KİK Kararı: 2011/UY.III-2621

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/055
Gündem No : 55
Karar Tarihi : 01.08.2011
Karar No : 2011/UY.III-2621
BAŞVURU SAHİBİ:
ALSANCAK YAPI PEYZAJ VE TİC. LTD. ŞTİ., Aşkabat Cad. 25. Sk. No:21/4 Bahçelievler ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları Genel Müdürlüğü 4. Bölge Müdürlüğü, Etlik Cad. No:39 Dışkapı ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/41411 İhale Kayıt Numaralı "42. Şube Şefliği Gerede Bakımevi Binası (İdari, Atölye, 2 adet Malzeme Sundurma Binası ve Peyzaj ) Yapım İşi." İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

26.07.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.08.00.00-101.04-.Y.[23.18].(0266)./2011-24Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları Genel Müdürlüğü 4. Bölge Müdürlüğü tarafından 19.04.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “42. Şube Şefliği Gerede Bakımevi Binası (İdari, Atölye, 2 Adet Malzeme Sundurma Binası ve Peyzaj ) Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Alsancak Yapı Peyzaj ve Tic. Ltd. Şti.’nin 24.06.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 29.06.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 12.07.2011tarih ve 33235sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 12.07.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

1. 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2. İhale konusu işin uygulama projesi yapılmamasına ve anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihalenin gerçekleştirilmemesine yönelik idare işleminin, değerlendirilmek üzere, ihaleyi gerçekleştiren idarenin bağlı bulunduğu Karayolları Genel Müdürlüğü’ne bildirilmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde; “ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir…” hükmü yer almaktadır.

İhale ilan tarihi (25.03.2011) itibariyle yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliğinin Özel Hükümlerine ilişkin İkinci Kısmının “Yapım İşi İhalelerine İlişkin Özel Hususları” düzenleyen Birinci Bölümünün “Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere İdarece yapılacak işlemler” başlıklı 38 inci maddesinde; “ 38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir …” açıklaması,

Anılan Genel Tebliğin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde; “… 45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

…

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.

…

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir…” açıklaması yer almaktadır. Aynı Tebliğin 45 inci maddesinin 1.13 üncü alt maddesinde de isteklilerin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler sayılmıştır. Buna göre ilgili maddede sayılan hususlar kapsamında; “ 45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

…

45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

…

45.1.13.6. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olamaz.

…

45.1.13.11. Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(45.1.13.1) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (45.1.13.2) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(45.1.13.6) maddesine ve (45.1.13.7) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır… ” açıklamasına yer verilmiştir.

İhaleye ait ilanın 9 uncu, idari şartnamenin ise 19 uncu maddesinde teklif ve sözleşme türünün, birim fiyat olarak belirlendiği tespit edilmiştir.

Kesinleşen ihale kararı incelendiğinde, 32 isteklinin teklif verdiği ihalede, idare tarafından Kamu İhale Genel Tebliğinin 45 inci maddesine göre 26 geçerli teklif üzerindensınır değerin hesaplandığı ve bu değerin altında teklif veren altı istekliden açıklama istendiği,beş isteklinin açıklamada bulunmaması neticesinde bu tekliflerin değerlendirme dışı bırakıldığı, Asem Grup En. İnş. Elk. Elekt. Taah. Ltd. Şti. tarafından yapılan açıklamaların ise uygun bulunarak anılan isteklinin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

İdare tarafından belirlenen sıralı iş kalemleri listesine göre ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamaları incelendiğinde, isteklinin açıklamalarını büyük ölçüde, ağırlıklı ortalama birim satış tutarlarını esas alan Ek-O.7 tutanaklarına dayandırdığı görülmüştür. Genel Tebliğin yukarıda aktarılan 45.1.13.6 ncı maddesinde yer alan açıklamada, söz konusu tutanağın isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin olması durumunda kullanılabileceği dikkate alındığında, malzeme dışında girdileri de içeren 15.140/5 poz nolu iş kalemi (Makine ile tuvenan kum-çakıl temin edilip, el ile serme, sulama ve sıkıştırma yapılması) örneğinde olduğu üzere, inşaat iş kalemlerinin bünyesine dahil olan tüm girdileri kapsayacak şekilde açıklamanın tek başına bu yöntemle yapılmasına imkan bulunmamaktadır.

Ayrıca, aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında isteklilerce öncelikle iş kalemlerinin analizlerinin sunulması, daha sonra da, analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin bilgi ve belgelerin sunulması gerekmektedir.İsteklilerin teklifleri ekinde sunulması zorunlu fiyat analizleri, teklifin maliyet bileşenlerinin birim fiyatlarının miktar ve tutar yönünden ayrıntılandırılmasıdır. 31 Aralık 2010 tarih ve 27802 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Asgari Ücret Tespit Komisyonu kararına göre 2011 yılı ilk altı aylık asgari ücretin bir günlüğü 26,55 TL olarak belirlenmiştir. Bu durumda, asgari ücretle çalıştırılan bir işçinin saatlik ücreti (26,55 TL / 7,5 saat =) 3,54 TL’nin altında olamayacaktır. Belirtilen hususun yapılan aşırı düşük teklif açıklamaları çerçevesinde incelenebilmesi, istekliler tarafından iş kalemlerinin analizlerinin sunulmasına bağlıdır. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından “ Analizin Açıklaması ” başlıklı belgeler incelendiğinde, bu belgelerde iş kalemlerinin ihalede teklif edilen fiyatlarına ait bilgilerin yer aldığı, iş kalemlerinin bünyesine dahil olan işçilik vs. girdilerin miktarlarına ve fiyatlarına ilişkin bilgilere yer verilmediği tespit edilmiştir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı anlaşılan isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerekmektedir.

Öte yandan, 4734 sayılı Kanunun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; “ Yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz. İhale konusu yapım işinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Uygulama projesi bulunan yapım işlerinde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılması zorunludur. Ancak, doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan yapım işlerinde ön veya kesin proje üzerinden, her türlü onarım işleri ile işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerekmesi veya uygulamada imar ve güzergâh değişikliklerinin muhtemel olması nedenleriyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan, bina işleri hariç, yapım işlerinde ise kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Bu işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımlar için anahtar teslimi götürü bedel, uygulama projesi yapılamayan kısımlarda ise her bir kalem iş için birim fiyat teklif almak suretiyle ihale yapılabilir…” hükmü yer almaktadır. Anılan Kanun hükmü çerçevesinde bina işlerinde uygulama projesinin yapılması veanahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihalenin gerçekleştirilmesi gerekmesine karşın, incelenen ihalede bu şartların yerine getirilmediği tespit edilmiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, aşırı düşük teklif açıklamaları uygun olmadığı anlaşılan Asem Grup En. İnş. Elk. Elekt. Taah. Ltd. Şti.’ne ait teklifin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

1. 4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2. İhale konusu işin uygulama projesi yapılmamasına ve anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihalenin gerçekleştirilmemesine yönelik idare işleminin, değerlendirilmek üzere, ihaleyi gerçekleştiren idarenin bağlı bulunduğu Karayolları Genel Müdürlüğü’ne bildirilmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi