KİK Kararı: 2012/UH.I-867

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/012
Gündem No : 5
Karar Tarihi : 14.02.2012
Karar No : 2012/UH.I-867
BAŞVURU SAHİBİ:
Arge Temizlik Ltd. Şti., 846. Sokak No: 55 Uğur İşhanı A Blok Kat 1/106 Birincibeyler İZMİR

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Orta Doğu Teknik Üniversitesi İdari Ve Mali İşler Daire Başkanlığı, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Üniversiteler Mah. Dumlupınar Bulvarı No:1 - Mühendıslık Merkez Bınası Kat:1 112 06800 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/157321 İhale Kayıt Numaralı "2012 Yılı Genel Temizlik" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

09.02.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[186].(0065)./2012-3Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Orta Doğu Teknik Üniversitesi Rektörlüğü İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı tarafından 14.11.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “2012 Yılı Genel Temizlik” ihalesine ilişkin olarak Arge Temizlik Ltd. Şti.’nin 21.12.2011tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 29.12.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 09.01.2012tarih ve 1232sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 09.01.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;

1. İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının pilot ortağı Harmanşa İnş. Ltd. Şti.’nin sunduğu bilançoda yeterlik kriterlerini sağlamak amacıyla Kamu İhale Kanunu ve Vergi Usul Kanununa ve diğer ilgili mevzuata aykırı işlemleri gerçekleştirildiği, 2010 hesap dönemi için 12.4.2011 tarihinde verdiği kurumlar vergisi beyannamesini 8.8.2011 tarihinde düzeltme beyannamesi sunarak değiştirdiği, 12.4.2011 tarihinde gelir idaresine sunduğu bilançoda gerekli rasyoları sağlamadığı, ihalelere katılmak amacıyla 8.8.2011 tarihinde düzeltme beyanıyla bilançosunu değiştirdiği, çeşitli muhasebe oyunları ile gerekli rasyo değerlerinin değiştirilmesinin Vergi Usul Kanunu hükümleri ile ilgili diğer mali mevzuata uygun olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği,

2. İhalede asgari işçilik maliyetinin 10.270.003,37 TL olduğu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif ettiği 10.291.755,97 TL ile işçilik maliyeti dışındaki giderleri karşılamasının mümkün olmadığı, aşırı düşük teklifine ilişkin açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili hükümleri uyarınca belgelere dayalı olması gerektiği,

iddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

İncelenen ihaleye ait idari şartnamenin 7.4.2 maddesi;

“ İsteklinin ihalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosu veya eşdeğer belgeleri.

a) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağlandığını gösteren bölümlerini,

b) İlgili mevzuatı uyarınca bilançosunu yayımlatma zorunluluğu olmayan istekliler, yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli kriterleri sağladığını gösteren bölümlerini ya da bu kriterlerin sağlandığını göstermek üzere yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından standart forma uygun olarak düzenlenen belgeyi (Standart Form: KİK025.1/H)

sunmaları gerekmektedir.

Sunulan bilanço veya eşdeğer belgelerde;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması, (hesaplama yapılırken; yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, yıllara yaygın inşaat hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması, (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50 _?_den küçük olması,

ve belirtilen üç kriterin birlikte sağlanması zorunludur. Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile yıllara yaygın inşaat hakediş gelirlerinin gösterilmesi gerekir.

Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

Bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığını gösteren bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

Yabancı ülkede düzenlenen yayımlanması zorunlu olmayan bilançoların veya bunların bölümlerinin ibraz edilmemesi durumunda, yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığı o ülke mevzuatına göre bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış belge ile tevsik edilebilir.

Serbest meslek erbabı tarafından sunulan, ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve onaylanmış serbest meslek kazanç defteri özetinde gösterilen değerlere göre, son yıla ait toplam gelirin toplam gidere oranının veya son iki yıla ait gelir ve giderlerin parasal tutarlarının ortalaması üzerinden bulunacak oranın en az (1,25) olması şartı aranır. Serbest meslek kazanç defteri özetinin yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması gerekir.

İsteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve yukarıda belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur.”

şeklinde düzenlenmiştir.

İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının pilot ortağı Harmanşa İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinde SMMM tarafından düzenlenen bilanço bilgileri tablosu ile SMM tarafından onaylanan 2010 yılı kurumlar vergisi beyannamesini sunduğu, sunulan bilanço ve bilanço bilgileri tablosunda yer alan değerlerden, adı geçen şirketin idari şartnamenin yukarıda aktarılan 7.4.2 maddesinde belirlenen kriterleri sağladığı anlaşılmaktadır.

Harmanşa İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin düzeltme beyannamesine ilişkin olarak Gelir İdaresi Başkanlığından bilgi ve belge istenmiş olup Gelir İdaresi Başkanlığından alınan 27.01.2012 tarihli ve B.07.1.GİB.0.06.50-125[14]-88-010093 sayılı yazıda;

“ 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 122 nci maddesinde, “Mükellefler, vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden yazı ile isteyebilirler.” hükmü yer almaktadır. Aynı Kanunun 123 üncü maddesinde ise “Vergi dairesinin ilgili servisi düzeltme talebini kendi mütalaasını da ilave ederek, düzeltme merciine gönderir. Düzeltme mercii talebi yerinde gördüğü takdirde, düzeltmenin yapılmasını emreder; yerinde görmediği takdirde, keyfiyet düzeltmeyi isteyene yazı ile tebliğ olunur.” denilmektedir.

Dolayısıyla, mükelleflerin düzeltme zamanaşımı süresi içersinde her zaman beyannamelerini düzeltme imkanları bulunmaktadır. Mükellefler Vergi Usul Kanununda sayılan vergi hataları bulunduğu iddiasıyla daha önce verdikleri beyannamelerini düzeltme imkanı olduğu gibi eksik matrah beyan edildiği durumlarda da düzeltme beyannamesi vererek matrah arttırıcı beyanda bulunabilmektedir. Söz konusu mükellef ilgili Kanun hükümleri çerçevesinde düzeltme beyannamesi vermiş ve düzeltme talebi de ilgili mercilerce kabul edilmiştir. Yapılan düzeltme işlemi mevzuata uygun olup 2010 yılına ait istenilen kurumlar vergi beyannamesinin bir örneği yazımız ekinde gönderilmektedir. ”

Hususlarına yer verilmiştir.

Sonuç olarak; ihale üzerinde bırakılan Harmanşa İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin, 12.04.2011 tarihinde onaylanan Kurumlar Vergisi Beyannamesinde;

2010 yılına ait;

“ Cari oran 26.928,29/1.003.799,35=0,027

Özkaynak oranı 856.775,28/1.991.468,63 = 0,43

Kısa vadeli banka borçlarının özkaynaklara oranı 255.529/856.775,28 = 0,298”

2009-2010 yıllarına ait;

“ Cari oran (4.307,32+26.928,29)/( 232.185,33+1.003.799,35)=0,025

Özkaynak oranı (869.280,94+856.775,28/(1.201.466,27+1.991.468,63) = 0,54

Kısa vadeli banka borçlarının özkaynaklara oranı (0+255.529/(869.280,94+856.775,28) = 0,148”

olup, cari oranının idari şartnamenin 7.4.2 maddesinde istenen kriterleri sağlamadığı, ancak; 08.08.2011 tarihinde onaylanan ve Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından mevzuatına uygun düzenlendiği bildirilen düzeltme beyannamesinde, 2010 yılına ait;

“Cari oran 887.591,87/748.270,35 = 1,186

Özkaynak oranı 1.717.438,86/2.852.132,21=0,602

Kısa vadeli banka borçlarının özkaynaklara oranı 0/1.717.438,86 = 0”

olup, idari şartnamenin 7.4.2 maddesinde istenen kriterleri sağladığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu konudaki şikâyeti yerinde görülmemiştir.

2 ) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. ”

Anılan Kanunun “İhalenin karara bağlanması ve onaylanması” başlıklı 40 ıncı maddesinde;

“ 37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır. ”

Hizmet alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59 uncu maddesinde;

“(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır. ”

hükümleri bulunmaktadır.

Hizmet alımı ihalelerinde teklif bedelinin aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerin 4734 sayılı Kanunun 38 inci ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 60 ıncı maddesi uyarınca yapacakları açıklamada uyacakları usul ve esaslar Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesinde düzenlenmiştir.

Başvuru konusu ihale, genel temizlik hizmet alımı olup, idari şartnamenin teklif fiyata dahil olan giderlere ilişkin 25 inci maddesinde;

“25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

a)Sözleşme süresi içindeki Ulusal Bayram ve Genel Tatillerin ücreti teklif fiyata dahildir. Ulusal Bayram ve Genel Tatiller ile hafta tatilinin çakıştığı günler için Ulusal Bayram ve Genel Tatillerin ücreti ödenecektir. Bu ödemeler bordrolarında gösterilecektir.

b)Sözleşme süresince bayram tatilleri toplam 13 tam gündür. 2012 yılında Ulusal Bayram ve Genel tatil ( 1 Ocak, 23 Nisan, 1,19 Mayıs, 19,20,21,30 Ağustos, 25,26,27,28, 29 Ekim) günlerinde Spor Müdürlüğünde 4 kişi, Sağlık ve Rehberlik Merkezinde 4 kişi, Havuz Müdürlüğünde 6 kişi, Yurtlar Müdürlüğünde 70 kişi ve İç Hizmetler Müdürlüğünde 35 kişi günlük olmak üzere 13 gün toplam 1547 gün çalışma yapılacaktır. ( 4+4+6+70+35 = 119 kişi X 13 gün = 1547 gün )

c)2012 yılında 9275 saat fazla çalışma yaptırılacaktır.

25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:

a)Yemek giderleri: Yüklenicinin sözleşme süresince çalıştırılacak her bir personele her ay 26 gün üzerinden kişi başına günlük brüt 8,50TL (26 gün aylık 221,00TL) asgari yemek bedeli teklif fiyata dahildir. Yemek gideri nakdi olarak ödenecek ve ücret bordrosunda gösterecektir.

b)Yol giderleri; Yüklenicinin sözleşme süresince çalıştırılacak personelin İdareye ait servis araçlarından ücretsiz yararlanacak olup, teklif aşamasında bir bedel öngörülmeyecektir.

c)Giyim Bedeli teklif fiyatına dahildir. Yüklenici sözleşme süresince çalıştırılacak personele yaptıkları işe uygun miktarı ve özellikleri (teknik şartnamenin 11 mad.) yazlık ve kışlık olmak üzere iki takım iş elbisesi ve ayakkabı işçiye ayni olarak verecektir

25.3.3. Malzeme giderleri:

Teknik Şartnamenin 5. ve 7.maddesinde belirtilen amortismana tabi olmayan malzeme bedeli teklif fiyatına dahildir.

…

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

Kısa vadeli sigorta kolları prim oranı %1,5 olarak belirlenmiştir.”

düzenlemesi yer almaktadır. İdari şartnamede belirtilen teklif fiyata dahil masraflar dikkate alınarak yapılan hesaplamada; teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyet tutarının 10.270.003,37 TL olduğu tespit edilmiştir.

İncelenen ihalede, Harmanşa İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.-Anka Ltd. Şti. İş Ortaklığı ve Tüm-Pa Temizlik ve Sosyal Hizmet İnşaat Turizm Ticaret Pazarlama Ltd. Şti.’nin teklif ettiği fiyatlar aşırı düşük olarak tespit edilerek 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca adı geçen teklif sahiplerinden açıklama istendiği, Tüm-Pa Temizlik ve Sosyal Hizmet İnşaat Turizm Ticaret Pazarlama Ltd. Şti.’nin istenen sürede açıklama vermediği gerekçesiyle teklifinin reddedildiği, Harmanşa İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.-Anka Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın yapmış olduğu yazılı açıklamaların değerlendirilmesi neticesinde adı geçen istekli üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibinin de ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan Harmanşa İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.-Anka Ltd. Şti. İş Ortaklığının aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

Temizlik personeli için 10.150.747,80 TL, ulusal bayram ve genel tatil günleri çalışması için 54.237,82 TL ve fazla çalışma 65.017,75 TL olmak üzere işçilik maliyeti için teklif ettiği 10.270.003,37 TL bedelin teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamakla birlikte;

Giyim bedelini tevsik için Aras Ltd. Şti.’den alınan 14.11.2011 tarihli ve 1.617 TL tutarındaki, temizlik ekipmanları bedellerini tevsik için Gürtem Ltd. Şti.’den alınan 13.11.2011 tarihli ve 14.446,00 TL tutarındaki ve Aytop Elektrik’den alınan 13.11.2011 tarihli ve 374 TL tutarındaki proforma faturalara ait maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarında, proforma fatura konusu mallara ilişkin yevmiye defteri kayıt adetlerinin belirtilmediği, tutanağın bu yönden Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.4 maddesine aykırı düzenlendiği anlaşılmıştır.

Belirtilen bu nedenle Harmanşa İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.-Anka Ltd. Şti. İş Ortaklığının yapmış olduğu açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.5 inci maddesi uyarınca reddedilmesi gerekmekte iken ihalenin üzerinde bırakılması işleminde 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesine uyarlık bulunmamaktadır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

İhaleye katılan isteklilerden Baytekin İnş. Tem. Gıda Ymk. Ür. Nak. Güv.ve Bil. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.- AB Sos. Hiz. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın ortaklarından Baytekin İnş. Tem. Gıda Ymk. Ür. Nak. Güv.ve Bil. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.’nin sunmuş olduğu bilanço bilgileri tablosunda kısa vadeli banka borçlarının özkaynaklara oranının 2010 yılında, 1.126.286,43/1.932.386,81 = 0,58, 2009-2010 yıllarında, (1.106.990,28+1.126.286,43)/ (1.820.520,47+1.932.386,81) = 0,595olup, idari şartnamenin 7.4.2 nci maddesinde istenen kriterleri sağlamadığından, adı geçen iş ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekmekte iken teklifinin değerlendirmeye alınması işleminde 4734 sayılı Kanunun 37 inci maddesine uyarlık bulunmamaktadır.

Adı geçen isteklinin teklifinde sunduğu Baytekin İnş. Tem. Gıda Ymk. Ür. Nak. Güv. ve Bil. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti’ne ait SMMM İbrahim Çiçek tarafından düzenlenen bilanço bilgileri tablosunda yer alan bilanço oranlarının hatalı hesaplandığı tespit edilmiştir.

Sonuç olarak; yukarıda mevzuata aykırılığı belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden; Baytekin İnş. Tem. Gıda Ymk. Ür. Nak. Güv. ve Bil. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti- AB Sos. Hiz. Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklifinin değerlendirme dışı bırakılması, Harmanşa İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.-Anka Ltd. Şti. İş Ortaklığının teklifinin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

1-Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2-Harmanşa İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin ihalelere katılabilmek amacıyla, bilançosunda Vergi Usul Kanunu ve ilgili mevzuatına aykırı işlemler gerçekleştirdiği yönünde başvuru sahibi tarafından ortaya atılan iddialar hususunda, gerekli değerlendirme yapılmak üzere, başvuru dilekçesinin bir örneğinin adı geçen şirketin bağlı bulunduğu Topçumeydanı Vergi Dairesi Müdürlüğüne gönderilmek suretiyle bildirimde bulunulmasına,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

GEREKÇE DE KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikâyet başvuru dilekçesindeki birinci iddiası; “ İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının pilot ortağı Harmanşa İnş. Ltd. Şti.’nin sunduğu bilançoda yeterlik kriterlerini sağlamak amacıyla kamu ihale ve vergi usul kanununa ve diğer ilgili mevzuata aykırı işlemleri gerçekleştirildiği, 2010 hesap dönemi için 12.4.2011 tarihinde verdiği Kurumlar vergisi beyannamesini 8.8.2011 tarihinde düzeltme beyannamesi sunarak değiştirdiği, 12.4.2011 tarihinde gelir idaresine sunduğu bilançoda gerekli rasyoları sağlamadığı, ihalelere katılmak amacıyla 8.8.2011 tarihinde düzeltme beyanıyla bilançosunu değiştirdiği, çeşitli muhasebe oyunları ile gerekli rasyo değerlerinin değiştirilmesinin Vergi Usul Kanunu hükümleri ile ilgili diğer mali mevzuata uygun olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği ” şeklindedir.

Belirtilen iddiaya yönelik olarak Kurul çoğunluğunca verilen karada belirtilen;

“ İhale üzerinde bırakılan iş ortaklığının pilot ortağı Harmanşa İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin teklifinde SMMM tarafından düzenlenen bilanço bilgileri tablosu ile SMM tarafından onaylanan 2010 yılı kurumlar vergisi beyannamesini sunduğu, sunulan bilanço ve bilanço bilgileri tablosunda yer alan değerlerden, adı geçen şirketin idari şartnamenin yukarıda aktarılan 7.4.2 maddesinde belirlenen kriterleri sağladığı anlaşılmaktadır.

Harmanşa İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin düzeltme beyannamesine ilişkin olarak Gelir İdaresi Başkanlığından bilgi ve belge istenmiş olup Gelir İdaresi Başkanlığından alınan 27.01.2012 tarihli ve B.07.1.GİB.0.06.50-125[14]-88-010093 sayılı yazıda;

“213 sayılı Vergi Usul Kanununun 122 nci maddesinde, “Mükellefler, vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden yazı ile isteyebilirler.” hükmü yer almaktadır. Aynı Kanunun 123 üncü maddesinde ise “Vergi dairesinin ilgili servisi düzeltme talebini kendi mütalaasını da ilave ederek, düzeltme merciine gönderir. Düzeltme mercii talebi yerinde gördüğü takdirde, düzeltmenin yapılmasını emreder; yerinde görmediği takdirde, keyfiyet düzeltmeyi isteyene yazı ile tebliğ olunur.” denilmektedir.

Dolayısıyla, mükelleflerin düzeltme zamanaşımı süresi içersinde her zaman beyannamelerini düzeltme imkanları bulunmaktadır. Mükellefler Vergi Usul Kanununda sayılan vergi hataları bulunduğu iddiasıyla daha önce verdikleri beyannamelerini düzeltme imkanı olduğu gibi eksik matrah beyan edildiği durumlarda da düzeltme beyannamesi vererek matrah arttırıcı beyanda bulunabilmektedir. Söz konusu mükellef ilgili Kanun hükümleri çerçevesinde düzeltme beyannamesi vermiş ve düzeltme talebi de ilgili mercilerce kabul edilmiştir. Yapılan düzeltme işlemi mevzuata uygun olup 2010 yılına ait istenilen kurumlar vergi beyannamesinin bir örneği yazımız ekinde gönderilmektedir.”

Hususlarına yer verilmiştir.

Sonuç olarak; ihale üzerinde bırakılan Harmanşa İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin, 12.04.2011 tarihinde onaylanan Kurumlar Vergisi Beyannamesinde;

2010 yılına ait;

“Cari oran 26.928,29/1.003.799,35=0,027

Özkaynak oranı 856.775,28/1.991.468,63 = 0,43

Kısa vadeli banka borçlarının özkaynaklara oranı 255.529/856.775,28 = 0,298”

2009-2010 yıllarına ait;

“Cari oran (4.307,32+26.928,29)/( 232.185,33+1.003.799,35)=0,025

Özkaynak oranı (869.280,94+856.775,28/(1.201.466,27+1.991.468,63) = 0,54

Kısa vadeli banka borçlarının özkaynaklara oranı (0+255.529/(869.280,94+856.775,28) = 0,148” olup, cari oranının idari şartnamenin 7.4.2 maddesinde istenen kriterleri sağlamadığı, ancak; 08.08.2011 tarihinde onaylanan ve Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından mevzuatına uygun düzenlendiği bildirilen düzeltme beyannamesinde, 2010 yılına ait;

“Cari oran 887.591,87/748.270,35 = 1,186

Özkaynak oranı 1.717.438,86/2.852.132,21=0,602

Kısa vadeli banka borçlarının özkaynaklara oranı 0/1.717.438,86 = 0” olup, idari şartnamenin 7.4.2 maddesinde istenen kriterleri sağladığı anlaşıldığından başvuru sahibinin bu konudaki şikâyeti yerinde görülmemiştir. ” gerekçelerine dayanılarak söz konusu iddia reddedilmiştir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Bilanço veya eşdeğer belgeler ” başlıklı 35 inci maddesinde;

“(1) Bilançonun veya eşdeğer belgelerin istenildiği ihalelerde;

a) İhalenin yapıldığı yıldan önceki yıla ait yıl sonu bilançosunun ve bilançonun gerekli görülen bölümlerinin,

b) (a) bendinde belirtilen belgelere eşdeğer belgelerin,

her ikisinin de idarelerce istenilmesi zorunludur.

(2) Aday veya isteklinin birinci fıkrada belirtilen belgelerden birini sunması yeterlidir. Bu durumda;

a) Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,75 olması (hesaplama yapılırken; varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir),

b) Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,15 olması (hesaplama yapılırken, varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),

c) Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50’den küçük olması,

Yeterlik kriterleri olarak öngörülür ve sayılan üç kriter birlikte aranır.

Sunulan bilançolarda varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hakediş gelirlerinin gösterilmesi zorunludur.

(3) Yukarıda belirtilen kriterleri bir önceki yılda sağlayamayanlar, son iki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu takdirde, son iki yılın parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

(4) İhale veya son başvuru tarihi yılın ilk dört ayında olan ihalelerde, bir önceki yıla ait yıl sonu bilançosunu veya bilançonun gerekli görülen bölümlerini ya da bunlara eşdeğer belgelerini sunmayanlar, iki önceki yıla ait belgelerini sunabilirler. Bu belgelerde yeterlik kriterini sağlayamayanlar ise iki önceki yılın belgeleri ile üç önceki yılın belgelerini sunabilirler. Bu durumda, belgeleri sunulan yılların parasal tutarlarının ortalaması üzerinden yeterlik kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına bakılır.

(5) 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 174 üncü maddesine göre takvim yılından farklı hesap dönemi belirlenen aday ve isteklinin bilançoları için bu hesap dönemi esas alınır.

(6) Bilanço veya bilançonun gerekli görülen bölümlerinin ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylanmış olması zorunludur. Yabancı ülkede düzenlenen bilanço veya bilançonun gerekli görülen bölümlerinin ise o ülke mevzuatına göre düzenlenmesi ve bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış olması gereklidir.

(7) Yayımlanması zorunlu olmayan bilançolarını veya bunların bölümlerini ibraz etmeyenler, yukarıda belirtilen kriterleri sağladıklarını yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavirce onaylı belgelerle tevsik edebilirler. Yabancı ülkede düzenlenen ve yayımlanması zorunlu olmayan bilançoların veya bunların bölümlerinin ibraz edilmemesi durumunda, yukarıda belirtilen kriterlerin sağlandığı o ülke mevzuatına göre bu belgeleri düzenlemeye yetkili merci tarafından onaylanmış belge ile tevsik edilebilir.

(8) Serbest meslek erbabının vereceği, ilgili mevzuatına göre düzenlenmiş ve onaylanmış serbest meslek kazanç defteri özetinde gösterilen değerlere göre, son yıla ait toplam gelirin toplam gidere oranının veya son iki yıla ait gelir ve giderlerin parasal tutarlarının ortalaması üzerinden bulunacak oranın en az (1,25) olması şartı aranır. Serbest meslek kazanç defteri özetinin yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ya da vergi dairesince onaylı olması gerekir. Bu durumda, yukarıda bilançolar veya gerekli görülen bölümler üzerinden hesaplanacak oranlar aranmaz. Dördüncü fıkrada yer alan hükümler serbest meslek kazanç defteri özeti için de geçerlidir.

(9) Aday veya isteklinin ortak girişim olması halinde, ortakların her birinin istenen belgeleri ayrı ayrı sunması ve ikinci fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerinde veya serbest meslek kazanç defteri özetine ilişkin sekizinci fıkrada belirtilen kriterleri sağlaması zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

İhale ilan tarihinde yürürlükte olan Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Bilanço veya eşdeğer belgeler” başlıklı 35 inci maddesi uyarınca;

Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için, gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren, cari oran rasyosunun belirlenebilmesi için, muhasebe kayıtlarında belirtilen (Dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) oranının en az 0,75 olması (hesaplama yapılırken; varsa yıllara yaygın inşaat maliyetleri dönen varlıklardan, hakediş gelirleri ise kısa vadeli borçlardan düşülecektir) gerekmektedir. Bu rasyo oranının sağlıklı hesaplanabilmesi için, bölümün payını oluşturan dönen varlıkların (hazır değerler, menkul kıymetler, ticari alacaklar, diğer alacaklar, stoklar, yıllara yaygın inş. ve onarım maliyetleri, gelecek ayl. ait gid. ve gelir tahakkukları, diğer dönen varlıklar) ayrıntılı olarak incelenerek, sağlıklı belgeler üzerinden karar verilmesi gerektiği,

Diğer yandan, orantının paydasını oluşturan, kısa vadeli borçları oluşturan tasdikli ve mali mevzuatın kabul ettiği bilgi ve belgeler üzerinden inceleme yapılması gerektiği, diğer bir anlatımla “** [(Dönen varlıklar)-(Yıllara yaygın inşat maliyetleri)]/[(Kısa vadeli borçlar)-(Hakediş gelirleri)]=”** orantısı ile ciroya ilişkin rasyonun hesaplanabileceği, bu hesabı oluşturan pay ve payda bileşenlerinin mali mevzuatın öngördüğü şekilde hazırlanmış bilgi ve belgelere dayandırılması gerektiği hususunun açık olduğu, bu anlayışla diğer rasyoların da, yukarıda anlatım şekli ile belirlenmesi gerektiği,

Açıktır.

Başvuru sahibinin iddiasında, dönen varlıklar payının hesaplandığı parametrelerden biri olan “ ticari alacaklar ” da, fiktif yapılması, mali mevzuat açısından uygun olmayan alacak yaratılması, yani fiilen olmayan, faturası vb. kesilmemiş işlemler üzerinde inceleme yapılarak karar verilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

Tek düzen muhasebe tekniğinde, aktif hesaba borç yazılması durumunda, pasif hesaba da alacak yazılmak zorundadır. Bir işletmenin ticari alacağının karşılığını ancak pasif te, gelir gider dengesini değiştirmeyecek şekilde öz kaynaklar içinde gösterilerek, bu kaynaklar içinde yer alan sermaye, sermaye yedekleri, geçmiş yıllar kârları, dönem kâr/zararı hesapları içerisinde de, sermaye yedekleri hesabının diğer bölümü ile ilgilendirilmesi şeklinde bir bilanço oyunu yapılabileceğinin mümkün olduğu,

Diğer yandan, anılan Yönetmeliğin 35 inci maddesinin (c) maddesinde belirtilen “ Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50 den küçük olması” şartı, ihalenin yapıldığı ilan tarihi itibariyle 2010 yılı için istenilen bir kriterdir. 2010 yılına ilişkin yıl sonu bilançosunda kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranı 31.12.2010 tarihi itibariyle tutmuyor ise, düzeltme istemleriyle 2011 yılı içinde yapılan bir işlemle, örneğin kısa vadeli banka borçlarının yeniden yapılandırılarak uzun vadeye çevrilmesi, kısa vadeli borçlarının kapatılarak uzun vadeli borç alınması suretiyle kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,50 den küçük olması şartının sağlanmış olabileceği, keza, muhasebe tekniği açısından bu işlemlerin hepsinin bilançoların gelir idaresine teslimi sonrasında 2011 yılı tashih mahsubu ile gerçekleştirilmesinin mümkün olabileceği,

Değerlendirilmektedir.

Tek düzen hesap planının muhasebe tekniği uygulamalara ilişkin olarak;

Varsa, ihalenin üzerinde bırakıldığı istekliden, kredi ilişkisi içinde olduğu banka şubelerinin listesinin istenilmesi sonucunda, o banka şubeleri ile yapılacak yazışmalar ile, kısa vadeli borçların başlangıç ve sonlanma tarihlerinin, kapatılma işlemi varsa bu tarihlerin, uzun vadeli borçların başlangıç tarihlerinin sorulması ile bulunacak sonuçların, 2010 yılı sonu bilançosundaki değerlerle karşılaştırılması sonucuna göre karar verilmesi gerektiği, anılan firmanın 2010 yılına ilişkin olarak 2011 Nisan ayında verdiği bilançosu ile tashihen sunduğu bilançolarının ilgili firmadan, gereğinde ilgili vergi dairesinden istenerek karşılaştırılma yapılması, anılan isteklinin açıklanan durumları düzeltmek amacıyla düzeltme beyanı verip vermediğinin araştırılması, düzeltme öncesi ve sonrası bilançoların karşılaştırılması sonucunda, söz konusu firmanın mali yeterlik kriterlerini karşılamak amacıyla gerçekleştirdiği işlemlerin, Vergi Usul Kanunu hükümleri ile diğer mali mevzuata uygun olup olmadığı hususlarının ayrıntılı olarak araştırılarak karar verilmesi gerektiği,

Sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin,mali yeterlik kriterlerini karşılamak amacıyla, gerçekleştirdiği işlemlerin Vergi Usul Kanunu hükümleri ile diğer mali mevzuata uygun olup olmadığı hususlarının, ayrıntılı olarak araştırılarak karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurul çoğunluğunca verilen karara katılıyorum.

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi