KİK Kararı: 2012/UH.I-4585

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/072
Gündem No : 21
Karar Tarihi : 05.12.2012
Karar No : 2012/UH.I-4585
BAŞVURU SAHİBİ:
Kahvecioğlu Gıda Enerji San. Ve Tic. Ltd. Şti., KARAPINAR MAHALLESİ ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ 1169 SOKAK NO:14/1 ORDU

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Kocaeli Üniversitesi Rektörlüğü Sağlık, Kültür Ve Spor Daire Başkanlığı, Umuttepe Merkez Yerleşkesi 41380 KOCAELİ

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/130439 İhale Kayıt Numaralı "2013 Yılı Kocaeli Üniversitesi Öğrenci Ve Personeline Malzeme Dahil Öğlen Ve Akşam Yemeği Verme İşi." İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Kocaeli Üniversitesi Rektörlüğü Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığıtarafından 19.10.2012 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “2013 Yılı Kocaeli Üniversitesi Öğrenci ve Personeline Malzeme Dahil Öğlen ve Akşam Yemeği Verme İşi” ihalesine ilişkin olarak Kahvecioğlu Gıda Enerji San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 30.10.2012 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 06.11.2012 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 19.11.2012 tarih ve 37957 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 19.11.2012 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/4259 sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1. İdarenin belirlemiş olduğu yaklaşık maliyetin bir önceki yıl için aynı büyüklükteki ihalenin birim yaklaşık maliyetinden 0,01 TL fazla olduğu, 2013 yılı yaklaşık maliyetinin mevzuata uygun olarak hesaplanmadığı,

2. Kârsız yaklaşık maliyetin altındaki teklifler için aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği, iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin 1’inci iddiasına ilişkin olarak:

İdare yaklaşık maliyetin hesaplanmasında, Abant İzzet Baysal Üniversitesi ve ihale konusu alanda faaliyet gösteren iki adet firma olmak üzere üç farklı yerden fiyat teklifi almıştır. Söz konusu firmalar tarafından yaklaşık maliyet için teklif edilen bedellerle ilgili olarak firma kârlarına da yer verilmiştir. Buna göre idarece belirlenen yaklaşık maliyetin tespitinde üç adet fiyat teklifi ile iki adet firma kârı bulunmaktadır. İdare söz konusu fiyat tekliflerinin ortalamasını ihale konusu işin birim fiyatı, firma kârlarının ortalamasını ise firma kârı olarak belirlemiş olup ihale konusu işin birim fiyatı 5,04 TL, firma kârı da %13,50 olarak belirlenmiştir.

Diğer taraftan, idarece şikayete verilen cevapta yer alan, “Ayrıca İhale Komisyonumuz Üniversitemizin daha önce aynı hizmeti ihale ettiği ve gerçekleştirdiği fiyatları araştırmış (16.04.2012 tarihli ve 2012/46340 KİK nolu ihalenin birim fiyatı olan 4,20 TL’ye 2012 yılı nisan, mayıs, haziran, temmuz, ağustos, eylül ve ekim aylarının bir önceki aya göre ÜFE yüzde değişim oranlarının toplamı olan % 0,27 uygulanarak güncelleme yapıldığında 4,21 TL olduğu hesaplanmış) ve neticesinde teklif edilen fiyatla hizmetin gerçekleştirilebileceği yönünde karar vererek aynı zamanda kamu yararının sağlanacağı kanaatine varmıştır.” şeklindeki ifadeden de idarenin bir önceki yılda yapmış olduğu aynı nitelikteki ihale konusu işin birim fiyatının 4,20 TL olduğu, ÜFE üzerinden yapılan güncelleme ile söz konusu birim fiyatın 4,21 TL olduğu bilgisine de ulaşılmakta ise de söz konusu birim fiyat yaklaşık maliyetin tespitinde dikkate alınmamıştır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde yaklaşık maliyet, “İhale onay belgesi düzenlenmeden önce idarece her türlü fiyat araştırması yapılarak, Katma Değer Vergisi (KDV) hariç olmak üzere hesaplanan ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilen, ihale konusu işin öngörülen bedeli” şeklinde tanımlanmıştır. Söz konusu tanımlamaya göre idarelerin her türlü fiyat araştırması yapmaları gerekmektedir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’inci maddesinde, “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

1. Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

1. İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.

(3) İdareler yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu veya iş kaleminin ayrıntılı özelliklerine yer verilir. Fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar KDV hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan veya gerçek piyasa rayiçlerini yansıtmadığı düşünülen fiyat bildirimleri ve proforma faturalar değerlendirmeye alınmaz ve buna ilişkin gerekçeler yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.

(5) Özelliği bulunan hizmet alımlarında; önceki yıllarda bitirilmiş benzer nitelikteki işlerde oluşan fiyatların piyasa fiyatları ile karşılaştırılması suretiyle bulunan fiyatlar veya benzer nitelikteki hizmetlerde uzmanlık ve deneyimini kanıtlamış kamu ve özel sektör kuruluşları ile gerçek kişilerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar kullanılabilir. Yapılan her türlü araştırmaya rağmen fiyatın tespit edilemediği veya tespit edilen fiyatların rayiçleri yansıtmadığının anlaşıldığı durumlarda; idarece re’sen fiyat belirlenir ve gerekçesi yaklaşık maliyet hesap cetvelinde gösterilir.” şeklinde,

Aynı Yönetmeliğin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde ise, “(1) Birim fiyat üzerinden teklif alınan ihalelerde;

a) Her bir iş kaleminin miktarını ve gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde her bir iş kaleminin adı, birimi, birim fiyatı ve bu fiyata dahil olan maliyetler ile varsa diğer unsurlar gösterilir.

b) Birim fiyata dahil olan maliyetler, iş kalemi ile ilgili bütün unsurları içerecek şekilde düzenlenir ve bu iş kalemine dahil olmayan başka giderler öngörülmez.

(2) Götürü bedel üzerinden teklif alınan ihalelerde, işin gerçekleştirilmesine ilişkin şartları gösteren bir cetvel hazırlanır. Bu cetvelde işçilik ile varsa malzeme, ekipman ve diğer unsurlar için belirlenen fiyatlar ve bu fiyata dahil olan maliyetler gösterilir.

(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. (Ek 16/7/2011-27996 R.G./1. md.) Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.

(4) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten itibaren ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda, işi oluşturan unsurlara ilişkin maliyetler idarelerce, Türkiye İstatistik Kurumu aylık ÜFE Genel Endeksi (2003=100 Üretici Fiyatları Endeksi G satırındaki endeks) üzerinden güncellenir.

(5) Asgari ücret ve diğer işçilik maliyetlerinde ilgili mevzuatından kaynaklanan değişiklikler nedeniyle yaklaşık maliyetin ihale tarihine kadar geçen sürede değişikliğe uğradığının belirlenmesi durumunda, gerekçesi belirtilmek suretiyle ihale komisyonu tarafından, bu maliyetler dikkate alınarak yaklaşık maliyet güncellenir.” şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.

Mevzuatın yukarıya aktarılan hükümlerinde idarelerce yaklaşık maliyetin tespitinde fiyat tekliflerinin nerelerden alınabileceği hususu beş madde halinde sayılmış olup, idarelerin yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyatların birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabileceği belirtilmiştir. Ayrıca yaklaşık maliyetin tespitinde % 20’ye kadar bir oranda yüklenici kârının da belirlenmesi gerekmektedir. Buna göre, idarece yaklaşık maliyetin tespitinde diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar ile ihale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle birim fiyatın oluşturulduğu anlaşılmıştır.

İdarece belirlenen yaklaşık maliyetin bu haliyle mevzuata uygun olduğu anlaşıldığından başvuru sahibinin yaklaşık maliyetin mevzuata aykırı olarak belirlendiği yönündeki iddiası yerinde bulunmamıştır.

2 ) Başvuru sahibinin 2’nci iddiasına ilişkin olarak:

19.10.2012 tarihinde yapılan ihaleye 4 istekli tarafından teklif verilmiş olup dört isteklinin teklifi de geçerli bulunarak ekonomik açıdan en avantajlı istekli üzerine ihale kararı alınmıştır.

İdarece % 13,50 yüklenici kârı kabul edilerek yaklaşık maliyet 5.544.000,00 TL olarak belirlenmiştir. Bu haliyle kârsız yaklaşık maliyetin 4.884.581,50 TL olduğu anlaşılmaktadır.

İhaleye teklif veren isteklilerin teklif fiyatlarına bakıldığında sadece ihale üzerinde bırakılan istekli olan Sofra Yemek Üretim ve Hiz. A.Ş. tarafından teklif edilen 4.664.000,00 TL bedelin idarece belirlenen kârsız yaklaşık maliyetin altında olduğu anlaşılmaktadır.

İtirazen şikâyete konu husus ile ilgili olarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde, “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a)İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c)Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Kanun’un anılan maddesine göre Kamu İhale Kurumunun aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde;

“79.1. (Değişik: 9/2/2011 -27841 RG/ 4. md.) Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, tekliflerin değerlendirilmesinde;

…

79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir...” açıklaması bulunmaktadır.

Yukarıda yer alan düzenleme personel çalıştırılmasına dayalı işler ile ilgili olmakla birlikte personel çalıştırılmasına dayalı olmayan işlere ilişkin olarak da Kurul’un istikrar kazanmış emsal kararları kârsız yaklaşık maliyetin altındaki tekliflerle ilgili olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği yönünde olduğundan personel çalıştırılmasına dayalı olmayan söz konusu ihalede ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif bedelinin idarece belirlenen kârsız yaklaşık maliyetin altında olması nedeniyle anılan istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği anlaşılmıştır. Bu itibarla başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli olan Sofra Yemek Üretim ve Hiz. A.Ş.den teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlere ilişkin olarak örnek menü çerçevesinde aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Kurul Başkanı

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi