KİK Kararı: 2012/UH.I-1670

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/022
Gündem No : 80
Karar Tarihi : 09.04.2012
Karar No : 2012/UH.I-1670
BAŞVURU SAHİBİ:
Kurdal Teks.Tur.İnş. Yemek San.Ve Tic.Ltd.Şti., Nilüfer Tic. Merkezi Elektrikçiler Sitesi 66 Sok. No : 4 BURSA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Gelir İdaresi Başkanlığı Bursa Vergi Dairesi Başkanlığı, Ihsanıye Mahallesı Ahmetvefık Pasa Cad. 25 16301 BURSA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/157471 İhale Kayıt Numaralı "Yemek" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

04.04.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[1111].(0254)./2012-21Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Gelir İdaresi Başkanlığı Bursa Vergi Dairesi Başkanlığıtarafından 14.11.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Yemek” ihalesine ilişkin olarak Kurdal Teks. Tur. İnş. Yemek San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 21.02.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 28.02.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 14.03.2012tarih ve 10491sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 13.03.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince, düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İtirazen şikâyete konu husus ile ilgili olarak 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a)İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c)Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde;

“…

79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.

79.4.2.3. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamaya dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklilerin açıklamalarına dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

d. Perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar,

e. Ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

f. Yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler,

g. İsteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarıdır.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)

79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.4.2.5. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin, altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

79.4.2.16. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

…

79.4.2.16. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak proforma fatura yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

Yukarıda belirtilen maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir

….” açıklaması bulunmaktadır.

İhale konusu işin tanımı idari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde yer alan;

“106.877 adet tabldot yemeği (bir tabldot dört çeşit yemek içerir) alımı, yemeğin yemek servisi yapılacak salonlara taşınması, dağıtımı, dağıtım öncesi ve sonrası tüm hizmetler” düzenlemesi ile yapılmış ve anılan şartnamenin “Teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı 25 inci maddesinde;

_“25.1._İlgili mevzuat gereğince yapılacak ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri ile ihale konusu işte çalıştırılacak personelin ücret ve her türlü giderleri ve SGK giderleri teklif edilen fiyata dahildir.

_25.2._25.1. maddesinde yer alan gider kalemlerinde artış olması ya da benzeri yeni gider kalemlerinin oluşması hallerinde, teklif edilen fiyatın bu tür artış ya da farkları karşılayacak payı içerdiği kabul edilir. Yüklenici, bu artış ve farkları ileri sürerek herhangi bir hak talebinde bulunamaz.

_25.3._Teklif fiyata dahil olan diğer giderler aşağıda belirtilmiştir:

25.3.1. İhale konusu işte kullanılacak olan her türlü yemeklik malzeme ve bunların pişirme giderleri (yemek servisi yapılacağı yere nakli dahil) yemek yapımı ile ilgili olarak yapılacak her türlü hizmet, malzeme giderleri, yemek pişirmesi ile ilgili elektrik, su, doğalgaz giderleri teklif fiyata dahildir.

_25.4._Sözleşme konusu işin bedelinin ödenmesi aşamasında doğacak Katma Değer Vergisi (KDV), ilgili mevzuatı çerçevesinde İdare tarafından yükleniciye ayrıca ödenir.

25.5. Bu madde boş bırakılmıştır.” düzenlemesine yer verilmek suretiyle teklif fiyatına dahil giderlerin neler olduğu belirtilmiştir.

Kamu İhale Kurulunca alınan 09.01.2012 tarih ve 2012/UH.I-281 sayılı karar ile ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi Turanlar Gıda Orm. Ür. Tic. Ltd. Şti.’nden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi yönünde düzeltici işlem tesis edildiği, anılan Kurul kararı uyarınca idare tarafından 19.01.2012 tarihli yazı ile Turanlar Gıda Orm. Ür. Tic. Ltd. Şti.’nden aşırı düşük teklif açıklaması istendiği, yazı ekinde 2012 yılı Ocak ve Şubat aylarına ait 5’er günlük yemek mönüsünün istekliye gönderildiği ve sunulan açıklamanın uygun görülerek 08.02.2012 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin Turanlar Gıda Orm. Ür. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı anlaşılmıştır.

İhale dokümanı kapsamında yemek malzemesi gramaj teknik şartnamesi ile pişmiş yemek gramaj teknik şartnamesinin bulunduğu ve yemeklerde bulunacak bazı malzemelerin yemekler içindeki gramajları ile pişmiş yemeklerin gramajlarının belirtildiği, yemeklerde kullanılan bazı malzemelerin yemek içerisindeki gramajlarının ne olması gerektiğine ilişkin olarak ise ilgili dokümanlarda herhangi bir açıklamaya yer verilmediği görülerek, yapılan incelemede yalnızca şartnamelerde gramajları belirtilen malzemeler ile isteklinin söz konusu malzemelere ilişkin yemek mönüsüne dahil ettiği miktarlar karşılaştırılabilmiş ve şartnamelerde gramajları belirtilmeyen malzemelere ilişkin olarak isteklinin yemeklerin içeriğine dahil ettiği miktarlar doğru kabul edilmiştir.

Bu çerçevede ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekli Turanlar Gıda Orm. Ür. Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

- Yemek malzemesi gramaj teknik şartnamesinde dana eti miktarının kemiksiz olarak, kuzu eti miktarının ise kemikli ve kemiksiz olarak ayrı ayrı belirtilerek, yemeklerde kemiksiz dana eti, bazı yemeklerde kemikli bazı yemeklerde ise kemiksiz kuzu eti kullanılmasının öngörüldüğü, istekli tarafından dana ve kuzu eti fiyatına ilişkin olarak 24.11.2011 tarihli proforma faturanın sunulduğu; faturada kemikli dana eti fiyatının 12,00 TL, kemikli kuzu eti fiyatının 13,00 TL olarak gösterildiği ve sunulan faturanın mevzuatta yer alan şekli şartlara uygun olduğu,

İsteklinin örnek mönüde bulunan “Kıymalı yumurta”, “Avcı kebabı”, Etli patates”, “İzmir köfte”, Etli nohut”, “Kıymalı fırın karnabahar” ve “Kâğıt kebabı” yemeklerine ilişkin sunduğu günlük üretim raporunda dana eti ve kuzu eti miktarlarını “Aynı miktarda etin kemikli halinin kemiksiz halinden %20 daha ağır olacağı” kabulü doğrultusunda belirleyerek, teknik şartnamede belirtilen et miktarlarının %20 fazlası ağırlığında kemikli et kullanmak suretiyle yemek bileşenlerini oluşturduğu ve teklif fiyatını kemikli etin fiyatı üzerinden açıkladığı, söz konusu hesaplamanın tamamen bir kabule dayandığı ve teknik şartnamede öngörüldüğü üzere, kemiksiz dana ve kuzu eti için fiyat alınmak suretiyle açıklamanın yapılması gerektiği,

- Örnek mönüde bazı günlerde tabldot yemeği içeriğinde “200 gr. yoğurt” verilmesinin öngörüldüğü, isteklinin yoğurt fiyatı için sunduğu 21.11.2011 tarihli proforma faturada “1 kg. açık yoğurt” için 1,34 TL, “200 gr. kâse yoğurt” için 0,42 TL fiyat teklif edildiği, sunulan faturanın mevzuattaki şekli şartlara uygun olduğu ancak, istekli tarafından açıklama yapılırken mönüde bulunan “200 gr. yoğurt için” “1 kg. açık yoğurt” fiyatı olan 1,34’ün 5 ‘e bölünmesi suretiyle bulunan 0,268 TL’nin hesaplamalara yansıtıldığı, örnek mönü kapsamında yoğurt bileşenini içeren “Mantı” gibi örneklenebilecek yemeklerin de bulunduğu ve açık yoğurt malzemesinin bu türde yemeklerde kullanılmasının söz konusu olabileceği, tabldot yemeği içeriğinde ise açık yoğurtun gramajlara bölünmek suretiyle değil, “200 gr.’lik kase yoğurt” şeklinde verilmesinin söz konusu olabileceği ve bu durumda da isteklinin mönülerde bulunan “200 gr. yoğurt” için proforma faturada yer alan 0,42 TL’yi maliyet açıklaması kapsamında kullanması gerekirken daha düşük tutarda olan “1 kg. açık yoğurt” un fiyatının kullanılarak açıklamanın yapıldığı,

- Örnek mönü kapsamında “Tavuk suyu şehriye çorba (250 gr.)” yemeğine yer verildiği ve istekli tarafından söz konusu yemeğe ilişkin açıklama yapıldığı, açıklama kapsamında yemekte kullanılacak malzemelerin ise “Şehriye, un, yağ, salça, limon ve tuz” olarak belirtildiği ancak, “Tavuk” malzemesine ilişkin tavuk eti, tavuk suyu vb. herhangi bir malzemeye yer verilmediği, açıklaması yapılan yemeğin “Tavuk suyu şehriye çorba (250 gr.)” olduğu göz önünde bulundurulduğunda; yemek bileşenleri arasında yemeğe “Tavuk suyuna çorba” vasfını kazandıracak nitelikte bir malzemeye de yer verilmesi gerektiği,

- Yemek malzemesi gramaj teknik şartnamesinde “Salata” da bulunması gereken “Zeytin” miktarının 20 gr. olarak belirtildiği ancak, isteklice “Salata” ya ilişkin yapılan açıklamada kullanılacak “Zeytin” miktarının 10 gr. olarak belirtildiği,

Anlaşılarak, yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bununla birlikte, ihaleye iki isteklinin katıldığı ancak, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması sonucunda ihalede yalnızca başvuru sahibinin geçerli teklif sahibi olarak kaldığı ve teklif fiyatının da yaklaşık maliyetten daha yüksek olduğu görülmüş, 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesi doğrultusunda ihalede yeterli rekabetin sağlanamadığı ve geçerli teklif sahibi isteklinin teklif fiyatının yaklaşık maliyetin üzerinde olması sebebiyle kaynakların etkin ve verimli kullanımının sağlanması ilkesi gereğince, ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede;

Başvuru sahibinin;“ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata aykırı olduğu ” yönündeki iddianın incelenmesi sonucunda, Kurul çoğunluğunca verilen Karada belirtilen; “ Bununla birlikte, ihaleye iki isteklinin katıldığı ancak, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması sonucunda ihalede yalnızca başvuru sahibinin geçerli teklif sahibi olarak kaldığı ve teklif fiyatının da yaklaşık maliyetten daha yüksek olduğu görülmüş, 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesi doğrultusunda ihalede yeterli rekabetin sağlanamadığı ve geçerli teklif sahibi isteklinin teklif fiyatının yaklaşık maliyetin üzerinde olması sebebiyle kaynakların etkin ve verimli kullanımının sağlanması ilkesi gereğince, ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. ” gerekçelerine dayanılarak ihalenin iptaline karar verilmiştir.

Söz konusu ihale; “ 106.877 Adet Tabldot Yemeği Hizmeti Alımı ” işi olup, idarece yaklaşık maliyetin yapılan piyasa fiyat araştırmasına dayalıbir adet ortalama tabldot öğün maliyetinin 5,71 TL esas alınarak toplam 610.725,71 TL olarak hesaplandığı, 2 adet ihale dokümanı satıldığı, 14.11.2011 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 2 istekli tarafından teklif verildiği, iki teklifin de geçerli olarak kabul edildiği ihalede, aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan ihalenin 462.777,41 TL teklif bedelli en düşük teklif sahibi üzerinde bırakıldığı, ihalede diğer geçerli 630.574,30 TL teklif bedelli teklifin ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği,

Bu aşamada, Kuruma yapılan itirazen şikayet başvurusu hakkında Kamu İhale Kurulunca verilen 09.01.2012 tarih ve 2012/UH.1-281 sayılı Karar ile ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi Turanlar Gıda Orm. Ür. Tic. Ltd. Şti.'nden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi yönünde düzeltici işlem tesis edildiği, anılan Kurul Kararı uyarınca idare tarafından 19.01.2012 tarihli yazı ile Turanlar Gıda Orm. Ür. Tic. Ltd. Şti.’nden aşırı düşük teklif açıklaması istendiği ve sunulan açıklamanın uygun görülerek 08.02.2012 tarihli ihale komisyon kararı ile ihalenin Turanlar Gıda Orm. Ür. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı,

Anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli iki tekliften birinin yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre yakın olduğu ve en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekirken, aşırı düşük sorgulama yapılarak ihalenin karara bağlanması mevzuata aykırılık teşkil etmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı ve başvuru sahibi isteklinin teklifi yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte, ihalenin üzerinde bırakıldığı isteklinin teklif bedelinin yaklaşık maliyetin altında olduğu, bütün tekliflerin birbirine yakın olması nedeniyle Kurulun 09.01.2012 tarih ve 2012/UH.1-281 sayılı Kararı uyarınca idarece aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan teklifin aşırı düşük teklif olarak değerlendirilemeyeceği dolayısıyla, ihalede en düşük fiyat teklif eden isteklinin teklifine aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmadan geçerli olan tekliflere göre ihalenin sonuçlandırılması gerekmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere inceleme konusu ihalede aşırı düşük teklif yapılmadan geçerli tekliflerin değerlendirilerek ihalenin sonuçlandırılması yönünde “düzeltici işlem belirlenmesi” ne karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul çoğunluğunca alınan “ihalenin iptaline” ilişkin karara katılmıyorum.

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi