KİK Kararı: 2012/UH.I-351 (16 Ocak 2012)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/004
Gündem No : 60
Karar Tarihi : 16.01.2012
Karar No : 2012/UH.I-351
BAŞVURU SAHİBİ:
Günay Yemek Hizmetleri Gıda Temz. İnşaay Hayv. Kuyumculuk San. Dış Tic. Ltd. Şti. , İSTASYON CADDESİ MAVİ İŞ MERKEZİ KAT.5 NO:8 MUŞ

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Sağlık Bakanlığı Bursa Yüksek İhtisas Eğitim Ve Araştırma Hastanesi, 152 Evler Mah. Prof.Tezok Cad. 1 16330 BURSA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/149020 İhale Kayıt Numaralı "2012(01.01.2012-31.12.2012) Yılı (12 Ay) Hastane Mutfağı Kullanılarak Yemek Pişirme, Dağıtım Ve Sonrası Hizmetlerine İlişkin Hizmet Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

12.01.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[4397].(0262)./2011-96Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma HastanesiBaşhekimliği tarafından 28.10.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “2012(01.01.2012-31.12.2012) Yılı (12 Ay) Hastane Mutfağı Kullanılarak Yemek Pişirme, Dağıtım Ve Sonrası Hizmetlerine İlişkin Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Günay Yemek Hizm. Gıda Temz. İnş. Hay. Kuy. San. Dış Tic. Ltd. Şti.’ nin 09.12.2011tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 09.12.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 20.12.2011tarih ve 53761sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.12.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi firmalar tarafından teklif edilen bedellerin yaklaşık maliyete göre sırasıyla % 32 ve % 30,5 iskontolu olduğu, söz konusu aşırı düşük teklifler ile ihale dokümanında öngörülen giderlerin tamamının karşılanmasının mümkün olmadığı, anılan istekliler tarafından yapılan teklif bileşenlerine ilişkin açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliğinde yapılan düzenlemelere uygunluğunun idarece denetlenmediği iddia edilmektedir.

Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhale komisyonu tarafından 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük olarak belirlenen isteklilerden, önemli teklif bileşenleri belirtilmeksizin, genel ifadelerle teklif bileşenlerine ilişkin açıklama istenildiği tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı38 inci maddesinde;

“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c)Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir… “

Hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4. üncü maddesinde, “İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.” açıklamasına,

Yine anılan Tebliğin 79.4.2.24 üncü maddesinde ise; “Yemek hizmet alımı ihalelerinde, çalıştırılacak personelin giyim gideri ile su, tuz, baharat, peçete ve masa örtüsü giderleri için yapılacak açıklamalara ilişkin olarak isteklilerden belge sunmaları istenmeyecektir. İhale komisyonu ayrıca, bu girdiler dışındaki girdilerden de belgelendirilmesine gerek bulunmayanları tespit edebilecektir.” açıklamasına yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4 üncü maddesinde yapılan açıklama ile personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde idareler açısından zorunluluk arz eden önemli teklif bileşenlerini belirleme ödevine vurgu yapılmış ve aynı Tebliğin 79.4.2.24 üncü maddesinde hakkında açıklama istenmeyecek teklif bileşenleri sayılarak, idarelerin bunlara benzer nitelikteki diğer girdileri tespit edebileceği düzenlenmiştir. Bahsi geçen Tebliğ düzenlemelerinin sistematiği ve bütünlüğünden hasıl olan anlam gözönünde bulundurulduğunda; personel çalıştırılmasına dayalı olmayan yemek hizmeti alımı ihalelerinde, aşırı düşük olarak tespit edilen tekliflerin tüm bileşenleri hakkında açıklama istenemeyeceği ve teklifin ağırlık merkezini oluşturan maliyet unsurları tespit edilerek açıklamaların yalnızca bu unsurlar üzerinden değerlendirilmesi gerektiği açıkça belli olmaktadır. Zira, gerek istekliler açısından tereddüt yaratacak hususların bertaraf edilmesi gerekse de isteklilerce bu kapsamda farklı bileşenlere ilişkin açıklama yapılmasının önüne geçilerek teklif açıklamalarının objektif olarak değerlendirilmesine imkan sağlanması açısından teklif bileşenlerinin belirtilmesi elzemdir.

Bu itibarla, aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, önemli bileşenlerin tespit edilerek tüm aşırı düşük teklif sahibi isteklilere yeniden gönderilmesi ve isteklilerce yeniden sunulacak olan açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesinde yer alan açıklamalar çerçevesinde yeniden değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, önemli teklif bileşenleri belirtilmek suretiyle teklifi aşırı düşük olarak belirlenmiş olan tüm isteklilerden yeniden açıklama istenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibi tarafından itirazen şikayet dilekçesinde özetle; “ihale üzerinde bırakılan ve ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi firmalar tarafından teklif edilen bedellerin yaklaşık maliyete göre sırasıyla %32 ve %30,5 iskontolu olduğu, söz konusu aşırı düşük teklifler ile ihale dokümanında öngörülen giderlerin tamamının karşılanmasının mümkün olmadığı, anılan istekliler tarafından yapılan teklif bileşenlerine ilişkin açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliğinde yapılan düzenlemelere uygunluğunun idarece denetlenmediği” iddiasına yer vermiştir.

İncelemeye konu ihale; Hastane Mutfağı Kullanılarak Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetlere İlişkin Hizmet Alımı işi olup,idarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırmaları ve birim fiyatlar esas alınarak toplam 1.684.700,00 TL olarak belirlendiği, bahse konu ihaleye 12 isteklinin katıldığı, ihaleye teklif veren isteklilerin aşırı düşük sorgulamaya tabi tutulduğu ve ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin 1.272.700,00 TL bedel karşılığında Tahmil Yemek ve Nakliye İşleri/Ersin Ağraş’ın üzerinde bırakıldığı, görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere, incelemeye konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaması gerektiği yönündeki düşüncemizle, Kurul kararına katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ Adem KAMALI

Kurul Üyesi Kurul Üyesi