KİK Kararı: 2012/UH.I-4768

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/073
Gündem No : 91
Karar Tarihi : 12.12.2012
Karar No : 2012/UH.I-4768
BAŞVURU SAHİBİ:
Elifsu Temizlik İlaç. Turz.İnş. Güv. Peyzaj Gıda San. Ve Tic Ltd. Şti., DEMİRLİBAHÇE MAH. RECEP YAZICIOĞLU CAD. No:37/8 ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı, Üniversiteler Mahallesi 1600.Cadde No:1 06539 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/125111 İhale Kayıt Numaralı "Malzemeli Temizlik Ve Yardımcı Hizmet Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığıtarafından 11.10.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Malzemeli Temizlik ve Yardımcı Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Elifsu Temizlik İlaç. Turz. İnş. Güv. Peyzaj Gıda San. ve Tic Ltd. Şti.nin 16.11.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 22.11.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 29.11.2012tarih ve 39141sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.11.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/4417sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması yapılırken ihale dokümanı uyarınca teklif fiyatına dahil edilmesi gereken 25 çift çizme yerine 23 çift çizme maliyetinin esas alındığı, dolayısı ile teklifinin eksik giyim malzemesi miktarı ile oluşturulduğunun kabul edilmesi gerektiği ancak açıklamaya yansıtılmayan 2 çift çizme bedelinin firma kârından karşılanabileceği gerekçesiyle yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görüldüğü, isteklinin teklifinin anılan gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İtirazen şikâyete konu husus ile ilgili olarak 4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde;

“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde;

“(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde;

“ Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;

İhale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı ve noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, kıdem tazminatı, işyeri hekimliği ücreti, oryantasyon (ihale konusu işe uyum) eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki genel giderleri karşılamak üzere birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir işçilik kalemindeki (yol, yemek ve giyecek dahil brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası üzerinden ücret hesaplanan işçilik kalemi ile ulusal bayram ve genel tatil günleri ve fazla çalışma saatlerine ilişkin işçilik kalemleri) birim fiyatlar ile işçi sayısı üzerinden teklif alınması idarece uygun görülmeyen iş kalemi/kalemleri kapsamında çalıştırılacak olan her bir personelin işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme giderleri ve genel giderler hesaplanacaktır.

79.2. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde; amortisman, kıdem tazminatı, iş yeri hekimliği ücreti, oryantasyon eğitimi gideri, yaka kartı ve bu mahiyetteki giderlerin genel giderler içinde yer alacağı kabul edileceği için aşırı düşük teklif sorgulamasında bu giderler, önemli teklif bileşeni olarak belirtilmeyecek ve isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulamasına verdikleri cevaplarda bu giderler için bir bedel öngörmeleri istenmeyecektir. Sözleşme giderleri ve genel giderler içinde değerlendirilmesi öngörülen giderler idari şartnamelerde “teklif fiyata dahil olan diğer giderler” kısmında belirtilmeyecektir.

79.3. Asgari işçilik maliyeti;

i- İhale tarihinde yürürlükte bulunan brüt asgari ücret veya idari şartnamede brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret (ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma saatlerine ilişkin ücretler dahil),

ii- İdari şartnamede öngörülen nakdi veya ayni yemek ve yol bedeli ile ayni giyim bedeli,

iii- İşveren sigorta primi tutarından oluşmaktadır.

…

79.4.1. İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.

79.4.2. İhale komisyonu tarafından yapılacak aşırı düşük teklif değerlendirmesinde aşağıdaki hususların dikkate alınması gerekmektedir.

79.4.2.1. İhale komisyonu, teklifin önemli bileşenlerine ilişkin olarak;

a) Verilecek hizmetin ekonomik olması,

_b)_Seçilen teknik çözümler ve hizmetlerin temininde kullanılacak avantajlı koşullar,

_c)_Teklif edilen hizmetin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle aşırı düşük teklifleri değerlendirerek ihaleyi sonuçlandıracaktır.

79.4.2.2. Verilecek hizmetin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler, hizmetin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya hizmetin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul, özgünlük ya da hizmetin ekonomik olması sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gerekmektedir.

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,

e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

…

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

…

79.5. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (79.4.2.) maddesine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları teknik şartnameye aykırı hususlar içeren veya teklif tutarı, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti ve % 3 oranındaki sözleşme giderleri ile genel giderleri, personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde ise asgari işçilik maliyeti ve ilgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak sözleşme giderlerini karşılamayan isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

79.6. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilere, açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin kesinleşen ihale kararı ile birlikte bildirilmesi zorunludur.

79.7. Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, Kurumca ilgililerin faydalanmasına yönelik olarak hazırlanan “işçilik hesaplama modülü”ne (www.kik.gov.tr) adresinden ulaşılabilecektir.” açıklaması bulunmaktadır.

İhale konusu işin tanımı idari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2’nci maddesinde;

“Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına ait 82 500 m2 lik kullanım alanında; Hizmet binaları genel temizlik ve cam temizlik hizmetleri; Yemekhane, mutfak, çay hizmeti gibi yerlerde destek hizmetleri; Açık alanların ve bahçelerin bakım/temizlik hizmetleri; Evrak, eşya ve malzeme taşıma hizmetleri; İlaçlama hizmetleri; Başkanlık konutu temizlik hizmetlerinin 80 (seksen) personel ile yaptırılması” olarak ifade edilmiş ve aynı şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde;

_“25.1._İlgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderlerinin tamamı teklif fiyatına dahil edilecektir.

_25.2._25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

_25.3._Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İşin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuatına göre hesaplanacak işçilik ücreti:

Yürürlükteki asgari ücret. İhale konusu personel resmi tatil ve bayram günlerinde çalışmayacaktır. Bu günler için ayrıca bir maliyet öngörülmeyecektir.

25.3.2. Yemek, yol ve giyecek giderleri:

Fiilen çalışılan her gün için; 11,18.- TL brüt yol bedeli, 3,85.-TL brüt yemek bedeli ücret bordrosunda gösterilecektir. Nakdi olarak ödenecek bu bedeller her ay için 22 gün üzerinden hesaplanacaktır. Giyecek ayni olarak verilecektir.

25.3.3. Malzeme giderleri:

İhale konusu işte kullanılacak olan, teknik şartnamede nitelikleri ve miktarı belirtilen malzemeler teklif fiyata dahildir.

25.3.4. Diğer giderler:

Teknik şartnamede belirtilen 20000 metrekare hizmet alanının ilaçlanması giderleri teklif fiyata dahildir (malzeme ve diğer tüm giderleri içerecektir).

_25.4._Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Kısa vadeli sigorta prim oranları belirtilecektir.

1,5 ” düzenlemesine yer verilmek suretiyle, teknik şartnameye yapılan atıf ile birlikte teklif fiyatına dahil edilmesi gereken maliyet unsurları belirtilmiştir.

Anılan şartnamenin ek bölümünde ise ihale konusu işin süresine ilişkin açıklayıcı bilgiler bulunmakta ve bu bilgilerden işin 12 ay süresince devam edeceği anlaşılmaktadır.

Açıklanan veriler ışığında toplam 80 personel ile 9 ay süresince yapılacak, başvuruya konu malzeme dahil temizlik ve yardımcı hizmet alımı işi için;

- Brüt asgari ücret üzerinden ödenecek işçilik ücretinin,

- Aylık 22 gün üzerinden günlük brüt 11,18TL’lik yol ücretinin,

- Aylık 26 gün üzerinden günlük brüt 3,85TL’lik yol ücretinin,

- Teknik şartnamenin ekinde bulunan 3 ve 4 no’lu tablolarda yer alan tür ve miktarlarda temizlik malzemesine ilişkin maliyetin,

- İlaçlama hizmetine ilişkin maliyetin,

- Teknik şartnamenin ekinde bulunan 1 no’lu tabloda belirtildiği üzere; 23 adet yelek, 23 adet süveter, 46 adet gömlek, 46 adet pantolon, 23 çift ayakkabı, 160 adet iş elbisesi, 6 adet parka, 6 çift eldiven, 12 adet şapka, 6 adet yağmurluk, 6 çift spor ayakkabısı, 6 çift bot, 4 adet tulum ve 25 çift çizme olarak sıralanan giyim malzemelerine ilişkin maliyetin,

Teklif fiyatına dahil giderleri oluşturduğu ve kısa vadeli sigorta risk prim oranının % 1,5 olduğu ifade edilmiştir.

Bu çerçevede itirrazen şikâyete konu husus incelendiğinde;

Ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen istekli Beker Enj. Elk. İnş. Müş. Eml. Gıd. ve Tem. Hiz. Taah. Ltd. Şti.nin 18.10.2012 tarihli aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında giyim malzemelerinin maliyetini tevsik etmek amacıyla İz Tekstil-Uygar Ceran tarafından düzenlenerek SMMM tarafından onaylanan proforma faturanın sunulduğu, çizme hariç faturada yer alan giyim malzemelerinin adetlerinin teknik şartnamenin 1 no’lu ekinde belirtilen adetler ile uyumlu olduğu ancak çizme adedinin 23 çift olarak gösterildiği ve 23 çift çizme için teklif alınmak suretiyle teklif fiyatının açıklandığı tespit edilmiştir.

Aşırı düşük teklif değerlendirmesi sürecinde idare tarafından anılan proforma faturayı düzenleyen SMMM’den faturaya dayanak teşkil eden maliyet/satış tutarı tespit tutanağının istendiği ve tutanağın uygun olduğu kabul edilmekle birlikte, teklif fiyatlarının hayatın olağan akışına aykırılık teşkil edecek derecede düşük olduğu gerekçesiyle, proforma fatura ve eki tutanağın mükellefin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilmesine karar verildiği ve fatura ile fiyatı tevsik edilemeyen 2 çift çizmenin de isteklinin öngörmüş olduğu firma kârı ile karşılanabileceği gerekçesiyle açıklamasının uygun görüldüğü 02.11.2012 tarihli ihale komisyon kararından anlaşılmaktadır.

Ancak Kamu İhale Genel Tebliğinin konuyla ilgili 79’uncu maddesinde istekliler tarafından yapılacak aşırı düşük teklif açıklamalarının belgelere dayandırılması gerektiği kabul edilmek suretiyle bir açıklama sistemi öngörülmüş ve isteklilerin teklif fiyatına ilişkin maliyet bileşenlerini tevsik etmeleri öngörülmüştür. Nitekim anılan Tebliğin 79.4.1’inci maddesinde “İsteklilerce yapılacak aşırı düşük teklife ilişkin açıklamalar belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyerek söz konusu teklifler reddedilecektir.” açıklamasına yer verilmek suretiyle aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında teklif bileşenlerine ilişkin maliyetleri belgelere dayalı olarak tevsik edemeyen isteklilerin tekliflerinin reddedileceği açık bir şekilde belirtilmektedir. Dolaysı ile kamu ihale mevzuatı çerçevesinde 02.11.2012 tarihli ihale komisyon kararında belirtildiği üzere, herhangi bir teklif bileşenine ilişkin maliyetin yüklenici kârından karşılanabileceği gibi bir yoruma gitmek mümkün görünmemektedir.

Bu itibarla, iddia edildiği üzere ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen isteklinin teklif bileşenlerinden olan 25 çift çizmeye ilişkin maliyeti belgelere dayalı olarak açıklayamadığı, yapılan açıklamanın 23 çift çizmeye ilişkin maliyeti kapsadığı ve 2 çift çizmeye ilişkin maliyetin belgelere dayalı olarak tevsik edilmediği anlaşıldığından, açıklamasının uygun görülmemesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Beker Enj. Elk. İnş. Müş. Eml. Gıd. ve Tem. Hiz. Taah. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Esasta
Oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

EK GEREKÇE

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle, “ ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması yapılırken ihale dokümanı uyarınca teklif fiyatına dahil edilmesi gereken 25 çift çizme yerine 23 çift çizme maliyetinin esas alındığı, dolayısı ile teklifinin eksik giyim malzemesi miktarı ile oluşturulduğunun kabul edilmesi, gerektiği ancak açıklamaya yansıtılmayan 2 çift çizme bedelinin firma karından karşılanabileceği gerekçesiyle yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının uygun görüldüğü, isteklinin teklifinin anılan gerekçe ile değerlendirme dışı bırakılması gerektiği ” şeklinde dile getirdiği iddiasına yönelik Kurulca verilen kararda, “…Bu itibarla, iddia edildiği üzere ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen isteklinin teklif bileşenlerinden olan 25 çift çizmeye ilişkin maliyeti belgelere dayalı olarak açıklayamadığı, yapılan açıklamanın 23 çift çizmeye ilişkin maliyeti kapsadığı ve 2 çift çizmeye ilişkin maliyetin belgelere dayalı olarak tevsik edilmediği anlaşıldığından, açıklamasının uygun görülmemesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Beker Enj. Elk. İnş. Müş. Eml. Gıd. ve Tem. Hiz. Taah. Ltd. Şti.nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi ” şeklinde belirtilen gerekçe üzerinden, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması yönünde düzeltici işlem tesis edilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin ise mevzuata uygun olarak ihale işlemlerine devam edilmesi hususlarına yönelik “ düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde belirttiği iddiasının İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesi yönünden Kurulca yapılan inceleme sonucunda tespit edilen hususlar ve hukuki değerlendirme sonucunda verilen düzeltici işlem Kararı gerekçelerine katılmakla beraber, başvuru sahibinin iddiası doğrultusunda ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasına yönelik yaptığı açıklamalar incelendiğinde;

Kamu İhale Tebliğinin 79.4.2.18. maddesinde;“ İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır. “ açıklaması yer almaktadır.

Kurumca bu açıklama uyarınca yapılan incelemelere göre, hizmet alımlarında aşırı düşük teklif açıklamasında giyim bedeline ilişkin yapılan açıklamalarda, istekli tarafından giyim bedeline ilişkin sunulan proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarıile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alanbilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda, belirtilen proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilmesi, ayrıca konunun önemine göre de Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılması hususlarının anlaşılması gerektiğinin aşikar olması nedeni ve bu yönde verilen Kurul Kararları ile konu içtihat niteliğini kazanmış olmasının yanında Tebliğin yukarıda sözü edilen düzenlemesi birbirine bağlı/bağımlı iki temel açıklamadır.

Şöyle ki; cari piyasa koşullarına, temel ekonomik verilere ve hayatın olağan durumuna uygun olmadığı anlaşılan fiyat teklifinin bir şekilde şekle uygun olarak müşavir tarafından tevsik edilmesi halinde, bu durumun ilgili vergi dairesine bildirilerek “bu tevsikin” doğruluğunun testi istenilmekte ve sistemin sigortası genel kabulüyle yapılmış bir mevzuat düzenlemesi şeklinde tezahür etmiştir. Kamu İhale Tebliğinin 79.4.2.18. maddesinin birbirine bağımlı son açıklama cümlesinin uygulanmaması halinde başlangıç cümlesine göre tekliflerin değerlendirilmesinin sağlıklı ve hukuken uygun bir yanı olmayacaktır.

İstekliler tarafından asgari işçilik bedelinin çok az üstünde verilen teklif bedelinin en düşük teklife yakın olmasının sağlanması için teklif bileşenlerinden olan giyim bedeli açıklamasına yönelik olarak verilen proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının düşük bedelli olarak oluşturulduğunun konu ile ilgili içtihat niteliğinde verilmiş Kurul kararlarından anlaşıldığı, verilen proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşılmasına rağmen, düşük bedelli de olsa, istekli tarafından verilen proforma fatura ve fiyat tekliflerin Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili hükümlerine göre belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespiti halinde anılan açıklamanın mevzuat uyarınca uygun görüldüğünün içtihat niteliğinde verilmiş olan Kurul kararlarından anlaşıldığı, ancak sunulan proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşılması durumunda da, teklif açıklaması bu yönden mevzuata uygun görülmekle birlikte proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının düşüklüğünün düzenlenen ve idareye sunulan belgenin usulüne uygun olmadığına ilişkin eylemi ortadan kaldırmayacağı düşüncesi ile, Kanunun temel ilkelerinden eşit muamele ve güvenirlik ilkelerinin ön planda çalıştırılmasının temini yönünden incelenmesi için bağlı bulunan vergi dairesine gönderilmiştir.

Yukarıda yapılan iki değerlendirmenin belge üzerinde aynı anda var olduğu durumda, bildirim yapılmasının anlamlı olduğu yönünde bütünlük sağladığı şeklinde yapılan değerlendirmelerin birbirinden bağımsız işletilmesi durumunda, yani aşırı düşük açıklamada, isteklinin giyime ilişkin sunduğu proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının açıkça bilinmesine rağmen, sırf, anılan belgelerin Tebliğinin sözü edilen açıklamalarına göre belge üzerinde taşıması gereken şartlara uygun olarak taşıdığı tespitine dayanılarak isteklinin açıklamasının mevzuata uygun olduğunu kabul etmenin mevzuat ile çelişki yarattığı, bu nedenle, anılan belgelerin Kamu İhale Genel Tebliğinin ilgili açıklamalarına göre belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespit edilmiş olmasına rağmen, proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı durumunun incelenmesi için Tebliğin ilgili açıklaması uyarınca ilgili vergi dairesine bile bile gönderilmemesi durumunda, Kanunda belirtilen temel ilkelerden eşit muamele ve güvenirlik ilkelerinin ön planda zedelendiği işlemlerin gerçekleştirilmiş olacağı düşüncesiyle, Tebliğin ilgili açıklamalarına göre, belge üzerinde taşıması gereken şartları taşıdığının tespit edilmiş olmasına rağmen, vergi dairesine bildirim yapılmasına gerek görülmeyen, proforma fatura ve fiyat teklif tutarlarının , ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının anlaşıldığı durumda, anılan isteklinin aşırı düşük açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı gerekçesi olarak kabul edilmemesi gerekmektedir.

İncelemeye konu ihalede, idarece aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunarak ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen istekli Beker Enj. Elk. İnş. Müş. Eml. Gıd. ve Tem. Hiz. Taah. Ltd. Şti.ninyapmış olduğu aşırı düşük açıklamaları yukarıda aktarılan değerlendirmeler ışığı altında değerlendirildiğinde;

Anılan istekli tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında ihale konusu işte çalışacak personelin giyim giderinin tevsiki için; 23 adet yelek için 0,50 ?, 23 adet süveter için 0,50 ?, 46 adet gömlek için 0,80 ?, 46 adet pantolon için 0,80 ?, 160 adet iş elbisesi için 1,80 ?, 6 çift eldiven için 0,20 ?, 12 adet şapka için 0,40 ?, 6 adet yağmurluk için 0,20 ?, 6 çift bot için 1,90 ?, 4 adet tulum için 0,40 ?ve 23 çift çizme için 1,00 ? lik fiyatlar öngören İz Tekstil-Uygar CERAN tarafından istekli adına tanzim edilen 10.10.2012 tarihli proforma faturanın sunulduğu anlaşılmış olduğundan, anılan isteklininaşırı düşük açıklaması kapsamında sunduğu; proforma faturada, ön görülen bazı giyim maliyet bedellerinin maliyet muhasebesi kayıtları açısından ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı, bu nedenle adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığından teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin iddialarına yönelik olarak ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığına ilişkin Kurul çoğunluk kararı gerekçesine katılmakla beraber, başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak, ticari şirketlerin iktisadi amacının kâr elde etmek olduğu, kâr elde etmese dahi en azından zarar etmemek üzere ticari faaliyetlerine devam etmelerinin bir zorunluluk olduğu aksi takdirde söz konusu şirketlerin zarar etmemek ve kâr elde etmek için kayıt dışı ticari yollara başvurmalarının kuvvetle muhtemel olduğu düşüncesi ile, inceleme konusu ihalede giyimine ilişkin açıklamaları kapsamında verdiği proforma faturadaki teklif fiyatlarının maliyet muhasebesi kayıtları açısından ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı belirlenen, ihalede ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlenen isteklinin teklifinin, bu gerekçeler üzerinden de, değerlendirme dışı bırakılması gerektiği, bu nedenle bu gerekçenin de, anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığına ilişkin Kurul çoğunluk kararı gerekçeleri içinde yer alması gerektiği yönündeki düşüncem ile, bu husus dışında Kurul çoğunluğunca alınan “ düzeltici işlem belirlenmesine ” niteliğindeki karar gerekçesine katılıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi