KİK Kararı: 2011/UY.II-3678

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/071
Gündem No : 17
Karar Tarihi : 03.11.2011
Karar No : 2011/UY.II-3678
BAŞVURU SAHİBİ:
Altem İnşaat ve San. Tic. Ltd. Şti. , CEVİZLİDERE MAHALLESİ 1244. SOKAK NO:1/7 ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
Hacettepe Üniversitesi Yapı İşleri Ve Teknik Daire Başkanlığı, Hacettepe Ünıversıtesı Yapı Islerı Ve Teknık Daıre Merkez Kampusu Sıhhıye 06100 ANKARA

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/134998 İhale Kayıt Numaralı "H.Ü. Beytepe Kampusu Amfi Tiyatro Ormanlık Tarafa Fore Kazık İle Tribün" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

02.11.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.Y.[3486].(0199)./2011-71Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Hacettepe Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik Daire Başkanlığıtarafından 20.09.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “H.Ü. Beytepe Kampusu Amfi Tiyatro Ormanlık Tarafa Fore Kazık İle Tribün” ihalesine ilişkin olarak Altem İnşaat ve San. Tic. Ltd. Şti.’nin 11.10.2011tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 17.10.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 21.10.2011tarih ve 46158sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 21.10.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle; başvuru konusu ihalede ihale üzerinde bırakılan firma ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi firmanın aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulduğu ve söz konusu iki firmanın teklif açıklamalarının Kamu İhale Genel Tebliğine uygun olup olmadığının tekrar değerlendirilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Başvuru konusu ihaleye ait idari şartnamenin “İhale konusu işe ilişkin bilgiler” başlıklı 2 nci maddesinde;“2.1. İhale konusu işin

a) Adı: H.Ü. Beytepe Kampusu Amfi Tiyatro Ormanlık Tarafa Fore Kazık ile Tribün

b) Yatırım proje no'su/kodu: 2011H032380

c) Miktarı (fiziki) ve türü: Yapım işinin miktarı ve türü ekte yer almaktadır.

ç) Yapılacağı yer: Hacettepe Üniversitesi Beytepe Kampusu…” düzenlemesi.

Mezkûr şartnamenin “Teklif ve sözleşme türü” başlıklı 19 uncu maddesinde;“19.1. İstekliler tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden vereceklerdir; ihale sonucu, ihale üzerine bırakılan istekliyle her bir iş kaleminin miktarı ile iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat sözleşme imzalanacaktır.” düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda aktarıldığı üzere, başvuru konusu ihalede teklif edilen birim fiyatlarının çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden verileceği düzenlenmiştir. İhale işlem dosyasında bulunan Teklif Türünün Belirlenmesine İlişkin Formda ihale konusu işe ait proje türü “kesin proje” olarak belirlenmiştir ve gerekçe kısmında; “H.Ü. Beytepe Kampusu Amfi Tiyatro Ormanlık Tarafa Fore Kazık ile Tribün Yapımı İşinin yapım aşamasında doğabilecek değişikliklerden dolayı teklif birim fiyat üzerinden yapılması öngörülmüştür.” ifadeleri yer almaktadır.

Kamu İhale Kanununun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar”başlıklı 62 nci maddesinde;“Bu Kanun kapsamındaki idarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işleri için ihaleye çıkılmadan önce aşağıda belirtilen hususlara uyulması zorunludur:

…

c) Yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz. İhale konusu yapım işinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Uygulama projesi bulunan yapım işlerinde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılması zorunludur. Ancak, doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan yapım işlerinde ön veya kesin proje üzerinden, her türlü onarım işleri ile işin yapımı sırasında belli aşamalarda arazi ve zemin etütleri gerekmesi veya uygulamada imar ve güzergâh değişikliklerinin muhtemel olması nedenleriyle ihaleden önce uygulama projesi yapılamayan, bina işleri hariç, yapım işlerinde ise kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Bu işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımlar için anahtar teslimi götürü bedel, uygulama projesi yapılamayan kısımlarda ise her bir kalem iş için birim fiyat teklif almak suretiyle ihale yapılabilir. Arsa temini, mülkiyet ve kamulaştırma işlemlerinin tamamlanması şartı, baraj ve büyük sulama, içmesuyu isale hattı, enerji nakil hattı, trafo, trafo merkezleri, şalt tesisleri, kaptajlar, su depoları, karayolu, liman ve havaalanı, demiryolu, petrol ve doğalgaz boru hattı projelerinde aranmaz.” hükmü yer almaktadır.

Yapım işi ihalelerine uygulama projesi ile ihaleye çıkılması esastır ve kesin proje ile bir yapım işi ihalesine çıkılabilmesine imkân sağlanan şartlar mezkûr Kanun hükmünde sayılmıştır. Başvuru konusu ihalenin kesin proje üzerinden yapılması ile ilgili olarak yapım aşamasında doğabilecek değişikliklerden dolayı ihalenin teklif birim fiyat üzerinden yapılmasının öngörüldüğü ifade edilmekle birlikte, ihale konusu amfi tiyatro duvarı ve tribünü yapımı işi özgün nitelikte ve karmaşık bir yapı türü olmadığı gibi, söz konusu iş bir çeşit bina yapımı işidir ve bina yapımı işlerinde uygulama projesi olmadan ihaleye çıkılması mümkün değildir. Ancak, konuyla ilgili bir şikâyet başvurusu olmamasından dolayı doküman kesinleşmiştir.

Başvuru konusu hususla ilgili olarak, söz konusu ihaleye 8 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyon kararına göre bu isteklilerden iki tanesinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı ve geriye kalan altı geçerli teklif üzerinden idarece yapılan hesap sonucunda sınır değerin 444.159,70 TL olarak bulunduğu anlaşılmıştır.

Başvuru konusu ihalede, zikredilen sınır değerin altında bulunan iki isteklinin idare tarafından 21.09.2011 tarihli yazılarla aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutuldukları tespit edilmiştir. Emda İnş. ve Tic. A.Ş. ile Medu Yapı Proje İnş. Hayv. Pet. Tur. Gıda San. Dış Tic. Ltd. Şti.’ne hitaben yazılan yazılarda; “…firmanıza ait teklifin, idaremiz tarafından tespit edilen sınır değerin altında kaldığından aşırı düşük teklif olarak nitelendirilmektedir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 38 inci maddesi gereği,

• Yapım yönteminin ekonomik olması,
• Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,
• Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarını belgelendirme suretiyle ayrıntılı açıklama yapılarak 28.09.2011 tarih, saat 17:00’a kadar yazılı olarak idaremize bildirmenizi, aksi halde teklifinizin değerlendirme dışı bırakılacağı hususunda bilgilerinizi ve gereğini rica ederim.” ifadeleri yer almaktadır.

Söz konusu yazıların ekinde, “Aşırı düşük sorguya esas yaklaşık maliyet-Beytepe Kampusu anfi tiyatro ormanlık alan tarafına duvar yapım” başlıklı dört iş kaleminden oluşan bir tablo ile bir adet analiz formatı bulunmaktadır.

Aşırı düşük teklif sorgusu yazısı ekindeki mezkûr tablo aşağıdaki gibidir:

S.N.

Poz no

Açıklamalar

Brm

Miktar

1

BF006

Nervürlü kalın demir

tn

112,77

2

BF003

65 cm fore (16-24 mt 16 har.-24 dahil)

mt

880,00

3

BF002

65 cm fore (0-16 mt 16 mt dahil)

mt

632,00

4

BF005

Nervürlü ince demir

tn

22,54

Yukarıda sayılan dört iş kaleminden “BF006-Nervürlü kalın demir” isimli iş kalemi, yaklaşık maliyet cetvelinde “23.015” poz numarası; “BF003-65 cm fore (16-24 mt 16 har.-24 dahil)” isimli iş kalemi, yaklaşık maliyet cetvelinde “16.061/2” poz numarası; “BF002-65 cm fore (0-16 mt 16 mt dahil)” isimli iş kalemi, yaklaşık maliyet cetvelinde “16.061/1” poz numarası ve “BF005-Nervürlü ince demir” isimli iş kalemi, yaklaşık maliyet cetvelinde “23.014” poz numarası ile ifade edilmiştir.

İhale işlem dosyasında bulunan aşırı düşük teklif sorgulaması yazıları ekinde, başka bir belge yer almamaktadır.

Yapım işi ihalelerindeki aşırı düşük tekliflerle ilgili olarak, Kamu İhale Genel Tebliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere İdarece yapılacak işlemler” başlıklı 38 inci maddesinde; “38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır.” açıklaması,

Aynı Tebliğin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde ise; “45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir:

…

45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir…

…

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

...

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.) Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen yapı elemanları için teklif edilen fiyatın, malzeme ve işçilik (gerekiyorsa nakliye de) fiyatlarının da belirtildiği proforma fatura veya fiyat teklifi ile belgelendirilmesi durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin ayrıca analiz sunulması zorunlu değildir.”

...

45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

İstekli tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin olarak yapılacak açıklamalarda sadece bu işlere ilişkin fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

…

45.1.16. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak istenen sürede açıklama yapmasına rağmen teklifi reddedilen isteklilerin açıklamalarının yeterli görülmeme nedenlerinin, sadece ilgili madde numaralarına atıf yapılmakla yetinilmeyerek hangi düzenlemeye aykırılık bulunduğu da belirtilmek suretiyle kesinleşen ihale kararının bildirilmesi zorunludur…” açıklaması bulunmaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda aktarılan 38 inci maddesine göre, yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenmesi gerekirken, idarece Kuruma gönderilen ihale işlem dosyası dahilinde bulunan yaklaşık maliyet hesabına ilişkin belgeler arasında idarece yapılmış böyle bir çalışmaya rastlanılmamıştır.

Yapılan incelemede, aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamında ilgili isteklilere gönderilen yazı ekindeki “Aşırı düşük sorguya esas yaklaşık maliyet-Beytepe Kampusu anfi tiyatro ormanlık alan tarafına duvar yapım” başlıklı dört iş kaleminden oluşan tablonun, yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olduğu anlaşılmakla beraber söz konusu yazı ekinde “sıralı analiz girdileri listesi” bulunmadığından, bu liste kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan açıklama istenilmeyecek analiz girdileri de tespit edilmiş değildir. Ancak, yapılan incelemede, işçilik kalemleri dışında kalan kalemlerde, kâr ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında kalan bir girdi tespit edilmemiştir.

Yukarıda yapılan tespitler doğrultusunda, idarece aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulan Emda İnş. ve Tic. A.Ş. ile Medu Yapı Proje İnş. Hayv. Pet. Tur. Gıda San. Dış Tic. Ltd. Şti.’nin teklif açıklamaları aşağıda incelenmiştir:

Buna göre, ihale uhdesinde bırakılan Emda İnş. ve Tic. A.Ş.’nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, 28.09.2011 tarihli bir üst yazı, bir sayfa birim fiyat teklif cetveli, 23.014, 23.015, 16.061/1/MK ve 16.061/2/MK poz numaralı iş kalemlerine ait dört sayfa analiz ile fore kazık yapılması ve demir işçiliğine ilişkin iki adet fiyat teklifi ve bu fiyat teklifleri ekinde bulunan maliyet/satış tespit tutanakları yer almaktadır.

Söz konusu isteklinin açıklaması kapsamında, açıklaması yapılan ilgili iş kalemleri için, resmi kurum ve kuruluşlara ait birim fiyatların kullanıldığına dair bir liste bulunmamaktadır.

Adı geçen isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında bulunan yukarıda zikredilen dört adet iş kalemine ait analizler, aşırı düşük teklif sorgulaması yazısı ekindeki listede bulunan BF006, BF003, BF002 ve BF005 numaralı iş kalemlerine ait analizlerdir.

Açıklama kapsamında yer alan 23.014 poz numaralı “Ø8- Ø12 mm nervürlü beton çelik çubuğunun bükülmesi, yerine konulması” isimli iş kalemine ilişkin analizde bulunan 04.253 poz numaralı “nervürlü beton çelik çubuğu” isimli alt kalemin birim fiyatı ve miktarı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 2011 yılına ait birim fiyat ve miktarla aynı iken, analizde yer alan demir işçiliği ve nakline ilişkin alt kalemler için fiyat teklifi alındığı görülmektedir. Açıklama dahilinde bulunan 23.015 poz numaralı “Ø14- Ø28 mm nervürlü beton çelik çubuğunun bükülmesi, yerine konulması” isimli iş kalemi için de aynı durum geçerlidir. Ancak söz konusu analizlerde, nervürlü çelik çubuğun bükülmesi ve yerine konulması işlemine ilişkin işçilikle ilgili bedel, toplu olarak fiyat teklifinden aktarılmış olup, alt pozların açılımı yapılmış değildir ve dolayısıyla da analiz formatına uygun değildir.

Sözü edilen isteklinin açıklaması dahilinde yer alan 16.061/1/MK poz numaralı “Ø65 cm çapında fore kazık yapılması 0-16 m arası (16 m dahil)” isimli iş kalemine ilişkin analizde, 16.044/5/MK poz numaralı “Demirli C20/25 (BS.20) betonu” isimli alt kalem için teklif edilen birim fiyatın, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 2011 yılına ait birim fiyatın kârsız hali olduğu ve miktarların da aynı olduğu tespit edilmiştir. Analizde yer alan 16.044/5/MK poz numaralı alt kalem dışında kalan diğer makine, taşıma, işçilik ile ilgili alt kalemlerin tamamı için piyasadan fiyat teklifi alındığı belirlenmiştir (Ek:11/11). Açıklama kapsamında yer alan 16.061/2/MK poz numaralı “Ø65 cm çapında fore kazık yapılması 16-24 m arası (16 m hariç-24 m dahil)” isimli iş kalemine ait analiz için de, 16.061/1/MK pozunda yapılan tespitler geçerlidir. Ancak söz konusu analizlerde, fore kazığın yapılması işlemine ilişkin bedel, toplu olarak fiyat teklifinden aktarılmış olup, fore kazık yapılması işleminde yer alan makine ve işçilik ile ilgili alt pozların açılımı yapılmış değildir ve dolayısıyla da analiz formatına uygun değildir.

İhale üzerinde bırakılan firmanın aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan fore kazık yapılmasına ilişkin Toprak Grup Jeoteknik Mim. Petrol Müh. İnş. Haf. Taş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş 16.09.2011 tarihli proforma fatura üzerinde, yapılacak işin adı “Fore kazık delgi makinesi ile foraj yapılması (her derinlikte) foraj işçiliği, foraj kazısı nakli, foraj kazısının yükleme ve boşaltılması, kazık betonlanması, kırılması ilave işçiliği” olarak belirtilmiştir. Söz konusu proforma faturada birim metre, birim fiyat ise 40,00 TL’dir. Bahsi geçen proforma fatura SMMM Lokman Devran tarafından onaylıdır ve üzerinde “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresi yer almaktadır. Fore kazık yapılması işlemine ilişkin makine ve işçilik kalemleri hakkında, ilgili analizde ayrıntı bulunmadığı gibi fiyat teklifi veya fiyat teklifi ekindeki maliyet/satış tespit tutanağı üzerinde de böyle bir ayırıma gidilmediği görülmektedir.

Söz konusu firmanın aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan nervürlü çelik işçiliğine ilişkin Öztürk Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş 16.09.2011 tarihli proforma fatura üzerinde, yapılacak işin adı “İnce ve kalın nervürlü demir işçiliği (inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşımalar dahil)+Demir nakli yapılması” olarak belirtilmiştir. Söz konusu proforma faturada, birim fiyat, işçilik için 200,00 TL/ton, demir nakli için ise 50,00 TL/ton’dur. Bahsi geçen proforma fatura SMMM Celal Demir tarafından onaylıdır ve üzerinde “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresi yer almaktadır. Nervürlü beton çelik çubukların bükülmesi ve yerine konulması işlemine ilişkin işçilik kalemleri hakkında, ilgili analizde ayrıntı bulunmadığı gibi fiyat teklifi veya fiyat teklifi ekindeki maliyet/satış tespit tutanağı üzerinde de böyle bir ayırıma gidilmediği görülmektedir.

Aşırı düşük teklif sorgulaması ekinde idarece ilgili isteklilere verilen analiz formatında, malzeme, işçilik, makine, taşıma, nakliye vs. gibi girdilerin isteklilerce yapılacak analiz kapsamında ayrı ayrı belirtilmesi gerektiği gösterilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin yukarıda aktarılan 45.1.4 ve 45.1.8 numaralı maddelerinde, isteklilerce yapılacak aşırı düşük teklif açıklamalarında sunulacak analizlerin idarece verilen formata uygun olması gerektiği ve aşırı düşük teklife ilişkin olarak yapılan açıklamada sunulan analizlerin, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmaması durumunda, söz konusu isteklilere ait tekliflerin reddedileceği belirtilmektedir.

Bu durumda, ihale uhdesinde bırakılan Emda İnş. ve Tic. A.Ş.’nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu analizlerde veya bu analizlerde belirtilen birim fiyatların alındığı fiyat tekliflerinde ilgili iş kalemine ilşikin alt kalemlerin açılımının yapılmamış olmasının, analiz formatına aykırı olduğu sonucuna varılarak, adı geçen firmanın teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği neticesine ulaşılmıştır.

İkinci olarak, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Medu Yapı Proje İnş. Hayv. Pet. Tur. Gıda San. Dış Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında, 27.09.2011 tarihli bir üst yazı, bir sayfa birim fiyat teklif cetveli, 01.501, 04.253, 04.254 ve 01.219 pozlarına ait Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanan 2011 yılı rayiçlerine ilişkin bir liste, 23.014, 23.015, BF002 (16.061/1/MK) ve BF003 (16.061/2/MK) poz numaralı iş kalemlerine ait dört sayfa analiz ile fore kazık yapılmasına ilişkin bir adet fiyat teklifi yer almaktadır.

Söz konusu isteklinin açıklaması kapsamında bulunan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2011 yılı rayiçlerine ilişkin listede yer alan “01.501 (Düz işçi), 01.219 (Soğuk demirci usta yardımcısı), 04.253 (Beton çelik çubuğu) ve 04.254 (Beton çelik çubuğu)” kalemlerine ait birim fiyatların, adı geçen Bakanlık tarafından yayımlanan 2011 yılına ait birim fiyatlara uygun oldukları görülmüştür.

Dolayısıyla, yukarıda aktarılan bilgi doğrultusunda, “23.014 - Ø8-Ø12 mm nervürlü beton çelik çubuğunun bükülmesi, yerine konulması” pozundaki “01.501 (Düz işçi), 01.219 (Soğuk demirci usta yardımcısı), 04.253 (Beton çelik çubuğu) ve 04.254 (Beton çelik çubuğu)” alt pozları için teklif edilen birim fiyatların Çevre ve Şehircilik Bakanlığı rayiçlerinin aynısı olduğu, “01.019-Soğuk demirci ustası” alt pozu için teklif edilen birim fiyat için ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından belirlenen rayiç fiyatı olan 5,30 TL yerine 4,20 TL olarak teklif edildiği, ancak bu tutarın teklif edilmesi gereken saatlik asgari işçilik ücreti olan 3,72 TL’nin üzerinde olduğu ve dolayısıyla söz konusu analizde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Mezkûr istekli tarafından sunulan “23.015 – Ø14-Ø28 mm nervürlü beton çelik çubuğunun bükülmesi, yerine konulması” pozuna ilişkin pozda da, 23.014 numaralı pozda yapılan tespitler geçerlidir.

Zikredilen isteklinin açıklaması dahilinde yer alan 16.061/1/MK poz numaralı “Ø65 cm çapında fore kazık yapılması 0-16 m arası (16 m dahil)” isimli iş kalemine ilişkin analizde ise imalat kalemlerinin tamamı için alınan fiyat teklifine göre tek bir birim fiyat teklif edildiği görülmüştür. Bahsi geçen analizde, foraj, betonaj, malzeme, makine, işçilik ve nakliyenin teklif fiyata dahil olduğu belirtilmektedir. Açıklama kapsamında bulunan 16.061/2/MK poz numaralı “Ø65 cm çapında fore kazık yapılması 16-24 m arası (16 m hariç-24 m dahil)” isimli iş kalemine ait analiz için de, 16.061/1/MK pozunda yapılan tespitler geçerlidir. Ancak söz konusu analizlerde, fore kazığın yapılması işlemine ilişkin bedel, fiyat teklifinden aktarılmış olup, fore kazık yapılması işleminde yer alan makine ve işçilik ile ilgili alt pozların açılımı yapılmış değildir ve dolayısıyla da analiz formatına uygun değildir.

Bahsi geçen firmanın aşırı düşük teklif açıklamasında yer alan 0-16 m arası ve 16-24 m arası fore kazık yapılmasına ilişkin İksa Müh. Müş. İnş. Haf. Taş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş 22.09.2011 tarihli proforma fatura üzerinde bulunan, “65 cm çapında fore kazık yapılması (0-16 mt-16 mt dahil)” ve “65 cm çapında fore kazık yapılması (16-24 mt-16 mt hariç 24 mt dahil)” şeklinde iki iş kaleminin her biri için 95,00 TL/mt teklif edildiği görülmektedir. Bahsi geçen proforma fatura SMMM Galip Raci Öztuna tarafından onaylıdır ve üzerinde “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresi yer almaktadır. Fore kazık yapılması işlemine ilişkin makine ve işçilik kalemleri hakkında, ilgili analizde ayrıntı bulunmadığı gibi fiyat teklifi veya maliyet/satış tespit tutanağı üzerinde de böyle bir ayırıma gidilmediği görülmektedir.

Bu durumda, yukarıda açıklanan sebeplerle, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Medu Yapı Proje İnş. Hayv. Pet. Tur. Gıda San. Dış Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında sunduğu analizlerde veya bu analizlerde belirtilen birim fiyatların alındığı fiyat tekliflerinde ilgili iş kalemine ilişkin alt kalemlerin açılımının yapılmamış olmasının, analiz formatına aykırı olduğu sonucuna varılarak, adı geçen firmanın teklifinin değerlendirme dışı bırakılması gerektiği neticesine ulaşılmış ve başvuru sahibinin iddiası yerinde görülmüştür.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale uhdesinde bırakılan Emda İnş. ve Tic. A.Ş. ile ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi Medu Yapı Proje İnş. Hayv. Pet. Tur. Gıda San. Dış Tic. Ltd. Şti.’nin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi