KİK Kararı: 2012/UH.I-1833

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/024
Gündem No : 65
Karar Tarihi : 19.04.2012
Karar No : 2012/UH.I-1833
BAŞVURU SAHİBİ:
Burç Tadım Gıda Eğitim Temizlik Turizm Hayvancılık İnş. Taah. Tic. Ve San. Ltd. Şti., TOPTANCILAR SİTESİ 11.BLOK NO:160 SİVAS

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Aile Ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü, Kepenek Cad. Mavi Köse Apt. 31 58040 SİVAS

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2012/22176 İhale Kayıt Numaralı "Mamul Yemek Alımı Dağıtımı Ve Servis" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

17.04.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[1298].(0197)./2012-27Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Sivas Valiliği Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü tarafından 16.03.2012tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Mamul Yemek Alımı Dağıtımı ve Servis” ihalesine ilişkin olarak Burç Tadım Gıda Eğitim Temizlik Turizm Hayvancılık İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin 23.03.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 27.03.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 29.03.2012tarih ve 12497sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 29.03.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı iddiasına yer verilmiştir.

A) Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhale konusu iş “Mamul Yemek Alımı Dağıtımı ve Servis Hizmeti” dir. Başvuruya konu ihalede, 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca, ihaleye teklif veren 8 istekliden 7’sinin teklifi geçerli kabul edilerek üç isteklinin teklifi aşırı düşük olarak tespit edilmek suretiyle tekliflerine ilişkin yazılı açıklama yapması istenmiş ve süresinde açıklama veren Orhan Muslu’nun söz konusu açıklaması uygun bulunarak ihalenin adı geçen istekli üzerinde bırakılmasına, başvuru sahibinin ise ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi olduğuna karar verilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38 ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 59 uncu maddesinde, ihale komisyonunun diğer teklifleri veya yaklaşık maliyeti baz alarak aşırı düşük teklifleri tespit edeceği ve aşırı düşük olduğunu belirlediği teklifleri hemen reddetmek yerine bu teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili yazılı açıklama isteyeceği ve isteklilerin belgeye dayalı yapacağı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük tekliflerin yeterliliğine ilişkin bir sonuca ulaşması gerektiği hükme bağlanmıştır.

Bu hususa ilişkin uygulamanın somutlaştırılması amacıyla da Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet Alımı İhalelerinde Aşırı Düşük Tekliflerin Değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde bir takım açıklamalarda bulunulmuş ve söz konusu açıklamalarda, hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif sahiplerince yapılan açıklamaların hangi kıstaslar esas alınarak değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin detaylara yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.16 ncı maddesinde; “…Yukarıda belirtilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2009”, 15.7.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2010” dur.” açıklaması yer almaktadır.

Anılan Tebliğ açıklamasına göre maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesinin esas olduğu, ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda bir önceki geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenen tutanakların da kabul edilebileceği belirtilmiş ve son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihaleler dışında kalan ihaleler için ihale tarihinin esas alınacağı ifade edilmiştir.

İtirazen şikayete konu ihale, açık ihale usulü ile gerçekleştirilmiş olup, ihale tarihi 16.03.2012’dir. Dolayısıyla yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının 2011 yılının son üç ayına (ekim, kasım ve aralık) veya bu dönem içerisinde kayıt yoksa 2011 yılının üçüncü üç ayına (eylül, ağustos ve temmuz) ilişkin muhasebe kayıtlarına dayandırılması gerekmektedir. Ancak ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan proforma fatura niteliğindeki belgelere dayanak olan maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının birisi hariç 2012 yılı kayıtlarına göre çıkartıldığı tespit edildiğinden, yapılan belgelendirmenin son geçici vergi beyanname dönemine veya bir önceki döneme ilişkin olmaması nedeniyle Tebliğde belirtilen esaslara uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Biber, domates, taze soğan ve turp gibi 22 kalemden oluşan mallar için Beşler Arif Dalkürek tarafından hazırlanan proforma fatura üzerine tedarikçiden alınan proforma fatura ile açıklamaya dayanan Ek-O.5 maliyet/satış tutarı tespit tutanağına ilişkin olarak Tebliğin 79.4.2.4 üncü maddesinde yer verilen “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazıldığı, proforma fatura ekinde ise fiyat teklifi sunulması suretiyle açıklamaya dayanan Ek-O.6 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu, proforma içeriğinin mallardan oluşması nedeniyle 79.4.2.4 üncü maddesi gereğinceEk-O.5 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulması gerektiğinden bu durumun da Tebliğde belirtilen esaslara uygun olmadığı anlaşılmıştır.

Dolayısıyla ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan proforma fatura niteliğindeki belgelere dayanak olan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki kayıtların son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olmadığı ve biber, domates, taze soğan ve turp gibi 22 kalemden oluşan mallar için proforma fatura ekinde Ek-O.5 maliyet/satış tutarı tespit tutanağı yerine Ek-O.6 maliyet/satış tutarı tespit tutanağının sunulduğu anlaşıldığından, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamalarının Tebliğde belirtilen esaslara uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 18’inci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9 uncu maddesinin üçüncü fıkrasında; “Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

İhale işlem dosyasında bulunan yaklaşık maliyet hesap cetvelinde, yüklenici kâr oranı ya da tutarı belirtilmemiştir. Bu durumda, anılan Yönetmelik hükmü uyarınca, yaklaşık maliyet hesabında idarenin belirleyebileceği en yüksek kâr oranı (% 20) dikkate alınarak hesaplanan kârsız yaklaşık maliyet tutarının 452.687,33 TL olduğu anlaşılmaktadır. Kurulun istikrar kazanmış kararları çerçevesinde kârsız yaklaşık maliyet tutarının altında teklif veren tüm isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak belirlenmesi gerekirken yalnızca Orhan Muslu, Usta Yemek Temizlik İnş.Otom.Eğitim Teks.Cenaze Hizm. Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi ve Sedir Yemekçilik Gıda Tarım ve Hayvancılık Temizlik Hizmetleri Nakliyat İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi’nden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesinin mevzuata aykırılık taşıdığı sonucuna varılmıştır.

Bu çerçevede, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının altında teklif verdiği anlaşılan başvuru sahibi Burç Tadım Gıda Eğitim Temizlik Turizm Hayvancılık İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin teklifinin aşırı düşük teklif olarak kabul edilerek bu istekliden de aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Orhan Muslu’nun teklifinin reddedilmesi, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında teklif verdiği anlaşılan başvuru sahibi Burç Tadım Gıda Eğitim Temizlik Turizm Hayvancılık İnş. Taah. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin teklifinin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmesi ve bu istekliden 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerle ilgili olarak açıklama istenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibi itirazen şikayet dilekçesinde özetle; “ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı” iddiasına yer vermiştir.

İncelemeye konu ihale; Mamul Yemek Alımı, Dağıtımı ve Servisi işi olup,idarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırmaları ve birim fiyatlar esas alınarak toplam 543.224,80 TL olarak belirlendiği, bahse konu ihaleye 9 isteklinin katıldığı, ihaleye teklif veren isteklilerin aşırı düşük sorgulamaya tabi tutulduğu ve ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin 411.825,00 TL bedel karşılığında Orhan Muslu’nun üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere, incelemeye konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaması gerektiği yönündeki düşüncemle, Kurul kararına katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi