KİK Kararı: 2011/UY.III-3660

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/070
Gündem No : 90
Karar Tarihi : 31.10.2011
Karar No : 2011/UY.III-3660
BAŞVURU SAHİBİ:
Bildik Elektrik Makine İnş. Müh. San. Tic. Ltd. Şti., Ereğli Cad. No : 9/B Siteler ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Türk Standartları Enstitüsü İdari İşler Daire Başkanlığı, Necatibey Cad. 112 06100 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/105187 İhale Kayıt Numaralı "Tse Merkez Elektrik Laboratuvarı Tadilat İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

27.10.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.08.00.00-101.04-.Y.[3285].(0266)./2011-39E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

Türk Standartları Enstitüsü İdari İşler Daire Başkanlığı tarafından 19.08.2011 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan “TSE Merkez Elektrik Laboratuvarı Tadilat İşi” ihalesine ilişkin olarak Bildik Elektrik Mak. İnş. Müh. San. Tic. Ltd. Şti.’nin 23.09.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 29.09.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 05.10.2011 tarih ve 44141 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.10.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İhaleye ait ilanın 9 uncu, idari şartnamenin ise 19 uncu maddesinde teklif ve sözleşme türünün, anahtar teslimi götürü bedel olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

Kesinleşen ihale kararı incelendiğinde, 6 isteklinin teklif verdiği ihalede, idare tarafından Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesine göre 6 geçerli teklif üzerindensınır değerin hesaplandığı ve bu değerin altında teklif veren iki istekliden, tekliflerinin bütününe ilişkin açıklama istendiği,bir isteklinin açıklamada bulunmaması neticesinde bu teklifin değerlendirme dışı bırakıldığı, Alkar İnş. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılan açıklamaların ise uygun bulunarak anılan isteklinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ıncı maddesinde ise; “(1) (Değişik:26/06/2010-27623 R.G./2 md.) İhale komisyonu verilen tekliflerden teklif fiyatı, Kurum tarafından belirlenen hesaplama yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda ortaya çıkan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlere ilişkin;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

…

c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeleri yazılı olarak ister.

…

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi” hükmü yer almaktadır.

İhale ilan tarihi (27.07.2011) itibariyle yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliğinin Özel Hükümlerine ilişkin İkinci Kısmının “Yapım İşi İhalelerine İlişkin Özel Hususları” düzenleyen Birinci Bölümünün“Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere İdarece yapılacak işlemler” başlıklı 38 inci maddesinde; “ 38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir …” açıklamasına,

Anılan Genel Tebliğin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde; “… 45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir...” açıklamasına yer verilmiştir.

İdarelerin aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere yaklaşık maliyet hesabı sırasında “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ve “sıralı analiz girdileri tablosu” oluşturması, ihale komisyonunca, “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemlerinin/gruplarının belirlenmesi, sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemlerinin sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri olarak belirlenmesi ve bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmaması, açıklama istenilmesi gereken iş kalemlerine/gruplarına ait idarece “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdilerinin tespit edilmesi ve bu analiz girdileri için açıklama yapılmasının istenilmemesi, teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden istenecek açıklama yazısında açıklama istenilecek iş kalemleri/grupları ile açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerinin belirtilmesi ve isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin“Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti” başlıklı 10 uncu maddesinde;“…(3) İşin bütünü, iş grubu, iş kalemi ve malzeme rayici bazında yapılacak piyasa araştırmasına dayalı fiyat tespitlerinde; iş, imalat ve/veya malzemenin yapımcılarından, üreticilerinden, ana bayilerinden, toptancılarından, yetkili satıcılarından ve satıcılarından fiyatlar veya proforma faturalar alınmak ve gerekli karşılaştırmalar yapılmak suretiyle uygun fiyatlar belirlenir. Tereddüt edilen fiyatların gerçek piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığı hususu Ticaret ve/veya Sanayi Odalarından alınacak yazılı rayiçlerle netleştirilir.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu, iş kalemi veya malzemenin ayrıntılı özellikleri ve standardına yer verilir, fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar Katma Değer Vergisi hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan fiyat bildirimleri ve proforma faturaları dikkate alınmaz.” hükmü yer almaktadır.

Buna karşın, incelenen ihalede idarenin yaklaşık maliyetini piyasadan aldığı üç fiyat teklifinin ortalamasına göre belirlediği, teklif veren firmalardan birisinin mahal listesi bazında yaklaşık maliyeti idareye bildirdiği, diğer firmaların idareye gönderdiği yazıların ekinde ise herhangi bir bilgi ya da belgenin yer almadığı, bu nedenle sıralı iş kalemleri listesinin oluşturulamadığı, dolayısıyla, aşırı düşük teklif sorgulamasının da tekliflerin tamamı üzerinden gerçekleştirildiği anlaşılmıştır. Bu itibarla, yaklaşık maliyet hesaplamaları sırasında Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin yukarıda belirtilen hükümleri ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38 inci maddesi uyarınca, gerekli liste ve cetvellerin oluşturulmamış olması nedeniyle, mevcut yaklaşık maliyet tutarının dikkate alınması suretiyle Genel Tebliğin 38.1, 45.1.2, 45.1.2.3 ve 45.1.4 maddeleri uyarınca, her bir iş kaleminin/grubunun yaklaşık maliyete oranının tespit edilmesinin ve “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ve “sıralı analiz girdileri tablosu” oluşturulmasının, açıklama istenilmeyecek analiz girdileri tablosunun düzenlenmesinin ve de hangi analiz girdilerinin esas alınarak açıklama yapılması gerektiğine ilişkin bir belirleme yapılmasının mümkün olmadığı görüldüğünden, bu aşamada mevzuat hükümlerine uygun aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılamayacağı belirlenmiştir. Belirtilen nedenlerle, ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamalarının incelenmesi ve değerlendirilmesi olanağı da bulunmadığından, ihalenin iptalinin gerektiği anlaşılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince, ihalenin iptaline,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İhale ilan tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliğinin Özel Hükümlerine ilişkin İkinci Kısmının “Yapım İşi İhalelerine İlişkin Özel Hususları” düzenleyen Birinci Bölümünün“Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere İdarece yapılacak işlemler” başlıklı 38 inci maddesinde; “ 38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir …” açıklamasına yer verilmiştir.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin“Yaklaşık maliyet hesabına esas fiyat ve rayiçlerin tespiti” başlıklı 10 uncu maddesinde;“…(3) İşin bütünü, iş grubu, iş kalemi ve malzeme rayici bazında yapılacak piyasa araştırmasına dayalı fiyat tespitlerinde; iş, imalat ve/veya malzemenin yapımcılarından, üreticilerinden, ana bayilerinden, toptancılarından, yetkili satıcılarından ve satıcılarından fiyatlar veya proforma faturalar alınmak ve gerekli karşılaştırmalar yapılmak suretiyle uygun fiyatlar belirlenir. Tereddüt edilen fiyatların gerçek piyasa rayiçlerine uygun olup olmadığı hususu Ticaret ve/veya Sanayi Odalarından alınacak yazılı rayiçlerle netleştirilir.

(4) Fiyat araştırması için yapılan çalışmalarda fiyat sorulacak kişi ve kuruluşlara yazılan yazıda fiyatı tespit edilecek iş grubu, iş kalemi veya malzemenin ayrıntılı özellikleri ve standardına yer verilir, fiyat istenecek kişi ve kuruluşlara aynı koşulları taşıyan yazılarla başvurulur ve fiyatlar Katma Değer Vergisi hariç istenir. İstenen özellikleri taşımayan fiyat bildirimleri ve proforma faturaları dikkate alınmaz.” hükmü yer almaktadır.

İdarenin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak yaklaşık maliyetini piyasadan teklif alarak belirlediği, bu nedenle sıralı iş kalemleri listesinin oluşturulamadığı, dolayısıyla, aşırı düşük teklif sorgulamasının da tekliflerin tamamı üzerinden gerçekleştirildiği anlaşılmıştır.

Uygulamada, piyasa araştırmasına dayalı fiyat tespitlerinde, fiyat tespiti yapılan iş kaleminin girdilerinin belirlenmesi tamamen teklif alınan firmaların inisiyatifindedir. Teklif alınan firmaların maliyetlerini ihaleyi yapan idareye açıklamak gibi bir yükümlülüğü olmadığı, bu durumun rakiplerince bilinmemesi ve üçüncü kişilere ve kamuya açıklanmaması gereken işletme ve şirketin ekonomik hayattaki başarı ve verimliliği için büyük önemi bulunan ticari sır olarak değerlendirilebileceği, açıklamalarda yer alan eksiklikler ya da açıklık getirilmesi gereken durumlara ilişkin bilgi ve belgelerin açıklamayı sunan istekliden istenilmesinin daha uygun olacağı açıktır

Bu itibarla, yaklaşık maliyet hesaplamaları sırasında Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin yukarıda belirtilen hükümleri ve Kamu İhale Genel Tebliği’nin 38 inci maddesi uyarınca, idareden kaynaklanmayan nedenlerle gerekli liste ve cetvellerin oluşturulmamış olmasının aşırı düşük teklif sorgulamasının yapılamayacağı anlamına gelmediği, idarenin söz konusu imalatlara ilişkin belirlediği yapım şartlarının, aşırı düşük açıklamalarda bulunacak isteklilerin tekliflerini sağlıklı hazırlamaları için yeterli olduğu, ilgili mevzuat gereğince açıklama istenilen iş kalemleri bünyesinde bulunan girdilerin açıklamayı sunan isteklilerden istenilebileceği ve değerlendirme işleminin o imalat için idarece belirlenen yapım şartlarına göre yapılabileceği düşüncesindeyim.

Açıklanan nedenlerle, uzman raporunda belirtilen hususlar dahilinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi yönündeki görüşüm ile Kurul Çoğunluğu’nun “İhalenin iptaline” kararına katılmıyorum.

Ali KAYA

Kurul Üyesi