KİK Kararı: 2012/UH.I-5030

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/078
Gündem No : 40
Karar Tarihi : 27.12.2012
Karar No : 2012/UH.I-5030
BAŞVURU SAHİBİ:
Tortamışlar Nakliyat San.Ve Ticaret. Ltd. Şti., AKINCILAR MAH. KIZILAY SOK. NO : 1 MANİSA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Manisa Selendi İlçe Özel İdaresi, Yeni Cami Atatürk 10 45970 MANİSA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/174279 İhale Kayıt Numaralı "Manisa İl'i Selendi İlçesi 2012/2013 Eğitim Öğretim Yılında Taşımalı Kapsamında Olan 509 Ortaöğretim Öğrencisine 128 Gün Sıcak Öğle Yemeği Verilmesi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Manisa Selendi İlçe Özel İdaresi tarafından 27.11.2012 tarihinde pazarlık usulü ile yapılan “Manisa İli Selendi İlçesi 2012/2013 Eğitim Öğretim Yılında Taşımalı Kapsamında Olan 509 Ortaöğretim Öğrencisine 128 Gün Sıcak Öğle Yemeği Verilmesi” ihalesine ilişkin olarak Tortamışlar Nakliyat San.ve Ticaret. Ltd. Şti.nin 03.12.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 07.12.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 12.12.2012 tarih ve 41105 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 12.12.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/4713 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle ihale üzerinde bırakılan firmadan aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeden ihalenin sonuçlandırılmasının yürürlükteki mevzuat hükümlerine ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 5. maddesine aykırılık teşkil ettiği, ihale üzerinde bırakılan firmadan ihale dokümanında verilen haftalık/aylık menülere ve öngörülen gramajlara göre aşırı düşük teklif açıklaması istenerek tekliflerin yeniden değerlendirilmesi ve ihalenin buna göre sonuçlandırılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İnceleme konusu ihalede yaklaşık maliyetin; Milli Eğitim Bakanlığı tarafından sıcak öğün yemekler için belirlenen birim fiyatlar esas alınarak hesaplanmak suretiyle toplam 158.970,88 TL (509 öğrenci x 128 iş günü x 2,44 TL) olarak belirlendiği, ihaleye 4 isteklinin davet edildiği, 2 isteklinin katıldığı ve 2 isteklinin de teklifinin geçerli olduğu, istekliler tarafından verilen son teklif de en düşük teklif fiyatını veren Bayram TURGUT’un 123.065,61 TL tutarındaki teklifi ile ilgili olarak aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeden ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin 3’üncü fıkrasında “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü yer almaktadır.

Anılan Yönetmeliğin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde; “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

…

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü yer almaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesinde ihale komisyonunun verilen teklifleri 37’nci maddeye göre değerlendireceği, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce idarece belirlenen süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak istenileceği ve istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınarak aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi sonucunda ihalenin karara bağlanacağı hükme bağlanmıştır.

Yaklaşık maliyet hesap cetvelinde %20 oranında müteahhit kârı öngörüldüğü, ancak bunun rakamsal miktarının hesaplamaya 0,20 TL olarak dahil edildiği görülmüş olup, 0,20 TL’nin nasıl elde edildiği anlaşılamamakla birlikte yukarıda yer verilen Yönetmelik hükmü uyarınca, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenen tutara en fazla % 20 oranında kâr eklenebileceğinden, başvuruya konu ihaleye ilişkin değerlendirmelerde yaklaşık maliyetin % 20 oranında kâr içerdiği kabulünde bulunulmuştur.

Yaklaşık maliyet tutarı olan 158.970,88 TL’nin ilgili mevzuat hükmü uyarınca % 20 kâr içerdiğinden hareketle, kârsız yaklaşık maliyet tutarının (158.970,88 / 1,20 = 132.475,73) 132.475,73 TL’ye tekabül ettiği hesaplanmıştır.

4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi gereğince teklif tutarı yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olan isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılacağı açık olup, istikrar kazanmış Kurul karalarına göre personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarında, yaklaşık maliyet içerisindeki kâr oranının belirlenmediği hallerde Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrası hükmü uyarınca yaklaşık maliyetin % 20 oranında kâr içerdiği öngörülerek yapılacak hesaplama sonucunda, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında kalan tekliflerin aşırı düşük teklif olarak belirlenerek aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerekmektedir.

İhale üzerinde bırakılan istekli Bayram TURGUT tarafından ihaleye son teklif olarak 123.065,61 TL teklif verildiği, anılan isteklinin teklif fiyatının kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının (132.475,73 TL) altında olması nedeniyle aşırı düşük olduğu ve aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihale komisyonu tarafından ihalenin Bayram TURGUT’un üzerine bırakılması işleminin 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesine aykırı olduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

Diğer yandan, 4734 sayılı Kanun’un “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinin beşinci fıkrasında;

“İdareye şikayet başvurusunda bulunulması halinde, başvuru üzerine alınan kararın son bildirim tarihini, süresi içerisinde bir karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren on gün geçmeden ve itirazen şikayet başvurusunda bulunulmadığı hususuna ilişkin sorgulama yapılmadan veya itirazen şikayet başvurusunda bulunulması halinde ise Kurum tarafından nihai karar verilmeden sözleşme imzalanamaz.” hükmü,

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Karar gereklerinin yerine getirilmesi” başlıklı 13’üncü maddesinin ikinci fıkrasında;

“(2) İdareye şikayet başvurusunda bulunulması halinde, başvuru üzerine alınan kararın son bildirim tarihini, süresi içerisinde bir karar alınmaması halinde ise bu sürenin bitimini izleyen tarihten itibaren on gün geçmeden ve itirazen şikayet başvurusunda bulunulmadığına ilişkin Kurumun internet sayfasından sorgulama yapılmadan, Kuruma itirazen şikayet başvurusu yapılan hallerde ise itirazen şikayet başvurusu nihai kararla sonuçlandırılmadan sözleşme imzalanamaz” hükmü yer almakta olup, Kuruma yapılacak başvuru için öngörülen süre içerisinde idarelerce sözleşme imzalanamayacaktır.

İhale işlem dosyasının incelenmesinden; idarece 28.11.2012 tarihinde ihale komisyonu kararının alındığı, komisyon kararının başvuru sahibine 29.11.2012 tarihinde tebliğ edildiği, başvuru sahibinin 03.12.2012 tarihinde idareye şikâyet başvurusunda bulunduğu, idarenin 07.12.2012 tarihinde şikâyete cevap verdiği, şikâyete cevabın başvuru sahibine 10.12.2012 tarihinde bildirildiği ve idarenin Kuruma itirazen şikâyet süresi olan on günlük süreyi beklemeden 11.12.2012 tarihinde 4734 sayılı Kanun’un 55’inci maddesine aykırı olarak sözleşmeyi imzaladığı görülmüştür.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden idare tarafından hazırlanacak örnek menü çerçevesinde önemli teklif bileşenleri belirtilmek suretiyle teklif fiyatı kâr hariç yaklaşık maliyetin altında kalan Bayram TURGUT’un teklifinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle; “ ihale üzerinde bırakılan firmadan aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeden ihalenin sonuçlandırılmasının yürürlükteki mevzuat hükümlerine ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 5. maddesine aykırılık teşkil ettiği, ihale üzerinde bırakılan firmadan ihale dokümanında verilen haftalık/ aylık menülere ve öngörülen gramajlara göre aşırı düşük teklif açıklaması istenerek tekliflerin yeniden değerlendirilmesi ve ihalenin buna göre sonuçlandırılması gerektiği ” şeklinde ifade edilen iddiası hakkında Kurulca,idare tarafından hazırlanacak örnek menü çerçevesinde önemli teklif bileşenleri belirtilmek suretiyle teklif fiyatı kâr hariç yaklaşık maliyetin altında kalan Bayram TURGUT’un teklifinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususlarına yönelik “ düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasına yönelik yapılan incelemede;

Manisa Selendi İlçe Özel idaresi tarafından gerçekleştirilen “ Manisa İli Selendi ilçesi 2012/2013 Eğitim Öğretim Yılında Taşımalı Kapsamında Olan 509 Ortaöğretim Öğrencisine 128 Gün Sıcak Öğle Yemeği Verilmesi Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin Milli EğitimBakanlığı tarafından sıcak öğün yemekler için belirlenen birim fiyatlar esas alınarak, 65.152 adet yemek için 2,44 TL birim fiyat üzerinden toplam 158.970,88 TL olarak hesaplandığı;

Bahse konu ihalede, (4) firma davet edildiği, (2) adet ihale dokümanı satın alındığı, 27.11.2012 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye (2) istekli tarafından teklif verildiği,

İdarenin teklif değerlendirmesine göre, verilen tüm tekliflerin geçerli teklif olarak belirlendiği,bu teklif bedellerinin;

İsteklinin adı

Teklifbedeli(TL)

Son Teklif Bedeli (TL)

Bayram TURGUT - Turgut Aşevi

158.970,88

123.065,61

Tortamışlar Nak. Gıda Temz. San. Tic. Ltd. Şti.-AS-DAB Temz. Yem. Sar). Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı

157.667,84

132.475,73

Şeklinde verildiği, başvuruya konu ihalede idarece “Kamu İhale Kanunun 21/b maddesi hükümlerine göre yapılan ihalemizde, İhale Komisyonu 1 no’lu ara kararında ekonomik açıdan en avantajlı I. teklif ile 2. Teklif arasında büyük bir fark olmadığı, her iki isteklinin idarece belirlenen yaklaşık maliyetin altında teklif verdiği”gerekçesine dayanılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca, geçerli teklifler üzerinde aşırı düşük teklif açıklaması yapılmadan en düşük fiyat esasına göre ihalenin sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılmasından sorumlu olan idarenin, aşırı düşük teklif açıklaması istemeden ihalenin sonuçlandırılması yönünde tesis etmiş olduğu işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen son teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılmasına yönelik idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olduğuna ilişkin “ itirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ düzeltici işlem belirlenmesine” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi