KİK Kararı: 2012/UH.I-4017

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/061
Gündem No : 68
Karar Tarihi : 17.10.2012
Karar No : 2012/UH.I-4017
BAŞVURU SAHİBİ:
Gülaçtı Kardeşler Gıda İnş. Turz. Tekstil İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.- Can Gül Aky İnş. Taah. Tur. İth. İhr. San. Ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi, ALİPAŞA MAHALLESİ GENÇ ALİ SOKAK NO:12 VAN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Çaldıran İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, Hükümet Konağı 4. Kat 65970 VAN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/98102 İhale Kayıt Numaralı "İlköğretim Kurumları Öğrencilerine Öğle Yemeği Hizmet Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

Çaldıran İlçe Milli Eğitim Müdürlüğütarafından 28.08.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “İlköğretim Kurumları Öğrencilerine Öğle Yemeği Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Gülaçtı Kardeşler Gıda İnş. Turz. Tekstil İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti.- Can Gül Aky İnş. Taah. Tur. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin 10.09.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 14.09.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 27.09.2012tarih ve 32571sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.09.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

Başvuruya ilişkin olarak 2012/3590sayılı şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle“İlköğretim Okulları Öğrencilerine Öğlen Yemek Hizmet Alımı İhalesi”nin yaklaşık maliyetinin 1.220.976,00 TL olduğu, ihale uhdesinde kalan firmanın vermiş olduğu teklifin yaklaşık maliyetin % 35 altında olması nedeniyle aşırı düşük sorgulama yapılması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

İnceleme konusu ihalede yaklaşık maliyetin Milli Eğitim Bakanlığı tarafından sıcak öğün yemekler için belirlenen birim fiyatlar esas alınarak hesaplanmak suretiyle toplam 1.220.976,00 TL (2780 öğrenci x 180 iş günü x 2,44 TL) olarak belirlendiği, idarenin yaklaşık maliyetin hesaplanmasında ne oranda kâr öngörüldüğüne dair bir bilginin yer almadığı, ihaleye 7 isteklinin katıldığı, 4 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, geçerli 3 teklif sahibinden en düşük teklif fiyatının veren İsmet Çınarbay’ın 795.636,00 TL tutarındaki teklifi ile ilgili olarak aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeden ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olarak belirlendiği görülmüştür.

4734 sayılı Kanun’un “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinin 3’üncü fıkrasında “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur.” hükmü yer almaktadır.

Anılan Yönetmeliğin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 59’uncu maddesinde; “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,

…

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.

(4) Aşırı düşük teklif değerlendirmesinde tekliflerin, asgari maliyet yanında sözleşme giderlerini karşılayıp karşılamadığı da dikkate alınır.” hükmü yer almaktadır.

4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesinde tekliflerin Kanun’un 37’inci maddesine göre değerlendirilmesinin ardından, tespit edilen yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olduğu belirlenen teklifler reddedilmeden önce, idarece belirlenen süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak istenileceği ve istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamalar dikkate alınarak aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi sonucunda ihalenin karara bağlanacağı hükme bağlanmıştır.

Yukarıda yer verilen Yönetmelik hükmü uyarınca, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenen tutara en fazla % 20 oranında kâr eklenebileceğinden, yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kâr oranına ilişkin olarak ayrıca bir belirlemenin yapılmadığı başvuruya konu ihaleye ilişkin değerlendirmelerde yaklaşık maliyetin % 20 oranında kâr içerdiği kabulünde bulunulmuştur.

Yaklaşık maliyet tutarı olan 1.220.976,00 TL’nin ilgili mevzuat hükmü uyarınca % 20 kâr içerdiğinden hareketle, kârsız yaklaşık maliyet tutarının 1.017.480,00 TL’ye tekabül ettiği hesaplanmıştır.

4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesi gereğince yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olan isteklilere aşırı düşük teklif sorgulaması yapılacağı açık olup, istikrar kazanmış Kurul karalarına göre personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarında, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9’uncu maddesinin 3’üncü fıkrası hükmü uyarınca yaklaşık maliyetin % 20 oranında kâr içerdiği öngörülerek yapılacak hesaplama sonucunda, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında kalan tekliflerin aşırı düşük teklif olarak belirlenerek aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması gerekmektedir.

İhale üzerinde bırakılan istekli İsmet Çınarbay tarafından ihaleye 795.636,00 TL teklif verildiği, anılan isteklinin teklif fiyatının kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının (1.017.480,00 TL) altında olması nedeniyle aşırı düşük olduğu ve aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihale komisyonu tarafından ihalenin İsmet Çınarbay’ın üzerine bırakılması işleminin 4734 sayılı Kanun’un 38’inci maddesine aykırı olduğu anlaşıldığından, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, teklif fiyatı kâr hariç yaklaşık maliyetin altında kalan İsmet Çınarbay’ın teklifinin, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler belirtilerek aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde, “ İlköğretim Okulları Öğrencilerine Öğlen Yemek Hizmet Alımı İhalesinin yaklaşık maliyetinin 1.220.976,00 TL olduğu, ihale uhdesinde kalan firmanın vermiş olduğu teklifin yaklaşık maliyetin % 35 altında olması nedeniyle aşırı düşük sorgulama yapılması gerektiği ” şeklinde ifade edilen iddiası hakkında Kurulca, teklif fiyatı kâr hariç yaklaşık maliyetin altında kalan İsmet ÇINARBAY’ın teklifinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi hususlarına yönelik “ Düzeltici işlem belirlenmesine ”karar verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasına yönelik yapılan incelemede;

Çaldıran İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen “ İlköğretim Kurumları Öğrencilerine Öğle Yemeği Hizmet Alımı ” ihalesine ilişkin yaklaşık maliyetin Milli Eğitim Bakanlığı tarafından sıcak öğün yemekler için belirlenen birim fiyatlar esas alınarak, 180 iş günü süresince 2780 öğrenci için 2,44 TL birim fiyat üzerinden toplam 1.220.976,00 TL olarak hesaplandığı;

Bahse konu ihalede 17 adet ihale dokümanı satın alındığı/indirildiği, 28.08.2012tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 7 istekli tarafından teklif verildiği,

İdarenin teklif değerlendirmesine göre, bir isteklinin teklifinin “ Gıda üretim izin belgesi, kapasite raporu, K2 belgesi, sorumlu yönetici diploması olmadığı ” gerekçesiyle, bir isteklinin teklifinin “ İş bitirme belgesi, referans mektubu, K2 belgesi, sorumlu yönetici diploması ve sözleşme olmadığı” gerekçesi ile , bir isteklinin teklifinin “ K2 belgesi, sorumlu yönetici sözleşmedi olmadığı” gerekçesi ile, bir isteklinin teklifinin de “ Sorumlu yönetici diploması ve sözleşme olmadığı” gerekçesiyledeğerlendirme dışı bırakılması sonrasında, kalan üç teklifin geçerli teklif olarak kabul edildiği, bu teklif bedellerinin,

İsteklinin Adı

Teklif Bedeli (TL)

İsmet ÇINARBAY

795.636,00

Gülaçtı Kardeşler Gıda Ltd.Şti. & Can Gül Akaryakıt İnş.Ltd.Şti. İş Ortaklığı

1.017.813,60

Tanrıverdi Gıda Tem. Elk. İnş. Tic. Ltd.Şti.

1.018.814,40

Şeklinde verildiği, başvuruya konu ihalede, idarece “ Kamu İhale Kurumu tarafından hizmet alımı ihalelerine yönelik olarak aşırı düşük tekliflerin belirlenmesine ilişkin bağlayıcı kurallar getirilmemiş olduğundan 4734 sayılı Kanun hükümleri uyarınca hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklifleri belirleme hususundaki takdir ihale komisyonlarındadır. İşin aciliyeti ve eğitim-öğretimin aksamaması hususları göz önünde bulundurulduğunda komisyonumuzca söz konusu firmanın işi yapabileceğine kanaat getirilmiştir.” gerekçesine dayanılarak geçerli teklifler üzerinde 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca aşırı düşük teklif açıklaması istenilmeden en düşük fiyat esasına göre ihalenin sonuçlandırıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir. ” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “ teklif fiyata dahil masraflar ” ve “ aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini ” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “ teklif fiyata dahil olan giderler ” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak, şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin sonuçlandırılması yönünde idarece gerçekleştirilen işlemlerin mevzuata uygun olduğu düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, yaklaşık maliyetin büyük çoğunlukla yemek giderinden oluştuğu ihalede verilen tüm teklif bedelleri yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece, yemek kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin karara bağlanması yönünde gerçekleştirilen idari işlemlerin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; başvuruya konu ihalede, yemek alımı kalemlerinde aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan geçerli tekliflerin değerlendirilmesi şeklinde idarece gerçekleştirilen idari işlemlerin yerinde olduğu hususlarında “ Düzeltici işlem belirlenmesine ” karar verilmesi gerektiği yönündekidüşüncem ile, bu hususa ilişkin Kurul çoğunluğunca verilen “ Düzeltici işlem belirlenmesine ” niteliğindeki karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi