KİK Kararı: 2012/UH.I-1436

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/020
Gündem No : 22
Karar Tarihi : 26.03.2012
Karar No : 2012/UH.I-1436
BAŞVURU SAHİBİ:
Dicle Yemekçilik San. Tic. Ltd. Şti., SANCAK MAHALLESİ 507 SOKAK NO:9/2 ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Şişli Etfal Eğitim Ve Araştırma Hastanesi Baştabipliği, Halaskargazı Caddesı Etfal Sokak No:10 34360 İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/99716 İhale Kayıt Numaralı "2012-2013-2014 Yıllara Sari Malzeme Dahil Yemek Hizmet Alımı İhalesi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

22.03.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[872].(0263)./2012-19Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Baştabipliğitarafından 11.08.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “2012-2013-2014 Yıllara Sari Malzeme Dahil Yemek Hizmet Alımı İhalesi” ihalesine ilişkin olarak Dicle Yemekçilik San. Tic. Ltd. Şti.’nin 09.02.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin tarafından reddi üzerine, başvuru sahibinin 24.02.2012tarih ve 7969sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 24.02.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;ihale üzerinde kalan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığıiddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde, ihale komisyonunun, teklifi aşırı düşük olan isteklilerden, teklifin önemli bileşenleriyle ilgili, hizmetin teklif fiyatıyla yapılmasına imkan veren yönteme, seçilen teknik çözümlere ve teklif sahibinin mal ve hizmetler için kullanacağı avantajlı koşullara ve teklif edilen hizmetin özgünlüğüne ilişkin belgelere dayalı açıklama isteyeceği, isteklilerce yapılan açıklamaları değerlendirerek yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerini reddedeceği hüküm altına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesine ilişkin esasların açıklandığı 79 uncu maddesinde, açıklamaların belgelere dayalı olması gerektiği belirtilmiştir.

Anılan maddenin devamında, isteklilerin açıklamalarını tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar, fiyat teklifleri, kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri, kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar, perakende satış yapan zincir mağaza veya marketlerin yayımladıkları fiyat kataloglarında yer alan fiyatlar, ticaret borsalarına kayıtlı mallara ilişkin olarak 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanununun 51 inci maddesinin (c) bendi uyarınca borsa idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler, yaş sebze ve meyve için, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ilgili malın fiyatını gösteren belgeler ve isteklinin ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarına dayanarak yapacakları ve bu belgelerin Tebliğin (79.4.2.4-79.4.2.13) maddelerine uygun olacağı açıklamalarına yer verilmiştir.

Anılan Tebliğin, aşırı düşük tekliflerin belgelere dayalı olarak açıklanmasına ilişkin maddelerinde;

“79.4.2.4. Tedarikçi veya üreticilerden alınan birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

…

79.4.2.11. İstekli tarafından yaş sebze ve meyve için, toptancı halinde oluşan fiyatların kullanılması halinde, Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname uyarınca faaliyet gösteren toptancı hali idaresi tarafından düzenlenen ve ilgili malın, ihale tarihinden önceki son 12 ayın herhangi bir işlem gününe ait asgari fiyatını gösteren belge ile açıklama yapılması yeterlidir.

…

79.4.2.19. Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında, sözleşme giderleri ve genel giderlerin % 3 oranında hesaplanması söz konusu olmayacak, sözleşme giderleri ilgili mevzuatına göre hesaplanmak suretiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap verilecek ve teklifler değerlendirilecektir.

…

79.4.2.24. Yemek hizmet alımı ihalelerinde, çalıştırılacak personelin giyim gideri ile su, tuz, baharat, peçete ve masa örtüsü giderleri için yapılacak açıklamalara ilişkin olarak isteklilerden belge sunmaları istenmeyecektir. İhale komisyonu ayrıca, bu girdiler dışındaki girdilerden de belgelendirilmesine gerek bulunmayanları tespit edebilecektir.

79.4.2.25. Personele, çalışma saatleri dışında ihale konusu işle ilgili eğitim verilmesi, işçiler açısından 4857 sayılı Kanunun 66 ncı maddesinin (d) bendine göre fazla çalışmaya yol açacağından, bunun teklif fiyata dahil olacağının ve mesai dışında işçinin kaç saat işle ilgili meşgul edileceğinin idari şartnamede belirtilmesi ve aşırı düşük teklif sorgulamasında dikkate alınması gerekmektedir. Ayrıca, oryantasyon eğitimi dışında, silahlı atış eğitimi, uçuş eğitimi gibi önemli maliyet gerektiren eğitim giderlerinin, teklif fiyata dahil giderler içinde değerlendirilmesi ve bu giderlerin idari şartnamede açıkça belirtilmesi, birim fiyat teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilecek ihalelerde ise birim fiyat teklif cetvelinde ayrı bir iş kalemi olarak öngörülmesi gerekmektedir. Dolayısıyla bu tür eğitim giderleri % 3 oranının içerisinde bulunan bir genel gider olarak kabul edilmeyecek ve teklifin önemli bir bileşeni sayılarak aşırı düşük teklif sorgulamasında dikkate alınacaktır.”

Açıklamaları bulunmaktadır.

Teknik şartnamede, kahvaltı, öğle/akşam yemeği ve diyet yemeği için bir haftalık örnek menüye yer verildiği, diyet kahvaltı ile diyet ara öğünler için örnek menüler bulunmamakla birlikte, bu öğünlerde verilebilecek yiyeceklere ilişkin ayrı bir düzenleme yapıldığı, ara öğünlerin günde 3 kez ve 2 çeşit olmak üzere toplam 6 çeşit verilmesinin öngörüldüğü, ayrıca şartnamenin ekinde, işin yürütülmesinde verilecek tüm yemeklerin hangi malzemelerden oluşacağı ile bu malzemelerin gramajının ayrı ayrı belirlendiği görülmüştür. Buna ek olarak şartnamede kahvaltının çay, süt ve ekmek dışında üç çeşit olarak verileceği, kahvaltı menüsünde yağ bulunduğunda reçel veya bal ile verileceği ve bunun bir çeşit olarak kabul edileceği yönünde bir düzenlemeye yer verilmiştir.

Şartnamede ayrıca, işin yürütülmesi aşamasında kullanılmak üzere çeşitli makine ve malzemeler istenmiş, bunlardan 100-150 kişiye dağıtım yapabilecek kapasitede 12 adet yemek dağıtım arabası, 2 adet sanayi tipi bulaşık makinesi ve 500 litrelik 4 adet derin dondurucunun hiç kullanılmamış olması öngörülmüş, ihale sürecinde çalıştırılacak olan 1 aşçıbaşı, 5 aşçı, 5 aşçı yardımcısı, 62 garson, 12 bulaşıkçı ve 4 ortacı olmak üzere toplam 90 personele 3 ayda 1 oryantasyon eğitimi verilmesi, bu işçilerin 6 ayda 1 portör muayenelerinin yapılması, 6 ayda 1 ilaçlama yapılması istenmiştir. Teknik şartnameye göre, hizmetin hastane ana binası ve ek binaları ile üç adet semt polikliniğinde verilmesi gerekmektedir.

Malzeme dahil yemek pişirme ve dağıtım hizmeti alım ihalelerinde, bir öğün yemeğin maliyeti hesaplanırken, salt yemek yapımına ilişkin maliyetlerin değil, bunların dışında işin şartname ve sözleşme hükümlerine uygun yürütülmesi dolayısıyla yapılması gereken çeşitli harcamaların da dikkate alınması gerekmektedir. Bu çerçevede, teklifi aşırı düşük olan isteklilerce sunulan açıklamaların da, örnek menülere ilişkin malzeme maliyetleri dışında, diğer gider kalemlerini içerip içermediği ve bu giderlerin mevzuata uygun olarak belgelendirilip belgelendirilmediği incelenmelidir.

İhale üzerinde kalan istekli olan Çelikler Tem. İnş. Teks Gıda Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde, çalıştırılacak 90 kişiye 3 ayda 1 olmak üzere toplam 12 kez verilmesi gereken oryantasyon eğitimine ilişkin olarak Sistemer Uluslararası Belgelendirme ve Dış Tic. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından verilen bir fiyat teklifi sunulduğu, fiyat teklifi üzerinde SMMM ya da YMM tarafından yazılıp onaylanması gereken ifadelerin bulunmadığı, dolayısıyla bu belgenin Tebliğin anılan açıklamalarına uygun olarak düzenlenmediği anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, örnek yemek menülerinin maliyetinin tevsiki amacıyla istekli tarafından proforma fatura ve İzmit Sebze ve Meyve Hali fiyatlarından yararlanıldığı, ancak sunulan belgeler içinde bazı malzemelere ilişkin fiyatların yer almadığı, bazı yemeklerde ise kullanılacak malzemelere ilişkin maliyet öngörülmediği tespit edilmiştir.

Bu çerçevede, ihale üzerinde kalan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının, oryantasyon eğitimi giderine ilişkin olarak sunulan belgenin mevzuata uygun olmaması ve örnek yemek menülerinde yer alan bazı malzemelerin maliyetlerinin tevsik edilmemesi nedeniyle reddedilmesi gerektiği anlaşılmış olup, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Çelikler Tem. İnş. Teks Gıda Taah. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibi itirazen şikayet dilekçesinde özetle; “ihale üzerinde kalan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı” iddiasına yer vermiştir.

İncelemeye konu ihale; 2012-2013 ve 2014 Yıllara Sari Malzeme Dahil Yemek Hizmet alım işi olup,idarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırmaları ve birim fiyatlar esas alınarak toplam 16.206.818,40 TL olarak belirlendiği, bahse konu ihaleye 13 isteklinin katıldığı, ihaleye teklif veren isteklilerin aşırı düşük sorgulamaya tabi tutulduğu ve ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin 13.199.112,00 TL bedel karşılığında Çelikler Tem. İnş. Teks. Gıda Taah. San. Tic. Ltd. Şti.’ninüzerinde bırakıldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere, incelemeye konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaması gerektiği yönündeki düşüncemizle, Kurul kararına katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ Adem KAMALI

Kurul Üyesi Kurul Üyesi