KİK Kararı: 2012/UH.I-5092

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/080
Gündem No : 13
Karar Tarihi : 31.12.2012
Karar No : 2012/UH.I-5092
BAŞVURU SAHİBİ:
Tekinler Turizm Nakliyat Tem. Gıda İnşaat San. Ve Tic. Ltd. Şti., MUSALLA BAĞLARI MH. ŞEHİT AHMET DEĞERLİ SK. AKGÜL SİT. NO: 15/B KONYA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Bozkır İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, Demirasaf Mahallesi Demirasaf 25 42630 KONYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/95677 İhale Kayıt Numaralı "Taşımalı İlkokul Ve Ortaokul Öğrencilerine Öğle Yemeği Verme İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Bozkır İlçe Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 16.08.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “Taşımalı İlkokul ve Ortaokul Öğrencilerine Öğle Yemeği Verilmesi” ihalesine ilişkin olarak Tekinler Tur. Nak. Tem. Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nin 12.11.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibince 27.11.2012 tarih ve 38904 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 27.11.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/4389 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesi çerçevesinde değerlendirilmediği, isteklinin kendi ambarında yeterince kuru gıdasının bulunduğu, yemek taşımada kullanılacak araçlara sahip olduğu, üstüne kayıtlı birçok gayrimenkulün var olduğu şeklindeki açıklamaların mevzuata aykırı kabul edilerek teklifinin reddedilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesinde, ihale komisyonunun teklifi aşırı düşük olan isteklilerden teklifin önemli bileşenleriyle ilgili imalat sürecinin, verilen hizmetin veya yapım yönteminin ekonomik olmasına, seçilen teknik çözümlere ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin kullanacağı avantajlı koşullara ve teklif edilen hizmetin özgünlüğüne ilişkin belgelere dayalı açıklama isteyeceği, isteklilerce yapılan açıklamaları değerlendirerek yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerini reddedeceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin esasların açıklandığı 79’uncu maddesinde, açıklamaların belgelere dayalı olması gerektiği belirtilmiştir.

Anılan maddenin devamında, isteklilerin açıklamalarını tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar, fiyat teklifleri, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri, kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar, perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar, ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu’nun 51’inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler, yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler ve isteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarına dayanarak yapacakları ve bu belgelerin Tebliğin ilgili (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine uygun olacağı açıklamalarına yer verilmiştir.

Anılan Tebliğin, aşırı düşük tekliflerin belgelere dayalı olarak açıklanmasına ilişkin maddelerinde “79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

…

79.4.2.11. İstekli tarafından yaş sebze ve meyve için, toptancı halinde oluşan fiyatların kullanılması halinde, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın, ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait asgari fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılması yeterlidir.

…

79.4.2.19. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir.” açıklamaları bulunmaktadır.

Yapılan incelemede 2012/UH.I-3838 sayılı Kurul kararı gereğince idare tarafından Kerim Akgül ve Tekinler Tur. Nak. Tem. Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.nden belgelere dayalı aşırı düşük teklif açıklaması istenmekle birlikte yazı ekinde bir örnek menü verilmediği belirlenmiştir.

Teknik Şartname’de1 aylık örnek menü ile yemek gramajlarının belirtildiği bir listeye yer verilmiş, yüklenicinin bu listedeki gramajları esas alacağı, söz konusu listenin normal yemeklerin ihtiva edeceği çiğ malzeme cins ve miktarlarını gösterdiği, listede olmayan yemeklerin idare tarafından menüye yazılması halinde bu yemeklerin yüklenici tarafından gramaj listesindeki benzer yemekler baz alınarak hazırlanacağı düzenlenmiştir.

Yapılan incelemede Kerim Akgül tarafından yapılan açıklama kapsamında,kendi ambarında ve tarlasında ürettiği kuru gıda ve meyvelerin bulunduğu, yemek dağıtımını gerçekleştirmek üzere 4 adet araca sahip olunduğu, ayrıca üzerine kayıtlı gayrimenkullere ilişkin tapu kayıtlarının ekte sunulduğu, daha önce yerine getirilen işlerde herhangi bir aksaklık meydana gelmediği, bu nedenle idarelerden herhangi bir uyarı veya cezai işlem uygulanmadığı, kendi teklif birim fiyatı 1,85 TL iken Karatay İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünce yapılan aynı nitelikteki ihalenin 1,79 TL birim fiyatla başvuruya konu ihalede ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlenen isteklinin üzerinde bırakıldığı hususları belirtilmiş ve yazı ekinde çeşitli araç ruhsat fotokopileri, çeşitli fotoğraflar ve tapu kayıtları sunulmuştur.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamalarının nasıl yapılacağı açıklanarak belgelere dayalı bir maliyet hesabı ortaya konulması öngörülmüştür. Bu çerçevede ihale üzerinde bırakılan istekli olan Kerem Akgül’ün aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından teklifin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Teknik Şartname’de açık yoğurdun miktarına ilişkin bir düzenleme yapılmamış olmakla birlikte poşet yoğurdun 200 gr’dan az olmayacağı düzenlemesine yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğindeTeknik Şartname’de yer alan 1 aylık örnek menü esas alınarak yemek maliyetinin hesaplandığı, örnek menüdeki yemek girdilerinin ve miktarlarının Teknik Şartname’deki yemek listesi çerçevesinde hazırlandığı, “kıymalı patates oturtması” yemeğindeki girdilerin ve miktarlarının yemek listesinde bulunmaması nedeniyle Teknik Şartname’de yapılan düzenlemeye uygun olarak benzer yemeklerdeki girdilere göre belirlendiği, et, yağ, salça gibi çeşitli yemek girdileri için alınan proforma faturaların mevzuata uygun olarak düzenlendiği anlaşılmıştır.

Bununla birlikte yemeklerde kullanılacak meyve ve sebzelerin maliyetinin Konya Büyükşehir Belediyesi Hal Müdürlüğünün internet sitesinden alınan çıktılarla açıklandığı, bu çıktılar üzerinde ilgili Hal Müdürlüğünce hazırlandığını gösteren herhangi bir imzanın bulunmadığı, 1. hafta 2. gün menüsünde yer alan “etli kuru fasulye” yemeğindeki salça miktarının Teknik Şartname’ye göre 3 gr olması gerekirken istekli tarafından 1 gr olarak belirlendiği, 4. hafta 3. gün menüsünde verilmesi öngörülen 200 gr yoğurdun ise 125 gr olarak tespit edildiğigörülmüştür. Bu çerçevede meyve ve sebze fiyatlarının mevzuata uygun olarak açıklanmadığı, iki menüde ise girdi miktarlarının düşük belirlendiği anlaşıldığından başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görülmeyerek teklifin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, ihalede geçerli teklif kalmadığı anlaşıldığından ihalenin iptal edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

4734 sayılı Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle; “ ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin 79'uncu maddesi çerçevesinde değerlendirmediği, isteklinin kendi ambarında yeterince kuru gıdasının bulunduğu, yemek taşımada kullanılacak araçlara sahip olduğu, üstüne kayıtlı birçok gayrimenkulun var olduğu şeklindeki açıklamaların mevzuata aykırı kabul edilerek teklifin reddedilmesi gerektiği ” şeklinde ifade edilen iddiası hakkında Kurulca,“ Teknik Şartname’de belirtilen miktar farklılıklarının tekliflerin hazırlanmasında ve aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde belirsizlik yarattığı ”gerekçesine dayanılarak“ ihalenin iptaline” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasına yönelik yapılan incelemede;

Bozkır İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ Taşımalı İlkokul ve Ortaokul Öğrencilerine Öğle Yemeği Verme Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin Milli Eğitim Bakanlığı Temel Eğitim Müdürlüğü’nün 21.03.2012 tarih ve 4667 sayılı yazısı esas alınarak, 652 öğrenci için 180 gün süre ile 2,444 TL birim fiyat üzerinden toplam 286.827,84 TL olarak hesaplandığı;

Bahse konu ihalede, (2) istekli tarafından ihale dokümanı satın alındığı, 16.08.2012 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye (2) istekli tarafından teklif verildiği,

İdarenin teklif değerlendirmesine göre, tüm tekliflerin geçerli teklif olarak belirlendiği, bu teklif bedellerinin;

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

Kerim AKGÜL

217.116,00

Tekinler Turizm Nakliyat Tem. Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.

238.827,60

Şeklinde verildiği, başvuruya konu ihalede,14.09.2012 tarihinde Kurum kayıtlarına alınan başvuruya ilişkin olarak, “ her iki istekliden de aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi ” yönünde 2012/UH.I-3838 sayılı Kurul Kararının alındığı, idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda 31.10.2012 tarihli ihale komisyon kararı ile her iki isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması da kabul edilerek ihalenin yeniden Kerim Akgül üzerinde bırakılarak sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, aşırı düşük teklif açıklaması isteyerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata uyarlık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen teklif bedellerinin tümü yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olmadığına ilişkin “ düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ ihalenin iptaline” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi