KİK Kararı: 2011/UY.III-3994 (5 Aralık 2011)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/078
Gündem No : 18
Karar Tarihi : 05.12.2011
Karar No : 2011/UY.III-3994
BAŞVURU SAHİBİ:
Fermak Turizm Yol Yapı Hazır Beton Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. - Ankara İnşaat Tic. Ve San. Ltd. Şti., İLKBAHAR MAHALLESİ 571.CADDE 610.SOKAK NO:1 ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları Genel Müdürlüğü Program Ve İzleme Dairesi Başkanlığı, Karayolları Genel Müdürlüğü İsmet İnönü Bulvarı No:14 Yücetepe 06100 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/46692 İhale Kayıt Numaralı "Ulus - Pınarbaşı - Azdavay - Ağlı Yolu 0+000 - 72+640 Kesiminin Yapım" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

01.12.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.71.00.00-101.04-.Y.[3628].(0097)./2011-65Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları Genel Müdürlüğü Program ve İzleme Dairesi Başkanlığıtarafından 09.05.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Ulus-Pınarbaşı-Azdavay-Ağlı Yolu 0+000-72+640 Kesiminin Yapım İşi”ihalesine ilişkin olarak Fermak Turz. San. Tic. Ltd. Şti. - Ankara İnş. Tic. San. Ltd. Şti.’nin 19.10.2011tarihinde idareye yaptığı şikayet başvurusuna cevap verilmemesi üzerine, başvuru sahibinin 02.11.2011tarih ve 47451sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 02.11.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

1. 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2. Şikâyet konusu ihalede rekabet, eşit muamele, güvenirlik ve gizlilik ilkelerinin ihlal edilip edilmediği hususunun incelenmek ve/veya geriyorsa soruşturulmak üzere T.C. Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı’na bildirilmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1. İdare tarafından hesaplanan aşırı düşük teklif sınır değerinin, yaklaşık maliyetin % 40’ının altında kaldığı, dolayısıyla aşırı düşük teklif sınır değerinin yaklaşık maliyet tutarının % 40’ı, yani 34.581.769,59 TL olarak belirlendiği,

Yertaş İnş. San.. Tic. Ltd. Şti.-Kayaoğlu İnş. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile Bayburt İnş. San. Tic. Ltd. Şti.-Erkut İnş. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifinin 34.581.769,60 TL; Turan Yol Yapı San. Tic. Ltd. Şti.-Proyap İnş. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifinin de 34.581.769,63 TL olduğu, söz konusu isteklilerin tekliflerinin sınır değere göre şekillendirildiği ve art niyetli oldukları, dolayısıyla şikâyet konusu ihalede rekabet, eşit muamele, güvenirlik ve gizlilik ilkelerinin ihlal edildiği,

2. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının yetersiz olduğu ve eksiklikler içerdiği,

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

1. Başvuru sahibinin 1 inci iddiasına ilişkin olarak:

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinde “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur …” hükmü,

Aynı Kanun’un “Yaklaşık Maliyet” başlıklı 9’uncu maddesinde; “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” hükmü,

“Tekliflerin alınması ve açıklanması”başlıklı 36 ncı maddesinin 2 inci fıkrasında;“İsteklilerin belgelerinin eksik olup olmadığı ve teklif mektubu ile geçici teminatlarının usulüne uygun olup olmadığı kontrol edilir. Belgeleri eksik veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilir. İstekliler ile teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarı açıklanır….” hükmü,

“Bilgi ve belgeleri açıklama yasağı” başlıklı 61 inci maddesinde;“Bu Kanunun uygulanmasında görevliler ile danışmanlık hizmeti sunanlar; ihale süreci ile ilgili bütün işlemlere, isteklilerin iş ve işlemleri ile tekliflerin teknik ve malî yönlerine ilişkin olarak gizli kalması gereken bilgi ve belgelerle işin yaklaşık maliyetini ifşa edemezler, kendilerinin veya üçüncü şahısların yararına kullanamazlar. Aksine hareket edenler hakkında ilgisine göre 58 ve 60 ıncı maddelerde belirtilen müeyyideler uygulanır.” hükmü,

“ İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62 nci maddesinin (d) bendinde ise “İdarelerce bütçesinin programlanmasında, ihalede ise isteklilerce verilen tekliflerin karşılaştırılmasında kullanılmak üzere tespit edilen yaklaşık maliyet isteklilere duyurulmaz.” hükmü yer almaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ve gizliliğinin korunmasına özel bir önem vermiş ve bu doğrultuda gerek Kanun ile gerekse yönetmeliklerle yaklaşık maliyetin hesaplanması ayrıntılı olarak düzenlemiştir. Kanun, bu amaçla idarelere önemli görevler vermiş, yaklaşık maliyetin gizli kalması hususunda yetkililere önemli görev ve sorumluluklar yüklemiştir.

Söz konusu hükümlerin ortak noktası, yaklaşık maliyetin ilk oturuma kadar bilinmesini önlemek olup, gizliliğin sağlandığı hallerde isteklilere güvenilir ve rekabetçi bir ortamda kendi bağımsız tekliflerini sunma olanağı sağlanırken, idarelere de şeffaf bir şekilde ve gerçekçi piyasa fiyatları ile ihale konusu işi özel sektöre gördürme olanağı sağlanması amaçlanmaktadır.

Yaklaşık maliyet dikkate alınarak eşik değerlerin ve buna göre de ilan ve ihale sürelerinin belirlenmesi, sınır değer tespitinin yapılması, itirazen şikayet bedellerinin tespit edilmesi gibi bir çok işlemin tesis edildiği açıktır.

Yapılan incelemede; şikâyet konusu ihaleye 33 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonu tarafından 9 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve 24 isteklinin teklifinin geçerli olarak kabul edildiği, söz konusu geçerli teklifler üzerinden de Kurumun “Yapım işlerinde sınır değer hesaplama aracı” programı kullanılmak suretiyle sınır değerin 34.581.769,59 TL olarak hesaplandığı, bu tutarın da yaklaşık maliyetin % 40’ına tekabül ettiği görülmüştür.

İhale komisyonu tarafından teklifi değerlendirme dışı bırakılan 9 isteklinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçelerinin yerinde olduğu, aynı zamanda söz konusu isteklilerin herhangi bir şikâyet başvurusunun da bulunmadığı tespit edilmiştir.

Ancak, Yertaş İnş. San.. Tic. Ltd. Şti.- Kayaoğlu İnş. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile Batburt İnş. San. Tic. Ltd. Şti.-Erkut İnş. San. Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifinin 34.581.769,60 TL (sınır değerin 0,01 krş üzerinde) olduğu; Turan Yol Yapı San. Tic. Ltd. Şti.-Proyap İnş. Ltd. Şti. İş Ortaklığı’nın teklifinin de 34.581.769,63 TL (sınır değerin 0,04 krş üzerinde) olduğu tespit edilmiş olup; şikâyet konusu ihalede 2 isteklinin aynı tutardaki teklifi, diğer 3 üncü isteklinin de sadece kuruş kısmı farklılaşan aynı tutardaki teklifi vermesinin hayatın olağan akışı ve olasılık itibariyle çok düşük olduğu, öte yandan bu tekliflerin sınır değerin üzerindeki ilk 3 teklif olduğu da dikkate alındığında, ihaleye teklif veren diğer isteklileri tereddüde düşüren bir durumun ortaya çıktığı anlaşılmaktadır.

İhale sürecinin güvenilir ve saydam bir şekilde yürütülmesinin temini için yaklaşık maliyetin gizliliğinin sağlanması esas olup, yapılan tespitler doğrultusunda başvuru konusu ihalenin yaklaşık maliyetinin gizliliğinin ilk oturumdan önce ortadan kalktığı anlaşıldığından ihalenin iptal edilmesi ve yaklaşık maliyetin gizliliğinin ihlal edilip edilmediği hususunun incelenmek ve/veya geriyorsa soruşturulmak üzere T.C. Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı’na bildirilmesi gerekmektedir.

1. Başvuru sahibinin 2 nci iddiasına ilişkin olarak:

4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı Düşük Teklifler” başlıklı 60 ıncı maddesinde; “(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden teklif fiyatı, Kurum tarafından belirlenen hesaplama yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda ortaya çıkan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlere ilişkin;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeleri,

yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde; “45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

45.1.1. Yapım işleri ihalelerinde, 4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesi uyarınca geçerli teklifler tespit edildikten sonra;

Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerindeki ve % 40’ının altındaki teklifler dikkate alınmaksızın, geçerli tekliflerin aritmetik ortalaması ve standart sapması hesaplanır.

…

45.1.1.4. Yaklaşık maliyetin % 120’sinin üzerinde ve % 40’ının altındaki teklifler dışında tek geçerli teklif bulunması durumunda; “Tort2” değeri tek geçerli teklife eşittir. Yaklaşık maliyetin % 40 - % 120 aralığında geçerli teklif bulunmaması durumunda; sınır değer yaklaşık maliyetin % 40’ıdır. (45.1.1.) maddesine göre yapılan hesaplama sonucunda sınır değerin yaklaşık maliyetin % 40’ının altında çıkması durumunda sınır değer yaklaşık maliyetin % 40’ı olarak belirlenir.

Sınır değer hesaplanmasında idarelerin faydalanmasına yönelik olarak hazırlanan “Yapım işlerinde sınır değer hesaplama aracı” programına Kurumun (www.kik.gov.tr) internet sayfasından erişilebilir.

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz….

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır….

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmaması durumunda, teklif edilen işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz. …

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.…” açıklaması,

İdari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde “2 .1. İhale konusu işin; a) Adı: Ulus - Pınarbaşı - Azdavay - Ağlı Yolu 0+000 - 72+640 Kesiminin Yapım İşi… ” düzenlemesi,

Aynı idari şartnamenin “Teklif türü ve sözleşme türü” başlıklı 19 uncu maddesinde; “ 19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle her bir iş kaleminin miktarı ile iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat sözleşme imzalanacaktır. ” düzenlemesi yer almaktadır.

Yapılan incelemede, idarenin yaklaşık maliyetin tespitinde Karayolları Genel Müdürlüğünün 2010 yılı birim fiyatlarını esas aldığı, söz konusu yaklaşık maliyetin 5 adet iş grubundan oluşan toprak işleri, 43 adet iş grubundan oluşan sanat yapıları, 15 adet iş grubundan oluşan köprüler, 3 adet iş grubundan oluşan üst yapı işleri ve 4 adet iş grubundan oluşan çeşitli işler olmak üzere toplam 70 adet iş grubundan oluştuğu, her bir özel iş grubunda Karayolları Genel Müdürlüğünün resmi birim fiyat pozlarından oluşan çeşitli iş kalemlerine yer verildiği,

İhale komisyonu tarafından, yaklaşık maliyet ve geçerli teklifler esas alınarak sınır değerin 34.581.769,59 TL olarak tespit edildiği**,** hesaplanan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında kalan 3 isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu, 27.07.2010 tarihli yazılar ile söz konusu isteklilerden açıklama talep edildiği, sorgulamaya tabi tutulan isteklilerden sadece bir tanesinin açıklama sunduğu ve sunulan açıklamanın da kabul edilerek söz konusu istekli üzerinde ihalenin bırakıldığı tespit edilmiştir.

İdarenin aşırı düşük teklif açıklaması talep ettiği söz konusu yazılarda, mevzuat gereğince, yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan açıklama yapılması istenilen 10 adet iş kalemi (UPA-01, UPA-06, UPA-10, UPA-11, UPA-12, UPA-15, UPA-16, UPA-46, UPA-63, UPA-64) ve söz konusu iş kalemlerinin açıklama yapılmayacak analiz girdilerinin maddeler halinde belirtildiği görülmüştür

İhale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde;

Açıklanması istenilen her bir iş kaleminin yer aldığı analizlerin sunulduğu, ancak sadece hazır betona ilişkin olarak piyasadan alınan bir adet proforma faturanın sunulduğu, söz konusu faturanın mevzuata uygun olduğu,

Analizlerin içeriğinde Karayolları Genel Müdürlüğünün resmi birim fiyat pozlarının kullanıldığı, ancak, teklif edilen birim fiyatların söz konusu resmi birim fiyatlarının altında olduğu ve söz konusu bedelleri tevsik eden herhangi bir belgelendirmenin veya açıklamanın yapılmadığı,

Örneğin; UPA/06 No’lu iş grubu içinde yer alan 14.023/C (Kazılarla aralıklı ahşap kaplamalı iksa yapılması) pozunun 2011 yılı resmi birim fiyatının 13,62 TL, 2010 yılı resmi birim fiyatının ise 12,94 TL olduğu, idarenin yaklaşık maliyet analizinde bu iş kalemi için 2010 yılı kârsız birim fiyat tutarı olan 10,35 TL’nin esas alındığı, ancak isteklinin analizinde bu iş kalemine ilişkin olarak kârsız birim fiyat olarak 4,45 TL’nin öngörüldüğü, % 18 kâr dahil teklif edilen birim fiyatının ise 5,25 TL olduğunun anlaşıldığı, bu düşüklüğe ilişkin herhangi bir belgelendirmenin veya açıklamanın yapılmadığı,

UPA/16 No’lu iş grubu içinde yer alan 10.005/K (her dozda çimento harcı hazırlanması) pozunun 2011 yılı resmi birim fiyatının 35,43 TL, 2010 yılı resmi birim fiyatın ise 31,80 TL olduğu, 2010 yılı kârsız birim fiyatın 25,44 TL olduğu, istekli tarafından % 18 kâr dahil teklif edilen birim fiyatının 22,57 TL olduğunun anlaşıldığı, bu düşüklüğe ilişkin herhangi bir belgelendirmenin veya açıklamanın yapılmadığı,

UPA/63 No’lu iş grubu içinde yer alan 4465/3 (plentmiks alt temel ve temel karışımı hazırlanması) pozunun 2011 yılı resmi birim fiyatının 3,89 TL, 2010 yılı birim fiyatın ise 3,55 TL olduğu, 2010 yılı kârsız birim fiyatının 2,84 TL olduğu, istekli tarafından ise % 18 kâr dahil teklif edilen birim fiyatın 0,66 TL olduğunun anlaşıldığı, bu düşüklüğe ilişkin herhangi bir belgelendirmenin veya açıklamanın yapılmadığı,

Aynı iş grubu içinde yer alan 4466/4 (plentmiks alt temel ve temel karışımlarının büyük finişerle serilmesi ve silindirle sıkıştırılması) pozuna ilişkin 2011 yılı resmi birim fiyatın 8,44 TL, 2010 yılı birim fiyatın ise 7,65 TL olduğu, 2010 yılı kârsız birim fiyatının 6,12 TL olduğu, istekli tarafından ise % 18 kâr dahil teklif edilen birim fiyatın 0,55 TL olduğunun anlaşıldığı, bu düşüklüğe ilişkin herhangi bir belgelendirmenin veya açıklamanın yapılmadığı,

Anılan iş grubu içinde yer alan 15.102/3-KA (Ocak taşından konkasörle alt temel malzemesi temini, figüre hariç) pozunun 2011 yılı resmi birim fiyatının 17,11 TL, 2010 yılı birim fiyatının ise 15,71 TL olduğu, 2010 yılı kârsız birim fiyatının 12,57 TL olduğu, istekli tarafından ise % 18 kâr dahil teklif edilen birim fiyatın 1,60 TL olduğunun anlaşıldığı, bu düşüklüğe ilişkin olarak da herhangi bir belgelendirmenin veya açıklamanın yapılmadığı görülmüştür.

Öte yandan; iş gruplarına ilişkin oluşturulan analizlerde yer alan iş kalemlerinin miktarları ile idarenin yaklaşık maliyetindeki miktarlar karşılaştırıldığında belirgin farklılıkların bulunduğu da tespit edilmiştir.

Örneğin; idarenin yaklaşık maliyet analizinde UPA/06 No’lu iş grubunda düz işçi (01.501) için toplam 5 saatlik bir çalışma öngörüldüğü, isteklinin sunduğu analizde ise işçilik için 0,0870 saat çalışmanın öngörüldüğü,

İdarenin yaklaşık maliyet analizinde UPA/16 No’lu iş grubunda düz işçi (01.501) için toplam 7 saatlik bir çalışmanın öngörüldüğü, isteklinin sunduğu analizde ise işçilik için toplam 2 saatlik çalışmanın öngörüldüğü,

İdarenin yaklaşık maliyet analizinde UPA/46 No’lu iş grubunda düz işçi için 35, demirci yardımcısı için 35, demirci ustası için ise 25 saatlik bir çalışmanın öngörüldüğü, isteklinin sunduğu analizde ise düz işçi için 10 saat, demirci yardımcısı için 8 saat ve demirci ustası için 6 saatlik çalışmanın öngörüldüğü tespit edilmiştir.

Ayrıca, UPA/15 No’lu iş grubu içinde yer alan 21.040 (beton ve betonarme kalıbı) pozunun idarenin yaklaşık maliyetindeki miktarının 5,00 m2 olduğu, ancak isteklinin analizinde bu miktarın 2,422 m2 olarak öngörüldüğü,

UPA/16 No’lu iş grubu içinde yer alan 04.008/2A (çimento zati bedeli, torbalı) pozunun idarenin yaklaşık maliyetindeki miktarının 0,10 ton olduğu, isteklinin analizinde ise bu miktarın 0,066 ton olarak öngörüldüğü tespit edilmiştir.

İdare tarafından Karayolları Genel Müdürlüğü’nün resmi birim fiyat pozları kullanılarak oluşturulan özel iş gruplarında, idarenin yaklaşık maliyetindeki girdilere ilişkin miktarların istekliler tarafından bilinmesinin ve söz konusu miktarların birebir örtüştüğü şekilde analiz sunulmasının mümkün olmadığı,ancak miktarlar arasındaki farkların da makul sayılabilecek ölçüde olmasının gerektiği, miktarların makul sayılamayacak ölçüde düşük alınmasının düşük fiyat teklif eden istekliler lehine fiyat avantajı sağlayacağı ve idarenin yapım şartlarına uygun olmayan tekliflerin ortaya çıkmasına sebep olabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Netice itibariyle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin sunduğu analizlerde hem miktarların hem de birim fiyatların maliyeti etkiler boyutta düşük alındığı, yaklaşık maliyet tutarının 86.454.423,98 TL, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin ise 29.983.297,79 TL olduğu, isteklinin teklifinin yaklaşık maliyetin % 40’ının altında kaldığı ve sunulan aşırı düşük teklif açıklamalarının da mevzuata uygun olmadığı görülmüştür.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

1. Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

2. Yaklaşık maliyetin gizliliğinin ihlali ile ilgili konunun değerlendirilerek incelenmek ve/veya gerekiyorsa soruşturulmak üzere T.C. Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı’na bildirilmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi