KİK Kararı: 2011/UY.II-4170 (12 Aralık 2011)

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/080
Gündem No : 64
Karar Tarihi : 12.12.2011
Karar No : 2011/UY.II-4170
BAŞVURU SAHİBİ:
Levent Şataf , Karaağaç Mah., 115. Cad., No:49, ISPARTA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Süleyman Demirel Üniversitesi Yapı İşleri Ve Teknik Daire Başkanlığı, S.D.Ü.Yapı Isl.Ve Tek.D.Bsk'lıgı Batı Yerleskesı 32260 ISPARTA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/142533 İhale Kayıt Numaralı "S.D.Ü.Malzeme Deposu Yapımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

08.12.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.Y.[3626].(0199)./2011-74Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Süleyman Demirel Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığıtarafından 04.10.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “S.D.Ü.Malzeme Deposu Yapımı” ihalesine ilişkin olarak Levent Şataf’ın 21.10.2011tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 25.10.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 01.11.2011tarih ve 47434sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 01.11.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle;

a) Ö.B.F.2 poz numaralı iş kalemine ilişkin örnek analiz formatında ve teknik tarifinde bazı girdilerin miktarlarının belirtilmemesi ve bu metrajların ihale dokümanı üzerinden tespitinin mümkün olmaması sebebiyle aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan ihale üzerinde bırakılan istekli olan Mustafa Özaydın’ın bu iş kalemi ilgili açıklamayı neye göre verdiği hususunun anlaşılamadığı,

b) 26.195/5 poz numaralı iş kalemi ile ilgili olarak, mahal listesinde “teras zemin” olarak belirtilen yerin ihale CD’si kapsamında bulunan projede neresi olduğunun saptanamaması sebebiyle söz konusu iş kaleminde neye göre metraj çıkarılarak açıklama yapıldığı hususunun anlaşılamadığı,

c) 21.017/1 poz numaralı iş kalemi ile ilgili olarak, mahal listesinde, bahis mevzuu iş kaleminin sadece betonarme depoda kullanılacağının belirtildiği, fakat istinat perdesinde de kalıp kullanılması gerektiği, ayrıca teras altındaki deponun yan tarafındaki merdivenin altında da kalıp kullanılması gerektiği ve ihale üzerinde bırakılan istekliye ait aşırı düşük teklif açıklamasında, sözü edilen hususların metraj miktarının belirtilmediği,

d) 23.244/L1 poz numaralı iş kalemi ile ilgili olarak, söz konusu pozda belirtilen pencerelerin ebatları ile ilgili herhangi bir bilgi verilmediği, detayının projede gösterilmediği, bundan dolayı maliyetin nasıl açıklandığının anlaşılamadığı,

e) MSB.805/A poz numaralı iş kalemi ile ilgili olarak, söz konusu pozda bulunan 04.252/İB-1 numaralı alt pozun fiyatının neye göre saptandığının belirli olmadığı, son üç ay içinde alınan faturanın mevcut olmadığı, ayrıca MSB.805/A poz numaralı iş kaleminde kullanılması gereken lamine cama ilişkin bir bilginin teknik tarif içinde yer almadığı, dolayısıyla bu cam ile ilgili fiyat çalışmasının nasıl yapıldığının anlaşılamadığı,

f) Aşırı düşük teklif sorgulamasında savunma istenmeyen kapıların hangi malzeme ile yapılacağı ve bunların metrajının ve fiyatının neye göre saptandığı hususunun anlaşılamadığı,

g) Aşırı düşük teklif sorgulamasında savunma istenmeyen 23.010 pozu ile ilgili olarak, mahal listesinde, söz konusu pozun sadece depo altında kullanılacağının belirtildiği, fakat yapılması istenen merdivenin altında da bu pozun kullanılması gerektiği ve bunun metrajının maliyete etki edeceği,

h) Aşırı düşük teklif sorgulamasında savunma istenmeyen 26.082 pozu ile ilgili olarak, karo fayans ile fugalı duvar kaplaması yapılması hakkında herhangi bir ebat ve imalat ölçüsünün belirtilmediği ve bu imalatın metrajının neye göre saptandığı hususunun anlaşılamadığı,

ı) Aşırı düşük teklif sorgulamasında savunma istenmeyen A10 pozu ile ilgili olarak, mahal listesinde sadece kapılarda kullanılacak menteşelere dair bilgi bulunduğu, ancak alüminyum pencerelerde kullanılacak menteşelere dair bir bilgi bulunmadığı, dolayısıyla kapı ve pencerelerde kullanılacak menteşe sayısının nasıl hesaplandığı hususunun anlaşılamadığı,

i) Aşırı düşük teklif sorgulamasında savunma istenmeyen 201-208 ve 201-106 pozları ile ilgili olarak, temiz su tesisatının yüzme havuzu kolektörüne bağlanması işlemi ile ilgili olarak projede metraj belirtilmemesi sebebiyle bu imalatın metrajının neye göre saptandığı hususunun anlaşılamadığı,

j) Aşırı düşük teklif sorgulamasında savunma istenmeyen 204-403 pozu ile ilgili olarak, pis su tesisatının rögara olan mesafesi konusunda projede bir metraj bilgisinin bulunmadığı, bu yüzden söz konusu imalatın metrajının neye göre saptandığı hususunun anlaşılamadığı,

k) Aşırı düşük teklif sorgulamasında savunma istenmeyen 15.001/1A ve 15.001/2B pozları ile ilgili olarak, kazı işleri ile ilgili fazla malzeme taşıma mesafesinin neye göre hesaplandığı hususunun anlaşılamadığı,

l) Ayrıca, savunma istenen iş kalemleriyle ilgili bilgi eksikliğinin olduğu, onaylı muhasebe kayıtlarında eksiklikler olduğu, şantiye masrafları ve genel giderlerin düşük gösterildiği, all-risk sigortasının tevsik edilmediği, kısaca ihale üzerinde bırakılan istekli Mustafa Özaydın’ın ihale konusu işi yapamayacağı

İddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuru konusu ihaleye ait idari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler”başlıklı 2 nci maddesinde;“2.1. İhale konusu işin

a) Adı: S.D.Ü. malzeme deposu yapımı

b) Yatırım proje no'su/kodu: 2011H036200

c) Miktarı ve türü:

Depo Yapımı işi

ç) Yapılacağı yer: S.D.Ü. Doğu Yerleşkesi/Isparta…” düzenlemesi.

Mezkûr şartnamenin “Teklif ve sözleşme türü”başlıklı 19 uncu maddesinde;“19.1. İstekliler tekliflerini, anahtar teslimi götürü bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle anahtar teslimi götürü bedel sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

İhale işlem dosyasının incelenmesinden, başvuru konusu ihaleye 14 istekli tarafından teklif verildiği, tekliflerin tamamının geçerli olarak kabul edildiği ve bu tespite göre yapılan hesap sonucunda sınır değerin 498.952,38 TL olarak belirlendiği görülmüştür.

Başvuru konusu ihalede, zikredilen sınır değerin altında bulunan dört isteklinin, idare tarafından 06.10.2011 tarihli yazılarla aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu tespit edilmiştir. Söz konusu yazılarda, “…vermiş olduğunuz teklif üzerinde yapılan incelemede yaklaşık maliyetimize göre teklifinizin aşırı düşük olduğu tespit edilmiştir. 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesi uyarınca bu konudaki açıklamanızı ve toplam teklif bedelini oluşturan aşağıda yer alan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale iş bu belge ekinde verilen analiz formatına uygun analizlerinizi 14.10.2011 tarihi saat 12:00’a kadar yazılı olarak idaremize bildirmenizi, aksi halde teklifinizin değerlendirme dışı bırakılacağı hususunu bilgilerinize rica ederim.

Açıklama getirilmesi gereken hususlar:

1. Yapım yönteminin ekonomik olması,
2. Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
3. Teklif edilen işin özgünlüğü.” ifadeleri yer almaktadır.

Söz konusu yazıların ekinde, 15 iş kaleminden oluşan bir tablo ile bir adet örnek analiz formatı bulunmaktadır.

Aşırı düşük teklif sorgusu yazısı ekinde bulunan açıklama istenilecek iş kalemleri listesinde, “Ö.B.F.2, 16.058/1A, 26.195/5, 23.014, 21.017/1, 26.042/MK, 17.155/MK, 23.015, 18.465/3, 23.244/L1, 15.140/2, 15.001/1A, 25.048/3, 27.581, M.S.B.-805/A” poz numaralı 15 adet kalem bulunmaktadır:

İhale işlem dosyasında bulunan aşırı düşük teklif sorgulaması yazıları ekinde, başka bir belge yer almamaktadır.

İdarece aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan dört istekliden Vahdetler İnş. Taah. Emlak Alım Satımı ve Tic. Ltd. Şti., Mehmet Songur-Akfen Yapı ve Muhammed Serdar Taştekin isimli isteklilerin aşırı düşük teklif açıklaması yapmadıkları, sadece Mustafa Özaydın isimli isteklinin açıklama yaptığı anlaşılmıştır.

Yapım işi ihalelerindeki aşırı düşük tekliflerle ilgili olarak, Kamu İhale Genel Tebliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere İdarece yapılacak işlemler” başlıklı 38 inci maddesinde; “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır.” açıklaması,

Aynı Tebliğin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde ise; “45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

…

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir…

…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

...

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir…

...

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek- O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

…

45.1.13.11. Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(45.1.13.1) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (45.1.13.2) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(45.1.13.6) maddesine ve (45.1.13.7) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 ve O-8 nolu tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygunluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumuna ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanağı mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.

…

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur…” açıklaması bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda aktarılan 38 inci maddesine göre, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenmesi gerekirken, idarece Kuruma gönderilen ihale işlem dosyası dahilinde bulunan yaklaşık maliyet hesabına ilişkin belgeler arasında, yukarıda belirtildiği üzere, sadece “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” bulunmakta,“sıralı analiz girdileri tablosu” ise bulunmamaktadır.

Yapılan incelemede, aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında ilgili isteklilere gönderilen yazı ekindeki 15 iş kaleminden oluşan tablonun, yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemlerine ilişkin olduğu ihale işlem dosyasındaki yaklaşık maliyet hesabına ilişkin belgeler arasında bulunan sıralı iş kalemleri listesinden anlaşılmakla beraber, söz konusu yazı ekinde “sıralı analiz girdileri listesi” bulunmadığından, bu liste kullanılarak tutarı kâr ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan açıklama istenilmeyecek analiz girdileri sorgulamaya tabi tutulan isteklilere bildirilmiş değildir. Ancak, yapılan incelemede, işçilik kalemleri dışında kalan kalemlerde, kâr ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında kalan girdilerin mevcut olduğu belirlenmiştir.

İtirazen şikâyet dilekçesinde, başvuru sahibi firma tarafından, ihale dokümanını içeren CD içerisinde bulunan projeden bahsedilmesine karşın, idarece Kuruma gönderilen ihale işlem dosyası kapsamında böyle bir projeye rastlanılmamıştır. İdari şartnamenin “İhale dokümanının kapsamı ” başlıklı 5 inci maddesi ile doküman satın alındığına dair belgede de isteklilere bir proje verildiği hususunda bilgi bulunmadığından, 18.11.2011 tarihli yazı ile idareden ihale konusu işe ait proje talep edilmiştir.

İdarece gönderilen ve 23.11.2011 tarihinde Kurum kayıtlarına giren yazı ekinde bulunan CD kapsamında, ihale dokümanına ek olarak mimari, inşaat, elektrik ve makine konularında projelerin bulunduğu görülmüştür.

Yukarıda yapılan tespitler doğrultusunda, idarece aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan Mustafa Özaydın’ın teklif açıklamaları aşağıda incelenmiştir:

Buna göre, ihale uhdesinde bırakılan Mustafa Özaydın’ın aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, 14.10.2011 tarihli bir üst yazı, açıklama istenen ve istenmeyen kalemlere ilişkin hesap cetvelleri, teklifte kullanılan rayiç fiyatlarının kaynaklarına ilişkin liste, analiz verilmesine gerek bulunmayan pozlar için liste, idarece açıklama yapılması istenen 15 adet iş kalemine ilişkin analiz, söz konusu 15 iş kaleminde bulunan 10 adet alt poza ilişkin analiz ile üç adet proforma fatura yer almaktadır.

Yukarıda değinildiği gibi, idarece “sıralı analiz girdileri listesi” yapılması gerekmesine rağmen bu listenin yapılmadığı ve kâr ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin tespit edilmediği görülmektedir. “Ö.B.F. 2” numaralı poz dışında kalan 14 iş kalemine ait analizlerde, açıklama istenmemesi gereken girdilerin mevcut olduğu belirlenmiştir. İhale üzerinde bırakılan firmanın yapmış olduğu aşırı düşük teklif açıklamasında ise açıklama yapılmasına gerek olmayan girdilere, ait oldukları analizlerde yer verildiği tespit edilmiş ve bu girdilerle ilgili olarak mevzuata aykırı bir duruma rastlanılmamıştır.

Bu yüzden, idarece, açıklama istenilmeyecek analiz girdilerinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilere bildirilmediği belirlenmesine karşın ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında bu girdilerle ilgili olarak bir aykırılık belirlenmediğinden söz konusu isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının incelenmesine devam edilmiş ve yapılan tespitler aşağıda aktarılmıştır:

Buna göre, açıklama istenen 15 iş kaleminin tamamında, işçilik ücretlerinin 3,72 TL/saat üzerinden hesaplandığı görülmüştür. Söz konusu tutarın, ihalenin yapıldığı 04.10.2011 tarihinde yürürlükte olan asgari ücret üzerinden hesaplanan saatlik işçi ücretine eşit olduğu tespit edildiğinden, işçilik ücretlerinde mevzuata aykırılığa rastlanılmamıştır.

Aşırı düşük teklif sorgulaması dahilinde açıklama istenen iş kalemlerine yönelik yapılan incelemeye göre:

- “15.001/1A - Makine ile yumuşak ve sert toprak kazısı” pozuna ait “03.501- Ekskavatör'ün 1 Saatlik Ücreti (100 HP)” alt pozda, ihale üzerinde bırakılan firma tarafından 64,83 TL teklif edildiği görülmektedir. Ancak bahsi geçen pozun Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan 2011 yılı birim fiyatı 70,64 TL’dir. Zikredilen alt pozla ilgili olarak aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bulunan analizde, makine ve yakıt rayiçlerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim fiyatlara uygun olduğu ancak işçilik ücretlerinin 3,72 TL/saat üzerinden hesaplanması sebebiyle söz konusu farkın ortaya çıktığı anlaşılmaktadır. Bundan dolayı, söz konusu “03.501” pozuna ait alt analizde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

- “18.465/3 - 3 mm kalınlıkta plastomer esaslı cam tülü taşıyıcılı ve 3 mm kalınlıkta plastomer esaslı polyester keçe taşıyıcılı polimer bitümlü örtülerle iki katlı su yalıtımı yapılması” iş kaleminin analizinde bulunan açıklanması gereken “04.626/5B-Plastomer Esaslı Cam Tülü Taşıyıcılı Örtüler” alt pozu için 4,30 TL, “04.626/6A-Plastomer Esaslı Polyester Keçe taşıyıcılı Örtüler” alt pozu için ise 4,80 TL teklif edildiği ve bu tutarların resmi kurum fiyatlarından düşük oldukları (sırasıyla 4,64 TL ve 6,84 TL) belirlenmiştir.

Aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bulunan, Turkal İnş. Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 13.10.2011 tarihli proforma fatura ile bahsi geçen her iki malzeme için teklif alındığı belirlenmiştir.

Ancak, söz konusu proforma fatura, her iki malzemenin birimi için önce “m³” yazılmış iken daha sonra bu birimlerin “m²” olarak değiştirildiği, “04.626/5B-Plastomer Esaslı Cam Tülü Taşıyıcılı Örtüler” alt pozu için ise ilk önce 4,80 TL yazıldığı, daha sonra ise bu tutarın 4,30 TL olarak değiştirildiği ve bütün bu değişikliklerin altında, teklifi veren firma kaşesi üzerinde bulunan imzanın bulunduğu belirlenmiştir.

Buna karşın, bahsi geçen proforma fatura üzerinde sonradan yapılan değişikliklerin, SMMM Mustafa Gökdoğan tarafından görülüp görülmediği ve onaylanıp onaylanmadığı hususunda bir bilgi mevcut değildir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin, yukarıda aktarılan, 45.1.13.11 numaralı maddesinin beşinci fıkrasında;“ Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.__” açıklaması bulunmaktadır.

Mezkûr Tebliğ açıklaması doğrultusunda, bahsi geçen proforma faturada yer alan 04.626/5B ve 04.626/6A alt pozları için teklif edilen birim ve birim fiyatlarda yapılan değişikliklerin SMMM tarafından onaylı olup olmadığı hususunda proforma fatura ve tutanakta yer alan birim ve birim fiyatların karşılaştırılabilmesi için ilgili maliyet/satış tutarı tespit tutanağının söz konusu belgeyi muhafaza eden meslek mensubundan istenerek idarece gerekli incelemenin yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

- “23.244/L1 - Elektrostatik toz boyalı ısı yalıtımlı alüminyum doğrama imalatı yapılması ve yerine konulması” pozunda bulunan, açıklanması gereken “03.587-Alüminyum Doğrama İmalat Atelyesi'nin 1 Saatlik Ücreti” alt pozu için 166,76 TL teklif edildiği görülmektedir. Ancak bahsi geçen pozun Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan 2011 yılı birim fiyatı 198,30 TL’dir. Zikredilen alt pozla ilgili olarak aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bulunan analizde, makine, su, elektrik ve mazot rayiçlerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim fiyatlara uygun olduğu ancak işçilik ücretlerinin 3,72 TL/saat üzerinden hesaplanması sebebiyle söz konusu farkın ortaya çıktığı anlaşılmaktadır. Bundan dolayı, söz konusu “03.587” pozuna ait alt analizde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

- “25.048/3 - Saten alçılı yüzeylere astar çekilerek iki kat yarımat su bazlı plastik boya yapılması” pozunda bulunan, açıklanması gereken “04.466/2-Su bazlı astar (Renksiz)” alt pozu için 2,45 TL, “04.524/2-Su bazlı boya (Plastik-Yarı mat)” alt pozu için ise 2,75 TL teklif edildiği ve bu tutarların resmi kurum fiyatlarından düşük oldukları (sırasıyla 3,68 TL ve 7,88 TL) belirlenmiştir. Ancak, açıklama kapsamında bulunan, Estaş Grup Müh. Hırd. İnş. Gıda Tar. Nak. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 13.10.2011 tarihli proforma fatura ile bahsi geçen her iki malzeme için teklif alındığı ve söz konusu proforma faturada mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

- _“26.042/MK - Normal çimentolu, düz veya desenli, her renkte, her ebat ve kalınlıkta, çift tabakalı terrazo karo plak (karo mozayik - sınıf
2 ) ile iç mekanlarda döşeme kaplaması yapılması”_pozunda bulunan, açıklanması gereken “10.009/MK-400 Kg çimento dozlu harç yapılması” alt pozu için 65,79 TL teklif edildiği görülmektedir. Ancak bahsi geçen pozun Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan 2011 yılı birim fiyatı 66,07 TL’dir. Zikredilen alt pozla ilgili olarak aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bulunan analizde, kum, çimento ve su rayiçlerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim fiyatlara uygun olduğu ancak işçilik ücretlerinin 3,72 TL/saat üzerinden hesaplanması sebebiyle söz konusu farkın ortaya çıktığı anlaşılmaktadır. Bundan dolayı, söz konusu “10.009/MK” pozuna ait alt analizde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

- “26.195/5 - 400x400 mm ebadında 1.sınıf-mat granit seramik karolarla fugalı döşeme kaplaması yapılması” pozunda, açıklanması gereken “04.414/7E-Granit seramik karolar, 400x400 mm (mat)” alt pozu ve “10.013-500 Kg çimento dozlu harç yapılması” alt pozu bulunmaktadır. Bahis konusu iş kaleminde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2011 yılı rayiçleri arasında bulunmayan “04.414/7E” alt pozu yerine “04.393/045 -Mat yüzeyli, her renkte sırsız porselen karo (granit seramik karo) (40 cm x 40 cm)” alt pozunu kullandığı ve bu kalem için 11,00 TL teklif verdiği belirlenmiştir. Ancak, söz konusu kalemin Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan 2011 yılı birim fiyatı 13,00 TL’dir. Ancak, Turkal İnş. Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 13.10.2011 tarihli proforma fatura ile bahsi geçen malzeme için teklif alındığı ve söz konusu proforma faturada mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklama yapılması gereken “10.013-500 Kg çimento dozlu harç yapılması” alt pozu için ise 90,81 TL teklif edildiği görülmektedir. Ancak bahsi geçen pozun Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan 2011 yılı birim fiyatı 91,09 TL’dir. Zikredilen alt pozla ilgili olarak aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bulunan analizde, kum, çimento ve su rayiçlerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim fiyatlara uygun olduğu ancak işçilik ücretlerinin 3,72 TL/saat üzerinden hesaplanması sebebiyle söz konusu farkın ortaya çıktığı anlaşılmaktadır. Bundan dolayı, “10.013” alt pozuna ait analizde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

- “27.581 - 200 kg çimento dozlu tesviye tabakası yapılması” pozunda bulunan, açıklanması gereken, “10.001 - 200 Kg çimento dozlu harç yapılması” alt pozu için 56,97 TL teklif edildiği görülmektedir. Ancak bahsi geçen pozun Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan 2011 yılı birim fiyatı 57,25 TL’dir. Zikredilen alt pozla ilgili olarak aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bulunan analizde, kum, çimento ve su rayiçlerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim fiyatlara uygun olduğu ancak işçilik ücretlerinin 3,72 TL/saat üzerinden hesaplanması sebebiyle söz konusu farkın ortaya çıktığı anlaşılmaktadır. Bundan dolayı, söz konusu “10.001” pozuna ait alt analizde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

- Milli Savunma Bakanlığı 2011 yılı yapı işleri fiyat analizlerinde, “MSB.805/A – Paslanmaz çelik merdiven korkuluğu ve küpeştesi yapılması” pozunda lamine camla ilgili bir işçilik kalemi bulunmamaktadır. Ancak, idarece yapılan imalat tariflerinde, söz konusu işçilik kalemi “Lamine camlı paslanmaz çelik ve küpeşte yapılması” olarak adlandırılmıştır. İhale üzerinde bırakılan firmanın bu pozla ilgili olarak yapmış olduğu analizde, Milli Savunma Bakanlığı tarafından yayımlanan analizdeki girdilere ek olarak “P-94 - 5+5 süt lamine cam” girdisinin eklendiği ve bu girdi için 60,00 TL teklif edildiği belirlenmiştir. PTT Genel Müdürlüğü Yapı İşleri Dairesi Başkanlığından şifahen talep edilen “P-94” pozuna ait analizde, söz konusu kalemin birim fiyatının 75,00 TL, kâr ve genel gider hariç tutarının ise 60,00 TL olduğu görülmektedir. Dolayısıyla istekli tarafından teklif edilen birim fiyat için resmi kurum birim fiyatının kullanıldığı tespit edilmiştir. Bahis mevzuu analizde bulunan açıklanması gereken “04.257/1 - 304 kalite paslanmaz çelik çubuk” alt pozu için teklif edilen birim fiyatın Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim fiyatlara uygun olduğu belirlenmiştir. İşçilik ücretlerinin ise 3,72 TL/saat üzerinden hesaplandığı görülmüştür.

- “Ö.B.F. 2 – Polyurea malzeme ile teras izolasyonu yapılması” pozuyla ilgili olarak, idarece hazırlanmış olan analizde, analiz girdileri belirlenmemiştir. İmalat tariflerinde ise söz konusu imalatın nasıl yapılacağı anlatılmaktadır. Bahsi geçen iş kalemine ilişkin olarak, ihale üzerinde bırakılan firma tarafından yapılan aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında 15 girdiden oluşan bir analiz bulunmaktadır. Bu 15 girdi arasında bulunan işçilik kalemleri için 3,72 TL teklif edildiği, “03.517” ve “1912” numaralı pozlar dışında kalan diğer kalemlerde rayiç fiyatların kullanıldığı belirlenmiştir.

Söz konusu analizde bulunan “03.517” alt pozu için 46,41 TL teklif edildiği görülmektedir. Ancak bahsi geçen pozun Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan 2011 yılı birim fiyatı 53,56 TL’dir. Zikredilen alt pozla ilgili olarak aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bulunan analizde, kompresör ve mazot rayiçlerinin Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan birim fiyatlara uygun olduğu ancak işçilik ücretlerinin 3,72 TL/saat üzerinden hesaplanması sebebiyle söz konusu farkın ortaya çıktığı anlaşılmaktadır. Bundan dolayı, bahsi geçen “03.517” pozuna ait alt analizde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bunun dışında, “Ö.B.F. 2” pozuna aitanalizde bulunan, “1912 - 1 Saatlik süpürge makinasının ücreti (9 feet'lik, motorsuz çekilir tip, döner tamburlu)” girdisi için 13,87 TL birim fiyat teklif edildiği görülmektedir. “1912” poz numaralı iş kalemi, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan birim fiyatlar arasında yer almaktadır ve bu pozun 2011 yılı kârsız birim fiyatı 17,69 TL’dir. Yani sözü edilen isteklinin teklif ettiği tutar, resmi kurum birim fiyatının altındadır ve aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında “1912” poz numaralı iş kalemi için teklif edilen birim fiyat için yapılmış bir açıklama (analiz, fiyat teklifi vs.) bulunmamaktadır. İdarece Ö.B.F. 2 poz numaralı iş kalemi için girdileri gösteren bir analiz oluşturulmadığından, bahsi geçen istekli tarafından yapılan analizde yer alan tutarlar üzerinden bir değerlendirme yapıldığında, “1912” poz numaralı iş kalemi için teklif edilen tutar olan 1,39 TL’nin, söz konusu analizde bulunan kâr ve genel gider hariç analiz toplamı olan 53,73 TL’nin % 3’ü olan 1,6119 TL’nin altında olması nedeniyle açıklama yapılması gerekmeyen analiz girdileri arasında olduğu sonucuna varılmıştır.

Aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında açıklanması talep edilip de yukarıda zikredilemeyen diğer iş kalemleri ile ilgili olarak ise ek olarak değerlendirilmesi gereken bir hususa rastlanılmamış ve mevzuata aykırılık görülmemiştir.

Yukarıda yapılan tespitler dikkate alınarak başvuru sahibinin iddiaları, itirazen şikâyet dilekçesindeki madde sırasına göre aşağıda incelenmiştir:

a) “Ö.B.F. 2 – Polyurea malzeme ile teras izolasyonu yapılması” pozuyla ilgili olarak, ihale üzerinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan analizde kullanılan miktarların dayanağı hususunda bir açıklama bulunmamaktadır. Mezkûr iş kalemi için idarece tespit edilen birim fiyatın, piyasa araştırması sonucu oluştuğu görülmekte ve idare tarafından ayrıntılı bir analiz çalışması yapılmadığı anlaşılmaktadır. Bundan dolayı, istekli tarafından bulunan miktarların doğruluğunu teyit için kıyas yapılabilecek bir örnek bulunmamaktadır.

İstekli tarafından yapılan analize tam olarak uyan bir örnek tespit edilmemişse de, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yayımlanan “25.123 – Yüzme havuzları izolasyonu ve kaplaması yapılması” pozuna ait analiz ile ihale üzerinde bırakılan isteklinin analizinde bulunan “04.522/H, 04.522/P, 04.522/L, 04.522/N, 01.507 ve 01.503” numaralı ortak pozların miktarlarının birbirinin aynı veya yakın oldukları görülmüştür.

Bunun dışında, zikredilen iş kalemi için ihale üzerinde bırakılan firma tarafından teklif edilen birim fiyat 54,80 TL ve tespit edilen miktar 1.152,00 m² iken, idare tarafından yapılan yaklaşık maliyet hesabında kullanılan birim fiyat 59,51 TL, miktar ise 1.314,00 m²’dir.

Ö.B.F. 2 poz numaralı iş kaleminin uygulanacağı yer için mahal listesinde “teras zemini” ifadesi yer almaktadır.

“Ö.B.F. 2” pozuyla ile ilgili olarak, aşağıda, “26.195/5” pozu hakkındayapılan değerlendirmede de görüleceği üzere, depo yapısının plan ve görünüşlerinden yapının dış konturlarının ölçüleri 72,50 m x 15,90 m olarak belirlenmiştir. Bahsi geçen değerlerin çarpımı sonucu bulunan alan 1152,75 m² olmaktadır ki bu ihale üzerinde bırakılan firmanın bulduğu miktardır.

Buna göre, iddia konusu iş kalemi için ihale üzerinde bırakılan firmanın teklif ettiği birim fiyat ve miktar ile idarece tespit edilenler arasında büyük bir fark bulunmadığı ve analizde yer alan girdi miktarlarının ihaleyi yapan idarece de kabul edildiği dikkate alındığında, söz konusu analizde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

b) “26.195/5 - 400x400 mm ebadında 1.sınıf-mat granit seramik karolarla fugalı döşeme kaplaması yapılması” pozuyla ile ilgili olarak, ihale üzerinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklaması dahilinde bulunan açıklama istenen iş kalemleri listesinde, söz konusu istekli tarafından bulunan miktar 1.152,75 m² iken, idare tarafından bulunan miktarın 1.241,00 m² olduğu görülmektedir.

26.195/5 poz numaralı iş kaleminin uygulanacağı yer için mahal listesinde “teras zemini” ifadesi yer almaktadır.

İdarece Kuruma gönderilen CD’de bulunan projeler kapsamında, “teras altı depo” isimli mimari projede, bir plan, iki kesit, üç görünüş, bazı detaylar ve “teras altı depo vaziyet planı” isimli çizim bulunmaktadır.

Söz konusu mimari çizimlerin 1/100 ölçekle yapıldığı ve 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin (c) fıkrasındaki hükme göre bina işlerinde uygulama projesi ile ihaleye çıkılması gerekirken bahsi geçen projelerin içerik itibariyle uygulama projesi hüviyetinde olmadığı sonucuna varılmış ancak bu konuda yapılan bir itiraz olmaması sebebiyle dokümanın kesinleştiği anlaşılmıştır.

Bahsi geçen projelerde “teras altı depo” ibaresi sadece vaziyet planında geçmesine karşın, “26.195/5 - 400x400 mm ebadında 1.sınıf-mat granit seramik karolarla fugalı döşeme kaplaması yapılması” isimli iş kaleminde belirtilen karoların uygulanacağı alanın tespiti, sözü edilen vaziyet planı çiziminde yer alan yetersiz bilgi nedeniyle yapılamamaktadır.

Depo yapısının plan, kesit ve görünüş çizimlerinde de, deponun bitişik bulunduğu kapalı yüzme havuzu binası ile olan ilişkisi yeterince anlaşılamadığından karo kaplanacak alanın büyüklüğü tam olarak tespit edilememektedir. Ancak, depo yapısının plan ve görünüşlerinden yapının dış konturlarının ölçüleri 72,50 m x 15,90 m olarak belirlenmekte ve bahsi geçen değerlerin çarpımı sonucu bulunan alan 1152,75 m² olmaktadır ki bu ihale üzerinde bırakılan firmanın bulduğu miktardır.

Zikredilen iş kalemi ile ilgili olarak idarece bulunan miktar 1.241,00 m²’dir. Ancak, yukarıda belirtildiği üzere, iddia konusu iş kaleminin uygulanacağı alan, ilgili çizimlerde yeterli bilgi olmaması sebebiyle tam olarak anlaşılmamakta ise de vaziyet planında deponun bulunduğu alanın ölçülerinin, mimari projedeki depo planı ölçüleri ile uyuşması sebebiyle, depo tabliyesi üzerinin teras olarak kullanılacağı ve dolayısıyla da karonun uygulanacağı yaklaşık alanın 1152,75 m² olduğu ve ihale üzerinde bırakılan firmanın bulduğu miktarın dokümanda verilen bilgilerle uyuştuğu sonucuna varıldığından, ihale üzerinde bırakılan firmanın tespit ettiği metrajda mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

c) “21.017/1 - Plywood (film kaplı) ile yapılan düz yüzeyli çıplak beton ve betonarme kalıbı” pozuyla ilgili olarak, ihale üzerinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklaması dahilinde bulunan açıklama istenen iş kalemlerine ilişkin hesap cetvelinde, söz konusu istekli tarafından bulunan miktar 2.200,00 m² iken, idare tarafından bulunan miktarın 2.090,56 m² olduğu görülmektedir.

21.017/1 poz numaralı iş kaleminin uygulanacağı yer için mahal listesinde “Depolar betonarme” ifadesi yer almaktadır.

Başvuru sahibi, mahal listesinde, iddia konusu iş kaleminin, sadece betonarme depoda kullanılacağının belirtildiği, fakat istinat perdesi ile teras altındaki deponun yan tarafındaki merdivenin altında da kalıp kullanılması gerektiğini ve aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bunların metraj miktarının belirtilmediğini iddia etmektedir.

Proje üzerinde yapılan incelemeden, depo yapısı ve istinat duvarı dahil olmak üzere toplam kalıp miktarı yaklaşık 2077,00 m² olarak bulunmuştur. Yukarıda aktarıldığı üzere idare tarafından bulunan miktar 2.090,56 m², istekli tarafından tespit edilen miktar ise 2.200,00 m²’dir. Başvuru sahibi her ne kadar merdiven altlarında da kalıp kullanılması gerektiğini iddia ediyorsa da projede bulunan merdiven kesitinden, merdivenin sıkıştırılmış toprak üzerine oturacağı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından tespit edilen miktarla idarece bulunan miktarın birbirine yakın olduğu da dikkate alındığında, bahsi geçen poza için teklif edilen miktarda mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

d) “23.244/L1 - Elektrostatik toz boyalı ısı yalıtımlı alüminyum doğrama imalatı yapılması ve yerine konulması” pozuyla ilgili olarak, ihale üzerinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklaması dahilinde bulunan açıklama istenen iş kalemlerine ilişkin hesap cetvelinde, söz konusu istekli tarafından bulunan miktar 1.350,00 kg iken, idare tarafından bulunan miktarın 1.340,30 kg olduğu görülmektedir.

23.244/L1 poz numaralı iş kaleminin uygulanacağı yer için mahal listesinde “Depo pencereleri” ifadesi yer almaktadır.

Proje üstünde yapılan incelemede, plan üzerinde 550 cm x100 cm ebatlarında 11 adet ve 200 cm x 150 cm ebadında bir adet olmak üzere toplam 12 adet pencere olduğu görülmektedir. Aynı projede yer alan depo binasına ait ön görünüş ve sağ yan görünüşe ait çizimlerden de bu sayı teyit edilmektedir. Söz konusu pencerelere ait detay çizimleri bulunmamasına karşın, daha önce de değinildiği gibi, CD kapsamında bulunan projenin bir uygulama projesi olmadığı görülse de bu hususta isteklilerce yapılmış bir itiraz olmadığından doküman kesinleşmiş durumdadır. Plan üzerinde bahsi geçen pencerelerin ebatları verildiğinden ve bu ebatlar projede bulunan depo binası görünüşleri vasıtasıyla doğrulandığından isteklilerin ve dolayısıyla da ihale üzerinde bırakılan firmanın bu veriler ışığında tekliflerini oluşturabilecekleri sonucuna varılmıştır. İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından tespit edilen miktarla idarece bulunan miktarın birbirine yakın olduğu da dikkate alındığında, bahsi geçen poz için teklif edilen miktarda mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

e) “MSB.805/A – Paslanmaz çelik merdiven korkuluğu ve küpeştesi yapılması” pozuyla ilgili olarak, ihale üzerinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklaması dahilinde bulunan açıklama istenen iş kalemleri listesinde, söz konusu istekli tarafından bulunan miktar 625,00 kg iken, idare tarafından bulunan miktarın 400,00 kg olduğu görülmektedir.

Milli Savunma Bakanlığı tarafından yayımlanan “MSB.805/A” pozuyla ilgili analizde,“04.257/01, 01.018, 01.021, 01.027 ve 01.501” alt pozlarının bulunduğu görülmesine karşın,“04.252/IB-1” numaralı poza rastlanılmamıştır. “04.257/01” numaralı alt poz için ise ihale üzerinde bırakılan firma tarafından rayiç fiyat olan 8,06 TL teklif edildiği belirlenmiştir.Dolayısıyla, başvuru sahibinin iddiasının bu kısmı yerinde görülmemiştir.

Yukarıda da belirtildiği gibi, Milli Savunma Bakanlığı 2011 yılı yapı işleri fiyat analizlerinde, “MSB.805/A – Paslanmaz çelik merdiven korkuluğu ve küpeştesi yapılması” pozunda lamine camla ilgili bir kalem bulunmamaktadır. Ancak, idarece yapılan imalat tariflerinde, söz konusu işçilik kalemi “Lamine camlı paslanmaz çelik ve küpeşte yapılması” olarak adlandırılmıştır.

İhale üzerinde bırakılan firmanın bu pozla ilgili olarak yapmış olduğu analizde, Milli Savunma Bakanlığı tarafından yayımlanan analizdeki kalemlere ek olarak “P-94 - 5+5 süt lamine cam” girdisinin eklendiği ve bu girdi için PTT Genel Müdürlüğü tarafından belirlenen 2011 yılı birim fiyatları arasında bulunan “P-94” numaralı poza ait kârsız tutar olan 60,00 TL’nin teklif edildiği belirlenmiştir.

Söz konusu pozda kullanılacak camın miktarı ile ilgili hesabın ise projede bulunan korkuluk detayı ve ön görünüş üzerinden yapılması mümkün olmakla beraber söz konusu iş kalemi için idarece tespit edilen yaklaşık maliyet fiyatının 17.124,00 TL, ihale üzerinde bırakılan firma tarafından teklif edilen tutarın ise 24.162,50 TL olduğu ve analizde yer alan girdi miktarlarının ihaleyi yapan idarece de kabul edildiği dikkate alındığında, bahsi geçen poz için yapılan açıklamada mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

f) Başvuru sahibinin iddiaları arasında yer alan (k) maddesinde geçen, açıklama istenilen iş kalemleri arasında yer alan “15.001/1A – Makine ile yumuşak ve sert toprak kazılması” pozuyla ilgili olarak, başvuru sahibi firma tarafından fazla malzeme taşıma mesafesinin neye göre hesaplandığı hususunun anlaşılamadığı iddia edilmektedir.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca söz konusu pozun analizi aşağıdaki gibi yapılmıştır:

İşçilik

Açıklama

Miktar

Birim

Kazı, yükleme, boşaltma, 25 metre mesafeye kadar taşıma, depo veya dolguya konulması için her nevi makina karşılığı

03.501

Ekskavatör (100 HP)

0.018000

Sa

Kazının serilmesi, kazı yeri depo veya dolgunun düzeltilmesi, boşlukların doldurulması karşılığı

01.501

Düz işçi

0.250000

Sa

%25 Müteahhit Genel Giderleri ve Kârı

Bahis konusu pozun tarifi ise “ Ekskavatör, skreyper, buldozer, trakskavatör, vesaire gibi makineler ile kazının yapılması, taşıtlara yüklenmesi, 25 metreye kadar taşınması, depo, imla veya sedde yerinde boşaltılması, serilmesi veya imalat, inşaat yapıldıktan sonra kazı yerinde kalan boşlukların doldurulması, kazı yeri ile depo veya dolgunun düzeltilmesi için yapılan her türlü malzeme ve zayiatı, işçilik, makine, araç ve gereç giderleri, müteahhit genel giderleri ve kârı dâhil, 1 m³ kazı fiyatı:

Ölçü: Kazının hacmi kazı projesi üzerinden hesaplanır.

_Not:
1 ) Bu fiyat idarenin yazılı izini ile her cins zemin röprizine de uygulanır. _

2) Bu birim fiyata 25 metre dışındaki taşıma, sulama ve sıkıştırma bedelleri dâhil değildir. Ayrıca derinlik zammı bedeli ödenmez.” şeklindedir.

İhale üzerinde bırakılan firmaya ait aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında bulunan “15.001/1A” pozuna ilişkin analizinyukarıda aktarılan analize uygun olduğu ve mevzuata aykırılık taşımadığı görüldüğünden iddia yerinde bulunmamıştır.

g) Ayrıca, başvuru sahibinin itirazen şikayet başvurusuna dair iddia özetinde (f), (g), (h), (ı), (i), (j), (k), (l) maddelerinde geçen ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan “23.010”, “26.082”, “A10”, “201-208 ve 201-106”, “204-403” ve “15.001/2B” pozları ile ilgili metraj hesaplarının nasıl yapıldığı vb. iddialar ile teklif açıklamasındaki onaylı muhasebe kayıtlarında eksiklikler olduğu, şantiye masrafları ve genel giderlerin düşük gösterildiği ve all-risk sigortasının tevsik edilmediği yönündeki iddialar ile ilgili olarak, zikredilen iş kalemi ve diğer giderlerinin hiçbirisinin, idarece yapılan aşırı düşük teklif sorgulaması yazısında açıklama istenen hususlar arasında olmadığı görülmektedir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda aktarılan 45.1.2.1 ve 45.1.2.2 numaralı maddelerinde, yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri listesi dışında kalan iş kalemleri ile kâr ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri için açıklama yapılmayacağı belirtilmekte, 45.1.3 numaralı maddede ise aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan isteklilerin anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri sunmaları gerektiği açıklanmaktadır.

Bu doğrultuda, ihale üzerinde bırakılan firmanın, aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında açıklama istenen ve istenmeyen iş kalemlerine ilişkin hesap cetvellerini sunduğu, miktar ve tutarları da bu hesap cetvellerinde belirttiği görülmüştür. Açıklama istenmeyen iş kalemleri ile ilgili olarak, söz konusu isteklinin bu işlem dışında yapması gereken bir izahat veya sunması gereken bir belge bulunmadığından, başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmemiştir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Turkal İnş. Tur. Tic. ve San. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen 13.10.2011 tarihli proforma faturada yer alan 04.626/5B ve 04.626/6A alt pozları için teklif edilen birim ve birim fiyatlarda yapılan değişikliklerin SMMM tarafından onaylı olup olmadığı hususunda proforma fatura ve tutanakta yer alan birim ve birim fiyatların karşılaştırılabilmesi için ilgili maliyet/satış tutarı tespit tutanağının söz konusu belgeyi muhafaza eden meslek mensubundan istenerek idarece gerekli incelemenin yapılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi