KİK Kararı: 2012/UH.I-819

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/011
Gündem No : 63
Karar Tarihi : 06.02.2012
Karar No : 2012/UH.I-819
BAŞVURU SAHİBİ:
Metropol Gıda Teks. Tem. Hay. İnş. San. ve Tic. A.Ş., Sarıhamzalı Mah. 47003 Sok. No : 39 ADANA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Sağlık Bakanlığı Müsteşarlık Gönen Devlet Hastanesi, Tırnova Mahallesı Balya Yolu Üzerı 10900 BALIKESİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/175020 İhale Kayıt Numaralı "2012 Yılı İçin Hastane Dışında Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Taşıma, Dağıtım Ve Sonrası Hizmetlerine İlişkin" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

02.02.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[265].(0065)./2012-7Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Gönen Devlet HastanesiBaşhekimliği tarafından 29.11.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “2012 Yılı İçin Hastane Dışında Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Taşıma, Dağıtım ve Sonrası Hizmetlerine İlişkin” ihalesine ilişkin olarak Metropol Gıda Teks. Tem. Hay. İnş. San. Ve Tic. A.Ş.’nin 22.12.2011tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 29.12.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 13.01.2012tarih ve 2020sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 12.01.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin aşırı düşük olduğu, yapmış olduğu açıklamanın Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesine uygun olmadığı, personelin ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştırılması, yemek taşıma, gıda mühendisi, diyetisyen, demirbaş, ilaçlama, sigorta, damga vergisi maliyetlerinin açıklanması gerektiğiiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.”

hükmü yer almaktadır.

Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde uyulacak esaslar, Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesinde açıklanmıştır. Anılan Tebliğin 79.4 üncü maddesinde;

“ İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.”

açıklamaları yer almaktadır.

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 üncü maddesinde; teklifinin aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden, teklifin tamamı üzerinden değil sadece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili açıklama istenmesi gerektiği açık ve tereddüde yer vermeyecek bir şekilde hüküm altına alınmıştır. Özellikle yemek sektöründe; maliyeti etkileyen birbirinden bağımsız bir çok parametre bulunması, girdi maliyetlerinde yerel ve mevsimsel koşullara göre yaşanan dalgalanmalar ve belirsizlikler, standart bir ürün tarifinin yapılamaması, çıktı ürünün kalitesinin belirlenmesinde objektif bir değerlendirme yapılmasının zorluğu, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde teklifte önemli bileşenlerin somut ve açık bir şekilde belirlenmesini zorunlu hale getirmektedir.

Başvuru konusu ihale, malzeme dâhil yemek pişirme, taşıma, dağıtım ve sonrası hizmet ihalesi olup isteklilerden 150.000 adet normal yemek, 40.000 adet diyet yemek ve 70.000 adet kahvaltı için birim fiyat teklif vermeleri istenmiştir.

Teknik şartnamenin “İhalenin Konusu ve Şekli ile İşin Niteliği Nevi ve Miktarı” başlıklı 1 inci maddesinde;

“ Gönen Devlet Hastanesinin 2012 yılı 12 (Oniki) Aylık yemek ihtiyacı her türlü malzeme dahil yüklenici tarafından hastane mutfağı dışında pişirme işidir.

Yemek haftanın 7 günü resmi ve dini bayramlar dahil tüm günlerde, her hasta ve refakatçisine sabah kahvaltısı, öğlen-akşam yemekleri; normal mesaiye gelen personele öğlen yemeği, nöbetçi personele sabah kahvaltısı, öğlen-akşam yemekleri ve gece kahvaltısı olarak verilecektir.

Diyaliz hastalarına verilen öğünler kahvaltı olarak değerlendirilecek. Günlük olarak çay, tost (diyet peynirli), yumurta, hastanın durumuna göre zeytin veya reçel verilecektir.

Diyetli hasta ve personele diyet yemeği verilecektir. Diyetli hastalara (Hastalığına göre hastane diyetisyeni ve/veya hekimi tarafından belirlenecek diyet) ayrıca ara öğün (kahvaltı) verilecektir. Ramazan ayında sahur yemeği verilecek olup normal yemek üzerinden ücretlendirilecektir.

Yıllık yemek miktarları aşağıdadır:

Normal Yemek 150.000 öğün

Diyet Yemek 40.000 öğün

Kahvaltı 70.000 öğün ”

hususları yer almaktadır.

İncelemeye konu ihalede; yaklaşık maliyetin benzer idarelerin daha önce gerçekleştirdiği ihalelerde ortaya çıkan fiyatlar ve piyasa araştırmasına dayalı olarak 947.516,67 TL olarak hesaplandığı, idarece hazırlanan yaklaşık maliyet icmalinde kâr oranının belirtilmediği, ihaleye 5 isteklinin teklif verdiği, geçerli 4 teklifin en düşük 693.600 TL en yüksek 870.000 TL olmak üzere tümünün yaklaşık maliyetin altında olduğu, idarece kâr oranının 0,20 kabul edildiği ve teklifleri kârsız yaklaşık maliyetin altında kalan, Boğaziçi Gıda Ltd. Şti. ve İdil Grup Yemek Ltd. Şti. ‘nin teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit edilerek, adı geçen isteklilerden 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca açıklama istendiği, Boğaziçi Gıda Ltd. Şti.’nin yapmış olduğu açıklama uygun görülmeyerek teklifinin reddedildiği, İdil Grup Yemek Ltd. Şti.’nin yapmış olduğu açıklamalar yeterli görülerek, ihalenin adı geçen istekli üzerinde bırakıldığı, başvuru sahibinin teklifinin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İdarece aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda;

“… Teknik şartnamenin 6.1 maddesinde maliyet hesaplanmasına esas olmak üzere sunulmuş olan listeye teknik şartnameye uymak şartıyla ve KİK Genel Tebliğinin 79. Madde esaslarına göre hazırlayacağınız açıklamalarınızı aşırı düşük teklif sorgulamasında kullanılmak üzere göndermeniz gerekmektedir.”

hususlarına yer verilmiştir.

Anılan şartnamenin 6.1 inci maddesinde maliyet hesaplamasına esas olmak üzere bir haftalık normal yemek menü örneği listesi verilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan İdil Grup Yemek Ltd. Şti.’nin teknik şartnamenin 6.1 inci maddesinde belirtilen örnek menüye göre, yemek bileşenlerine ilişkin malzemelerin maliyetlerini Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.4 üncü maddesine uyun olarak proforma fatura sunarak açıkladığı, diyet yemek ve kahvaltı için ise kendi oluşturduğu örnek menüye göre açıklamada bulunduğu, Boğaziçi Gıda Ltd. Şti.’nin açıklamasında ise örnek menüyü oluşturan malzeme maliyetlerinin anılan Tebliğin 79.4 üncü maddesine uygun bir şekilde tevsik edilmediği anlaşılmıştır.

İdare tarafından aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıdan; ihale komisyonu tarafından Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 maddesi uyarınca, teklifte önemli bileşen olarak, yemek içeriğindeki gıda malzemeleri maliyetinin tespit edildiği, ancak maliyet hesaplanmasına ilişkin olarak sadece normal yemek menüsünün belirlendiği, diyet yemek ve kahvaltı iş kalemleri için herhangi bir örnek menü oluşturulmadığı anlaşılmıştır. Yaklaşık maliyeti oluşturan bileşenler incelendiğinde, diyet yemek ve kahvaltı maliyetinin işin yaklaşık maliyetinin %32’sini oluşturduğu dikkate alındığında, ihale komisyonunun sadece normal yemek örnek menüsünü esas alarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapması yerinde görülmemiştir.

Belirtilen nedenlerle; ihale komisyonu tarafından teklifte önemli bileşenlerin tespit edilmesi işleminde, Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 üncü maddesine uyarlık bulunmamıştır. Boğaziçi Gıda Ltd. Şti.’nin normal yemek menüsü için dâhi Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 üncü maddesine uygun bir şekilde açıklamada bulunmadığı tespit edildiğinden, ihale komisyonu tarafından teklifinin reddedilmesi işlemi sonucu itibarıyla yerinde görüldüğünden, ihale komisyonunca diyet yemek ve kahvaltı için de örnek menü tespit edilerek İdil Grup Yemek Ltd. Şti.’nden 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca açıklama istenmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, ihale komisyonunca diyet yemek ve kahvaltı için de örnek menü tespit edilerek, İdil Grup Yemek Ltd. Şti.’nden 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerle ilgili açıklama istenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibi itirazen şikayet dilekçesinde özetle; “ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin aşırı düşük olduğu, yapmış olduğu açıklamanın Kamu İhale Tebliğinin 79 uncu maddesine uygun olmadığı, personelin ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalıştırılması, yemek taşıma, gıda mühendisi, diyetisyen, demirbaş, ilaçlama, sigorta, damga vergisi maliyetlerinin açıklanması gerektiği” iddiasına yer vermiştir.

İncelemeye konu ihale; 2012 yılı İçin Hastane Dışında Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alım işi olup,idarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırmaları ve birim fiyatlar esas alınarak toplam 947.516,67 TL olarak belirlendiği, bahse konu ihaleye 5 isteklinin katıldığı, ihaleye teklif veren isteklilerin aşırı düşük sorgulamaya tabi tutulduğu ve ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin 758.700,00 TL bedel karşılığında İdil Grup Yemek Ltd. Şti.’ninüzerinde bırakıldığı, görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere, incelemeye konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaması gerektiği yönündeki düşüncemizle, Kurul kararına katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ Adem KAMALI

Kurul Üyesi Kurul Üyesi