KİK Kararı: 2012/UH.I-1161

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2012/016
Gündem No : 10
Karar Tarihi : 05.03.2012
Karar No : 2012/UH.I-1161
BAŞVURU SAHİBİ:
Doğu Güvenlik Özel Eğitim Hizmetleri Tic.Ltd.Şti., İskenderpaşa Mah. Düzenli Ulusoy İş Merkezi No :28/3 TRABZON

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Yüksek Öğrenim Kredi Ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü Yurtkur Konya Bölge Müdürlüğü, Sems-I Tebrızı Mah. Sultan Veled Cad. 43 42030 KONYA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/104976 İhale Kayıt Numaralı "Özel Güvenlik Hizmet Alımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

01.03.2012 tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[628].(0197)./2012-10Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü Yurtkur Konya Bölge Müdürlüğü tarafından 06.09.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Özel Güvenlik Hizmet Alımı” ihalesine ilişkin olarak Doğu Güvenlik Özel Eğitim Hizmetleri Tic. Ltd. Şti.’nin 18.01.2012tarihinde yaptığı şikâyet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibinin 07.02.2012tarih ve 5540sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 07.02.2012tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;

1 ) İhale üzerinde bırakılan isteklinin teklif bedelinden, zorunlu maliyetler çıkarıldığında kalan bedelin genel giderleri karşılamadığı, zorunlu maliyet altında olan teklifin reddedilmesi gerektiği, kıyafet giderleri teklifinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, piyasa şartlarını yansıtmayan aşırı düşük teklif açıklamalarının reddedilerek ihalenin üzerlerinde bırakılması gerektiği, kıyafet için 36 ay üzerinden verilen giderin sürecin uzamasından dolayı 33 aya indiği, ihale sürecinde verilen teklifin ihaledeki fiyatı karşılamadığı, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği,

2 ) Teklif geçerlik süresinin 04.01.2012 tarihinde sona erdiği, idarenin bu tarihten önce süre uzatımı talebi bulunmadığı, 05.01.2012 tarihli ihale komisyon kararından sonra 18.01.2012 tarihindeki şikâyet başvuruları üzerine süre uzatımı talep edildiği, bu gerekçeyle ihalenin iptal edilmesi gerektiği

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1 ) Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

Sekiz isteklinin teklif verdiği başvuruya konu ihalede, yedi isteklinin teklifinin geçerli kabul edildiği, Sedef Özel Güv. Hizm. Ltd. Şti.’nin teklifinin teklif zarfı boş olduğu gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, teklifi geçerli kabul edilen ve idarece hesaplanan 10.036.067,6 TL karsız yaklaşık maliyetin altında teklif veren Kontrol Özel Güv. Kor. ve Eğt. Ltd. Şti., Doğu Güv. Özel Eğt. Hizm. Tic. Ltd. Şti. ile Güven Özel Güv. ve Kor. Hizm. Ltd. Şti. – Delta-Up Özel Güv. ve Eğt. Hizm. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’na aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldığı, anılan isteklilere gönderilen aşırı düşük teklif sorgulama yazısında giyim ve özel güvenlik mali sorumluluk sigorta bedeline ilişkin açıklama ve ispatlayıcı belgelerin 15.09.2011 tarihi saat 16:30’a kadar verilmesinin istendiği, üç isteklinin de açıklamalarını idareye sunduğu, Kontrol Özel Güv. Kor. ve Eğt. Ltd. Şti.’nin teklifinin, giyim malzemesi için verdiği teklif gerçek piyasa fiyatlarını yansıtmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı, Doğu Güv. Özel Eğt. Hizm. Tic. Ltd. Şti. ile Güven Özel Güv. ve Kor. Hizm. Ltd. Şti. – Delta-Up Özel Güv. ve Eğt. Hizm. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın aşırı düşük teklif açıklamalarının kabul edildiği, 19.09.2011 tarihli ihale komisyon kararı ile Doğu Güv. Özel Eğt. Hizm. Tic. Ltd. Şti.’nin ekonomik açıdan en avantajlı birinci teklif sahibi, Güven Özel Güv. ve Kor. Hizm. Ltd. Şti. – Delta-Up Özel Güv. ve Eğt. Hizm. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlendiği, ihalenin Doğu Güv. Özel Eğt. Hizm. Tic. Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı, ihale komisyon kararının 20.09.2011 tarihinde ihale yetkilisince onaylandığı, kesinleşen ihale kararının isteklilere gönderildiği, bunun üzerine Kontrol Özel Güv. Kor. ve Eğt. Ltd. Şti. tarafından şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

Bunun üzerine yapılan inceleme sonucunda; 12.12.2011 tarih ve 2011/UH.I-4101 sayılı Kurul kararı ile 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine karar verildiği görülmüştür.

Söz konusu Kurul kararı incelendiğinde;

Kontrol Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Ltd. Şti.’nin itirazen şikâyet dilekçesinde özetle;

“Giyim malzemesine vermiş oldukları teklifin gerçek piyasa fiyatlarını yansıtmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldıkları, değerlendirme dışı bırakılmalarının mevzuata aykırı olduğu,

Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ile istekli tarafından sunulmuş olan proforma fatura arasında uyumsuzluk olması durumunda söz konusu teklifin reddedilmesi, söz konusu belgeler arasında herhangi bir uyumsuzluk tespit edilememekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda söz konusu isteklinin teklifinin reddedilmemesi, fakat proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilmesi gerektiği,

İdarenin Doğu Güvenlik Özel Eğitim Hizmetleri Ltd. Şti.’nin giyim bedeli için teklif ettiği yıllık rakam ile firmalarının teklif ettiği yıllık rakamı karşılaştırarak savunma yaptığı, oysaki idarenin aşırı düşük teklif açıklamalarını değerlendirirken diğer bir firma ile karşılaştırma yapmasının Kamu İhale Kanununa uygun olmadığı, değerlendirmenin Kamu İhale Kanunu madde 38 hükümlerine göre yapılması gerektiği, söz konusu maddede diğer bir firma ile karşılaştırma yapılmasına dair bir hükmün bulunmadığı,”

İddialarına yer verildiği anlaşılmıştır.

Kontrol Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Ltd. Şti.’nin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda Kurul kararında;

“Aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan isteklilerin bu kapsamda sunduğu belgeler üzerinde yapılan incelemede aşağıdaki sonuçlara varılmıştır:

1) Başvuru sahibi olan Kontrol Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Ltd. Şti. aşırı düşük teklif açıklamalarını idareye sunmuş ve giyim malzemesi için verdiği teklif gerçek piyasa fiyatlarını yansıtmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmıştır.

Anılan istekli 3 yıllık ihale konusu işte, 191 personel için öngörülen kıyafetler için % 3 sözleşme ve genel giderler dahil toplam 5.152,36 TL giyim bedeli teklif etmiş, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında da aşağıdaki tabloda yer alan her bir kıyafetin bedelini Doğan Arma Güv. Malz. Deri Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nden aldığı proforma fatura ile açıklamıştır.

Sıra

Malzemenin Cinsi

Miktar (Adet/Çift)

Birim Fiyat

Toplam Fiyat

1

Gömlek (2 Yazlık 2 Kışlık)

2292

0,42 TL

962,64 TL

2

Pantolon (2 Yazlık 2 Kışlık)

2292

0,52 TL

1.191,84 TL

3

Kravat

1146

0,11 TL

126,06 TL

4

Mont

573

0,75 TL

429,75 TL

5

Ayakkabı

573

1,00 TL

573,00 TL

6

Kışlık Bot

573

1,10 TL

630,30 TL

7

Kazak

573

0,62 TL

355,26 TL

8

Kep

573

0,16 TL

91,68 TL

9

Kaban

573

0,92 TL

527,16 TL

10

Kemer

573

0,20 TL

114,60 TL

TOPLAM

5.002,29 TL

% 3

150.07 TL

TOPLAM KIYAFET TUTARI

5.152,36 TL

Doğan Arma Güv. Malz. Deri Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin Kontrol Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Ltd. Şti.’ne verdiği proforma faturada beyanı, imzası ve kaşesi bulunan SMMM Ahmet Doğar’dan 01.11.2011 tarihli ve 2507-19351 sayılı yazıyla, Kontrol Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Hiz. Ltd. Şti.’nin giyim eşyası giderini açıklamak üzere sunmuş olduğu proforma faturada belirtilen giyim eşyalarının birim fiyatları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (EK-O.5) belirtilen giyim eşyalarının ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarına esas olan alış faturaları, giyim eşyalarına ilişkin defter kayıtlarının birer örnekleri, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.5), Doğan Arma Güvenlik Malzemeleri Deri Tekstil San ve Tic. Ltd. Şti. ile yapılan tam tasdik sözleşmesinin bir örneği veya anılan firmanın beyannamelerini imzalama yetkisini gösterir bilgi ve belgeler istenmiştir.

Anılan SMMM’nin Kurumumuza gönderdiği 04.11.2011 tarihli yazı ve ekleri 10.11.2011 tarih ve 48045 sayı ile 21.11.2011 tarihinde gönderdiği yazı ve ekleri ise 21.11.2011 tarih ve 49235 sayı ile Kurum kayıtlarına alınmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79 uncu maddesinde yer alan açıklamalar gereğince; birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı, maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmaması, meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi,

Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması,

Tebliğ’in (79.4.2.4.) maddesine göre düzenlenen tutanağın (Ek-O.5) meslek mensubu tarafından düzenlenmesi, meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından her sayfasının imzalanması ve kaşelenmesi,

Maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi, ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanakların bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenmesi gerekmektedir.

İsteklilerce aşırı düşük teklif sorgulaması çerçevesinde sigorta acentelerinden alınarak sunulan poliçe, proforma fatura veya sözleşmelerin ekine sigorta acentelerince Özel Güvenlik Mali Sorumluluk Sigortası Tarife ve Talimatında yer alan teminat tutarları üzerinden teklif ettikleri sigorta prim tutarlarıyla özel güvenlik mali sorumluluk sigortası hizmetini geçekleştirebileceklerine ilişkin ilgili sigorta şirketinin genel müdürlüğünden veya bölge müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklenmesi ve bu teyitlerin yetkili kişilerin imzasını taşıması gerekmektir. Ancak sigorta şirketlerinin genel müdürlük veya bölge müdürlüklerinden alınmış poliçe veya fiyat teklifleri için teyit alınmasına gerek bulunmamaktadır.

Kontrol Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sunduğu belgeler ile SMMM Ahmet Doğar’ın sunduğu belgeler üzerinde yapılan incelemeden; birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak maliyete dayalı açıklama yapıldığı, proforma faturadaki birim satış tutarının, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olmadığı, meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresi yazılarak proforma faturanın imzalandığı ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenip mühürlendiği,

Proforma faturanın proforma faturaya konu alanda faaliyet gösteren Doğan Arma Güvenlik Malzemeleri Deri Tekstil San ve Tic. Ltd. Şti.’nden alındığı,

Maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.5)’in meslek mensubu tarafından düzenlendiği, meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından her sayfasının imzalandığı ve kaşelendiği,

Maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.5)’in son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlendiği,

SMMM Ahmet Doğar tarafından gönderilen belgeler arasında, proforma faturada yer alan kıyafetlere ilişkin Güneş İnş. Güv. Hizm. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından Doğan Arma Güvenlik Malzemeleri Deri Tekstil San ve Tic. Ltd. Şti.’ne kesilmiş 2 adet alış faturası olduğu, bu faturalarda yer alan toplam fiyatların yevmiye defterine kaydedildiği, alış faturalarında yer alan fiyatların maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.5)’te yer alan malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti ile aynı olduğu anlaşılmış olup, Kontrol Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Ltd. Şti.’nin kıyafetlere ilişkin aşırı düşük teklif açıklamalarının bu haliyle Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde yer alan açıklamalara uygun olduğu,

Kontrol Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Ltd. Şti.’nin Özel Güvenlik Mali Sorumluluk Sigortası için 1.718,71 TL bedel öngördüğü, bu bedeli tevsik etmek için Simetri Sigorta Ara. Hiz. Ltd. Şti.’nden aldığı poliçeyi sunduğu, poliçeye Neova Sigorta A.Ş. Ankara Bölge Müdürlüğünden alınan teyit yazısının eklendiği, anılan isteklinin Özel Güvenlik Mali Sorumluluk Sigortasına ilişkin aşırı düşük teklif açıklamalarının bu haliyle Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79 uncu maddesinde yer alan açıklamalara uygun olduğu,

Bu itibarla da Kontrol Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Ltd. Şti.’nin değerlendirme dışı bırakılmasının kamu ihale mevzuatına uygun olmadığı ve dolayısıyla anılan isteklinin teklifinin değerlendirmeye alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Kontrol Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Ltd. Şti.’nin teklifi değerlendirmeye alınarak bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Ancak durum böyle olmakla birlikte Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79.4.2.18 inci maddesinde; “İtirazen şikayet başvurularına ilişkin olarak Kurum tarafından yapılan incelemede gerekli görülmesi durumunda, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları, bunları muhafaza eden meslek mensubundan istenebilir. Gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse ihaleyi yapan idare tarafından Kuruma gönderilen belgeler arasında yer alan proforma fatura ve fiyat teklif tutarları ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet ve satış tutarlarının arasında uyumsuzluk olduğunun veya bu belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda; proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.” açıklamasına yer verilmiştir. Yapılan incelemede proforma fatura ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağında belirtilen maliyet tutarlarının ticari hayatın olağan durumu ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığı sonucuna varıldığından, proforma fatura ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek-O.5)’in Doğan Arma Güvenlik Malzemeleri Deri Tekstil San ve Tic. Ltd. Şti.’nin bağlı olduğu Ankara Maltepe Vergi Dairesine gönderilmesi gerekmektedir.”

Tespitleri yapılarak Kontrol Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamaları Kurul kararı ile uygun bulunmuştur. Kurul kararı üzerine idarenin Kontrol Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Ltd. Şti.’yi ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi, başvuru sahibi Doğu Güvenlik Özel Eğitim Hizmetleri Tic. Ltd. Şti.’ni ise ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi olarak belirlediği anlaşılmış olup, teklif geçerlilik sürelerinin bittiği itirazı dışındaki iddiaların (aşırı düşük teklif açıklamaları ile ilgili iddiaların) Kontrol Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Ltd. Şti.’nin itirazen şikâyeti üzerine incelendiği, yukarıda ayrıntıları verilen Kurul kararı ile de sonuca bağlandığı anlaşıldığından söz konusu iddialara ilişkin başvurunun Kurul kararına itiraz niteliğini haiz olduğu anlaşılmaktadır.

Ayrıca, ihale dokümanında miktarı ve nitelikleri belirlenen kıyafete ilişkin giderin ay üzerinden değil, adet bazında açıklanması gerekmekte olup, kıyafetin yukarıda ifade edildiği şekliyle ihale tarihindeki ihale dokümanına göre açıklandığı, kamu ihale mevzuatının öngördüğü maliyetlerin sözleşme ve genel giderler olduğu, teklif bedeli içinde de % 3 sözleşme ve genel giderlerin yer aldığı anlaşıldığından başvuru sahibinin esasen ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının uygun olmadığı iddiasıyla bağlantılı olan iddialarının da uygun olmadığı anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinde; Kamu İhale Kurulunun, Kuruma gelen itirazen şikâyet başvurularıyla ilgili olarak gerekçesini belirtmek suretiyle karar vereceği hüküm altına alınmış olup, mevzuatta Kurul tarafından karara bağlanan hususların yeniden incelemeye alınmasına ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. Öte yandan söz konusu Kurul kararı ile Kurum görüşü ortaya çıktığından, karara ilişkin ayrıca bir değerlendirme yapılması da mümkün değildir. Diğer taraftan, anılan Kanunun 57’nci maddesinde şikâyetler ile ilgili olarak Kurum tarafından verilen nihai kararların mahkemelerde dava konusu edilebileceği belirtilmiştir. Bu nedenle talebe ilişkin olarak Kurumumuz tarafından yapılacak bir işlem bulunmamaktadır. Sonuç olarak söz konusu iddialara ilişkin başvurunun 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince reddi gerekmektedir.

2 ) Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kanunun tekliflerin geçerlik süresi başlıklı 32 inci maddesinde, tekliflerin geçerlilik süresinin ihale dokümanında belirtileceği, idarece ihtiyaç duyulması halinde bu sürenin, teklif ve sözleşme koşulları değiştirilmemek ve isteklinin kabulü kaydıyla, en fazla ihale dokümanında belirtilen teklif geçerlilik süresi kadar uzatılabileceği hüküm altına alınmıştır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 54 üncü maddesinde ise, tekliflerin geçerlilik süresinin, tekliflerin tahmini değerlendirme süresi, şikâyete ilişkin süreler, ihale kararının onaylanması ile sözleşme imzalanmasına kadar geçecek süre ve benzeri konular dikkate alınarak belirleneceği düzenlenmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Teklif geçerlilik süresinin dolmasından sonra sözleşme yapılması” başlıklı 16.7 nci maddesinde; “Kesinleşen ihale kararı bildirildikten sonra şikayet başvurusunda bulunulması veya dava açılması nedeniyle ihale sürecinin uzaması sonucunda; teklif geçerlilik süresinin ihale dokümanında öngörülen süre kadar uzatıldığı ve bu sürenin de dolduğu, buna rağmen sözleşmenin imzalanamadığı durumlarda; İhale Uygulama Yönetmeliklerinde yer alan sözleşmenin imzalanması ile ilgili hükümlere göre, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi veya ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi ile kabul etmeleri şartıyla, sözleşme imzalanabilir. İdarece bu durumda ihale üzerinde kalan istekliye sözleşme imzalayıp imzalamayacağı hususu sorulmaksızın sadece teklif geçerlilik süresinin dolduğu gerekçe gösterilerek ihalenin iptal edilmemesi gerekmektedir. Ancak tekliflerin geçerlilik süresinin dolmuş olması nedeniyle ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi veya ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibinin sözleşmeyi imzalama zorunluluğu bulunmadığından, sözleşmeyi imzalamayan istekliler hakkında geçici teminatın irat kaydedilmesine ve yasaklamaya ilişkin hükümler uygulanmayacaktır.” açıklaması yer almaktadır.

Başvuruya konu ihaleye ait idari şartnamenin “Tekliflerin geçerlilik süresi” başlıklı 24 üncü maddesinde;

“24.1. Tekliflerin geçerlilik süresi, ihale tarihinden itibaren 120 takvim günüdür.

24.2. İhtiyaç duyulması halinde, teklif geçerlilik süresinin en fazla yukarıda belirlenen süre kadar uzatılması istekliden talep edilebilir. İstekli, idarenin bu talebini kabul veya reddedebilir. İdarenin teklif geçerlilik süresinin uzatılması talebini reddeden isteklinin geçici teminatı iade edilir.

24.3. Teklifinin geçerlilik süresini uzatan istekli, teklif ve sözleşme koşullarını değiştirmeden, geçici teminatını kabul ettiği yeni teklif geçerlilik süresi ile geçici teminata ilişkin hükümlere uygun hale getirir.

24.4. Bu konudaki istek ve cevaplar yazılı olacaktır .” düzenlemesine yer verilmiştir.

İncelenen ihalenin, 06.09.2011 tarihinde yapıldığı, tekliflerin geçerlilik süresinin, ihale tarihinden itibaren 120 (yüz yirmi) takvim günü olduğu, teklif geçerlilik süresinin 04.01.2012 tarihinde sona erdiği, 12.12.2011 tarih ve 2011/UH.I-4101 sayılı Kurul kararı üzerine 05.01.2012 tarihli ihale komisyon kararı ile Kontrol Özel Güvenlik Koruma ve Eğitim Ltd. Şti.’nin üzerinde ihalenin bırakıldığı, başvuru sahibinin 19.01.2012 tarihinde idare kayıtlarına alınan şikâyet başvurusundan sonra idarenin 20.01.2012 tarih ve 201-202 sayılı yazıları ile ihale üzerinde bırakılan istekli ile başvuru sahibinden teklifinin geçerlilik süresinin uzatılmasının talep edildiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin 23.01.2012 tarih ve 3989 sayılı yazısı ile teklif geçerlik süresinin 05.05.2012 tarihine kadar uzatılmasını kabul ettiği anlaşılmıştır.

İtirazen şikâyet konusu uyuşmazlığın çözümlenmesi için, teklif geçerlik süresi dolan bir isteklinin, bu tarihten sonra beyan edeceği iradesiyle, ilk teklifiyle bağlı kalıp kalamayacağı sorununun incelenmesi gerekmektedir.

Kamu ihale mevzuatının teklif geçerlik süresiyle ilgili düzenlemelerinde, süre uzatımının ne zaman yapılacağına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bir başka ifadeyle, mevzuat, tekliflerin mutlaka geçerlik süresi içinde uzatılmasına ilişkin bir kural getirmediği gibi, süre bitiminden sonra uzatılan teklifin durumuna ilişkin de bir tespit yapmamaktadır. Ancak 4734 sayılı Kanunun 32 inci maddesinin gerekçesinde, isteklilerce süresiz teklif verilmesi uygulamasına son verilerek, tekliflerin işin özelliğine göre ihale dokümanında belirlenecek süre içerisinde geçerli olmasına ilişkin düzenleme getirildiği belirtilmektedir. Yine konuyla dolaylı biçimde ilişkili bir düzenleme Kamu İhale Genel Tebliğinin 16.7 nci maddesinde yer almakta olup, ilgili bölümde, kesinleşen ihale kararı bildirildikten sonra şikâyet başvurusunda bulunulması veya dava açılması nedeniyle ihale sürecinin uzaması sonucunda; teklif geçerlilik süresinin ihale dokümanında öngörülen süre kadar uzatıldığı ve bu sürenin de dolduğu, buna rağmen sözleşmenin imzalanamadığı durumlarda; İhale Uygulama Yönetmeliklerinde yer alan sözleşmenin imzalanması ile ilgili hükümlere göre, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi veya ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi ile kabul etmeleri şartıyla, sözleşme imzalanabileceği, idarece bu durumda ihale üzerinde kalan istekliye sözleşme imzalayıp imzalamayacağı konusu sorulmaksızın sadece teklif geçerlilik süresinin dolduğu gerekçe gösterilerek ihalenin iptal edilmemesi gerektiği belirtilmiştir.

4734 sayılı Kanunun 32 nci maddesinin gerekçesi ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 16.7 nci maddesinin bir arada değerlendirilmesi sonucunda, teklif mektuplarında belirtilen sürenin, bir geçerlik şartı olduğu ancak bu geçerlik değerlendirilirken, süre dolsa dahi, isteklilerin sözleşme iradelerinin sorgulanması gerektiği anlaşılmaktadır.

Kamu ihale mevzuatının, ihale sürecini ilgilendiren düzenlemeleri bu yönde olmakla birlikte, konunun çözümlenmesi için, süreç sonunda imzalanan kamu ihale sözleşmesinin niteliğinden kaynaklı olarak da değerlendirme yapılması gerekmektedir.

4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 1 inci maddesinde, kanunun amacının, Kamu İhale Kanununa göre yapılan ihalelere ilişkin sözleşmelerin düzenlenmesi ve uygulanması ile ilgili esas ve usulleri belirlemek olduğu; 4 üncü maddesinde, bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin taraflarının, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahip olduğu hüküm altına alınmıştır.

Aktarılan hükümler çerçevesinde, kamu ihale sözleşmesi, idarenin özel hukuk sözleşmeleri olarak adlandırılmaktadır. Nitekim aynı Kanunun 36 ncı maddesinde, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Borçlar Kanunu hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Dolayısıyla ihale sürecindeki isteklilerin tekliflerini ve idarenin sözleşmeye imza koyma iradesini, 4735 sayılı Kanun ve Borçlar Hukuku mevzuatı çerçevesinde incelemek mümkündür.

818 sayılı Borçlar Kanununun 1 inci maddesinde, iki tarafın karşılıklı ve birbirine uygun biçimde iradelerini beyan ettikleri durumda sözleşmenin oluşacağı; 3 üncü maddesinde, icabın kabulü için bir süre belirterek sözleşmeye teklif veren kişinin, sürenin sonuna kadar icabından dönemeyeceği, 6 ncı maddesinde, icapçının, kanun veya işin özelliği ya da durumun gereği açık bir kabulü beklemek zorunda değilse, öneri uygun bir sürede reddedilmediği takdirde, sözleşmenin kurulmuş sayılacağı hüküm altına alınmıştır.

Aktarılan düzenlemelerden hareketle, iki taraflı bir hukuki ilişki olan sözleşmenin oluşması için, birbirine uygun irade beyanları gerektiği, bu beyanların icap ve kabul olarak nitelendirildiği, icabın karşı tarafa yönelmiş tek taraflı bir sözleşme teklifi olduğu, bu iradenin süreye bağlanabileceği, süre sonunda icapla bağlı bulunulmadığı ancak –özellikle Borçlar Kanunun 6 ncı maddesinin değerlendirilmesinden- bu durumun mutlak bir geçersizlik durumunu anlamlandırmadığı, kabul beyanı kendisine gelen icapçının sözleşme iradesi gösterebileceği anlaşılmaktadır.

Kamu ihale sürecindeki teklif iradesi ve sözleşme beyanları, yukarıdaki kurgu çerçevesinde değerlendirildiğinde, isteklilerin sundukları tekliflerin, kamu ihale sözleşmesi için bir icap niteliğinde olduğu, 4734 sayılı Kanunun 32 nci maddesi gereğince, bu icabın bir süreye bağlanmasının zorunlu olduğu ve süre sonunda isteklinin icabından dönebileceği ortaya çıkmaktadır. Ancak, yukarıdaki Borçlar Kanunu değerlendirmesinden kaynaklı olarak, bir özel hukuk kişisinin beyanı olan icap ve –kamu ihale sürecindeki- teklif, ilk başta sunulan süre bitimi gerekçesiyle mutlak geçersiz hale gelmemektedir. Süre bitiminde kendisine kabul haberi ulaşmayan isteklinin teklifiyle bağlı kalmaması durumu tek taraflı bir takdir yetkisi olup, ihale süreci tamamlanana kadar, icabın geçerliği yenilenebilecektir. Bir başka anlatımla, ihale süreci devam ederken teklif geçerlik süresinin dolması, bir askıda geçerlik halini anlamlandırmaktadır. Bu nedenle de teklif sahibinin ilk süre dolduktan sonraki bir zamanda icabını sürdürdüğüne dair beyanını, teklifin geçerlik şartı olarak kabul etmek gerekecektir.

Bu açıklamalar çerçevesinde, incelenen ihalede, ihale üzerinde bırakılan isteklinin, teklif geçerlik süresi 04.01.2012 tarihinde dolmasına rağmen, süre uzatımının 23.01.2012 tarihinde beyan edilmesinin, bu iki zaman arasında teklifin, askıda geçerli olduğunu ortaya koyduğu, daha sonraki süreçte teklifle bağlı olunduğunu beyan etmenin, o teklifi geçerli hale getireceği, dolayısıyla ihale sürecinde tesis edilen işlemde kamu ihale mevzuatına aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Sonuç olarak başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmediğinden itirazen şikâyet başvurusunun reddi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi