KİK Kararı: 2011/UY.III-2948

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/060
Gündem No : 30
Karar Tarihi : 25.08.2011
Karar No : 2011/UY.III-2948
BAŞVURU SAHİBİ:
İMTA İNŞAAT MAKİNA ELK. TES. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ., ÇETİN EMEÇ BULVARI 1065. CAD. 1315. SOK. NO:12A/10 ÖVEÇLER/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 1. Bölge Müdürlüğü, ANKARA CD. NO:221 DUAÇINARI 16372 YILDIRIM/BURSA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/65632 İhale Kayıt Numaralı "Bursa Orhaneli Söğüt Göleti Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

24.08.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.08.00.00-101.04-.Y.[25.08].(0260)./2011-39Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 1. Bölge Müdürlüğütarafından 02.06.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Bursa Orhaneli Söğüt Göleti Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak İmta İnşaat Makina Elk. Tes. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 07.07.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 15.07.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 28.07.2011tarih ve 35551sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.07.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; aşırı düşük teklif açıklamalarının idarece uygun bulunmayarak değerlendirme dışı bırakılmalarının yerinde olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdare tarafından ihale işlem dosyası kapsamında gönderilen belgelerin incelenmesi neticesinde, ihale konusu işin “Bursa Orhaneli Söğüt Göleti Yapım İşi” olduğu, 02.06.2011 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye 9 isteklinin teklif verdiği, bütün tekliflerin geçerli kabul edilerek sınır değerin 1.824.956,53 TL olarak hesaplandığı,sınır değerin altında kalan tek teklif olan İmta İnş. Mak. Elk. Tes. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nden aşırı düşük teklif açıklanması istenildiği, anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun bulunmayarak ihalenin sınır değerin üstündeki en düşük teklif sahibi olan Necip Taşpınar – Taner Kayaturan İş Ortaklığı üzerinde bırakılmak suretiyle sonuçlandırıldığı anlaşılmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere İdarece yapılacak işlemler” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır. ” açıklaması yer almaktadır.

İdare tarafından yaklaşık maliyet hazırlanırken yukarıda yer verilen Tebliğ maddesi uyarınca yaklaşık maliyeti oluşturan iş grupları itibariyle büyükten küçüğe sıralanarak “sıralı iş grupları listesi” nin ve bu iş gruplarının analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” nun oluşturularak yaklaşık maliyet hesap cetveline eklendiği tespit edilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun "Aşırı düşük teklifler" başlıklı 38 nci maddesinde; "İhale komisyonu verilen teklifleri 37 inci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.” hükmü;

Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde; “ 45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

…

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

…

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

…

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

…

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

_b)_Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

_c)_Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı, bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

…

45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

İstekli tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin olarak yapılacak açıklamalarda sadece bu işlere ilişkin fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.” açıklamaları yer almaktadır.

İdare tarafından 07.06.2011 tarih ve 204147 sayılı yazı ile başvuru sahibinden aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği, söz konusu yazıda açıklama istenilecek iş kalemleri ile birlikte açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin de belirtildiği görülmektedir.

Başvuru sahibi İmta İnşaat Makina Elk. Tes. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamalarını 14.06.2011 tarih ve 126/2011 sayılı yazısı ekinde idareye sunduğu, söz konusu yazısı ekinde birim fiyat teklif cetveline, maliyet icmaline, birim fiyat analizlerine ve alt analizlere, analizlere dayanak teşkil edecek fiyat teklifi ve proforma faturalara, makine-teçhizat raporuna ve biten devam eden işler tablosuna yer verildiği tespit edilmiştir.

Başvuru sahibinin gerek idareye şikayet başvurusunda gerekse de Kurumumuza yaptığı itirazen şikayet başvurusunda itirazlarını 3 ana başlıkta topladığı görülmektedir.

Başvuru sahibinin değerlendirme dışı bırakılma gerekçelerinin 3 ana başlıkta toplanabileceği görülmüş olup, her bir değerlendirme dışı bırakma gerekçesine ilişkin inceleme ve değerlendirmelere sırası itibariyle aşağıda yer verilmiştir.

1 ) İdarenin değerlendirme dışı bırakma gerekçelerinden bir tanesinin, başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye sunulan fiyat teklifi ve proforma faturalar üzerinde SMMM ya da YMM onayının bulunmaması olduğu anlaşılmaktadır.

Başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında,Söğüt-7 Poz no’lu (Yollarda stabilize serilmesi ya da kırmataş malzeme ile alt temel ve temel malzemesi hazırlanması ve yerine konması ) iş kaleminde yer alan (Kırmataş ile Alt Tem. Ve Tem. Mal. S.) iş kalemi için, Söğüt-14 İş Kalemi ( Her türlü inşaat ve imalatta kullanılmak üzere istenen dozda beton veya betonarme betonu yapılması ) arasında yer alan “Her türlü C sınıfı beton” iş kalemi için, Söğüt-28 Poz No’lu ( Her türlü ölçüm, harita yol projeleri, aplikasyon, tatbikat, tadilat, detay, proje işleri ) İş Kalemi arasında yer alan “Her türlü ölçüm, harita, yol projeleri, aplikasyon, tatbikat, tadilat, detay projeleri işleri ) iş kalemi için alınan fiyat teklifleri ile açıklama yapıldığı ancak alınan fiyat teklifleri üzerinde TÜRMOB meslek kaşesi bulunmakla birlikte imzalayan kişinin adını ve unvanını belirten kaşe kullanılmadığı ayrıca Kamu İhale Genel Tebliğinde fiyat tekliflerinin üzerinde bulunması öngörülen “ Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim” ibaresinin yer almadığı görülmektedir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 37 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir…” hükmü bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin “İdarelerce belgelerdeki eksik bilgilerin tamamlatılması” başlıklı 16.6.1 inci maddesinde; “İhale dokümanında başvuru veya teklif zarfı içinde sunulması istenilen belgeler ve bu belgelere ilgili mevzuat gereğince eklenmesi zorunlu olan eklerinden herhangi birinin, aday veya isteklilerce sunulmaması halinde, bu eksik belgeler ve ekleri idarelerce tamamlatılmayacaktır. Ancak,

a) Geçici teminat ve teklif mektuplarının Kanunen taşıması zorunlu hususlar hariç olmak üzere, sunulan belgelerde ihale sonucu açısından teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmayan bilgi eksikliklerinin bulunması halinde, bu tür bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler,

b) Aday ve isteklilerce sunulan ve başka kurum, kuruluş ve kişilerce düzenlenen belgelerde, belgenin taşıması zorunlu asli unsurlar dışında, belgenin içeriğine ilişkin tereddüt yaratacak nitelikte olan ve belgeyi düzenleyen kurum, kuruluş veya kişilerden kaynaklanan bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler,

İdarelerce tamamlatılacaktır…” açıklaması mevcuttur.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden, bilgi eksikliklerinin tamamlattırılmasının ancak usulüne uygun olarak sunulmuş belgeler için söz konusu olacağı, inceleme konusu ihalede ise aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunulan fiyat tekliflerinde Kamu İhale Genel Tebliği’nce öngörülen “ Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim” ibaresinin bulunmadığı, ayrıca fiyat tekliflerine ilişkin “Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutaklarının” da sunulmadığı dikkate alındığında, usulüne uygun olarak sunulmuş bir belgeden söz edilemeyeceği belirlenmiştir.

Dolayısıyla, başvuru sahibi tarafından aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13.2 maddesinde yer verilen ibare ile birlikte onaylanmak suretiyle usulüne uygun bir şekilde düzenlenmiş fiyat teklifleri ile açıklama yapmadığı anlaşıldığından idarenin bu hususa ilişkin değerlendirme dışı bırakma gerekçesinin yerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

2 ) İdarenin diğer bir değerlendirme dışı bırakma gerekçesinin ise, ihale dosyası ekinde verilen Bursa Orhaneli Söğüt Göleti Jeoloji Haritasında ve Bursa Orhaneli Söğüt Köyü Göleti Aks Yeri Jeoloji Kesitinde, gölet gövdesinin oturacağı zemin tamamen Granit olarak gösterilmesine ve bu bölgede kazı klasının gerçekte yaklaşık olarak toplam % 75,00 oranında yumuşak kaya ve kaya olmasına rağmen başvuru sahibi tarafından, Söğüt-1 analizi için bu oranın % 38,5 ve söğüt-3 poz No’lu analizi için % 40 olarak belirlenmesinin zemini temsil etmekten uzak ve düşük bir oran olması olarak belirtildiği anlaşılmaktadır.

İdare tarafından ihale işlem dosyası kapsamında gönderilen belgelerin incelenmesi neticesinde; Söğüt-1 Poz No’lu iş kaleminin yaklaşık maliyetinin hesaplanmasına ilişkin olarak idare tarafından temel kazısı yapılacak zeminin % 60’ının yumuşak kaya , % 15’inin kaya, % 5 inin balçık ve % 20 sinin kaya harici olacağı kabulü ile hesaplamaların yapıldığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, ihale dokümanı kapsamında isteklilere verilen belgelerden Söğüt Göleti Jeoloji Haritasında zeminin granit olduğunun belirtildiği ve zeminde granit olarak belirlenen kısımların işaretlendiği görülmektedir. Söz konusu belgelerde zeminin % de kaçının granit olduğu açık bir şekilde belirtilmemekle birlikte idarenin yaklaşık maliyete ilişkin olarak zeminin % 70 oranında granitten oluştuğu kabulü ile hesaplamaları yaptığı anlaşılmaktadır.

Başvuru sahibi tarafından teklif dosyası kapsamında sunulan analizler ve aşırı düşük teklife ilişkin yapılan açıklamalardan, Söğüt-1 Poz No’lu analize ilişkin zeminin % 38,5 kayadan oluştuğu şeklinde bir kabulün yapıldığı görülmekte olup, Söğüt-1 Poz’una ilişkin birim fiyatın bu kabul üzerinden oluşturulduğu anlaşılmaktadır. Aynı şekilde Söğüt-3 Poz’una ilişkin birim fiyatın da zeminin % 40 kayadan oluştuğu şeklinde kabul üzerinden yapıldığı görülmektedir. Dolayısıyla, ihalede dokümanı kapsamında verilen belgelerde zeminin granitten oluşan kısımlarının işaretlendiği ve idarenin yaklaşık maliyete ilişkin olarak zeminin % 70 oranında granitten oluştuğu kabulü ile hesaplamalarını yaptığı dikkate alındığında, başvuru sahibinin idare tarafından, Söğüt-1 ve Söğüt-3 Poz’una ilişkin birim fiyatın hesaplanmasında kullanılacak klas kabullerinin proje gerçeklerini yansıtmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık olmadığı anlaşılmıştır.

3 ) İdarenin aşırı düşük teklif açıklamasına ilişkin diğer bir uygun bulmama gerekçesinin ise, başvuru sahibi tarafından Söğüt-1, Söğüt-3 ve Söğüt-4 İş kalemlerine ilişkin olarak yapılan açıklamalar kapsamında, B-15.306-e No’lu alt analizlerde yer alan 03.512-e analizinde 04.109 mazot miktarının 24.367 olarak esas alınması gerekirken başvuru sahibi tarafından hatalı bir şekilde 24.376 olarak esas alınması olduğu, idarece bu hususun aritmetik hata olarak değerlendirildiği ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.8 inci maddesinde yer verilen “…Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.” açıklaması gereğince mazot miktarının re’sen düzeltildiği ve bulunan yeni analiz fiyatının teklif fiyatın üzerinde olduğu gerekçesiyle başvuru sahibinin teklifini değerlendirme dışı bıraktığı anlaşılmaktadır.

Ayrıca, başvuru sahibinin Söğüt-5 iş kalemi ne ilişkin yapılan açıklamalar kapsamında yer alan B-15.304 ve B-15.309-e analizler kapsamında yukarıdaki duruma benzer hatalı hesaplamalar yaptığı gerekçesiyle de teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı görülmektedir.

Başvuru sahibi İmta İnş. Mak. Elk. Tes. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde; Söğüt-3 No’lu İş Kalemine ilişkin olarak;

SÖĞÜT-03

Derivasyon, Derivasyon ve Branşman Kondüvileri, Aç-Kapa (Sifon ve Galeri), Su Alma Yapısı, Dipsavak Kazısı Yapılması

m³

Poz No

İşin Cinsi

Birimi

Miktarı

Birim Fiyatı (TL)

Toplam (TL)

B-15.301-e

Kaya Haricinde Kazı Yapılması

m³

0,600

1,18

0,71

B-15.306-e

Yumuşak Kaya Kazılması

m³

0,300

3,14

0,94

B-15.310-e

Kaya Kazılması

m³

0,100

8,43

0,84

Toplam

2,49

B-07.D/3

Nakliye (M=100)

m³

0,600

0,65

0,39

B-07D/4

Nakliye (M=100)

m³

0,300

0,58

0,17

B-07.D/5

Nakliye (M=100)

m³

0,100

0,84

0,08

Temizlik ve Ağaç kesimi, Su Boşaltma ve Her Türlü Müşkilat Zammı, Şev Düzeltilmesi, Temelde veya Şevlerinde Basit Stabilizasyon İşleri, İnşaattan Sonra Çıkan Malzemenin Geri Doldurulması Karşılığı (Kazı Toplamı Üzerinden % 1,9)

0,019

2,49

0,05

Toplam

TL

3,18

Müteahhit Karı ve Genel Giderler % 10

TL

0,32

Genel Toplam

TL

3,50

Şeklinde fiyat analizi sunduğu, B-15.306-e Poz No’lu alt iş kalemine ilişkin olarak DSİ Genel Müdürlüğünce yayımlanan birim fiyat analizini esas alarak hazırladığı;

B-15.306-e

Barajlarda Yumuşak Kaya Zemin Kazılması, Dolgu ve/veya Depoya Konulması

m³

Poz No

İşin Cinsi

Birimi

Miktarı

Birim Fiyatı (TL)

Toplam (TL)

04.101

Dinamit (Gom II)

kg

0,07

5,52

0,39

04.106/A

Elektrikli Kapsül (1,5 m)

ad

0,25

1,95

0,49

03.501-e

Ekskavatörün 1 Saatlik Ücreti

sa

0,0100

70,64

0,71

03.511-e

185 DHP Traktör Buldozerin Bir. Sa. Ücr.

sa

0,0020

110,05

0,22

03.512-e

285 DHP Traktör Buldozerin Bir. Sa. Ücr.

sa

0,002

174,28

0,26

03.517-e

210 cmf Kompresörün 1 saatlik ücreti

sa

0,020

53,56

1,07

1 m³ Ücret

TL

3,14

Şeklindeki alt analizi sunduğu,söz konusu birim fiyat analizinde yer alan 03.512-e Poz No’lu alt iş kalemine ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığında yayımlanan 03.512 No’lu alt analizi esas alarak hazırladığı;

03.512-e

285 DHP+Bıçak Traktör Buldozer 1 Saatlik Ücreti

Sa

Poz No

İşin Cinsi

Birimi

Miktarı

Birim Fiyatı (TL)

Toplam (TL)

03.012

Makinadan

0,0001710

358 878,00

61,37

04.109

Mazot

kg

24.376

3,29

80,20

04.109

Makine yağı, benzin, üstübü karşılığı

kg

4,873

3,29

16,03

İşletme

157,60

01.409

Formen

sa

0,48

7,80

3,74

01.404

Operatör Makinist

sa

1,44

6,21

8,94

01.408

Yağcı

sa

1,00

4,00

4,00

Saatlik Ücret

TL

174,28

Şeklindeki analizi sunduğu görülmektedir.

Başvuru sahibi tarafından, Çevre ve Şehircilik Bakanlığında yayımlanan 03.512 No’lu alt analizde 24.367 olarak yer verilen mazot miktarının 24.376 olarak esas alınarak hesaplamaların yapıldığı görülmektedir.

İdarece, 03.512-e No’lu alt analizde 24.376 olarak yer verilen mazot miktarının, Çevre ve Şehircilik Bakanlığında yayımlanan analizde olduğu şekilde 24.367 olarak düzeltildiği, nakliye iş kalemlerine ilişkin olarak düzeltmeler yaptığı ve silsile halinde yapılan hesaplamalar neticesinde Söğüt-1 İş kalemine ilişkin fiyatın 3,52 TL olarak bulunduğu gerekçesiyle başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmaktadır.

Birim fiyatlar üzerinden teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen ihalelerde, idarece, ihale dokümanı kapsamında verilmiş olan birim fiyat teklif cetveli standart formunda yer alan iş kalemleri için, ilgili kamu kurum veya kuruluşlarınca birim fiyat analizleri yayımlanmış olan imalatlara ait poz numaralarının belirtilmiş olması veya ihale dokümanının herhangi bir bölümünde (Birim Fiyat Tarifleri, Teknik Şartname, İdari Şartname vs.), anılan iş kalemlerinin ilgili kamu kurum veya kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyat analizlerine uygun olarak gerçekleştirileceğinin belirtilmesi ya da idarece özel olarak imalat girdilerinin cins ve miktarlarını da gösteren birim fiyat analizlerinin düzenlenerek ihale dokümanı kapsamında verilmiş olması durumlarında, isteklilerce sunulacak analizlerde yer verilen girdi cinsi ve miktarlarının, ilgili kamu kurumunun veya idarenin hazırlamış olduğu analizlerdekiler ile birebir aynı olması, söz konusu analizlerde yer alan girdilere teklif edilen birim fiyatlarda yarışmanın gerçekleşmesi gerekmektedir. Söz konusu analizlerde değişiklikler yapılabilmesi, yalnızca anılan değişikliklerin gerekçesinin mevzuatta öngörülen ölçütler ile fen ve sanat kurallarına uygun olarak açıklanması ile mümkündür.

Belirtilen durumlar dışında, isteklilerce sunulan analizlerin, herhangi bir kamu kurum veya kuruluşu tarafından yayımlanmış veya idarece yaklaşık maliyetin belirlenmesi aşamasında hazırlanmış analizler ile içerik bakımından birebir aynı olması şeklinde bir zorunluluk bulunmamaktadır. Ancak böylesi durumlarda, sunulan analizlerin, analizlerdeki girdi cins ve miktarları bakımından işin projesine, idarenin imalat tariflerine ve ilgili imalatın gerçekleştirilebilmesi için zorunlu olan yapım koşullarına uygun olması gerektiği kuşkusuzdur.

Birim fiyatlar üzerinden teklif alınmak suretiyle gerçekleştirilen başvuruya konu ihalede, ihale dokümanı kapsamında özel teknik şartnameler ile ihale konusu işe özgü birim fiyat tariflerinin isteklilere verildiği, özel teknik şartnamelerde; ilgili imalatların yapım koşullarının genel itibariyle belirtilmiş olduğu, birim fiyat tariflerinde ise; ihale konusu iş kapsamında gerçekleştirilecek imalatların ne şekilde yapılacağının belirtildiği, bu belgelerde ve bunların dışında dokümanın herhangi bir kısmında imalatların gerçekleştirilme yöntemi bakımından herhangi bir kamu kurum veya kuruluşunun birim fiyat analizlerine veya poz numaralarına atıf yapılmadığı ya da idarece hazırlanmış girdi cins ve miktarlarının belirtildiği birim fiyat analizlerinin isteklilere verilmediği tespit edilmiştir.

Başvuru sahibi tarafından ise aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında herhangi bir kamu kurumunun analizlerinin kullanılacağı belirtilmemiş olmasına rağmen 03.512-e No’lu alt analizin Çevre ve Şehircilik Bakanlığında yayımlanan 03.512 No’lu analiz esas alınarak hazırlandığı ancak, mazot miktarının anılan analizdekinden de fazla olacak şekilde 24.376 olarak alındığı görülmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer alan “ “…Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.” açıklaması gereğince idarenin sadece analizlerde yer alan aritmetik hatalara ilişkin re’sen düzeltmeler yapabileceği, analizlerde yer alan miktarlara ilişkin olarak ise yeniden bir belirleme yapamayacağı sonucuna varılmıştır.

Dolayısıyla, isteklilerce sunulan analizlerin, herhangi bir kamu kurum veya kuruluşu tarafından yayımlanmış veya idarece yaklaşık maliyetin belirlenmesi aşamasında hazırlanmış analizler ile içerik bakımından birebir aynı olması şeklinde bir zorunluluk bulunmadığı da göz önünde bulundurulduğunda, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu analizleri, analizlerdeki girdi cins ve miktarları bakımından işin projesine, idarenin imalat tariflerine ve ilgili imalatın gerçekleştirilebilmesi için zorunlu olan yapım koşullarına genel itibariyle uygun olduğu anlaşılan başvuru sahibinin teklifinin idarece miktarlarda yapılan düzeltmeler sonucunda analiz fiyatının üzerine çıktığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmasının ise yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi