KİK Kararı: 2012/UH.I-244 (9 Ocak 2012)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/002
Gündem No : 107
Karar Tarihi : 09.01.2012
Karar No : 2012/UH.I-244
BAŞVURU SAHİBİ:
Çelikkan Yemek Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. , HAVAALANI YOLU ÜZERİ 6.KM YEŞİLKENT KÖYÜ MEVKİ (HAMDİ KUTLAR PETROL KARŞISI) GAZİANTEP

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Sağlık Bakanlığı Gaziantep 25 Aralık Devlet Hastanesi -, Sarıgüllük Mahallesı Fevzı Çakmak Bulvarı 41 27060 GAZİANTEP

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/140304 İhale Kayıt Numaralı "Hastanemiz 01.01.2012- 31.12.2013 Tarihleri Arası 24 Aylık Yemek Pişirme Dağıtma Ve Sonrası Hizmet Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

05.01.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[4436].(0197)./2012-45Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Gaziantep 25 Aralık Devlet Hastanesi Baştabipliği tarafından 14.11.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Hastanemiz 01.01.2012- 31.12.2013 Tarihleri Arası 24 Aylık Yemek Pişirme Dağıtma ve Sonrası Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Çelikkan Yemek Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Metsim Mersin Özel Eğitim Turizm Yemekçilik Temizlik Kırtasiye Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi Ortak Girişimi’nin 12.12.2011tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 13.12.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 21.12.2011tarih ve 53960sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 20.12.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; idarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını kabul etmediği, örnek menü verilmemesi nedeniyle aşırı düşük teklif açıklamalarının farklı bir yönteme göre verildiği, açıklamaların uygun olduğu, örnek menü verilmemesi nedeniyle isteklilerin farklı yemek çeşitlerine göre açıklama sunacağı, bu hususun adaletli olmadığı, idarenin şartnamede işin yürütümü aşamasında menü belirleyeceğinin ifade edildiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuruya konu ihaleye ait idari şartnamenin 2.1.(a) maddesinde, ihale konusu işin adının; “Hastanemiz 01.01.2012- 31.12.2013 Tarihleri Arası 24 Aylık Yemek Pişirme Dağıtma Ve Sonrası Hizmet Alımı” olarak belirtildiği, işin miktarı ve türünün ise;

Sıra No

Açıklama

Birimi

Miktarı

1

Normal Yemek

Adet

600000,000

2

Normal Kahvaltı

Adet

220000,000

3

Diyet Yemek

Adet

170000,000

4

Ara Öğün

Adet

85000,000

5

Diyet Kahvaltı

Adet

85000,000

şeklinde belirlendiği,

“Teklif Fiyata Dahil Giderler” başlıklı 25 inci maddesinde;

“25.1. İhale edilecek hizmetin özelliğine göre, sözleşmenin uygulanması sırasında, ilgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta vergi, resim ve harç giderleri, isteklilerce teklif edilecek fiyata dahil edilecektir

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. Sözleşme kapsamında çalıştırılacak 5 (Beş) personele brüt asgari ücret üzerinden ödeme yapılması öngörülmüştür. Resmi ve Dini bayram günleri ile yılbaşı günü yapılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanunun 47. maddesi uyarınca brüt asgari ücret hesaplanacak ve teklif fiyata dahil edilecektir. 2012-2013 (yıl bazında 14,5 gün tatil) yılında çalıştırılacak toplam tatil gün sayısı 29 olup 5 (Beş) personel çalıştırılacaktır.

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesine,

Söz konusu ihaleye ilişkin sözleşme tasarısının 9.1 inci maddesinde;İşe başlama tarihi 01.01.2012; işi bitirme tarihi 31.12.2013” düzenlemesine yer verilmiştir.

4734 sayılı Kanunun aşırı düşük teklifler başlıklı 38 nci maddesine göre ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanunun 37 nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların verilen hizmetin ekonomik olması, teklif sahibinin hizmetin temini işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü çerçevesinde değerlendirileceği hüküm altına alınmıştır. Benzer düzenlemeler Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde de bulunmaktadır.Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde aşırı düşük teklif açıklamalarının hangi belgeler ile nasıl sunulması gerektiği ile bu belgelerin değerlendirilmesi ile ilgili açıklamalara yer verilmiştir.

İncelenen ihalede dokuz isteklinin teklif sunduğu, idare tarafından yaklaşık maliyetin % 20 düşülmüş miktarından düşük teklif veren üç istekliden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, aşırı düşük teklif açıklaması istenilen 3 istekliden ikisinin açıklama sunmadığı, başvuru sahibinin ise açıklamaları uygun görülmediğinden teklifleri reddedilerek ihalenin sonuçlandırıldığı anlaşılmıştır.

İhale dokümanının incelenmesi sonucunda hizmet alımı ihalesinin malzeme dahil yemek pişirme, dağıtım ve sonrası hizmet alımının Normal Yemek, Normal Kahvaltı, Diyet Yemek, Ara Öğün ve Diyet Kahvaltı şeklinde birim fiyat teklif alma yoluyla kurgulandığı anlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kanunun yukarıda aktarılan 38 inci maddesinde, ihale komisyonunun, aşırı düşük olduğu tespit edilen teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyebileceği ve bu bileşenlerle ilgili sorgulama yapılabileceği öngörülmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4. üncü maddesinde, “İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.” açıklamasına,

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.24 üncü maddesinde ise “Yemek hizmet alımı ihalelerinde, çalıştırılacak personelin giyim gideri ile su, tuz, baharat, peçete ve masa örtüsü giderleri için yapılacak açıklamalara ilişkin olarak isteklilerden belge sunmaları istenmeyecektir. İhale komisyonu ayrıca, bu girdiler dışındaki girdilerden de belgelendirilmesine gerek bulunmayanları tespit edebilecektir.” açıklamasına yer verilmiştir.

İdarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasının objektif kriterlere dayanması gerekmektedir. İdarenin aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazısında açıklanması talep edilen bileşenlere yer verilmeksizin genel ifadelerle aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmeden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesinin istekliler açısından tereddüt yaratacak bir husus olduğu, isteklilerin bu kapsamda farklı bileşenlere ilişkin açıklama yapmalarının mümkün olduğu, bu açıdan teklif açıklamalarının objektif olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, Tebliğin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında idareye önemli bileşenleri tespit etme yükümlülüğü getirdiği, bu haliyle idarenin istem yazısının uygun olmadığı değerlendirilmektedir.

Bu itibarla, aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda önemli bileşenlerin tespit edilerek isteklilere gönderilmesi ve isteklilerce sunulan açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesinde yer alan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda önemli bileşenlerin tespit edilerek aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulacak tüm isteklilere gönderilmesi ve isteklilerce sunulan açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesinde yer alan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilmek suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibi tarafından itirazen şikayet dilekçesinde özetle; “idarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını kabul etmediği, örnek menü verilmemesi nedeniyle aşırı düşük açıklamalarının farklı bir yönteme göre verildiği, açıklamalarının uygun olduğu, idarenin şartnamede işin yürütümü aşamasında menü belirleyeceğinin ifade edildiği” iddiasına yer vermiştir.

İncelemeye konu ihale; 2012-2013 Yılları Arası 24 Aylık Yemek Pişirme, Dağıtma ve Sonrası Hizmet Alım işi olup,idarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırmaları ve birim fiyatlar esas alınarak toplam 3.842.157,50 TL olarak belirlendiği, bahse konu ihaleye 9 isteklinin katıldığı, ihaleye teklif veren isteklilerin aşırı düşük sorgulamaya tabi tutulduğu ve ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin 3.201.900,00 TL bedel karşılığında Veysel Müteahhitlik Yemekçilik Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ninüzerinde bırakıldığı, görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere, incelemeye konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaması gerektiği yönündeki düşüncemizle, Kurul kararına katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ Adem KAMALI

Kurul Üyesi Kurul Üyesi