük tazminat olarak sözleşme süresince ödenir.

12. Bölge sınırları dışına gönderilen personelin yatılı kalması durumunda yattığı gün sayısı kadar, 6245 Sayılı harcırah kanunu hükümlerine göre her yıl bütçe kanunu H Cetvelinde yayınlanan 5-15 derecedeki memurların müstahak oldukları yurt içi gündeliklerinin üçte ikisi Onyedi Türk Lirası (17,00 TL) günlük tazminat olarak sözleşme süresince ödenir.

4.6.4.Konaklama Bedeli;

Personelin görevli olarak gittiği yerde yatılı kalması durumunda yattığı gün sayısı kadar, 6245 Sayılı harcırah kanunu hükümlerine göre her yıl bütçe kanunu H Cetvelinde yayınlanan 5-15 derecedeki memurların 1 (bir) günlük harcırah miktarı Yirmibeş lira elli kuruş (25,50 TL) konaklama gideri belgelendirilmek kaydıyla, sözleşme süresince ödenir.

Bu görevlendirmeler ve ödemeler yapılacak olan puantajlarda gösterilecek ve ödemeye esas teşkil edecektir. Yapılacak ödemeler bordrolarda gösterilmek suretiyle çalışanlara ödenecektir.

Yüklenicinin personeli, ücretini kendisi vermek şartı ile yatılı bulunduğu yerdeki tabldotlardan yararlanabilir. 4.6.3. ve 4.6.4 Maddeleri gereğince yapılacak ödemelere yüklenici karı öngörülmemiştir. Bu ödeme rakamları sözleşme boyunca sabit olup, harcırah miktarlarının değişmesi nedeniyle değiştirilmeyecek ve bu ödemelere fiyat farkı uygulanmayacaktır.

Yatılı ve yatılı olmayan Görevlendirme harcırahı ve Konaklama Gideri harcırahları İdaremizin belirlemiş olduğu birim fiyatlar üzerinden ödeneceğinden, Birim Fiyat Teklif Cetvelinde bulunan Teklif Edilen Birim Fiyat hanesine İdaremizce belirlenmiş olan birim fiyatların yazılması zorunludur.” düzenlemesi bulunmaktadır.

Başvuru sahibinin iddiası, özetle, idarece istenen özellik ve miktardaki giyim malzemelerinin ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından taahhüt edilen tutar üzerinden temin edilemeyeceği hakkındadır. Dolayısıyla, söz konusu iddia, ihale üzerinde bırakılan firma tarafından yapılmış olan aşırı düşük teklif açıklaması ile ilgilidir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 numaralı maddesinde yer alan açıklamaya göre, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecek ve dolayısıyla bu tutarın altındaki teklifler aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulacaktır.

İhale işlem dosyasında bulunan belgelerden, ihale üzerinde bırakılan ve 333.067,14 TL teklif veren Zen İç ve Dış Tic. Paz. Personel Temizlik Sosyal Hizmetler Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu anlaşılmaktadır.

Aşırı düşük tekliflerin belirlenmesi ile ilgili olarak, ihale komisyon kararında; “İdaremizce hazırlanmış olan yaklaşık maliyet hesap cetveline göre asgari maliyet, idari şartnamede belirtilen her türlü işçilik, yemek, yol ve giyim bedelleri, günlük harcırah ve konaklama bedelleri ile zorunlu işçiliğe ilave edilen % 3 sözleşme ve genel giderler ilave edilmek suretiyle 336.693,84 TL’dir. Teklifleri geçerli kabul edilen beş (5) firmadan Zen İç ve Dış Tic. Paz. Personel Temizlik Sosyal Hizmetler Ltd. Şti. firmasının teklif bedeli bu rakamın altında olduğundan 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38’inci maddesi gereğince aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasına gerek duyulmuştur…” ifadeleri yer almaktadır.

İhale işlem dosyasında bulunan, idarece yapılan yaklaşık maliyet hesabına ilişkin belgeler incelendiğinde, piyasa araştırması sonucunda bir personelin bir yıllık giyim giderinin 277,83 TL olarak bulunduğu ve bu tutarın idare tarafından işçilik hesaplama modülünde 280,00 TL olarak kullanılması sonucunda işçilik maliyeti toplamının 264.580,78 TL, resmi bayram ve genel tatil günleri ile fazla mesai çalışmaları giderinin 28.400,50 TL ve harcırah ve konaklama giderinin ise 28.432,50 TL olarak tespit edildiği görülmüştür. Bu üç giderin toplamı, 321.413,78 TL’dir. Yaklaşık maliyet cetvelinde, işçilik maliyeti ile resmi bayram ve genel tatil günleri ile fazla mesai çalışmaları giderinin toplanması sonucu elde edilen 292.981,28 TL’nin % 15’i olan 43.947,19 TL, firma kârı olarak tespit edilmiştir. Ancak, yaklaşık maliyet cetveli ve eklerindeki işçilik hesaplama modülü çıktılarından, işçilik maliyetlerinin 2011 yılının ikinci yarısındaki asgari ücret üzerinden hesaplandığı görülmektedir.

Yukarıda aktarılan ihale dokümanında yer alan teklif fiyata dahil olacak giderlere ilişkin düzenlemeler dikkate alınarak ve idarece piyasa araştırması sonucu tespit edilen giyim gideri üzerinden 2012 yılının ilk yarısına ait asgari ücret dikkate alınarak işçilik maliyeti hesaplandığında, elde edilen değer 308.261,34 TL olmaktadır. Bu tutara, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan ve idari şartnamenin 25.3.2 numaralı maddesi gereği idare tarafından belirlenmiş olan birim fiyatların kullanılması zorunlu olan bölge içi ve bölge dışı günlük harcırah bedeli ile konaklama bedeline ilişkin tutarlar ilave edildiğinde, elde edilen meblağ 336.693,84 TL olmaktadır ki bu tutar, yukarıda belirtilen, idarece de aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesinde kullanılan kâr hariç yaklaşık maliyettir. Bu sonuç ile dolaylı olarak idarenin yaklaşık maliyetini 2012 yılının ilk yarısındaki asgari ücrete göre güncellediği sonucuna varılmaktadır.

İhale dokümanında yer alan teklif fiyata dahil olacak giderlere ilişkin düzenlemeler dikkate alınarak kâr hariç yaklaşık maliyet tutarı olan 336.693,84 TL değerine ulaşılmakta ise de gerek teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetinin hesaplanmasında gerekse idarece tespit edilen giyim gideri dikkate alınarak yaklaşık maliyet hesabının yapılmasına ilişkin olarak ihale dokümanında açık olmayan düzenlemelerin mevcut olduğu görülmektedir.

Örneğin, idari şartnamenin “Teklif fiyata dahil giderler” başlıklı 25 inci maddesinde ve ihale dokümanı kapsamında istekilere verilen birim fiyat teklif cetvelinde, laborant yardımcısı olarak çalışacak on personelin her biri için 25’er gün ve toplamda 250 gün ulusal bayram ve genel tatil günü çalışması öngörülmüştür.

Ancak, 2012 yılında ulusal bayram ve genel tatil gün sayısı 14,5 gündür. İhale konusu hizmetin başlangıç ve bitiş tarihlerinin 16.02.2012 – 31.12.2012 olduğu dikkate alındığında, bu süre içerisinde yer alan ulusal bayram ve genel tatil gün sayısının 13,5 gün olduğu görülmektedir. Dolayısıyla, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde, on adet personelin çalışabileceği en fazla gün sayısı 135’dir ve 250 gün çalışılması mümkün değildir. Şifahen idareden alınan bilgi de dikkate alınarak, miktarı 25 gün (on kişi için 250 gün) olarak belirlenen “laborant yardımcısı tatil günü çalışması” kaleminin hem ulusal bayram ve genel tatil günlerinde hem de hafta tatillerinde yapılacak çalışmaları kapsadığı sonucuna varılmıştır.

Buna karşın, bir personel için 25, on personel için 250 gün olarak belirlenen “laborant yardımcısı tatil günü çalışması” kaleminde, kaç günün hafta tatili, kaç günün ise ulusal bayram ve genel tatil günü olduğu konusunda bir düzenleme mevcut değildir ve birim fiyat teklif cetvelinde hafta tatili günleri ile ulusal bayram ve genel tatil günleri için aynı kalemde teklif verilmesi istenmektedir.

Konuyla ilgili olarak, 4857 sayılı İş Kanununun “Fazla Çalışma Ücreti” başlıklı 41 inci maddesinde; “Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabilir. Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalardır. 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile, bazı haftalarda toplam kırkbeş saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.

Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir.

Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle kırkbeş saatin altında belirlendiği durumlarda yukarıda belirtilen esaslar dahilinde uygulanan ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve kırkbeş saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışmalardır. Fazla sürelerle çalışmalarda, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmibeş yükseltilmesiyle ödenir.

Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi isterse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat onbeş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir...” hükmü,

“Hafta tatili ücreti” başlıklı 46 ncı maddesinde; “Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde, işçilere tatil gününden önce 63 üncü maddeye göre belirlenen iş günlerinde çalışmış olmaları koşulu ile yedi günlük bir zaman dilimi içinde kesintisiz en az yirmidört saat dinlenme (hafta tatili) verilir.

Çalışılmayan hafta tatili günü için işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak ödenir...” hükmü,

“Genel tatil ücreti” başlıklı 47 nci maddesinde; “Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde çalışan işçilere, kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışmazlarsa, bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretleri tam olarak, tatil yapmayarak çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücreti ödenir...” hükmü,

“Ücret şekillerine göre tatil ücreti” başlıklı 49 uncu maddesinde; “İşçinin tatil günü ücreti çalıştığı günlere göre bir güne düşen ücretidir...” hükmü,

“Çalışma süresi” başlıklı 63 üncü maddesinde; “Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır...” hükmü bulunmaktadır.

2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanunun 2 nci maddesinde;

“ Aşağıda sayılan resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı günü ve 1 Mayıs günü genel tatil günleridir.

A) Resmi bayram günleri şunlardır:

1.23 Nisan günü Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramıdır.

2. 19 Mayıs günü Atatürk'ü Anma ve Gençlik ve Spor Bayramı günüdür.

3. 30 Ağustos günü Zafer Bayramıdır.

B) Dini bayramlar şunlardır:

1. Ramazan Bayramı; Arefe günü saat 13.00'ten itibaren 3,5 gündür.

2. Kurban Bayramı; Arefe günü saat 13.00'ten itibaren 4,5 gündür.

C) 1 Ocak günü yılbaşı tatili,1 Mayıs günü Emek ve Dayanışma Günü tatilidir.

D)Ulusal, resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı günü ve 1 Mayıs günü resmi daire ve kuruluşlar tatil edilir.

Bu Kanunda belirtilen Ulusal Bayram ve genel tatil günleri; Cuma günü akşamı sona erdiğinde müteakip Cumartesi gününün tamamı tatil yapılır.

Mahiyetleri itibariyle sürekli görev yapması gereken kuruluşların özel kanunlarındaki hükümler saklıdır.

29 Ekim günü özel işyerlerinin kapanması zorunludur.” hükmü,

3 üncü maddesinde ise;“A) Hafta tatili Pazar günüdür. Bu tatil 35 saatten az olmamak üzere Cumartesi günü en geç saat 13.00'ten itibaren başlar.

B) 394 sayılı Hafta Tatili Kanunu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 1475 sayılı İş Kanunu ve diğer kanunlardaki hafta tatili ile ilgili hükümler saklıdır.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen Kanun hükümleri doğrultusunda bir değerlendirme yapıldığında, resmi ve dini bayramlar ile genel tatil günlerinde yapılacak çalışmalar karşılığında, söz konusu günlerde çalışılmaması halinde ödenecek bir günlük ücrete, tatil yapmayarak çalışılması halinde her gün için bir günlük ücretin ilaveten ödeneceği belirlenmiştir.

Hafta tatillerinde yapılacak çalışmalarla ilgili olarak ise, çalışılmayan hafta tatili günü için işveren tarafından bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti tam olarak ödeneceği hüküm altına alınmış iken, haftalık 45 saati aşan fazla çalışmalarda işçi ücreti her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir ki başvuru konusu ihaledeki haftalık çalışma süresi teknik şartnamenin 4.6.1 numaralı maddesine göre 45 saatten az olmadığından hafta tatillerinde yapılacak çalışmalar “fazla çalışma” kapsamına girmektedir. Yani, hafta tatilinde çalışılmışsa, çalışma karşılığı olmaksızın ödenmesi gereken bir yevmiyeye ek olarak çalışma karşılığı olarak bir buçuk yevmiye daha ödenir ve hafta tatilinde yapılacak çalışma karşılığında işçiye ödenecek ücret 2,5 yevmiye olur ki bu sonuç Yargıtay’ın çeşitli kararlarıyla da sabittir (Yargıtay 9. H.D. 23.05.1996 gün, 1995/37960 E, 1996/11745 K; Yargıtay 9. H.D. 18.03.2010 gün, 2008/26831 E, 2010/7253 K vb.).

Yani, bir ulusal bayram ve genel tatil gününde yapılacak bir çalışma için 2 yevmiye alınırken, bir hafta tatili günüde yapılacak bir çalışma için 2,5 yevmiye alınmaktadır. Bu durumda, başvuru konusu ihalede ulusal bayram ve genel tatil günleri ile hafta tatili günleri için aynı iş kaleminde teklif alınmak istendiğinden, farklı ücret ödemelerine tabi söz konusu günlerde tek bir birim fiyatın teklif edilmesi zorunluluğu doğmaktadır.

Bunun yanında, mevcut durumda teknik şartnamenin 4.6.1 numaralı maddesine göre hafta tatili günlerinde yapılacak çalışmalar 45 saati aşan çalışmalar olacağından ve 45 saati aşan fazla çalışmalarda işçi ücreti her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödeneceğinden, hafta tatilleri için yapılacak çalışmaların “saat” üzerinden, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapılacak çalışmaların ise “gün” birimi üzerinden alınması gerekirken, başvuru konusu ihalede her iki unsurda da teklifler aynı kalemde “gün” birimi üzerinden alınmak istenmektedir.

Konuyla ilgili olarak, Kamu İhale Genel Tebliğinin “Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil olacak giderler” başlıklı 78 inci maddesinde; “...78.8. Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde (ulusal bayram, resmi ve dini bayram günleri ile 1 Mayıs Emek ve Dayanışma günü ve yılbaşı günü) yaptırılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi, fazla çalışmalar için ise aynı Kanunun 41 inci maddesi uyarınca hesaplanacak ücret, brüt asgari ücret üzerinden; idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası öngörülmüş ise bu tutar üzerinden hesaplanacaktır. Bu durumda, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yaptırılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi uyarınca belirlenecek ücretin hesaplanabilmesi açısından çalışılacak gün ve personel sayısı ile fazla çalışma yapılacak hallerde toplam fazla çalışma saati ihale dokümanında belirtilecektir.

…

78.22. (Değişik: 9/2/2011 -27841 RG/ 3. md.) Birim fiyat teklif cetvellerinde işçilik maliyeti, fazla çalışma, ulusal bayram ve genel tatil günlerinde (ulusal bayram, resmi ve dini bayram günleri ile 1 Mayıs Emek ve Dayanışma günü ve yılbaşı günü) yapılacak çalışmalar ve malzeme gideri ile brüt asgari ücretin üzerinde ücret öngörülen personel varsa bunlara ilişkin maliyetlerin ayrı ayrı iş kalemleri şeklinde düzenlenmesi gerekmektedir. Ancak, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinin beşinci fıkrasına göre işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kaleminin/kalemlerinin bulunduğu personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalesinin birim fiyat teklif cetvelinde, bu iş kalemi/kalemleri kapsamındaki işlerde çalıştırılmak üzere ihale dokümanında asgari sayısı belirtilen personele ilişkin maliyetlere işçilik kaleminde değil, ait olduğu iş kalemi içerisinde yer verilecek ve istekliler de tekliflerini buna göre sunacaklardır.

Bununla birlikte, söz konusu personelin fazla çalışma yapması ve/veya ulusal bayram ve/veya genel tatil günlerinde çalıştırılması öngörülüyor ise, 78.8. maddesine göre çalışılacak gün ve personel sayısı ile toplam fazla çalışma saati belirlenirken, bu personel de dikkate alınmak suretiyle maliyet hesaplaması yapılarak ulusal bayram ve genel tatil günleri iş kalemi ile fazla çalışma iş kalemine dahil edilecektir…” açıklaması yer almaktadır.

Sonuç olarak, gerek 4857 sayılı İş Kanunun ilgili maddeleri, gerekse Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda aktarılan 78.22 nci maddesi uyarınca, fazla çalışma süresinin “saat” birimi üzerinden ulusal bayram ve tatil günlerinde yapılacak çalışmaların ise “gün” birimi üzerinden belirlenmesi gerekmesine karşın her iki unsur için de “gün” birimi üzerinden aynı kalemde teklif alınmasının mevzuata aykırı olduğu neticesine ulaşılmıştır.

Bunun haricinde, yukarıda da belirtildiği gibi, idari şartnamenin 25.3.2 numaralı maddesinde, bölge içi ve bölge dışı günlük harcırah bedeli ile konaklama bedeline ilişkin tutarlara ilişkin olarak teklif edilecek birim fiyatların idarece belirlendiği ve bu birim fiyatların kullanılmasının zorunlu olduğuna dair bir düzenleme mevcuttur.

Konuyla ilgili olarak Kamu İhale Genel Tebliğinin “ Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde; “79.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;

İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır...” açıklaması yer almaktadır.

Bu Tebliğ açıklaması doğrultusunda, harcırah ve konaklama giderlerine % 3 oranında sözleşme ve genel gider tutarı ilave edilmesi gerekmesine karşın, idarece söz konusu iş kalemleri için teklif edilmesi gereken birim fiyatlar sabitlendiğinden, % 3 oranında sözleşme ve genel gider tutarının hesaba dahil edilmesi imkânı bulunmamaktadır.

Belirtilen sebeplerden, gerek hafta tatillerinde yapılacak çalışmaların ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yapılacak çalışmalardan ayrı olarak hesaplanamaması gerekse harcırah ve konaklama maliyetine % 3 oranında sözleşme ve genel gider tutarı ilave edilememesi nedeniyle gerçek yaklaşık maliyete ulaşmak ve dolayısıyla da tekliflerin değerlendirilmesi ve aşırı düşük tekliflerin belirlenmesi mümkün olmamaktadır.

Bir örnek olarak, 01.01.2012 – 30.06.2012 tarihleri arasında geçerli olan brüt asgari ücret dikkate alınarak ihale dokümanındaki mevcut düzenlemelere göre giyim gideri hariç, harcırah ve konaklama gideri dahil olarak teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyeti 332.971,94 TL olmakta iken, harcırah ile konaklama giderlerine % 3 sözleşme ve genel giderler ilave edilmesi halinde ve giyim gideri hariç olmak üzere bir hesap yapıldığında, teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyeti 333.824,92 TL olmaktadır ki ihale üzerinde bırakılan Zen İç ve Dış Tic. Paz. Personel Temizlik Sosyal Hizmetler Ltd. Şti.’nin teklif tutarı olan 333.067,14 TL, söz konusu tutardan daha düşüktür.

Sonuç olarak, yukarıda aktarılan tespitler ve mevzuat hükümleri bir arada değerlendirildiğinde, ihale dokümanında yer alan mevzuata aykırı düzenlemelerden dolayı teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyeti ile yaklaşık maliyetin belirlenmesinin ve dolayısıyla da aşırı düşük tekliflerin tespitinin yapılamaması ve isteklilerce sunulan tekliflerin sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesinin mümkün olmaması nedeniyle mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi