KİK Kararı: 2012/UH.I-818

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/011
Gündem No : 62
Karar Tarihi : 06.02.2012
Karar No : 2012/UH.I-818
BAŞVURU SAHİBİ:
Bintat Hazır Yemek Servisi San. Tic. Ltd. Şti., AKHAN ÇAY ARASI MEVKİİ DENİZLİ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Horsunlu Huzurevi Müdürlüğü, Cumhuriyet Mahallesi Pazaryeri Caddesi 14 09950 AYDIN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/182627 İhale Kayıt Numaralı "Malzeme Dâhil Yemek Hazırlama Ve Dağıtım" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

01.02.2012tarihli ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[275].(0025)./2012-11Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Horsunlu Huzurevi Müdürlüğütarafından 12.12.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Malzeme Dahil Yemek Hazırlama ve Dağıtım” ihalesine ilişkin olarak Bintat Hazır Yemek Servisi San. Tic. Ltd. Şti.’nin 04.01.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 05.01.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 13.01.2012tarih ve 2112sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 12.01.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;ihalenin yaklaşık maliyeti dikkate alındığında, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinde öngörülen en yüksek kâr oranı üzerinden hesaplama yapılsa dahi 286.840,83 TL'nin altındaki teklif tutarıyla söz konusu işin gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığıiddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhale konusu iş “Malzeme Dahil Yemek Hazırlama ve Dağıtım Hizmeti” dir. Başvuruya konu ihalede, 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca, ihaleye teklif veren beş istekliden sadece en düşük teklif sahibi olan Eşsiz Tem. Haz. Yem. Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti’nin teklifi aşırı düşük olarak tespit edilmek suretiyle teklifine ilişkin yazılı açıklama yapması istenmiş ve söz konusu açıklama uygun bulunarak ihalenin adı geçen istekli üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında; “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

İhale konusu işe ait yaklaşık maliyet hesap cetvelinde, yüklenici için öngörülen kâr oranı ya da tutarı belirtilmemiştir. Bu durumda, anılan Yönetmelik hükmü uyarınca, yaklaşık maliyet hesabında idarenin belirleyebileceği en yüksek kâr oranı (% 20) dikkate alınarak hesaplanan kârsız yaklaşık maliyet tutarının 286.841,07 TL olduğu, isteklilerden Eşsiz Tem. Haz. Yem. Gıda. İnş. Turizm. San.Tic. Ltd. Şti., Dörtlü Gıda.Yem. Tem. San. Tic. Ltd. Şti. ve Çankallar Oto. Doğ. Oto. Boy. Lok. Unlu Mam. San. Tic. Ltd. Şti.’nin bu tutarın altında teklif verdiği anlaşıldığından, Kurulun istikrar kazanmış kararları çerçevesinde kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren tüm isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak belirlenmesi gerekirken yalnızca ihale üzerinde bırakılan Eşsiz Tem. Haz. Yem. Gıda. İnş. Turizm. San. Tic. Ltd. Şti’nden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesinin mevzuata aykırılık taşıdığı belirlenmiştir.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.”

hükmü yer almaktadır.

Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin usul ve esaslar Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesinde düzenlenmiş olup, bu madde kapsamında yer alan 79.4 üncü maddesinde;

“ İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.”

Açıklaması yer almaktadır. Anılan Kanun hükmü ile Tebliğ açıklaması birlikte değerlendirildiğinde; ihale komisyonunca tekliflerin 4734 sayılı Kanunun 37 inci maddesine göre değerlendirilmesinin ardından aşırı düşük tekliflerin ve bu tekliflerde önemli olan bileşenlerin belirlenmesinin zorunlu olduğu ve teklifinin aşırı düşük olduğu tespit edilen isteklilerden, sadece teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili açıklama istenmesi gerektiğinin açık ve tereddüde yer vermeyecek bir şekilde hüküm altına alındığı anlaşılmaktadır. Özellikle yemek sektöründe; maliyeti etkileyen birbirinden bağımsız birçok parametre bulunması, girdi maliyetlerinde yerel ve mevsimsel koşullara göre yaşanan dalgalanmalar ve belirsizlikler, standart bir ürün tarifinin yapılamaması, çıktı ürünün kalitesinin belirlenmesinde objektif bir değerlendirme yapılmasının zorluğu, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde teklifte önemli bileşenlerin somut ve açık bir şekilde belirlenmesini zorunlu hale getirmektedir.

Mevzuatın yukarıda aktarılan ve açıklanan hükümleri çerçevesinde; incelenen ihalede, teklifi aşırı düşük olarak belirlenen istekliden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler belirtilmeden açıklama istenmesinin 4734 sayılı Kanunun 38 inci ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 üncü maddesine aykırılık taşıdığı sonucuna varılmıştır.

Diğer taraftan, aynı ihaleye ilişkin olarak Dörtlü Gıda. Yem. Tem. San. Tic. Ltd. Şti.’nin yaptığı itirazen şikayet başvurusu üzerine Kamu İhale Kurulunca alınan 02.02.2012 tarihli ve 2012/UH.I-739 sayılı Uyuşmazlık Kararında, Eşsiz Tem. Haz. Yem. Gıda. İnş. Turizm. San. Tic. Ltd. Şti.’nin iş deneyimini tevsik etmek üzere sunduğu belgeler arasında yer alan sigortalı hizmet listesinin iş deneyimine konu işe ait sözleşme kapsamında personel çalıştırıldığını göstermemesi nedeniyle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğine karar verilmiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında teklif verdiği anlaşılan isteklilerden, Kamu İhale Kurulunun 02.02.2012 tarihli ve 2012/UH.I-739 sayılı Uyuşmazlık Kararı ile teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiğine karar verilen Eşsiz Tem. Haz. Yem. Gıda. İnş. Turizm. San. Tic. Ltd. Şti. hariç, Dörtlü Gıda. Yem. Tem. San. Tic. Ltd. Şti. ile Çankallar Oto. Doğ.Oto. Boy. Lok. Unlu Mam. San. Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin aşırı düşük olarak kabul edilmek suretiyle bu isteklilerden 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerle ilgili olarak açıklama istenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibi itirazen şikayet dilekçesinde özetle; “ihalenin yaklaşık maliyeti dikkate alındığında, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinde öngörülen en yüksek kâr oranı üzerinden hesaplama yapılsa dahi 286.840,83 TL’nin altındaki teklif tutarıyla söz konusu işin gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı.” iddiasına yer vermiştir.

İncelemeye konu ihale; Malzeme Dahil Yemek Hazırlama ve Dağıtım Hizmet Alım işi olup,idarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırmaları ve birim fiyatlar esas alınarak toplam 344.209,28 TL olarak belirlendiği, bahse konu ihaleye 6 isteklinin katıldığı, ihaleye teklif veren isteklilerin aşırı düşük sorgulamaya tabi tutulduğu ve ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin 249.824,28 TL bedel karşılığında Eşsiz Tem. Haz. Yem. Gıda İnş. Tur. San. Tic. Ltd. Şti.’ninüzerinde bırakıldığı, görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere, incelemeye konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaması gerektiği yönündeki düşüncemizle, Kurul kararına katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ Adem KAMALI

Kurul Üyesi Kurul Üyesi