KİK Kararı: 2011/UY.III-3015

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/061
Gündem No : 5
Karar Tarihi : 12.09.2011
Karar No : 2011/UY.III-3015
BAŞVURU SAHİBİ:
HVN İNŞAAT MÜH. HAF. NAK. TUR. TAAH. İMALAT SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. , FARABİ SOKAK NO:24/12 ÇANKAYA/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (İZSU), Cumhuriyet Bulvari 16 35250 İZMİR

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/59181 İhale Kayıt Numaralı "Selçuk İlçesi Pamucak Turizm Alanı İçmesuyu Şebeke İnşaatı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

08.09.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.08.00.00-101.04-.Y.[2675].(0260)./2011-43Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından 03.06.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Selçuk İlçesi Pamucak Turizm Alanı İçmesuyu Şebeke İnşaatı” ihalesine ilişkin olarak HVN İnşaat Müh. Haf. Nak. Tur. Taah. İmalat San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 25.07.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 03.08.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 11.08.2011tarih ve 37311sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 11.08.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun bir şekilde yapılmış olamayacağı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdare tarafından ihale işlem dosyası kapsamında gönderilen belgelerin incelenmesi neticesinde, 03.06.2011 tarihinde birim fiyat üzerinden teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihaleye 6 isteklinin teklif verdiği, 1 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, 5 geçerli teklif üzerinden yapılan hesaplama sonucunda sınır değerin 191.229,97 TL olarak hesaplandığı, teklif fiyatı sınır değerin altında kalan tek geçerli teklif sahibi olan Mustafa Saruhan’ın aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu ve ihalenin açıklamaları uygun bulunan anılan istekli üzerinde bırakılmak suretiyle sonuçlandırıldığı anlaşılmaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ncı maddesinde ; “ (1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

1. Verilen hizmet ve yapım yönteminin ekonomik olması,
2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
3. Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmü,

Yer almaktadır.

İdare tarafından 17.06.2011 tarih ve 31116 sayılı aşırı düşük teklif açıklama isteme yazısı ile Mustafa Saruhan’dan İçmesuyu ana boru hendek kazısı yapılması, idare malı Ø 300 mm D.F. Boru döşenmesi, geri dolgu (granülometrik dolgu malzemesi ile ) yapılması, gömlekleme dolgu yapılması, idare malı Ø 100 mm D.F. Boru döşenmesi iş kalemlerine ilişkin analizlerin ve analizlere dayanak teşkil eden belgelendirmenin 24.06.2011 tarihine kadar Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesine uygun şekilde sunulmasının istenildiği belirlenmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi”başlıklı 45 inci maddesinde; “ 45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden, ihale komisyonunun teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere üç iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.3. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin maliyet bileşenlerini ve/veya bunlara ait fiyat analizlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

_b)_Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

_c)_Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.4. Aşırı düşük tekliflere ilişkin sorgulama teklifin tümü üzerinden olabileceği gibi, isteklinin teklifinde ihale komisyonu tarafından belirlenen bileşenler üzerinden de yapılabilir.

45.1.5. Teklifi aşırı düşük bulunan istekliler Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada, analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri (proforma faturalar, teklif alma yazıları, idarece istenmesi durumunda yardımcı analizler ve buna benzer) sunacaklardır.

45.1.6. İsteklilerin aşırı düşük sorgulamasına ilişkin açıklamaları belgelere dayanmalıdır. Belgelere dayanılmaksızın yapılan açıklamalar kabul edilmeyecektir. Bu çerçevede;

a) İstekliler tarafından proforma faturalarla açıklama yapılması durumunda; proforma faturada proforma fatura içeriği mala ilişkin olarak mükellefin son geçici vergi beyanname döneminde tespit edilen birim ortalama maliyet belirtilecek ve proforma faturaya, ilgili malın son geçici vergi beyanname dönemine ait bir alış ve bir satış faturası örneği eklenerek tasdik anlaşması yapılan YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM’e onaylatılacaktır. Proforma fatura veren imalatçı ise; proforma fatura ekinde, ilgili mala ilişkin imalatçının son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan birim maliyet cetveli verilecektir. Sunulan birim maliyet cetveli, mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı olmalıdır.

b) İsteklilerce yapılan açıklamalarda teklifin bir bölümünü oluşturan iş kısımlarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde; söz konusu fiyat tekliflerinin ekinde, Vergi Usul Kanununa göre tutulması zorunlu olan yasal defter ve belgelere uygunluğu YMM veya SMMM tarafından onaylanmış maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Söz konusu maliyet tespit raporunda, fiyat teklifi verilen işle ilgili varsa malların birim ortalama maliyetleri ile işçilik maliyetleri belirtilmelidir. Fiyat teklifinin kapsamında sadece mal bulunuyor ise; maliyet tespit raporu yerine, piyasadan alınan mallara ilişkin olarak yukarıda belirtildiği şekilde proforma faturaların, fiyat teklifi veren kişinin üretici olması durumunda ise, son geçici vergi beyanname döneminde çıkartılan ilgili malın birim maliyet cetvelinin sunulması zorunludur.

c) İsteklinin ortağı olduğu tüzel kişiye ait işletmeden mal çekmesi veya satın alması durumunda; söz konusu malın emsal bedeli ile değerlenmesi gereklidir. Emsal bedelinin tespitinde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümleri esas alınır.

ç) İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği mallara dayandırması durumunda; mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı, son geçici vergi beyanname dönemine ait üretim konusu mala ilişkin maliyet tespit raporunun sunulması zorunludur. Maliyet tespit raporunda üretilen mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi gerekmektedir.

d) İstekliler tarafından yapılan açıklamada, malın stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda; Vergi Usul Kanununun 182 nci maddesi gereğince tutulması gereken envanter defterinin ilgili malzeme veya mala ilişkin kısmının mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından onaylı örneğinin veya mükellefin tasdik anlaşması yaptığı YMM veya beyannamelerini imzalayan SMMM tarafından hazırlanan ve onaylanan ilgili malzeme veya mala ilişkin stok tespit raporunun sunulması zorunludur. Stok tespit raporunda mükellefin yasal defter ve belgelerine uygun ilgili malzeme veya mala ilişkin birim maliyetlerin gösterilmesi zorunludur.

45.1.7. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojinin, yapım işinde sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.8. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; sadece bu hususların neler olduğu değil, belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajının da bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.9. Yapılan açıklamalarda, son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin belgelendirme yapılamaması durumunda; belgelendirmede bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınır.

45.1.10. Aşırı düşük sorgulaması sonucunda belgelere dayalı yazılı açıklama yapmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uygun olmayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle değerlendirme dışı bırakılacaktır.

45.1.11. İhale süreci devam ederken çeşitli nedenlerle teklif geçerlik süresinin dolması ve 4734 sayılı Kanunun 32 nci maddesi uyarınca teklif geçerlik sürelerinin uzatılması yönündeki idare talebini kabul etmeyen isteklilerin bulunması durumunda yeniden bir sınır değer tespit edilmeyecek ve idarece aşırı düşük teklif sorgulaması, tespit edilen ilk sınır değer dikkate alınarak gerçekleştirilecektir. Ancak; gerek idarece gerek Kurumca alınan kararlar çerçevesinde, geçerli tekliflerde değişiklik olması halinde aşırı düşük teklif sınır değerinin geçerli teklifler dikkate alınarak yeniden belirlenmesi gerekmektedir.

45.1.12. Uygulama Yönetmeliğinin 30 uncu maddesi uyarınca yaklaşık maliyeti, eşik değerin onda birine eşit ve üzerinde olan ihalelerde, isteklilerin; anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetvelini, teklif birim fiyatlı işlerde, teklif edilen fiyatlara ilişkin olarak idarenin tanımladığı her bir iş kaleminin yapım şartlarına göre ihale dokümanı kapsamında verilen analiz formatına uygun analizleri teklifleri ekinde sunacakları hüküm altına alınmış olup, Yönetmeliğin aktarılan düzenlemesi uyarınca söz konusu bilgi ve belgeler, isteklilerin teklif fiyatlarının detaylarının bilinmesi ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak amacıyla istenmektedir. Ancak söz konusu belgeler, Kanunun 38 inci maddesine göre isteklilerce ileri sürülebilecek avantajlara ilişkin açıklamaların tamamını karşılamadığından, ihale komisyonlarının aşırı düşük teklif değerlendirmelerini, teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettikleri bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak istemeden, sadece bu belgeleri kullanarak gerçekleştirmeleri, anılan maddenin uygulandığı anlamına gelmeyecek ve bu maddeye aykırı olacaktır. Bu nedenle, idarelerce Yönetmeliğin 30 uncu maddesinde belirtilen söz konusu bilgi ve belgelerin istendiği durumlarda da, sınır değerin altında kalan teklif sahiplerinden ayrıca 4734 sayılı Kanunun 38 nci maddesi uyarınca teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıların yazılı olarak istenmesi ve bu kapsamda istekliler tarafından yapılan yazılı açıklamaların da dikkate alınarak, tekliflerinin değerlendirilmesi gerekmektedir.” açıklamaları bulunmaktadır.

Birim fiyatlar üzerinden teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihalelerde, idarece, ihale dokümanı kapsamında verilmiş olan birim fiyat teklif cetveli standart formunda yer alan iş kalemleri için, ilgili kamu kurum veya kuruluşlarınca birim fiyat analizleri yayımlanmış olan imalatlara ait poz numaralarının belirtilmiş olması veya ihale dokümanının herhangi bir bölümünde (Birim Fiyat Tarifleri, Teknik Şartname, İdari Şartname vs.), anılan iş kalemlerinin ilgili kamu kurum veya kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyat analizlerine uygun olarak gerçekleştirileceğinin belirtilmesi ya da idarece özel olarak imalat girdilerinin cins ve miktarlarını da gösteren birim fiyat analizlerinin düzenlenerek ihale dokümanı kapsamında verilmiş olması durumlarında, isteklilerce sunulacak analizlerde yer verilen girdi cinsi ve miktarlarının, ilgili kamu kurumunun veya idarenin hazırlamış olduğu analizlerdekiler ile birebir aynı olması, söz konusu analizlerde yer alan girdilere teklif edilen birim fiyatlarda yarışmanın gerçekleşmesi gerekmektedir. Söz konusu analizlerde değişiklikler yapılabilmesi, yalnızca anılan değişikliklerin gerekçesinin mevzuatta öngörülen ölçütler ile fen ve sanat kurallarına uygun olarak açıklanması ile mümkündür.

Belirtilen durumlar dışında, isteklilerce sunulan analizlerin, herhangi bir kamu kurum veya kuruluşu tarafından yayımlanmış veya idarece yaklaşık maliyetin belirlenmesi aşamasında hazırlanmış analizler ile içerik bakımından birebir aynı olması şeklinde bir zorunluluk bulunmamaktadır. Ancak böylesi durumlarda, sunulan analizlerin, analizlerdeki girdi cins ve miktarları bakımından işin projesine, idarenin imalat tariflerine ve ilgili imalatın gerçekleştirilebilmesi için zorunlu olan yapım koşullarına uygun olması gerektiği kuşkusuzdur.

Birim fiyatlar üzerinden teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen başvuruya konu ihalede, ihale dokümanı kapsamında idari şartname ile birlikte özel teknik şartnameler ile ihale konusu işe özgü birim fiyat tariflerinin ve analiz formatlarının isteklilere verildiği,birim fiyat tariflerinde ihale konusu iş kapsamında gerçekleştirilecek imalatların ne şekilde yapılacağının belirtildiği tespit edilmiştir.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından, açıklama yapılan iş kalemleri için girdi cinsi ve miktarları idarenin yaklaşık maliyeti belirlerken hazırladığı analizlerden farklı olan (birebir aynı olmayan) analizlerin sunulduğu, analizlerde genel itibariyle Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca belirlenen fiyatların esas alındığı, Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca belirlenen fiyatların kullanılmayan harita ve as-built projesi yapılması, by pass ve mıcır içeren iş kalemleri için fiyat teklifleri ve proforma faturalar ile açıklama yapıldığı, bununla birlikte analizlerde yer alan nakliye iş kalemlerine ilişkin teklif edilen birim fiyatlara ilişkin olarak herhangi bir açıklayıcı belge sunulmadığı görülmektedir.

Örneğin, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından 1D.05 Poz No’lu analizde yer alan nakliye-14 No’lu iş kalemi için miktar olarak 1,6 ton, birim fiyat olarak ise 2,14 TL, 1D.10-DF.100 Poz No’lu analiz kapsamında yer alan nak-53 Poz No’lu iş kalemi için birim başına miktar olarak 0,017973 ton birim fiyat olarak ise 18,93 TL öngörülmesine rağmen, idare tarafından 1D.05 Poz No’lu analiz kapsamında yer alan nakliyeler için 6,81 TL birim fiyat , 1D.10-DF.100 Poz No’lu analiz kapsamında yer alan nakliyeler için ise 119,93 TL birim fiyat öngörüldüğü tespit edilmiştir.

Bu durumda, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan analizlerde yer alan nakliyeye ilişkin öngördüğü bedeller ile idarenin yaklaşık maliyet hesabında öngördüğü bedeller arasında büyük tutarlarda fark olan ve teklif ettiği nakliye birim fiyatlarına ilişkin herhangi bir açıklayıcı bilgi ya da belge sunmadığı anlaşılan ihale üzerinde bırakılan Mustafa Saruhan’ın , aşırı düşük teklif açıklamalarının bu yönüyle Kamu İhale Genel Tebliğine uygun olmadığı anlaşılmaktadır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Mustafa Saruhan’ın teklifinin değerlendirme dışı bırakılması suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi