KİK Kararı: 2012/UH.I-1308

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/018
Gündem No : 70
Karar Tarihi : 12.03.2012
Karar No : 2012/UH.I-1308
BAŞVURU SAHİBİ:
Yeniçeri Temizlik Tur. İnş. San. Tic. Ltd. Şti., KELKİT CADDESİ NO:4 GÜMÜŞHANE

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Erzincan Üniversitesi Mengücek Gazi Eğitim Ve Araştırma Hastanesi, Mengücek Gazi Eğitim Ve Araştırma Hastanesi Başbağlar Mahallesi 24100 ERZİNCAN

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/144299 İhale Kayıt Numaralı "Yemek Pişirme, Dağıtım Ve Sonrası Hizmetleri" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

07.03.2012tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[755].(0197)./2012-13Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Mengücek Gazi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Başhekimliği tarafından 03.11.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri” ihalesine ilişkin olarak Yeniçeri Temizlik Tur. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 06.02.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 07.02.2012tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 17.02.2012tarih ve 6888sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.02.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;

1. 26.12.2011 tarih ve 2011/UH.I-4323 sayılı Kurul kararında ihale üzerinde bırakılan isteklinin gelir tablosundaki bilgi eksikliğinin tamamlatılmasına karar verildiği, idare tarafından bu yönde bir işlem tesis edilmediği,

2. İhale üzerinde bırakılan istekli ile diğer isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı, bu fiyatlarla hayatın olağan şartları da dikkate alındığında işin yapılamayacağı,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “İhalelere yönelik başvurular” başlıklı 54 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanunda belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunabilirler.” hükmü yer almakta olup,

“Kuruma itirazen şikâyet başvurusu” başlıklı 56 ncı maddesinin birinci fıkrasında ise; İdareye şikâyet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55 inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikâyet başvurusunda bulunulabilecekleri belirtilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin “Başvuruların şekil unsurları” başlıklı 8 inci maddesinin 10 uncu fıkrasında; “İdarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemez.” hükmü,

Aynı Yönetmeliğin 16 ncı maddesinin ikinci fıkrasında; “Başvuru dilekçesi ve ekinde yukarıda belirtilen ön inceleme konuları bakımından bir aykırılığın bulunmaması durumunda esasın incelenmesine geçilir.” , 17 nci maddesinin birinci fıkrasında ise; “16 ncı maddenin birinci fıkrası bakımından bir aykırılığın tespiti üzerine Kurul tarafından başvurunun reddine karar verilir.” hükmü yer almaktadır.

Başvuru sahibi Kuruma yaptığı itirazen şikâyet başvurusundaki 1 nci iddiası ile ilgili olarak idareye herhangi bir şikâyette bulunmamış olup, İdareye verdiği şikâyet dilekçesinde değinmediği iddialara Kuruma yaptığı itirazen şikâyet başvurusunda yer vermiştir. Yukarıda belirtilen mevzuat hükmünce idarenin şikâyet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar hariç, şikâyet başvurusunda belirtilmeyen hususlar itirazen şikâyet başvurusuna konu edilemeyeceğinden, 1 nci iddia ile ilgili olarak başvurunun şekil yönünden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2 ) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanunun aşırı düşük teklifler başlıklı 38 nci maddesine göre ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanunun 37 nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların verilen hizmetin ekonomik olması, teklif sahibinin hizmetin temini işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü çerçevesinde değerlendirileceği hüküm altına alınmıştır. Benzer düzenlemeler Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde de bulunmaktadır.Bu hususa ilişkin uygulamanın somutlaştırılması amacıyla da Kamu İhale Genel Tebliğinin “Hizmet Alımı İhalelerinde Aşırı Düşük Tekliflerin Değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde bir takım açıklamalarda bulunulmuş ve söz konusu açıklamalarda, hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif sahiplerince yapılan açıklamaların hangi kıstaslar esas alınarak değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin detaylara yer verilmiştir.

İhale dokümanının incelenmesi sonucunda hizmet alımı ihalesinin malzeme dahil yemek pişirme, dağıtım ve sonrası hizmet alımının sabah kahvaltısı normal, sabah kahvaltısı diyet, ara kahvaltısı diyet, öğle-akşam yemeği normal, öğle-akşam yemeği diyet şeklinde birim fiyat teklif alma yoluyla kurgulandığı anlaşılmaktadır.

4734 sayılı Kanunun yukarıda aktarılan 38 inci maddesinde, ihale komisyonunun, aşırı düşük olduğu tespit edilen teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyebileceği ve bu bileşenlerle ilgili sorgulama yapabileceği öngörülmektedir.

26.12.2011 tarih ve 2011/UH.I-4323 sayılı Kurul kararı ile Ar Yemek İş Gü. Te. Gı. Te .İl. Te. Ot. Ta. İnş. Ta. Ha. San.ve Tic. Ltd. Şti, Yeniçeri Temizlik Turizm. İnş. San. Tic Ltd. Şti., Polimatik Temizleme San. Tic. Ltd. Şti. ile Tektat Yemekçilik Gıda İnş. Turz.Taşı San.ve Tic. Ltd. Şti - Metsim Mersin Özel Eğitim Turizm Yemekçilik Temizlik Kırtasiye Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi Ortak Girişimi’nin tekliflerinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutularak teklif değerlendirmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiğine karar verildiği,

Söz konusu karar üzerine idare tarafından söz konusu isteklilerden 09.01.2012 tarih ve 184, 185, 186, 187 sayılı yazılar ile aşırı düşük teklif açıklaması istendiği,

Bu kapsamda, idarenin aşırı düşük teklif açıklama istemli yazısında; “…teklifinizde önemli olduğunu tespit ettiğiniz bileşenlerle ilgili ayrıntıların en geç 20.01.2012 günü saat 9’a kadar Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.1 maddesi gereğince açıklanması” gerektiğinin belirtildiği,

Ar Yemek İş Gü. Te. Gı. Te .İl. Te. Ot. Ta. İnş. Ta.Ha.San.ve Tic. Ltd. Şti, Yeniçeri Temizlik Turizm. İnş. San. Tic Ltd. Şti., Polimatik Temizleme San. Tic. Ltd. Şti. ile Tektat Yemekçilik Gıda İnş. Turz.Taşı San.ve Tic. Ltd. Şti - Metsim Mersin Özel Eğitim Turizm Yemekçilik Temizlik Kırtasiye Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi Ortak Girişimi’nin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülerek ihalenin Ar Yemek İş Gü. Te. Gı. Te .İl. Te. Ot. Ta. İnş. Ta.Ha.San.ve Tic. Ltd. Şti üzerinde bırakıldığı, Tektat Yemekçilik Gıda İnş. Turz.Taşı San.ve Tic. Ltd. Şti - Metsim Mersin Özel Eğitim Turizm Yemekçilik Temizlik Kırtasiye Taahhüt Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi Ortak Girişimi’nin ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği,

Anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4. üncü maddesinde, “İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.” açıklamasına,

Kamu İhale Genel Tebliğinin 79.4.2.24 üncü maddesinde ise “Yemek hizmet alımı ihalelerinde, çalıştırılacak personelin giyim gideri ile su, tuz, baharat, peçete ve masa örtüsü giderleri için yapılacak açıklamalara ilişkin olarak isteklilerden belge sunmaları istenmeyecektir. İhale komisyonu ayrıca, bu girdiler dışındaki girdilerden de belgelendirilmesine gerek bulunmayanları tespit edebilecektir.” açıklamasına yer verilmiştir.

İdarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulamasının objektif kriterlere dayanması gerekmektedir. İdarenin aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazısında açıklanması talep edilen bileşenlere yer verilmediği gibi, mevzuata aykırı olarak önemli bileşenlerin tespitinin isteklilere bırakıldığı, idare tarafından teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmeden ve bu hususun takdiri isteklilere bırakılarak aşırı düşük teklif açıklaması istenmesinin istekliler açısından tereddüt yaratacak bir husus olduğu, isteklilerin bu kapsamda farklı bileşenlere ve Tebliğin 79.4.2.24 üncü maddesine göre açıklanması gerekmeyen bileşenlere ilişkin açıklama yaptıkları, bu açıdan teklif açıklamalarının objektif olarak değerlendirilmesinin ve karşılaştırmasının mümkün olmadığı, Tebliğin personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarına ilişkin aşırı düşük teklif sorgulamasında ihale komisyonuna önemli bileşenleri tespit etme yükümlülüğü getirdiği, bu haliyle idarenin istem yazısının uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda önemli bileşenlerin ihale komisyonu tarafından tespit edilerek isteklilere gönderilmesi ve isteklilerce sunulan açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesinde yer alan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda ihale komisyonu tarafından önemli bileşenlerin tespit edilerek aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulacak tüm isteklilere gönderilmesi ve isteklilerce sunulan açıklamaların Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesinde yer alan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilmek suretiyle tekliflerin değerlendirmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibi tarafından itirazen şikayet dilekçesinde özetle; “ihale üzerinde bırakılan istekli ile diğer isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı, bu fiyatlarla hayatın olağan şartları da dikkate alındığında işin yapılamayacağı” iddiasına yer vermiştir.

İncelemeye konu ihale; Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmet Alımişi olup,idarece yaklaşık maliyetin piyasa araştırmaları ve birim fiyatlar esas alınarak toplam 2.997.528,33 TL olarak belirlendiği, bahse konu ihaleye 5 isteklinin katıldığı, ihaleye teklif veren isteklilerin aşırı düşük sorgulamaya tabi tutulduğu ve ihale komisyonunca yapılan değerlendirme sonucunda ihalenin 1.382.040,00 TL bedel karşılığında Ar Yemek San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

4734 sayılı Kanunun “ Aşırı düşük teklifler ” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü yer almaktadır.

Bahse konu madde hükmünden, ihale komisyonunun, yaptığı değerlendirme neticesinde geçerli olduğunu tespit ettiği tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklileri tespit edeceği ve tespit edilen bu teklifleri reddetmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda sorgulamaya tabi tutacağı anlaşılmaktadır.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, aşırı düşük teklif sorgulamasının Kamu İhale Genel Tebliğinin “teklif fiyata dahil masraflar” ve “aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesini” düzenleyen maddeleri ile idari şartnamenin “teklif fiyata dahil olan giderler” başlıklı maddesindeki düzenlemelerin esas alınarak yapılması gerekmektedir. Bu ihalelerde, aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan veya ihale komisyonunca açıklamaları yetersiz bulunan isteklilerin teklifleri ile teklif edilmesi gereken asgari işçilik maliyetini karşılamayan teklifler gerekçesi belirtilmek suretiyle reddedilecektir. Ancak şikayet başvurusuna konu hizmetin personel çalıştırılmasına dayalı bir hizmet alım ihalesi olmaması nedeniyle aşırı düşük değer tespitine yönelik bir modül bulunmamakta olup, ihale konusu hizmetin maliyet unsurlarının, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında olduğu gibi önceden belirlenen nitelikte olmadığı görülmektedir. Bu durumda, ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olarak hizmetin ifası için her isteklinin basiretli tacir olma yükümlülüğü gereğince kendi organizasyon yapısı, kullanacağı makine ekipmanın özellikleri, malzeme teminindeki kendine özgü koşulları vb. unsurları dikkate alarak teklif fiyatını belirlemesi gerekmektedir.

İhale konusu işin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı işi olmadığı, geçerli tekliflerin tamamının yaklaşık maliyetin altında olmakla birlikte yaklaşık maliyete ve birbirlerine göre aşırı düşük olmadığı, en düşük teklifin bile diğer tekliflere göre aşırı düşük olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, idarece hiçbir isteklinin teklifine ilişkin olarak aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaksızın ihalenin karara bağlanması gerekmektedir.

Ayrıca, malzeme dahil yemek alım hizmetlerinde yemek bileşenlerini oluşturan girdilerin önemli bir kısmı yerel, mevsimsel ve iklim özelliklerine göre farklılıklar göstermekte, bir çok girdi müstahsilden doğrudan temin edilebilmektedir. Özellikle sebze meyve gibi girdilerin piyasa koşulları sebebiyle muhasebeleştirilmesinde karşılaşılan güçlüklerin aşırı düşük teklif sorgulamasında ispat için aranılan belgelere yansıtılmasında isteklilerin önünde önemli bir engel teşkil edeceği düşünülmektedir. Kamu İhale Kurumu tarafından personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımları için aşırı düşük sınır değerin tespiti ve sorgulanması konusunda bir kriter belirlenmediği hususu göz önüne alındığında, şikayete konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmasının objektif kriterlerinin var olmadığı düşünülmektedir.

Yukarıda açıklandığı üzere, incelemeye konu ihalede aşırı düşük teklif sorgulaması yapılmaması gerektiği yönündeki düşüncemizle, Kurul kararına katılmıyoruz.

Ali Kemal AKKOÇ Adem KAMALI

Kurul Üyesi Kurul Üyesi