KİK Kararı: 2011/UY.II-4282 (19 Aralık 2011)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/081
Gündem No : 17
Karar Tarihi : 19.12.2011
Karar No : 2011/UY.II-4282
BAŞVURU SAHİBİ:
A K M Yapı Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti. , KOŞUYOLU, İMAR LİMİTED SOKAK NO:17 İSTANBUL

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Karayolları Genel Müdürlüğü Bölge Müdürlüğü-10.Bölge Trabzon, Karayolları 10.Bölge Müdürlügü Yıldızlı Mevkıı 61310 TRABZON

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/116220 İhale Kayıt Numaralı "(Trabzon-Akçaabat) Ayr.Karşıyaka-Uğurlu Yolu Km: 0+000,00-5+172,03 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları , Üst Yapı İşleri Ve Çeşitli İşler Yapılması İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

14.12.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.Y.[3978].(0258)./2011-57Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü tarafından 06.09.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “(Trabzon-Akçaabat) Ayr. Karşıyaka-Uğurlu Yolu Km: 0+000,00-5+172,03 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üst Yapı İşleri Ve Çeşitli İşler Yapılması İşi” ihalesine ilişkin olarak AKM Yapı Taahhüt San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 11.11.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 18.11.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 28.11.2011tarih ve 50458sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 28.11.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;ihale uhdesinde kalan isteklinin yaptığı aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı, bu nedenle teklifinin reddedilmesi gerektiği iddiasına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddiasının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin 2 nci maddesinde ihale konusu işin adının “(Trabzon-Akçaabat) Ayr. Karşıyaka-Uğurlu Yolu Km: 0+000,00-5+172,03 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üst Yapı İşleri Ve Çeşitli İşler Yapılması İşi” şeklinde belirtildiği; ihale konusu iş kapsamındaki imalat tür ve miktarlarına ise şartname ekinde yer verildiği,

19 uncu maddesinde teklif ve sözleşme türünün birim fiyat teklif ve sözleşme olacağı,

Sözleşme tasarısının 9 uncu maddesinde, işe sözleşmenin imzalanmasından itibaren 5 gün içinde yer teslimi yapılarak başlanacağı ve işin süresinin 775 gün olduğu,

Görülmüştür.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ıncı maddesinde; “İhale komisyonu verilen tekliflerden teklif fiyatı, Kurum tarafından belirlenen hesaplama yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda ortaya çıkan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlere ilişkin;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeleri,

yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmü bulunmaktadır.

Yönetmeliğin zikredilen maddesinden, ihale komisyonunca, yapılan değerlendirme neticesinde geçerli olduğu tespit edilen tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin hesapladığı yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklilerin tespit edileceği ve tespit edilen bu tekliflerin reddedilmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda teklifte önemli olduğu belirlenen bileşenlere ilişkin olarak sorgulamaya tabi tutulacağı; idarelerce aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesi konularında Kurumca hazırlanan düzenlemelerin esas alınacağı anlaşılmaktadır.

Öte yandan, Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinin 45.1.1 inci alt maddesinde yapım işi ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin, yine madde metninde belirtilen hesaplamalar neticesinde bulunacak sınır değere göre tespit edileceği belirtilmektedir.

Bu bağlamda, idarece geçerli teklifler üzerinden yapılan hesaplama sonucunda; aşırı düşük teklif sınır değerinin 10.338.774,12 TL olarak hesaplandığı, sınır değerin altında teklif veren Kutlu Kosif & Örnek İnş. ve Tic. Koll. Şti. İş Ortaklığı ile KLV İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. & Adnan Gökalp İş Ortaklığının sorgulamaya tabi tutulduğu,

Bunun üzerine sadece Kutlu Kosif & Örnek İnş. ve Tic. Koll. Şti. İş Ortaklığının verilen süre içerisinde aşırı düşük teklif açıklamalarını idareye sunduğu, idarece yapılan değerlendirme neticesinde; aşırı düşük teklif sorgulamasına cevap vermeyen KLV İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti. & Adnan Gökalp İş Ortaklığının teklifinin reddedildiği ve ihalenin, açıklaması uygun bulunan Kutlu Kosif & Örnek İnş. ve Tic. Koll. Şti. İş Ortaklığının üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.2 nci maddesinde; “45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır…” açıklaması bulunmaktadır.

Anılan Tebliğ açıklaması doğrultusunda idarenin ihale uhdesinde kalan istekliye gönderdiği sorgulama yazısı ve ekleri ile ihale onayı ekinde bulunan “Sıralı iş kalemleri listesi” incelendiğinde;

Sorgulama yazısında açıklama istenilen 14 adet paçal (birden fazla imalat ve/veya nakliye iş kaleminden oluşan) iş kalemine aşağıdaki şekilde yer verildiği görülmüştür.

Sıra No

İş Kalemi No

Açıklama

1

AKUÇİ-1

4-ÇEŞİTLİ İŞLERİ Basit Mesafeli otokorkuluk yapılması ve idarenin göstereceği kesimlere monte edilmesi (2 metre dikme aralıklı) (sıfırlama hariç) BMO/2

2

AKUTİ-1

1-TOPRAK İŞLERİ Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması ve kullanılması (Depoya gidecek yarma kazıları için) (Malzemenin depoya nakli dahil)

3

AKUUY-2

Plent-miks temel yapılması (Kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile) (Ocak-konkasör arası taş nakli, konkasörden plente taş nakli, malzemenin plentten serim yerine nakli ve su nakli dahil)

4

AKUTİ-2

Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması ve kullanılması (Dolguda kullanılacak yarma kazıları için) (Dolguya gelen her cins ve klastaki kazı malzemesinin sulanması, sıkıştırılması ve dolguya gidecek malzemenin nakli dahil)

5

AKUSY-18

Patlayıcı madde kullanmadan demirli veya demirsiz beton inşaatın yıkılması (Depo nakli dahil)

6

AKUUY-3

6 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m² asfalt betonu binder tabakası yapılması (Kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile) (Bitüm idare malı) (Ocak-konkasör arası taş nakli, konkasörden plente taş nakli, bitümün depodan plente nakli ve BSK malzemesinin plentten serim yerine nakli dahil)

7

AKUSY-12

Her türlü inşaatta (Kirişli kutu menfezler, köprüler ve betonarme kazık hariç,plak ve kompozit menfezler dahil) kuruda veya suda her dozda demirli beton (Beton santrali ile) (Kum-çakıl yıkanması ve nakli ; taze beton nakli dahil)

8

AKUUY-5

5 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m² asfalt betonu aşınma tabakası yapılması (Kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile) (Bitüm idare malı) (Ocak-konkasör arası taş nakli, konkasörden plente taş nakli, bitümün depodan plente nakli ve BSK malzemesinin plentten serim yerine nakli dahil)

9

AKUSY-14

Ocak taşı ile moloz taş inşaat ( Çimento zati bedeli, yüklenmesi, boşaltılması, istif ve nakli, Kum-çakıl yıkanması ve nakli, Taş nakli dahil)

10

AKUUY-1

5-ÜSTYAPI İŞLERİ Ocak taşından konkasörle kır.malzeme ile alttemel yapılması (Ocak-konkasör arası taş nakli ;Malzemenin serim yerine nakli ;Su nakli dahil)

11

AKUSY-21

Betonarme için Ø14-32 mm lik kalın nervürlü çelik işçiliği (Çelik zati bedeli, yüklenmesi, boşaltılması, istif ve nakli dahil)

12

AKUSY-17

Patlayıcı madde kullanmadan çimento harçlı kagir inşaatın yıkılması (Depo nakli dahil)

13

AKUSY-3

Çimento zati bedeli, yüklenmesi, boşaltılması, istif ve nakli (Portland Kompoze Çimento (Dökme)) (Cem II /B-M 42,5 R)

14

AKUSY-11

Hendeklerin betonla kaplanması (Orta refüj ve yarma hendeği) (Beton santrali ile) (Kum-çakıl yıkanması ve nakli; taze beton nakli dahil)

“Sıralı iş kalemleri listesi” ne bakıldığında söz konusu iş kalemlerinin yaklaşık maliyetin % 80’ini oluşturan iş kalemleri arasında olduğu, ancak, “Sıralı iş kalemleri listesi” ne göre kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan AKUSY-6 poz numaralı iş kalemine (Prefabrik Beton Parke İmali ve Yerine Döşenmesi (6 cm kalınlıkta) (Nakli dahil)) istekliye gönderilen sorgulama yazısında yer verilmediği, başka bir ifadeyle, AKUSY-6 poz numaralı iş kaleminin Tebliğin 45.1.2.1 inci maddesi uyarınca sorgulanması gerekirken sorgulanmadığı tespit edilmiştir.

Bu durumda, ihale uhdesinde kalan isteklinin vermiş olduğu aşırı düşük teklif açıklamasına yönelik inceleme ve değerlendirmenin, sorgulama yazısında bulunan iş kalemleri üzerinden yapılması gerekmektedir. İnceleme neticesinde, bahse konu iş kalemlerine dair açıklamaların uygun olduğunun anlaşılması durumunda, idarece sorgulanması gerekirken sorgulanmayan AKUSY-6 poz numaralı iş kalemine ilişkin olarak isteklinin yeniden sorgulanması gerekecektir. Ancak, yapılan incelemede, idarece sorgulanan iş kalemlerine dair açıklamaların uygun bulunmaması durumunda sorgulamanın yeniden yapılması suretiyle istekliye açıklama yapması için ikinci bir imkanın verilmesi, sonucu her ne olursa olsun değiştirmeyeceği için yerinde olmayacaktır.

Bu itibarla, ihale uhdesinde kalan isteklinin aşırı düşük teklif açıklaması incelendiğinde; açıklama kapsamında, idarece sorgulamaya tabi tutulan 14 adet paçal iş kalemine ait analizler ile bu analizlerde bulunan alt/yardımcı iş kalemlerine dair analizlerin sunulduğu görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.10 uncu ve devamı maddelerinde; “45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

_b)_Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

_c)_Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı, bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanmalıdır…” açıklaması bulunmaktadır.

Anılan Tebliğ açıklamaları çerçevesinde, ihale uhdesinde kalan isteklinin açıklaması incelendiğinde;

1. AKUÇİ-1 poz numaralı iş kalemine dair istekli tarafından sunulan analizdeki girdilerin miktarlarının idarenin yaklaşık maliyet hesabında aynı iş kalemi için öngördüğü miktarlara göre aşırı düşük olduğu, örneğin;

Sıra no

Girdi cinsi

İsteklinin öngördüğü miktarlar

İdarenin öngördüğü miktarlar

1

Çinko

0,4 kg

2,253 kg

2

Mazot

0,07 kg

1,08 kg

3

Demirci ustası

0,01 sa

0,565 sa

4

Erbap işçi

0,01 sa

2,165 sa

5

Düz işçi

0,03 sa

1,95 sa

6

1. sınıf usta

0,01 sa

0,405 sa

7

Sac

0,09 kg

31,828 kg

2. AKUUY-2 poz numaralı iş kalemine dair istekli tarafından sunulan analizde; temel malzemesinin toplam nakliye mesafesinin (Özel 02, Özel 21 ve Özel 22 numaralı nakliye girdileri) 2,7 km, su nakliye mesafesinin ise (Özel 06 numaralı nakliye girdisi), 0,2 km olarak alındığı; idarece yaklaşık maliyet hesabında ise anılan mesafelerin sırasıyla 53,5 km ve 4 km olarak öngörüldüğü,

Söz konusu iş kalemi kapsamında idarece farklı büyüklüklerde (50 mm, 44 mm, 37,5 mm, 31 mm, 19 mm, 9,5 mm, 6,3 mm, 4,75 mm, 0,85 mm) temel malzemenin elde edilmesi öngörülürken, istekli tarafından analizde sadece 25 mm çapında temel malzemesi temini giderine yer verildiği,

3. AKUSY-11 poz numaralı iş kalemine dair istekli tarafından sunulan analizde; isteklinin kalıp miktarını 0,2 m2, düz işçi çalışma süresini 0,1 saat olarak dikkate aldığı, idarenin ise bahse konu girdiler için sırasıyla 0,87 m2 ve 0,5 saat miktar öngördüğü,

İş kalemi bünyesinde yer alan 16.002/K-1 alt iş kalemine ilişkin olarak istekli tarafından verilen analizde kum (08.004/K-1) ve çakıl (08.005/K-1) girdilerine fiyat verilmediği, ayrıca, işçilik sürelerinin yayımlanmış olan resmi analizdeki sürelere göre aşırı oranda azaltıldığı, ayrıca, alt iş kalemine ait analizin toplam fiyatı 6,47 TL/m3 iken, bu değerin AKUSY-11 poz numaralı paçal iş kalemine ait analize 6,41 TL/m3 olarak taşındığı,

İş kalemi bünyesinde bulunan nakliye alt iş kalemlerine bakıldığında, idarenin yaklaşık maliyet hesabında kum-çakıl nakli ile taze beton nakli için dikkate alınan 73,8 km ve 14 km’lik mesafelerin, istekli tarafından iş kalemi analizinde sırasıyla 1 km (Özel01) ve 2,5 km (Özel 10) olarak dikkate alındığı,

4. AKUSY-12 poz numaralı iş kalemine dair istekli tarafından sunulan analiz tetkik edildiğinde; isteklinin kalıp miktarını 0,5 m2 olarak dikkate aldığı, idarenin ise bahse konu girdi için 2,50 m2 miktar öngördüğü,

İş kalemi bünyesinde yer alan 16.023/K-1 alt iş kalemine ilişkin olarak istekli tarafından verilen analizde kum (08.004/K-1) ve çakıl (08.005/K-1) girdilerine fiyat verilmediği,

İş kalemi bünyesinde bulunan nakliye alt iş kalemlerine bakıldığında, idarenin yaklaşık maliyet hesabında kum-çakıl nakli ile taze beton nakli için dikkate aldığı 73,8 km ve 14 km’lik mesafelerin, istekli tarafından iş kalemi analizinde sırasıyla 1 km (Özel 01) ve 2,5 km (Özel10) olarak dikkate alındığı,

5. AKUSY-17 poz numaralı iş kalemine dair istekli tarafından sunulan analiz incelendiğinde; idarenin yaklaşık maliyet hesabında moloz nakli için öngördüğü 4 km’lik nakliye mesafesinin 0,2 km’ye (Özel 12) düşürüldüğü,

6. AKUSY-18 poz numaralı iş kalemine dair istekli tarafından sunulan analiz incelendiğinde; idarenin yaklaşık maliyet hesabında moloz nakli için öngördüğü 4 km’lik nakliye mesafesinin 0,2 km’ye (Özel 12) düşürüldüğü,

Tespit edilmiştir.

Yapılan tespitler doğrultusunda, isteklinin zikredilen iş kalemlerinde bulunan işçilik çalışma saatlerini, malzeme miktarlarını ve nakliye mesafelerini düşürerek kendisine maliyet avantajı sağladığı, buna mukabil istekli tarafından Tebliğin 45.1.11 inci ve 45.1.12 nci maddeleri uyarınca açıklama yapılmadığı, ayrıca, açıklama kapsamında sunulan analizlerin ihale konusu işin yapım şartlarına (teknik şartname ve birim fiyat tariflerine) uygun olmadığı görüldüğünden, istekli tarafından sunulan aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmuştur.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, mevzuata uygun aşırı düşük teklif açıklaması vermediği anlaşılan Kutlu Kosif & Örnek İnş. ve Tic. Koll. Şti. İş Ortaklığına ait teklifin reddedilmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin dilekçesindeki ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük açıklamasının mevzuata uygun olmadığına ilişkin iddialarına yönelik olarak Kurul çoğunluğunca “ düzeltici işlem belirlenmesine” kararı verilmiştir.

4734 sayılı Kanuna göre ihale edilen yapım işlerinde, anılan Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük tekliler, idarece belirlenen yaklaşık maliyet ve geçerli tekliflere göre belirlenmektedir. Bu nedenle, aşırı düşük teklif sorgulamasının sağlıklı yapılabilmesi için ihale öncesinde yaklaşık maliyetin gerçekçi yöntemlerle belirlenmesi gerekmektedir.

Anılan Kanunun 9 uncu maddesinde “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece,her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir… ” hükmü yer almaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 ve devamı maddelerinde idare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, anılan Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre miktar tespiti ve fiyat araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanacağı ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

Bu çerçevede idarece, ya daha önce gerçekleştirdiği işlere ilişkin sözleşmelerdeki fiyatlar veya Karayolları Genel Müdürlüğünün birim fiyatları kullanılarak veya piyasa araştırması yaparak anılan Yönetmeliğin 10 uncu maddesindeki yöntemlerden bir veya birkaçı kullanılarak yaklaşık maliyet tespit edilebilir. İdari işlem veya eylemlerin gerekçesiz tesis edilemeyeceği kuralından hareketle, 4734 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde yaklaşık maliyetin dayanaklarının (gerekçelerinin) bir hesap cetvelinde gösterileceği hüküm altına alınmıştır.

İncelenen ihalede, Karayolları 10 uncu Bölge Müdürlüğü tarafından ihale konusu işin yaklaşık maliyetini belirlenirken; iş bünyesinde yer alan Karayolları Genel Müdürlüğü 2011 Yılı Birim Fiyatlarını baz aldığı, ancak bu birim fiyatlardan, yöre ve piyasa koşullarına uyarlanması için, malzeme bedelleri hariç toprak işlerinde % 25, sanat yapılarında % 20, çeşitli işlerde % 25 ve üst yapı işlerinde % 15 oranında tenzilat yapılarak yaklaşık maliyet belirlendiği,

Diğer yandan, aşırı düşük sorgulama yapılan AKUUY-3 pozlu “ 6 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m² asfalt betonu binder tabakası yapılması (Kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile) (Bitüm idare malı) (Ocak-konkasör arası taş nakli, konkasörden plente taş nakli, bitümün depodan plente nakli ve BSK malzemesinin plentten serim yerine nakli dahil) ” birim fiyat tarifli iş kaleminin idarece hazırlanan yaklaşık maliyet içindeki alt analizlerine bakıldığında, işçilik ücreti olarak, 01.501 pozlu düz işçi için 2,02 TL/saat, 01.408 pozlu yağcı için 2,13 TL/saat ve 01.502 pozlu erbap işçi için 0,00 TL/saat olarak alındığı, bu işçilik ücretlerinin ihale tarihindeki (06.09.2011 tarihi) istekliler tarafından asgari teklif edilmesi gerekli işçilik ücreti olan 3,72 TL/saat ücretinin altında olduğu,

Anlaşılmıştır.

Yaklaşık maliyet, yapım işleri ihalelerinde başta aşırı düşük sınır değerin tespiti olmak üzere yeterlilikle ilgili olarak istenecek belgeler gibi ihale mevzuatının temelini teşkil eden hususlara etki eden bir parametredir. Herhangi bir idare tarafından Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca yayımlanmış Birim Fiyat Analizlerinin alınıp bu analizlere belirli bir % oranında indirim yaparak yaklaşık maliyet belirlemesi, o analiz içerisindeki girdilerin miktar yönünden içinin değiştirilmesi anlamına gelir ki, böyle bir durumda bu şekilde oransal tenzilat uygulanmak suretiyle yapılan analize artık o idarenin yayımlanmış birim fiyat analizi denilmesi mümkün değildir. Yaklaşık maliyetin belirlenmesinde kullanılan fiyatlara ilişkin analizler artık o iş için yapılan yeni analiz olmaktadır. Başka bir ifadeyle istekli tarafından bir idarenin analizi dışında o iş kalemi ile ilgili olarak miktarlar üzerinde eksiltme yapılarak analiz sunulması durumlarda, 4734 sayılı kanunun 38 inci maddesi gereğince isteklilerden aşırı düşük açıklaması istenirken, analizdeki miktarın idare analizindeki miktarlar arasındaki farkın açıklanması ve bunların da belgelenmesi istenmektedir. Bu belgelemeyi yapamayan isteklilerin teklifleri geçerli sayılmamaktadır. İstekliler tarafından sunulan analizlerdeki girdi miktarlarının açıklamasında tenzilatlar emsal gösterilerek bir açıklama yapılmasının nasıl hukuki dayanağı yok ise, idarenin de gerekçesiz olarak ilan edilmiş birim fiyatlara belli oranlarda tenzilat uygulamak suretiyle yaklaşık maliyet belirlemesinin hukuki dayanağı bulunmamaktadır.

Mevzuatta idarelerin yayınlanmış fiyatlarını aşağı çekmesi şeklindeki bir uygulamaya cevaz veren herhangi bir düzenleme de bulunmamaktadır.Bu şekildeki bir uygulama hukuki dayanaktan yoksun olmasının yanında, gerekçesiz olarak tesis edilen idari işlem niteliğinde olduğundan Kanunun 9 ncu maddesi ile Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 10 uncu maddesine açıkça aykırılık teşkil etmektedir. Zira, Karayolları Genel Müdürlüğü 2011 Yılı Birim Fiyatlarını baz alınarak bu birim fiyatlardan, malzeme bedelleri hariç toprak işlerinde % 25, sanat yapılarında % 20, çeşitli işlerde % 25 ve üst yapı işlerinde % 15 oranında tenzilatın niçin yapıldığının genel gerekçesi olarak belirtilen yöre ve piyasa koşullarına uyarlanması hususlarında hangi unsurlar göz önüne alınarak ve nasıl yapıldığının tam olarak ortaya konulmadığı, bu nedenle de, bu genel gerekçenin yaklaşık maliyetin dayanağı olan hesap cetvelinde yapılan tenzilatlara aydınlatmadığı değerlendirilmiştir.

Yukarıdaki şekilde gerekçesiz olarak birim fiyatlar üzerinden tenzilat uygulaması işlemi yerine, ihaleye çıkan idarenin kendi koşullarına göre yeni bir poz numarası altında ihale tarihi koşullarını yansıtan yeni bir birim fiyat analizi yapması gerekir. Aksine bir düzenlemenin kabulü istekliler arasında haksız rekabete neden olacaktır. Şikayete konu ihalede hukuka, mevzuat ve tebliğ hükümlerine aykırı bir uygulama sonucunda yaklaşık maliyet saptayan Karayolları 10 uncu Bölge Müdürlüğüihalesinde, isteklilerin tekliflerinde Karayolları Genel Müdürlüğünün ve/veya Bayındırlık Bakanlığı birim fiyat analizlerini kullanma şansları olamayacağı gibi, bu kuruluşlarca yayımlanmış olan fiyatlarının karsız halini kullanma imkanları da yoktur. Kamu İhale Tebliği hükümlerine göre Bayındırlık Bakanlığı veya başka bir kamu kuruluşunca yayımlanan birim fiyatlarının müteahhit karsız halini ve bu idare fiyatlarına esas olan idare analizlerini kullanmaları halinde tekliflerinin aşırı düşük sınır değerin çok üstünde bir sonuçla karşı karşıya kalınacaktır. İdarenin bu uygulamasının aşırı düşük teklif sınırının gerçekçi tespit edilmesini etkileyeceği ve aşırı düşükten sorgulanması gereken istekliler sorgulanmayarak avantajlı konuma geleceği aşikardır. Diğer yandan idarenin kendi analizlerinde kullandığı işçiliklerin ihale tarihindeki işçilik ücretini karşılamadığı, böyle hazırlanmış hatalı yaklaşık maliyet ile, ihale tarihinde verilen tekliflerin aşırı düşük sorgulamasının yapılamayacağı, nitekim ihale tarihinde geçerli işçilik ücreti altında işçilik içeren aşırı düşük sorgulamaların kabul edilmeyeceği yönünde Tebliğ açıklaması olduğu ve bu konunun verilen Kurul kararları ile istikrar kazandığı,

Bu nedenle; ihalede, yaklaşık maliyetin objektif kriterlere göre belirlenmediği tespit edildiğinden ve isteklilerce pozlar dikkate alınarak Karayolları Genel Müdürlüğü veya Bayındırlık Bakanlığı Birim Fiyatlarına göre tekliflerini hazırladıklarından, aşırı düşük sınırın dolayısıyla da tekliflerin, sağlıklı olarak belirlenemeyeceği ve ihalenin sağlıklı bir şekilde sonuçlandırılamayacağı sonucuna varılmıştır. Yukarıda açıklanan nedenden dolayı incelemeye konu ihalenin iptal edilmesi gerektiği yönündeki düşüncemle Kurul çoğunluk kararına katılmıyorum.

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin dilekçesinde özetle;ihale uhdesinde kalan isteklinin yaptığı aşırı düşük teklif açıklamasının mevzuata uygun olmadığı, bu nedenle teklifinin reddedilmesi gerektiğiiddia edilmekte ve itirazen şikayet başvurusunun Kurumumuzca incelenerek gereğinin yapılması istenmektedir.

İncelemeye konu ihalede;

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.2 nci maddesinde; “45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir.” açıklaması bulunmaktadır.

Anılan Tebliğ açıklaması doğrultusunda idarenin ihale uhdesinde kalan istekliye gönderdiği sorgulama yazısı ve ekleriile ihale onayı ekinde bulunan “ Sıralı iş kalemleri listesi” incelendiğinde;

Sorgulama yazısında açıklama istenilen 14 adet paçal (birden fazla imalat ve/veya nakliye iş kaleminden oluşan) iş kalemine,

Sıra No

İş Kalemi No

Açıklama

1

AKUÇİ-1

4-ÇEŞİTLİ İŞLERİ Basit Mesafeli otokorkuluk yapılması ve idarenin göstereceği kesimlere monte edilmesi (2 metre dikme aralıklı ) (sıfırlama hariç) BMO/2

2

AKUTİ-1

1-TOPRAK İŞLERİ Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması ve kullanılması (Depoya gidecek yarma kazıları için) (Malzemenin depoya nakli dahil)

3

AKUUY-2

Plent-miks temel yapılması (Kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile)(Ocak-konkasör arası taş nakli, konkasörden plente taş nakli, malzemenin plentten serim yerine nakli ve su nakli dahil)

4

AKUTİ-2

Her cins ve klastaki zeminde yarma ve yan ariyet kazısı yapılması ve kullanılması (Dolguda kullanılacak yarma kazıları için) (Dolguya gelen her cins ve klastaki kazı malzemesinin sulanması, sıkıştırılması ve dolguya gidecek malzemenin nakli dahil)

5

AKUSY-18

Patlayıcı madde kullanmadan demirli veya demirsiz beton inşaatın yıkılması(Depo nakli dahil)

6

AKUUY-3

6 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m² asfalt betonu binder tabakası yapılması (Kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile) (Bitüm idare malı) (Ocak-konkasör arası taş nakli, konkasörden plente taş nakli, bitümün depodan plente nakli ve BSK malzemesinin plentten serim yerine nakli dahil)

7

AKUSY-12

Her türlü inşaatta (Kirişli kutu menfezler, köprüler ve betonarme kazık hariç,plak ve kompozit menfezler dahil) kuruda veya suda her dozda demirli beton (Beton santrali ile) (Kum-çakıl yıkanması ve nakli ; taze beton nakli dahil)

8

AKUUY-5

5 cm sıkışmış kalınlıkta 1 m² asfalt betonu aşınma tabakası yapılması (Kırılmış ve elenmiş ocak taşı ile) (Bitüm idare malı) (Ocak-konkasör arası taş nakli, konkasörden plente taş nakli, bitümün depodan plente nakli ve BSK malzemesinin plentten serim yerine nakli dahil)

9

AKUSY-14

Ocak taşı ile moloz taş inşaat ( Çimento zati bedeli, yüklenmesi, boşaltılması, istif ve nakli, Kum-çakıl yıkanması ve nakli, Taş nakli dahil)

10

AKUUY-1

5-ÜSTYAPI İŞLERİ Ocak taşından konkasörle kır.malzeme ile alttemel yapılması (Ocak-konkasör arası taş nakli ;Malzemenin serim yerine nakli ;Su nakli dahil)

11

AKUSY-21

Betonarme için Ø14-32 mm lik kalın nervürlü çelik işçiliği (Çelik zati bedeli, yüklenmesi, boşaltılması, istif ve nakli dahil)

12

AKUSY-17

Patlayıcı madde kullanmadan çimento harçlı kagir inşaatın yıkılması (Depo nakli dahil)

13

AKUSY-3

Çimento zati bedeli, yüklenmesi, boşaltılması, istif ve nakli (Portland Kompoze Çimento (Dökme)) (Cem II /B-M 42,5 R)

14

AKUSY-11

Hendeklerin betonla kaplanması (Orta refüj ve yarma hendeği) (Beton santrali ile) (Kum-çakıl yıkanması ve nakli; taze beton nakli dahil)

Yer verildiği, “ Sıralı iş kalemleri listesi ” ne bakıldığında söz konusu iş kalemlerinin yaklaşık maliyetin % 80’ini oluşturan iş kalemleri arasında olduğu, ancak, “Sıralı iş kalemleri listesi” ne göre kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan AKUSY-6 poz numaralı iş kalemine (Prefabrik Beton Parke İmali ve Yerine Döşenmesi (6 cm kalınlıkta) (Nakli dahil)) istekliye gönderilen sorgulama yazısında yer verilmediği, başka bir ifadeyle, AKUSY-6 poz numaralı iş kaleminin Tebliğin 45.1.2.1 inci maddesi uyarınca sorgulanması gerekirken sorgulanmadığı tespit edilmiştir.

Öte yandan, sorgulama yazısı ekinde yer alan, sorgulanan iş kalemlerine ait açıklama istenilecek ve istenilmeyecek girdileri gösteren “ Sıralı analiz girdileri tabloları ” tetkik edildiğinde; sorgulanan paçal iş kalemleri bünyesinde bulunan imalat ve nakliye iş kalemlerinin (alt iş kalemlerin) girdilerinin en küçük miktarlı girdiden başlayarak sıralandığı ve yukarıda yer verilen Tebliğ açıklaması doğrultusunda açıklama istenilmeyecek girdilerin belirtildiği görülmüştür. Ancak, anılan tablolar hazırlanırken, paçal iş kalemleri bünyesinde bulunan imalat ve nakliye iş kalemlerine ait girdilerden, yine aynı paçal iş kalemleri bünyesinde bulunan diğer imalat iş kalemlerine ait girdiler ile aynı nitelikte olanların ayrı ayrı yazılarak açıklama istenilmeyecek girdilerin belirlendiği, böylece paçal iş kalemlerine ait tablolarda aynı girdiler tutarları ile birlikte birden fazla satırda yer aldığı ve açıklama istenilmeyecek girdilerin (iş kaleminin kar ve genel gider içermeyen tutarının % 3’üne eşit ve altında tutara sahip girdiler) belirlendiği görülmüştür. Halbuki, açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin belirlenmesinde, paçal iş kalemi bünyesindeki farklı imalat iş kalemlerine ait girdiler olsa da, aynı nitelikteki girdilerin tutarlarının toplanarak dikkate alınmış olması gerekirdi.

Örneğin, AKUÇİ-1 poz numaralı paçal iş kalemine ait “ Sıralı analiz girdileri tablosu ” nda mazot, çinko, 5 mm sac, 4 mm sac, kompresör çalışması gibi girdilerin birden fazla yazıldığı, hal böyle olunca, tablonun başında yer alan söz konusu girdiler için açıklama istenilmeyeceği belirtilirken, tablonun sonunda aynı girdiler için açıklama istenildiği anlaşılmaktadır.

Aynı durumun, AKUUY-2, AKUTİ-2, AKKUY-3, AKUSY-12, AKUUY-5, AKUUY-1 ve AKUSY-11 poz numaralı iş kalemlerine ait sıralı analiz girdileri tablolarında da söz konusu olduğu tespit edilmiştir.

Bu itibarla, sorgulamaya tabi tutulan paçal iş kalemlerine ilişkin hazırlanan sıralı analiz girdileri tablolarının, iş kalemi bünyesinde yer alan aynı nitelikli girdilerin tutarları toplanarak tek bir girdi olarak kabul edilmesi, girdilerin sıralamasının buna göre yapılması ve açıklama istenilmeyecek girdilerin belirlenmesi gerekirken, yukarıda aktarıldığı üzere hatalı düzenlendiği sonucuna varılmıştır.

Neticede, Tebliğin 45.1.2.1 inci maddesi uyarınca sorgulamaya tabi tutulması gerekirken idarece sorgulamaya tabi tutulmamış olan AKUSY-6 poz numaralı iş kalemi ile sorgulamaya tabi tutulmuş olan diğer iş kalemleri için, aşırı düşük teklif sorgulama yazısında bu iş kalemleri için mevzuata uygun bir şekilde açıklama istenilmeyecek girdiler belirlenerek, tekrar aşırı düşük teklif sorgulaması yapılması gerektiği düşünülmektedir.

Dolayısıyla, idarece aşırı düşük teklif sorgulamasının mevzuatta öngörülen usule uygun bir şekilde yapılmadığı göz ardı edilerek, istekli tarafından verilen aşırı düşük teklif açıklaması üzerinde inceleme ve değerlendirme yapılması ve değerlendirme neticesinde, sunulan açıklamanın mevzuata uygun olmadığı gerekçesiyle isteklinin teklifinin reddedilmesine yönelik Kurul çoğunluğunun vermiş olduğu düzeltici işlem belirlenmesine ilişkin kararına katılmıyorum.

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi