KİK Kararı: 2012/UH.I-1910

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/025
Gündem No : 60
Karar Tarihi : 30.04.2012
Karar No : 2012/UH.I-1910
BAŞVURU SAHİBİ:
Doğu Yemek Tem. Medikal İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti., YENİŞEHİR MAHALLESİ HÜKÜMET CADDESİ TAKDİR APT. KAT:1 NO:1 BİNGÖL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Bingöl Üniversitesi Rektörlüğü (İdari Ve Mali İşler Daire Başkanlığı), Recep Tayıp Erdogan Mahallesı Düzagaç 1 12000 BİNGÖL

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/15076 İhale Kayıt Numaralı "8 Ay Süreli Taşımasız Yemek" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

17.04.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[1412].(0162)./2012-29Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Bingöl Üniversitesi Rektörlüğü İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığıtarafından 29.02.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “8 Ay Süreli Taşımasız Yemek” ihalesine ilişkin olarak Doğu Yemek Tem. Medikal İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin 26.03.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibinin 06.04.2012tarih ve 13698sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 06.04.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen bedelin aşırı düşük olduğu, idarece anılan istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldıktan sonra ihale kararı alınmış olsa da aşırı düşük teklif sorgulamasına yapılan açıklamaların mevzuata uygun olmadığı ve bu bedelle bu işin yapılamayacağı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

29.02.2012 tarihinde yapılan ihaleye 12 istekli tarafından teklif verilmiş, Kölemenoğlu Gıda Mad. San. İnş. Taah. Turizm Nak. Tem. ve Servis Hiz. Tic. Ltd. Şti.’nin teklifi, teklif mektubundaki aritmetik hatadan dolayı değerlendirme dışı bırakılmış, geçerli olan 11 adet tekliften 5 istekliye (Uğur Gıda İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti., Atalay Tem.Gıda İnş Nak. Oto ve San Ltd. Şti., Aydoğmuş Kardeşler. Yem. San. Tic. Ltd. Şti. & Konak Gıda İnş. Trz. Mad. ve Enr. Ür. Tem. Med. Tic. ve San. Ltd. Şti., İlke İnş. Tem. Sağ. Bil Pet. Yemek Üretim Tic. ve San. Ltd. Şti., Birikim Temizlik İnş Kırtasiye Gıda Tur. Ker. San. ve Tic. Ltd. Şti.) aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmış, 1 istekli (Birikim Temizlik İnş Kırtasiye Gıda Tur. Ker. San. ve Tic. Ltd. Şti.) aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap vermemiş, 4 istekli tarafından yapılan açıklamalardan 3 isteklinin (Uğur Gıda İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti., Atalay Tem. Gıda İnş. Nak. Oto ve San. Ltd. Şti., Aydoğmuş Kardeşler. Yem. San. Tic. Ltd. Şti. & Konak Gıda İnş. Trz. Mad. ve Enr. Ür. Tem. Med. Tic. ve San. Ltd. Şti.) açıklaması uygun bulunmamış, İlke İnş. Tem. Sağ. Bil Pet. Yemek Üretim Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından yapılan açıklamalar uygun bulunarak ihale anılan istekli üzerinde bırakılmış, başvuru sahibinin teklifi de ekonomik açıdan ikinci avantajlı teklif olarak belirlenmiştir.

Başvuruya konu ihaleye ait idari şartnamenin 2.1.(a) maddesinde, ihale konusu işin adının; “8 Ay Süreli Taşımasız Yemek” alımı olarak belirtildiği, işin miktarı ve türünün ise;

“Hizmetin miktarı ve türü ekte yer almaktadır. 1 kalem (167222 Tabldot) Yemek Hizmeti Alımı” şeklinde belirlendiği,

“Teklif Fiyata Dahil Giderler” başlıklı 25 inci maddesinde;

“25.1. İstekliler tekliflerine vergi (KDV hariç), resim, harç ve benzeri her türlü sigorta giderlerini dahil edeceklerdir.

25.1.1 İdareye ait iş ve işyerleri yüklenici tarafından sözleşme süresini kapsayacak ve sözleşme bedelinden az olmayacak şekilde sigortalanacak olup, sigorta gideri, teklif fiyata dahildir.

25.1.2 Yemek yapımı ve servisinde kullanılacak olan idareye ait mutfaklar, yemekhaneler ve demirbaş malzemelerin kullanımı için (aşınma ve yıpranmalar nedeniyle) idareye ödenecek aylık 750,00 TL teklif fiyata dahildir.

25.2. 25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

25.3. Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.4. Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.” düzenlemesine,

“Diğer hususlar” başlıklı 47 nci maddesinde ise; “47.1. Yükleniciye teslim edilecek iş, işyerlerinin ve işle ilgili üçüncü şahısların korunmasında yüklenicinin sorumlu olması nedeniyle işyerinde hizmetin yerine getirilmesi kapsamında meydana gelebilecek besin zehirlenmesi, yangın, sabotaj, deprem, sel ve vb. tüm rizikolara karşı; İhale kararının tebliği sonrasında sözleşme yapılmadan önce yemek hizmeti süresini kapsayacak ve sözleşme bedelinden az olmayacak şekilde sigorta yaptırılacaktır.

-1 adet taşıma aracı (uygun koşullarda yemek taşıyacak şekilde, tam teçhizatlı, donanımlı);

İstekliye ait ise araç ruhsatının aslı,

Kiralanmak suretiyle temin edilmiş ise, aracın sözleşme süresini kapsayan kira sözleşmesinin noter tasdikli suretini sözleşme imzalanmadan önce idareye teslim edilmesi zorunludur.” düzenlemesine yer verildiği görülmüştür.

Söz konusu ihaleye ilişkin sözleşme tasarısının 9.1 inci maddesinde; “İşe başlama tarihi 01.05.2012; işi bitirme tarihi 31.12.2012” düzenlemesine yer verilmiştir.

Diğer taraftan teknik şartnamenin III üncü maddesinde; öğle ve akşam yemeklerinin gruplarına, IV-D maddesinde ihale konusu işte çalıştırılacak personele ve 8 inci maddesinde de kumanyalara ilişkin düzenlemeler yapılmıştır.

4734 sayılı Kanunun aşırı düşük teklifler başlıklı 38 inci maddesine göre ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanunun 37 nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların verilen hizmetin ekonomik olması, teklif sahibinin hizmetin temini işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü çerçevesinde değerlendirileceği hüküm altına alınmıştır. Benzer düzenlemeler Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde de bulunmaktadır. Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde aşırı düşük teklif açıklamalarının hangi belgeler ile nasıl sunulması gerektiği ile bu belgelerin değerlendirilmesi ile ilgili açıklamalara yer verilmiştir.

İhale dokümanının incelenmesi sonucunda malzeme dahil yemek pişirme, dağıtım ve sonrası hizmet alımının yemek ve kumanya alımı şeklinde birim fiyat teklif alma yoluyla kurgulandığı anlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kanunun yukarıda aktarılan 38 inci maddesinde, ihale komisyonunun, aşırı düşük olduğu tespit edilen teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyebileceği ve bu bileşenlerle ilgili sorgulama yapılabileceği öngörülmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4. üncü maddesinde, “İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.” açıklamasına,

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.24 üncü maddesinde ise; “Yemek hizmet alımı ihalelerinde, çalıştırılacak personelin giyim gideri ile su, tuz, baharat, peçete ve masa örtüsü giderleri için yapılacak açıklamalara ilişkin olarak isteklilerden belge sunmaları istenmeyecektir. İhale komisyonu ayrıca, bu girdiler dışındaki girdilerden de belgelendirilmesine gerek bulunmayanları tespit edebilecektir.” açıklamasına yer verilmiştir.

Mevzuatın yukarıya aktarılan hükümleri gereğince idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasının objektif kriterlere dayanması gerekmektedir. İdarenin aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin 02.03.2012 tarihli yazısında açıklanması talep edilen bileşenlere yer verilmeksizin genel ifadelerle aşırı düşük teklif açıklaması talep edildiği, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenler belirtilmeden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesinin istekliler açısından tereddüt yaratacak bir husus olduğu, isteklilerin bu kapsamda farklı bileşenlere ilişkin açıklama yapmalarının mümkün olduğu, bu açıdan teklif açıklamalarının objektif olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, anılan Tebliğin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında idareye önemli bileşenleri tespit etme yükümlülüğü getirdiği, bu haliyle idarenin istem yazısının uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Aşırı düşük teklif sorgulamasında açıklamada bulunan isteklilerin ihale konusu işte kullanacağı gerekli malzemelere ilişkin fiyat açıklamaları verdiği, ancak söz konusu fiyatların örnek menülere yansıyacak şekilde bir fiyata dönüşmediği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda idarece önemli bileşenlerin tespit edilerek veya örnek menüler üzerinden bir maliyet hesabı oluşturularak isteklilere gönderilmesi ve isteklilerce sunulan açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesinde yer alan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda idarece önemli bileşenlerin tespit edilerek veya örnek menüler üzerinden bir maliyet hesabı oluşturularak aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulacak tüm isteklilere gönderilmesi ve isteklilerce sunulan açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesinde yer alan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilmek suretiyle tekliflerin değerlendirmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Mahmut GÜRSES

Başkan

Kazım ÖZKAN

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

Ahmet ÖZBAKIR

Kurul Üyesi

Mehmet Zeki ADLI

Kurul Üyesi

Hasan KOCAGÖZ

Kurul Üyesi

Hamdi GÜLEÇ

Kurul Üyesi

Mehmet AKSOY

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibi itirazen şikayet dilekçesinde özetle; “ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından teklif edilen bedelin aşırı düşük olduğu, idarece anılan istekliye aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldıktan sonra ihale kararı alınmış olsa da aşırı düşük teklif sorgulamasına yapılan açıklamaların mevzuata uygun olmadığı ve bu bedelle işin yapılamayacağı” iddiasına yer vermiştir.

İncelemeye konu ihale; 8 Ay Süreli Taşımasız Yemek Alımı işi olup,idarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırmaları ve birim fiyatlar esas alınarak toplam 732.654,77 TL olarak belirlendiği, bahse konu ihaleye 12 isteklinin katıldığı, ihaleye teklif veren isteklilerin aşırı düşük sorgulamaya tabi tutulduğu ve ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin 570.227,02 TL bedel karşılığında İlke İnş. Tem. Sağ. Bil. Pet. Yemek Üretim Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere, incelemeye konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaması gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurul kararına katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi