KİK Kararı: 2011/UY.II-3043

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/061
Gündem No : 38
Karar Tarihi : 12.09.2011
Karar No : 2011/UY.II-3043
BAŞVURU SAHİBİ:
ÖZSAL İNŞAAT TAAH. VE NAK. LTD. ŞTİ., İLKBAHAR MAH. 620. SOK. NO:8 ÇANKAYA/ANKARA

İHALEYİ YAPAN İDARE:
KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 16. Bölge Müdürlüğü, MUHSİN YAZICIOĞLU BULVARI NO:39 KÜMBET/SİVAS

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/65176 İhale Kayıt Numaralı "(Suşehri-Koyulhisar) Ayr.- Şebinkarahisar Yolu Km : 34+000 - 39+992 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı İşleri Yapımı" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

07.09.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.Y.[2613].(0258)./2011-44Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları 16. Bölge Müdürlüğütarafından 30.05.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “(Suşehri-Koyulhisar) Ayr.- Şebinkarahisar Yolu Km: 34+000 - 39+992 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı İşleri Yapımı” ihalesine ilişkin olarak Özsal İnşaat Taah. ve Nak. Ltd. Şti.’nin 18.07.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusu hakkında idare tarafından süresi içinde karar alınmaması üzerine, başvuru sahibinin 05.08.2011tarih ve 36755sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.08.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; aşırı düşük teklif açıklamaları kapsamında sundukları, Yılancıoğlu Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenen proforma faturaların firmaları adına (Özsal İnş. Taah. ve Nak. Ltd. Şti.) değil Özelsan İnş. Taah. Nak. San. Tic. Ltd. Şti. adına düzenlendiği ve anılan proforma faturalarda faturayı onaylayan meslek mensubuna ait iletişim bilgilerini içeren kaşenin bulunmadığı gerekçeleri ile tekliflerinin reddedildiği belirtilerek,

Söz konusu proforma faturalarda firma unvanlarının sehven yanlış yazıldığı, faturalarda firmalarına ait vergi numarasına yer verildiğinden yazım hatasının anlaşılabileceği; ayrıca proforma faturalardaki meslek mensubuna ait iletişim bilgilerinin bulunmamasından mütevellit eksikliğin bilgi eksikliği kapsamında değerlendirilip tamamlatılabileceği, neticede, bahsedilen gerekçelerle tekliflerinin reddedilmesinin mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin 2 nci maddesinde ihale konusu işin adının “(Suşehri-Koyulhisar) Ayr.- Şebinkarahisar Yolu Km: 34+000 - 39+992 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Üstyapı İşleri Yapımı” şeklinde belirtildiği; ihale konusu iş kapsamındaki imalat tür ve miktarlarına ise şartname ekinde yer verildiği,

19 uncu maddesinde teklif ve sözleşme türünün birim fiyat teklif ve sözleşme olacağının belirtildiği,

49 uncu maddesinden, işe sözleşmenin imzalanmasından itibaren 5 gün içinde yer teslimi yapılarak başlanacağı ve işin süresinin 100 takvim günü olduğu,

Görülmüştür.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ıncı maddesinde; “İhale komisyonu verilen tekliflerden teklif fiyatı, Kurum tarafından belirlenen hesaplama yöntemine göre yapılan hesaplama sonucunda ortaya çıkan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenlere ilişkin;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

c) (a) ve (b) bentlerinde belirtilen analizlerin girdi maliyetlerine ilişkin bilgi ve belgeleri,

yazılı olarak ister.

(2) İhale komisyonu;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen işin özgünlüğü,

hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır.

(3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.” hükmü bulunmaktadır.

Yönetmeliğin zikredilen maddesinden, ihale komisyonunca yapılan değerlendirme neticesinde geçerli olduğu tespit edilen tekliflerden, ihalede verilen diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olan isteklilerin tespit edileceği ve tespit edilen bu tekliflerin reddedilmeden önce yine madde metninde belirtilen usul doğrultusunda teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlere ilişkin olarak sorgulamaya tabi tutulacağı; idarelerce aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesi konularında Kurumca hazırlanan düzenlemelerin esas alınacağı anlaşılmaktadır.

Öte yandan, Kamu İhale Genel Tebliğinin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinin 45.1.1 inci alt maddesinde yapım işi ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin, yine madde metninde belirtilen hesaplamalar neticesinde bulunacak sınır değere göre tespit edileceği belirtilmektedir.

Bu bağlamda, idarece geçerli teklifler üzerinden yapılan hesaplama sonucunda; aşırı düşük teklif sınır değerinin 2.738.883,43TL olarak hesaplandığı, sınır değerin altındaki tek geçerli teklifi veren başvuru sahibinin sorgulamaya tabi tutulduğu,

Bunun üzerine başvuru sahibinin verilen süre içerisinde aşırı düşük teklif açıklamalarını idareye sunduğu, idarece yapılan değerlendirme neticesinde başvuru sahibine ait açıklama uygun bulunmadığından teklifinin reddedildiği ve ihalenin, sınır değerin hemen üstünde bulunan Sivasyol İnş. Nak. Akaryakıt Ltd. Şti. üzerinde bırakıldığı görülmüştür.

Yapılan incelemede, başvuru sahibi tarafından hazırlanan aşırı düşük teklif açıklamasında 16.131/K-1 (Her türlü inşaatta (Kirişli ve kutu menfezler, köprüler ve betonarme kazık hariç, plak ve kompozit menfezler dahil) kuruda veya suda her dozda demirli beton (Beton santralı ile)) ve 16.134/1 (Kutu menfezlerde kuruda veya suda her dozda demirli beton (Beton santralı ile)) poz numaralı iş kalemleri bünyesinde yer alan 16.023/K-1 (Her dozda demirli beton (Beton santrali ile)) alt iş kalemi için anılan iş kalemlerinin analizlerinde öngörülen fiyatları (50 TL/m3) tevsik etmek amacıyla Yılancıoğlu Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.’den alınan fiyat tekliflerinde teklifin muhatabı olarak başvuru sahibinin ticari unvanı yerine Özelsan İnş. Taah. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.’nin yazılı olduğu, söz konusu tekliflerde onayı bulunan Serbest Muhasebecinin kimlik ve adres bilgilerinin bulunmadığı ve fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanaklarının (Ek-O.6) açıklama kapsamında sunulmadığı gerekçeleri ile başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmadığı ve teklifinin reddedildiği anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.13 üncü maddesi ve devamında; “45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

…

b) Fiyat teklifleri,

…

45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

İstekli tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin olarak yapılacak açıklamalarda sadece bu işlere ilişkin fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

…

45.1.13.6. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.

İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış olması ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın (Ek-O.8) sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.

…

45.1.13.11. Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(45.1.13.1) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (45.1.13.2) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(45.1.13.6) maddesine ve (45.1.13.7) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 ve O-8 nolu tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygunluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumuna ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanağı mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir. ” açıklaması bulunmaktadır.

Anılan Tebliğ açıklamaları çerçevesinde, başvuru sahibinin aşırı düşük teklif açıklamasının uygun bulunmamasına ve dolayısıyla, teklifinin reddedilmesine gerekçe gösterilen fiyat teklifleri incelendiğinde aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

Yılancıoğlu Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından verilen 15.06.2011 tarihli fiyat tekliflerinde başvuru sahibinin ticari unvanı (Özsal İnşaat Taah. ve Nak. Ltd. Şti.) yerine Özelsan İnş. Taah. Nak. San. Tic. Ltd. Şti.’nin yazıldığı görülmüş; ancak, fiyat tekliflerinde yer alan vergi dairesi ve numarasının başvuru sahibine ait olduğu görüldüğünden, fiyat tekliflerinde başvuru sahibinin ticari unvanının sehven yanlış yazıldığı anlaşılmıştır. Sonuç olarak, fiyat tekliflerindeki bahsedilen yazım hatası esaslı bir hata olmadığından, açıklamanın bu gerekçe ile uygun bulunmaması yerinde bulunmamıştır.

Öte yandan, anılan fiyat tekliflerinde Tebliğin 45.1.13.2 nci maddesi uyarınca maliyete dayalı açıklamalarda yer alması gereken ifadenin yer aldığı; ancak, fiyat teklifinin serbest muhasebeci tarafından özel TÜRMOB kaşesi kullanılarak imzalandığı ve serbest muhasebeciye ait kimlik ve iletişim bilgilerinin bulunmadığı tespit edilmiştir. Her ne kadar erişim bilgilerinin bulunmamasından mütevellit eksiklik tamamlatılabilecek bir bilgi eksikliği olarak değerlendirilse de, fiyat teklifindeki kaşeleme işleminin serbest muhasebeci tarafından yerine getirilmiş olması nedeniyle açıklamanın uygun bulunmaması gerekmektedir. Şöyle ki, 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununda yer alan hükümlerden kamu ihale mevzuatı gereği, aşırı düşük teklif açıklamalarında isteklilerce sunulan fiyat tekliflerinin üzerine ilgili meslek mensuplarınca yazılması/imzalanması/kaşelenmesi istenilen ve belgelerin belli bir tahlilini ve incelenmesini gerekli kılan beyanların “serbest muhasebeci” tarafından yapılabilmesinin mümkün olmadığı, başka bir ifadeyle bu yetkinin sadece SMMM veya YMM sıfatını taşıyan meslek mensupları tarafından kullanılabileceği anlaşılmaktadır. Bu itibarla, söz konusu fiyat tekliflerinde yer alan maliyete dayalı beyan mükellefin defterlerinde belli bir inceleme neticesinde verilebileceğinden, fiyat tekliflerinin serbest muhasebeci tarafından kaşeleme işlemine tabi tutulamayacağı, dolayısıyla, serbest muhasebeci tarafından kaşelenen fiyat teklifine ilişkin belgenin kamu ihale mevzuatı bakımından geçerli bir belge olmadığı sonucuna varılmıştır.

Son olarak, Tebliğin 45.1.13.11 inci maddesi uyarınca, Tebliğin 45.1.13.2 nci maddesi çerçevesinde tanzim edilen ve fiyat tekliflerine dayanak teşkil eden Maliyet/Satış Tutarı Tespit Tutanaklarının (Ek-O.6), ilk etapta fiyat tekliflerinin ekinde idareye verilmeyeceği, yapılacak incelemede idarece gerek görülmesi halinde bu tutanakların, tutanakları muhafaza eden meslek mensubundan istenebileceği hususları düzenlendiğinden, idarenin fiyat teklifleri ekinde tutanak sunulmadığından bahisle bu durumu bir eleme gerekçesi olarak belirlemesinin yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Netice itibariyle, her ne kadar idarenin diğer eleme gerekçelerinin yerinde olmadığı (şikayet konusu fiyat tekliflerinde başvuru sahibinin ticari unvanının hatalı yazılması ve fiyat teklifi ekinde tutanak sunulmaması) veya başvuru sahibinin elenmesine gerekçe gösterilen eksikliklerin tamamlatılabileceği (kaşeleme işlemini yapanın kimlik ve erişim bilgilerinin bulunmaması) kabul edilse de, şikayet konusu fiyat tekliflerinde Tebliğin 45.1.13.2 nci maddesi uyarınca yapılması gereken kaşeleme işleminin bu konuda yetkisi bulunmayan serbest muhasebeci tarafından yapıldığı tespit edildiğinden, başvuru sahibinin açıklamasının uygun olmadığı, dolayısıyla idarece teklifinin reddedilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmış olup, başvuru sahibinin iddiası yerinde bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Oybirliği ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi