KİK Kararı: 2012/UH.I-551 (23 Ocak 2012)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/007
Gündem No : 68
Karar Tarihi : 23.01.2012
Karar No : 2012/UH.I-551
BAŞVURU SAHİBİ:
Has Ormancılık İnşaat Gıda Taş.San. ve Tic. Ltd. Şti., DEMİREL MAHALLESİ DEMİRCİ YOL ÜZERİ A BLOK NO:182 ŞANLIURFA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
İzmir İl Çevre Ve Orman Müdürlüğü, Tepekule Kongre Ve İş Merkezi Anadolu Caddesi 40 35530 İZMİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/171178 İhale Kayıt Numaralı "Gölcük Serisi Erozyon Kontrolü Uygulama Proje Sahasında Makinalı Arazi Hazırlığı Ve Dikenli Tel İhata İşi." İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

16.01.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[4579].(0227)./2012-8Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

İzmir İl Çevre ve Orman Müdürlüğütarafından 06.12.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Gölcük Serisi Erozyon Kontrolü Uygulama Proje Sahasında Makinalı Arazi Hazırlığı ve Dikenli Tel İhata İşi” ihalesine ilişkin olarak Has Ormancılık İnşaat Gıda Taş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 14.12.2011tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 19.12.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 28.12.2011tarih ve 54929sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.12.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;idare tarafından teklif bedellerinin aşırı düşük bulunarak kendilerinden aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, ancak kendilerinin aşırı düşük olmadıkları, idarenin sınır değer hesabında karsız yaklaşık maliyet üzerine damga vergisi, karar pulu bedeli ve Kik payını da ekleyerek bir sınır değer tespit ettiği, ancak belirlenen sınır değerin mevzuata uygun olmadığı, sınır değerin yalnızca karsız yaklaşık maliyet olması gerektiği, hizmet alımı ihaleleri mevzuatında ancak %20 ye kadar kar belirlenebileceği hususuna uygun idarece işlem yapılmadığıiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin 2 nci maddesinde; “İhale konusu hizmetin;

a) Adı: Gölcük Serisi Erozyon Kontrolü Uygulama Proje Sahasında Makineli Arazi Hazırlığı ve Dikenli Tel İhata İşi.

b) Miktarı ve türü: 4,05 Ha Yangın Emniyet Yolu, 11+300 Km Servis Yolu, 103,45 Ha Toprak İşleme, 4,600 Km Seki Teras ve 486,310 Km Gradoni Teras ile Arazi Hazırlığı ve 28,920 Km (16,100 km Beton Direkli, 12,820 km Demir Direkli) Dikenli Tel İhata işi” düzenlemesi yer almakta olup, ihale dokümanı içerisinde yer alan teknik şartname içeriğinde yapılacak işin teknik detaylarına yer verildiği tespit edilmiştir.

19.12.2011 tarihli ihale komisyon kararının incelenmesi neticesinde, ihaleye 10 isteklinin katıldığı, yapılan yeterlik değerlendirmesi sonucunda Bilim Orm. Kuy. Dan. İnş. ve Tem. Turz. ve Tic. Ltd. Şti. ile Öz Dursunlar Temz. Orm. İnş. Turz. Nak. Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakıldığı, hesaplanmış olan yaklaşık maliyetin 2011 yılında hesaplandığı, ihalenin 2012 yılına ait olduğu ve ihalede fiyat farkı verilmeyeceği hususları dikkate alınarak yaklaşık maliyetin güncellendiği, güncellenmiş yaklaşık maliyetten %25 firma kârı ve genel giderlerin çıkartıldığı, bulunan bedel ile istekliler tarafından sunulan tekliflerden KİK payı, sözleşme giderleri ve damga vergisi çıkartılmak suretiyle karşılaştırıldığı, karşılaştırma sonucunda başvuru sahibi ve Osman Özdemir’in tekliflerinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, süresi içerisinde başvuru sahibi tarafından herhangi bir açıklama sunulmadığı, Osman Özdemir tarafından sunulan açıklamanın da belgelere dayandırılmadığı gerekçesiyle söz konusu isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmış olup, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak Şanlı Ege Teks. Gıda Nak. İnş. ve Hafr. San. Tic. Ltd. Şti.’nin belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 inci maddesinde; “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.” hükmü,

9 uncu maddesinde; “…(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.

(4) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten itibaren ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda, işi oluşturan unsurlara ilişkin maliyetler idarelerce, Türkiye İstatistik Kurumu aylık ÜFE Genel Endeksi (2003=100 Üretici Fiyatları Endeksi G satırındaki endeks) üzerinden güncellenir.” hükmü yer almakta olup, Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesinde de hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin usul ve esaslara yer verildiği anlaşılmıştır.

İdare tarafından hazırlanmış olan yaklaşık maliyet hesap cetveli incelendiğinde, toplam 28 iş kalemi bulunduğu, 2011 yılı için geçerli olan ağaçlandırma birim fiyatlarının kullanıldığı, Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğü’nün 09.05.2007 tarih ve 26883 sayılı yazısı gereği, hesaplanmış olan yaklaşık maliyetin güncellendiği, aşırı düşük teklif değerlendirilmesinde asgari değerin hesaplanması aşamasında birim fiyatlar üzerinden %25 (%15 kar+ %10 sözleşme masrafları) firma kârı ve genel giderlerin çıkarıldığı, çıkan sonucun istekliler tarafından teklif edilen bedeller üzerinden 0,00825 oranında sözleşme gideri, 0,00495 oranında damga vergisi ve 0,00050 oranında KİK payının çıkarılmak suretiyle karşılaştırıldığı, yapılan karşılaştırma sonucunda asgari değerin altındaki tekliflerin aşırı düşük bulunduğu anlaşılmıştır.

Öncelikle, Hizmet alımı ihalelerine ilişkin mevzuat içerisinde idarelerin hesaplaması gereken herhangi bir sınır değer düzenlemesi yer almamakta olup, yalnızca personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, karsız yaklaşık maliyetin üzerindeki teklif bedellerinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulamayacağının Tebliğin 79 uncu maddesinde düzenlendiği anlaşılmıştır.

Şikayete konu ihalenin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olmadığı hususları göz önüne alındığında idarelerin Kanunun 38 inci maddesi gereğince teklif bedelleri ile yaklaşık maliyeti göz önünde bulundurarak bu iki ölçüte göre teklifi aşırı düşük olanları belirleyecekleri hüküm altına alınmış olmakla birlikte idarenin mevcut ihalede uyguladığı işlemi engelleyen veya yasaklayan bir hüküm de mevzuat içerisinde yer almamaktadır.

İdarenin hesaplamış olduğu 1.237.764,06 TL yaklaşık maliyetin ihale tarihine göre güncellendiği, güncelleme sonucunda güncellenmiş yaklaşık maliyetin 1.358.074,72 TL olduğu, söz konusu bedel içerisinden %25 firma karı ve genel giderlerin çıkarıldığı, çıkan sonucun 1.086.459,77 TL olduğu, isteklilerin tekliflerinden teklif bedelinin 0,01370’inin (0,00825+0,00495+0,00050) çıkarıldığı, bunun sonucunda başvuru sahibinin ve Osman Özdemir’in karşılaştırmaya esas teklif bedellerinin 786.312,70 TL ve 1.046.029,64 TL olduğu ve bu bedellerin idarenin tespit ettiği 1.089.459,77 TL’nin altında olduğu anlaşılmıştır.

Başvuru sahibi dilekçesinde, ihale konusu işin hizmet alımı olduğu, mevzuat gereği %20 kâr bedelinin eklenmediği yaklaşık maliyetin sınır değer olması gerektiği, güncellenmiş yaklaşık maliyetten %20 firma kârı çıkarıldığında bulunan karsız bedelin kendi tekliflerinden düşük olacağı, başka bir deyişle kendi teklif bedellerinin karsız yaklaşık maliyetin üzerinde olacağı iddialarına yer verilmiş olup, tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmesinin mevzuata uygun olmadığı iddialarına yer verildiği anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 üncü maddesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında karsız yaklaşık maliyetin üzerindeki tekliflerin aşırı düşük olarak kabul edilmeyeceğinin belirtildiği, 78 inci maddesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarının taşıması gereken kriterlere yer verildiği, ihale dokümanının incelenmesi neticesinde şikâyete konu hizmet alımının personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alımı olarak değerlendirilemeyeceği ve Tebliğin 79.4 üncü maddesinde yer alan esasların şikayete konu ihalede uygulanamayacağı hususları birlikte değerlendirildiğinde başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

Ancak Kanunun 36 ncı maddesinde yapılacak ilk oturumda istekliler tarafından sunulan teklif bedelleri ile idare tarafından hesaplanmış olan yaklaşık maliyetin açıklanacağı ve söz konusu işlemin tutanağa bağlanacağı hüküm altına alınmış olup Hizmet Alımı ihaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinde idarelerin yaklaşık maliyetin hesaplandığı tarihten ilk ilan veya davet tarihine kadarki süreçte güncelliğini yitirmesi durumunda, gerekli güncellemeyi ÜFE endeksi kullanarak yapabilecekleri belirtilmiştir. Ancak, Kanunun 5 inci maddesinde yer alan şeffaflık ilkesi gereğince söz konusu güncellemenin ihale tarihinden önce yapılması ve güncellenmiş yaklaşık maliyetinde ilk oturumda açıklanarak tutanak altına alınması gerekmektedir.

İdare tarafından KİK016.O/H nolu standart forma uygun şekilde düzenlenmiş olan 06.12.2011 tarihli tutanakta, yaklaşık maliyetin 1.237.764,06 TL olduğu, bir başka deyişle güncellemeye tabi tutulmamış yaklaşık maliyetin isteklilere açıklandığı ve tutanağa işlendiği anlaşılmıştır.

Öncelikle, ihalenin tarihinin 06.12.2011 olduğu, kullanılan AGM birim fiyatlarının da 2011 yılına ait olduğu, güncelleme yapılmasına gerek bulunmadığı, ayrıca yapılacak güncellemelerin ilan tarihine kadarki süreçte yapılması gerektiği, yaklaşık maliyet açıklandıktan sonra yapılan güncellemeye göre ihalenin sonuçlandırılmasının mevzuata uygun olmayacağı, idarenin ihale günü açıkladığı ve tutanağa bağladığı 1.237.764,06 TL bedelli yaklaşık maliyeti aşırı düşük sorgusunda kullanmasının daha uygun olacağı sonucuna ulaşılmıştır.

İdarenin uyguladığı asgari bedel hesabı sisteminde mevzuata aykırılık tespit edilmediğinden, 1.237.764,06 TL’den %25 firma karı ve genel giderlerin, isteklilerin teklif bedellerinden de 0,01370 (0,00825+0,00495+0,00050) oranında sözleşme pulu, damga vergisi ve KİK paylarının çıkartılması sonucunda yapılacak karşılaştırma neticesinde, tekliflerin aşırı düşük olup olmadığına ilişkin olarak karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Yaklaşık maliyet içerisinden %25 firma karı ve genel giderlerin çıkartılması sonucunda kârsız ve sözleşme giderleri hariç bedelin 990.211,25 TL (1.237.764,06/1,25) olduğu, geçerli istekliler tarafından sunulan teklif bedellerinden 0,0825 oranında Sözleşme harcı, 0,00495 oranında damga vergisi ve 0,0005 oranında KİK payı çıkarıldığında yalnızca Osman Özdemir’in teklif bedelinin 990.211,25 TL’nin altında kaldığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, söz konusu isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulmasında mevzuata aykırılık bulunmamıştır.

Bununla birlikte, idarenin aşırı düşük teklif uygulaması için Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğü’nün 09.05.2007 tarih ve 26883 sayılı yazısı gereği bir hesaplama sistemi oluşturduğu, söz konusu hesaplama sisteminin mevzuata aykırılık teşkil etmediği, ancak yaklaşık maliyet güncelleme işleminin mevzuata uygun görülmediği, idare tarafından açıklanan ve tutanağa bağlanan yaklaşık maliyetin idarenin öngördüğü hesaplama sistemine dahil edilmesi gerektiği, bahsedilen hesaplamada 1.237.764,06 TL kullanılması sonucunda başvuru sahibinin teklifinin aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği tespit edildiğinden, söz konusu isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması işlemi mevzuata uygun bulunmamıştır.

Sonuç olarak, idare tarafından başvuru sahibinin teklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması işleminin iptal edilmesi ve bundan sonraki işlemlerin mevzuata uygun şekilde yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi