KİK Kararı: 2011/UY.II-2358

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/052
Gündem No : 29
Karar Tarihi : 11.07.2011
Karar No : 2011/UY.II-2358
BAŞVURU SAHİBİ:
SAĞLAMLAR İNŞAAT HAFRİYAT NAK. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ., ESENTEPE MAHALLESİ, YAVUZ SELİM BULVARI, 145/1, NO:17, KAT:5 TRABZON

İHALEYİ YAPAN İDARE:
ULAŞTIRMA BAKANLIĞI KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü, 61310 Yıldızlı/TRABZON

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/20867 İhale Kayıt Numaralı "OF-BALABAN İL YOLU KM: 0+000 - 14+195,66 ARASI TOPRAK İŞLERİ ,SANAT YAPILARI VE ÜST YAPI İŞLERİ YAPILMASI İŞİ" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

06.06.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.Y.[16.17].(0229)./2011-33Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Ulaştırma Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü Karayolları 10. Bölge Müdürlüğütarafından 10.03.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Of-Balaban İl Yolu Km: 0+000 - 14+195,66 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı İşleri Yapılması İşi” ihalesine ilişkin olarak Sağlamlar İnşaat Hafriyat Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 09.05.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 12.05.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 17.05.2011tarih ve 25033sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 16.05.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (a) bendi gereğince ihalenin iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin işin % 80’ini oluşturan OB-T1 ve OBT-3 numaralı toprak işleri, OB-S3, OB-S10, OB-S11-OB-S12 ve OB-S14 numaralı sanat yapıları ile OBU-1 ve OBU-2 numaralı üst yapı işleri iş kalemlerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamasında; kazı klaslarının idarenin belirlediği klaslara uygun olup olmadığı, makinelerin çalışma saatleri, yakıt sarfiyatları, bedel ve amortismanlarının idarenin fiyat analizlerine uygun olup olmadığı, patlayıcı madde miktarlarının idarenin fiyat analizlerine, bedellerinin de piyasa şartlarına uygun olup olmadığı, proforma fatura bulunup bulunmadığı, verilen fiyat teklifinin idarenin depo yeri mesafesine uygun olup olmadığı, nakillerde K katsayısının ne alındığı, patlayıcı madde türünün GomII alınıp alınmadığı, kar ve genel masrafları karşılamak üzere verilen oranın yeterli olup olmadığı, kullanılacak çimento türünün ne olduğu, teklif edilen birim fiyatın piyasa şartlarına uygun olup olmadığı, çimentonun vasıta üzerinden depoya basılması alet edevat bedeli ve işçilik çalışma bedelleri ile saatlerinin idarenin fiyat analizlerine uygun olup olmadığı, betonlarda kalıp için kullanılan malzemenin miktarının ve bedelinin idare analizlerine uygun olup olmadığı, ocak yeri ve mesafesinin idarenin kriterlerine uygun olup olmadığı, K katsayısının ne alındığı, işçilik bedelleri ve sürelerinin idarenin fiyat analizlerine uygun olup olmadığı hususlarının araştırılması gerektiği, ihale üzerinde bırakılan isteklinin ihale konusu işi teklif ettiği fiyatlarla yapamayacağı iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin 2 nci maddesinde ihale konusu işin adı, “Of-Balaban İl Yolu Km: 0+000 - 14+195,66 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı İşleri Yapılması İşi” şeklinde belirlenmiş olup, anılan şartnamenin 19 uncu maddesinde isteklilerin tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden verecekleri, ihale sonucu ihale üzerine bırakılan istekliyle her bir iş kaleminin miktarı ile iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat sözleşme imzalanacağı düzenlenmiştir.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesi neticesinde; yaklaşık maliyet hesabına ilişkin olarak ihale onay belgesine, yaklaşık maliyet icmal tablosuna, hesap cetveline, iş kalemi/grubu analizleri ile sıralı analiz girdileri tablosuna yer verildiği görülmüştür.

İdarece, teklifi sınır değerin altında olan, geçerli teklif sahibi Ataoğlu İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., Par-San Pazar Ardeşen İnş. Taah. Tur. Nak. Paz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. ile SLN İnş. Mad. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Erkut İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nden 22.03.2011 tarih ve muhtelif sayılı yazılar ile yazının tebliğ tarihinden itibaren Ataoğlu İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile SLN İnş. Mad. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Erkut İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nden 5 gün içerisinde, Par-San Pazar Ardeşen İnş. Taah. Tur. Nak. Paz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.’nden 7 gün içerisinde; ihale üzerinde bırakılan istekli Akba İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nden ise 05.04.2011 tarih ve 15114 sayılı yazı ile yazının tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içerisinde, aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği tespit edilmiştir.

Aşırı düşük teklif açıklaması istenilen Ataoğlu İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile SLN İnş. Mad. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Erkut İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimiverilen süre içerisinde açıklamada bulunmamışlardır. 22.03.2011 tarihinde açıklama istenilen bir diğer istekli Par-San Pazar Ardeşen İnş. Taah. Tur. Nak. Paz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. ise 29.03.2011 tarihli üst yazı ile aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmuştur. Söz konusu isteklinin sunduğu açıklama dosyasında yapılan inceleme sonucu, açıklama üst yazısında ihale dokümanı kapsamında sundukları analizlere ait alt analizler ve yardımcı analizlerin ve maliyet analizlerinin “Ek-1” adı altında sunulduğu, dosyada “Ek-1 maliyet analizleri ile teklifler, proforma faturalar ve fatura örnekleri” adı altında bir kapağın yer aldığı, ancak kapağın altında belirtilen belgelerin bulunmadığı, belgelerin “Ek-2” kapağı altında 42 nci sayfadan itibaren devam ettiği görülmüştür. 21.06.2011 tarih ve 2014 sayı ile idareye gönderilen yazı ile; “ … aşırı düşük teklif açıklaması istenilen Par-San Pazar Ardeşen İnş. Taah. Tur. Nak. Paz. San. ve Dış. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük teklif açıklaması ekleri arasında “Ek-1” olarak maliyet analizleri, teklifler, proforma faturalar ve fatura örnekleri sayılmış olup ekler arasında söz konusu belgelere rastlanılmamıştır. Bunun yanında, söz konusu isteklinin açıklama yazısından sonra ekler, 42 nci sayfadan itibaren başlayıp 114 üncü maddeye kadar devam etmektedir. Buradan hareketle anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasında, “Ek-1” olarak belirttiği maliyet analizleri, teklifler, proforma faturalar ve fatura örneklerine ilişkin eksik sayfaların olup olmadığı, eksiklik varsa söz konusu eksik sayfaların gönderilmesi” istenilmiştir. İdarece cevaben gönderilen 21.06.2011 tarih ve 27603 sayılı yazıda, Par-San Pazar Ardeşen İnş. Taah. Tur. Nak. Paz. San. ve Dış. Tic. Ltd. Şti.’nin aşırı düşük savunması ekinde sunduğu tüm belgelerin ilgide belirtilen yazı ile gönderildiği, söz konusu isteklinin açıklamasının açıklama sunulması gereken girdilerin Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.5 ve 45.1.6 ncı maddelerinde belirtilen esaslara uygun belgelerle (teklifler, proforma faturalar ve fatura örnekleri) açıklanmaması sebebiyle teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı belirtilmiştir.

Par-San Pazar Ardeşen İnş. Taah. Tur. Nak. Paz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti. tarafından 29.03.2011 tarihli üst yazı ile aşırı düşük teklif açıklaması yapıldıktan sonra 05.04.2011 tarih ve 15114 sayılı yazı ile yazının tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içerisinde açıklama istenilen Akba İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti., 19.04.2011 tarihli açıklama yazısı ve eki belgeler ile açıklamada bulunmuş olup söz konusu isteklinin açıklaması idarece yeterli bulunarak inceleme konusu ihale, anılan istekli üzerinde bırakılmıştır.

4734 sayılı Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

“ İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü yer almaktadır.

Aşırı düşük teklif sorgulamasına ilişkin uygulamayı somutlaştırmak amacıyla Kamu İhale Genel Tebliğinin “Yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere İdarece yapılacak işlemler” başlıklı 38 inci maddesinde; “ 38.1. İdare, yaklaşık maliyetin hesaplanması sırasında her bir iş kalemi/grubunun yaklaşık maliyete oranını tespit edecektir. Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemleri/grupları tutarlarının büyükten küçüğe sıralandığı ve oranların kümülatif toplamının da gösterildiği “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ile iş kalemleri/gruplarına ait ayrıntılı analizler ve analiz girdilerinin tutarları itibarıyla küçükten büyüğe sıralanmış halini gösteren “sıralı analiz girdileri tablosu” hazırlanarak yaklaşık maliyet hesap cetveli kapsamında ihale onay belgesine eklenecektir. Sıralı iş kalemleri/grupları listesi oluşturulurken, iş kalemleri/grupları tutarlarının yaklaşık maliyete oranları, en yakın dört ondalık basamaklı sayıya getirilecek biçimde yuvarlanacak ve bu oranların toplamının, yuvarlama nedeni ile 1 den farklı olması dikkate alınmayacaktır… ” açıklaması,

Anılan Tebliğin “ Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde; “45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.

45.1.2.1. İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.

45.1.2.2. İhale komisyonu tarafından, açıklama istenilmesi gereken iş kalemleri/gruplarına ait idarece (38.1) maddesine göre oluşturulan “sıralı analiz girdileri listesi” kullanılarak tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit ve bu tutarın altında olan analiz girdileri tespit edilecektir.

Yaklaşık maliyeti oluşturan iş kalemi/grubu analizlerindeki analiz girdilerinden, tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının %3’üne eşit ve altında olanlar için isteklilerden açıklama yapılması istenilmeyecektir.

Tutarı, kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olması nedeniyle sorgulamaya tabi tutulmayacak analiz girdilerinin tutarlarının kümülatif toplamının kar ve genel gider hariç analiz toplamının %15’ini aşması durumunda; en küçük tutardan itibaren kümülatif toplamda % 15’lik tutarın aşılmasına neden olan analiz girdisi belirlenecek, tutarı bu girdinin tutarından daha az olan girdiler için açıklama istenilmeyecektir.

Aynı girdinin yaklaşık maliyeti oluşturan birden fazla iş kalemi/grubunun analizinde yer alması halinde bu girdinin oranı her analiz için ayrı ayrı değerlendirilerek analiz toplamının % 3’ünün altında kalıp kalmadığına göre işlem yapılır. Herhangi bir analizdeki oranı %3’ün üstünde olan analiz girdisi için açıklama istenilecektir.

Analizlerdeki işçilik girdisi, tutarları analiz toplamının % 3’üne eşit veya altında olsa dahi, açıklama istenilmeyecek girdiler arasında yer alamaz.

45.1.2.3. İhale komisyonu teklifleri aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerden (45.1.2.1) maddesinde belirlediği iş kalemleri/grupları için isteyeceği açıklama ile ilgili yazıda, (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdilerini de belirtecektir.

İstekliler, teklifi kapsamında yer alan iş kalemleri/grupları için hazırlayacakları analizlerde (45.1.2.2) maddesine göre açıklama istenilmeyecek olan analiz girdileri de dahil analizlerini oluşturan tüm girdileri göstereceklerdir

….

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

45.1.4. İdare tarafından ihale dokümanı kapsamında;

a) Teklif birim fiyatlı işlerde; her bir iş kaleminin yapım şartlarına, tarif ve içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

b) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; iş kalemleri ve/veya iş gruplarının yapım şartlarına bağlı kalınarak, her iş kalemi/iş grubunun içeriğine göre analizde yer almasını istediği “malzeme, işçilik, makine ve diğerleri (varsa; nakliyeler, inşaat yerindeki yükleme, boşaltma, yatay ve düşey taşımalar, zamlar vb.)” sadece girdi cinslerinin belirlendiği, analiz girdileri ile miktarlarının ve tutarlarının belirtilmediği,

(Ek-Y.2)’de yer alan örneğe uygun analiz formatının isteklilere verilmesi, isteklilerin de tekliflerinin aşırı düşük olarak tespit edilerek kendilerinden açıklama istenmesi durumunda, yapacakları açıklamada sunacakları analizlerin verilen bu formata uygun olması gerekmektedir.

İdare tarafından bütün iş kalemleri/iş grupları için tek bir analiz formatı düzenlenebileceği gibi, iş kalemleri/iş gruplarının yapım şartlarına göre birden fazla analiz formatı da düzenlenebilir. Ancak bu durumda, idare ihale dokümanında hangi analiz formatının hangi iş kalemleri/iş grupları için kullanılacağını belirtmek zorundadır.

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

İş kalemleri/grupları için, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış birim fiyatlar esas alınarak teklif sunulmuş olmakla birlikte; yukarıda belirtildiği şekliyle liste halinde belirtilmemesi durumunda, söz konusu iş kalemleri/grupları için analiz sunulması zorunludur.

İlan veya davet tarihinde cari yıl birim fiyatın yayımlanmamış olması durumunda, istekli tarafından önceki yılın yayımlanmış birim fiyatları kullanılabilir.

45.1.6. Analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenerek yayımlanmış rayiçleri kullanan ve söz konusu rayiçleri poz numaraları da belirterek liste halinde sunan isteklilerin, söz konusu rayiçlere ilişkin olarak (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı ve stok tespit tutanağı sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

45.1.7. İstekliler tarafından, inşaat iş kalemleri/iş grupları dışında yer alan sıhhi tesisat, kalorifer tesisatı, müşterek tesisat, havalandırma, brülör, asansör, elektrik tesisatı vb. iş kalemleri/iş gruplarına ait analiz sunulması yerine bu iş kalemi/iş gruplarına ait malzeme ve montaj bedelini ayrı ayrı gösterecek şekilde açıklama yapılması kabul edilecektir.

45.1.8. Aşırı düşük teklifine ilişkin olarak yaptığı açıklamada sunduğu analizler, ihale dokümanı kapsamındaki analiz formatına, birim fiyat tariflerine, idarece tanımlanan yapım şartlarına veya teknik şartnameye uygun olmayan, analiz fiyat tutarları teklif fiyatların üzerinde olan isteklilere ait teklifler reddedilecektir. Analizler üzerinde yapılan incelemede; çarpım ve toplamlarda hesaplama hatası bulunması durumunda, analiz girdilerine ait fiyatlar esas alınarak, hesaplama hatası ihale komisyonu tarafından re’sen düzeltilir. Bu şekilde düzeltilmiş analiz fiyatı, teklif fiyatın üzerinde olan isteklilerin teklifleri reddedilir.

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları için Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından belirlenen işçilik rayiçlerinin kullanılmaması durumunda, teklif edilen işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

45.1.10. İhale komisyonu, sınır değerin altındaki tekliflerin önemli bileşenlerini;

a) Yapım yönteminin ekonomik olması,

_b)_Seçilen teknik çözümler ve yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar,

_c)_Teklif edilen yapım işinin özgünlüğü,

hususlarında istekliler tarafından belgelere dayalı olarak yapılan yazılı açıklamaları da dikkate almak suretiyle değerlendirir ve ihaleyi sonuçlandırır.

45.1.11. Yapım yönteminin ekonomik olması hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; kullanılan yapım yöntemi ve teknolojisinin sağlayacağı maliyet avantajının belgelere dayalı olarak açıklanması gereklidir.

45.1.12. Seçilen teknik çözümler, yapım işinin yerine getirilmesinde kullanılacak avantajlı koşullar veya yapım işinin özgünlüğü hususunda bir açıklamada bulunulması durumunda; belirtilen çözüm, avantajlı koşul ve özgünlük sayesinde elde edilen maliyet avantajı, bilgi ve belgelere dayalı olarak açıklanmalıdır.

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.)

45.1.13.1. Tedarikçi veya imalatçılardan alınan ve birim fiyatları gösteren proforma fatura sunularak açıklama yapılması durumunda proforma faturadaki birim satış tutarı;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında yer alan (Ek-O.5) ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından proforma fatura üzerine; “Birim satış tutarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

45.1.13.2. İsteklilerce yapılan açıklamalarda; teklifin bir bölümünü oluşturan iş kalemlerine/gruplarına ilişkin olarak piyasada o alanda faaliyet gösteren kişilerden alınan fiyat tekliflerinin sunulması halinde, fiyat teklifinde belirtilen veya fiyat teklifine göre hesaplanan birim fiyat;

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan toplam birim maliyet tutarının,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, maliyet/satış tutarı tespit tutanağında (Ek-O.6) yer alan ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki toplam birim maliyet tutarının altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olan meslek mensubu tarafından fiyat teklifinin üzerine; “Birim fiyatın, mükellefin yasal defter ve belgelerine göre çıkartılan ve tarafımdan onaylanan maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin altında olmadığını beyan ederim.” ibaresinin yazılarak imzalanması ve iletişim bilgileri de belirtilmek suretiyle kaşelenmesi/mühürlenmesi gerekmektedir.

Kaşeleme işlemi bu Tebliğin 8.4 maddesinde belirtilen özel kaşe kullanılmak suretiyle yapılabileceği gibi, bu kaşe dışında meslek mensubuna ilişkin bilgileri içeren kaşe kullanılmak suretiyle de yapılabilir.

İstekli tarafından teklif kapsamındaki harita, kadastro ve proje işlerine ilişkin olarak yapılacak açıklamalarda sadece bu işlere ilişkin fiyat tekliflerinin sunulması yeterlidir.

…

45.1.13.6. İsteklinin açıklamalarını kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara dayandırması durumunda ihale konusu işte kullanılması öngörülen mala ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunulacaktır. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar,

a) Maliyete dayalı açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim maliyetin,

b) Satışlar üzerinden açıklama yapıldığında, ağırlıklı ortalama birim satış tutarının % 80’inin,

altında olamaz.

İsteklinin satışlar üzerinden açıklama yapabilmesi için malın ticareti ile iştigal ediyor olması; maliyete dayalı açıklama yapabilmesi için ise, son geçici vergi beyanname döneminde ihale konusu işte kullanılmasını öngördüğü mal miktarının en az yarısı kadar alış yapmış olması gerekmektedir.

İsteklinin son geçici vergi beyanname döneminde 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelere açıklama konusu mala ilişkin satış yapmış olması ve satılan malın idarece kabul edilmiş olması durumunda “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) sunmasına gerek bulunmayıp sadece söz konusu satışa ilişkin fatura suretleri ile de belgelendirme yapılabilecektir.

45.1.13.7. İstekliler tarafından yapılan açıklamada; malın ihale tarihi itibariyle stoklarda bulunduğunun belirtilmesi durumunda, stokta bulunan mala ilişkin “stok tespit tutanağı”nın (Ek-O.8) sunulması zorunludur. Stok tespit tutanağında ilgili malın ağırlıklı ortalama birim maliyeti gösterilecektir. İsteklilerce teklif edilen tutara ilişkin birim fiyatlar, stok tespit tutanağındaki ağırlıklı ortalama birim maliyetin altında olamaz. Ayrıca stoklarda olduğu belirtilen söz konusu malın miktarının, ihale konusu işte kullanılacağı belirtilen miktardan az olması halinde eksik kalan miktar için bu Tebliğdeki diğer açıklama yöntemlerine uygun olarak açıklama yapılması gereklidir.

…

45.1.13.9. İstekliler tarafından aşırı düşük teklif sorgulaması kapsamındaki mallara ilişkin olarak stok tespit tutanağı veya proforma fatura ya da fiyat teklifi yerine sadece alış faturası ile açıklamada bulunulması geçerli bir açıklama olarak kabul edilmeyecektir.

45.1.13.10. Proforma fatura ve fiyat tekliflerinin, proforma fatura veya fiyat teklifine konu alanda faaliyet gösterenlerden alınması gerekmekte olup bu belgelerin ihale tarihinden önce düzenlenmiş olması zorunlu değildir.

45.1.13.11. Maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanaklarının; 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre çalışan meslek mensuplarından, mükellefle tam tasdik sözleşmesi yapan veya beyannamelerini imzalamaya yetkili olanlar tarafından düzenlenmesi, bütün belge ve tutanakların her sayfasının taraflar tarafından imzalanarak kaşelenmesi gerekmektedir.

(45.1.13.1) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ve proforma fatura veren tedarikçi veya imalatçı tarafından, (45.1.13.2) maddesine göre düzenlenen tutanak meslek mensubu ile istekliye fiyat teklifini veren kişi tarafından imzalanarak kaşelenecek ancak bu tutanaklar proforma fatura veya fiyat teklifi ekinde idareye verilmeyecek ve düzenleyen meslek mensubu tarafından muhafaza edilecektir.

(45.1.13.6) maddesine ve (45.1.13.7) maddesine göre düzenlenen tutanaklar ise meslek mensubu ile ihaleye katılan istekli tarafından imzalanarak kaşelenecek ve açıklama ekinde idareye sunulacaktır.

Meslek mensubu proforma fatura veya fiyat teklifi üzerindeki beyanı ile O-5, O-6, O-7 ve O-8 nolu tutanaklardaki beyanlarının, mükellefin yasal defter ve belgelerine uygunluğundan sorumludur.

Gerekli görülmesi durumunda ihaleyi yapan idare, proforma fatura ve fiyat tekliflerine ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarını, incelemek üzere muhafaza eden meslek mensubundan isteyebilir.

İhale komisyonunun, gerek meslek mensubundan istenen tutanaklar gerekse istekliler tarafından açıklama kapsamında ihale komisyonuna sunulan tutanaklar üzerinde yaptığı inceleme sonucunda sunulan proforma fatura / fiyat teklifi ile bu belgeler arasında uyumsuzluk olduğunu tespit etmesi durumunda teklif reddedilerek uyumsuzluğun niteliğine göre söz konusu belgeler mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilir ve gerekli olması halinde Cumhuriyet Savcılığına bildirim yapılır.

İhale komisyonunca yapılan inceleme sonucunda, yukarıda belirtildiği şekilde bir uyumsuzluk olduğu tespit edilmemekle birlikte, belgelerde yer alan bilgilerin ticari hayatın olağan durumuna ve ekonomik verilerle ilgili genel bilgilerle uyumlu olmadığının değerlendirilmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilmeyecek ancak proforma fatura ve fiyat teklifleri ile maliyet/satış tutarı tespit tutanakları ve stok tespit tutanağı mükellef ve/veya isteklinin bağlı olduğu vergi dairesine gönderilecektir.

45.1.13.12. Maliyet/satış tutarı tespit ve stok tespit tutanaklarının son geçici vergi beyanname dönemine ilişkin olarak düzenlenmesi esastır. Ancak son geçici vergi beyanname döneminde, yasal defter ve belgelerde açıklama konusu mal veya hizmetlerle ilgili işlem bulunmaması durumunda, isteklinin kendi ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin ağırlıklı ortalama birim maliyetin veya ağırlıklı ortalama birim satış tutarının belirtildiği “maliyet/satış tutarı tespit tutanağı” (Ek-O.7) hariç, söz konusu tutanaklar bir önceki geçici vergi beyanname dönemi esas alınarak düzenlenebilir. Son geçici vergi beyanname döneminin tespitinde; 4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (a), (d) ve (e) bentlerine göre pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde ilk yazılı fiyat tekliflerinin alındığı tarih, diğer ihale usulleri ile yapılan ihalelerde ise ihale tarihi esas alınır.

Örneğin; 11.1.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Ekim-Kasım-Aralık 2009”, 15.7.2010 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan ihalede son geçici vergi beyanname dönemi “Nisan-Mayıs-Haziran 2010” dur.

…

45.1.14. Aşırı düşük teklif sorgulaması sonucunda; (45.1.3 - 45.1.13) maddelerine uygun açıklamada bulunmayan, açıklamaları idarece tanımlanan yapım şartlarına uymayan veya teknik şartnameye aykırı hususlar içeren isteklilerin teklifleri gerekçeleri belirtilmek suretiyle reddedilecektir.

…” açıklamaları yer almaktadır.

30.07.2010 tarih ve 27567 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve yukarıda değinilen Tebliğ maddelerinde değişiklik öngören düzenleme ile idarelerin, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde kullanılmak üzere yaklaşık maliyet hesabı sırasında “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” ve “sıralı analiz girdileri tablosu” oluşturmasının zorunlu kılındığı; ayrıca, aşırı düşük teklif sorgulamalarında, idarelerce isteklilerin hangi iş kalemleri ve hangi analiz girdileri esasında sorgulamaya tabi tutulması gerektiğine yönelik (sınır değerin altında kalan teklif sahiplerinden idarece belirlenen sıralı iş kalemleri/grupları listesinden hareketle yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren kalem/gruplar, yine idarece oluşturulan “sıralı analiz girdileri tablosu” kullanılarak bu iş kalemi/gruplarına ait analizlerde yer alan ve tutarı kar ve genel gider hariç analiz toplamının % 3’ünün üzerinde olan girdiler gibi) birtakım yeni kriterlerin getirildiği görülmektedir.

İncelemeye konu ihalede de aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesi aşamasında, yukarıda değinilen Tebliğ hükümlerinin göz önünde bulundurulması gerektiği açıktır.

Bu çerçevede, ihale üzerinde bırakılan Akba İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nden 05.04.2011 tarih ve 15114 sayılı yazı ile yazının tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içerisinde, yazı ekinde 9 adet tablo halinde verilen iş kalemlerinden açıklama istenilen kalemlerin mevzuata uygun olarak açıklanması, açıklama istenilen iş kalemlerine ilişkin analizlerin sunulması ve imalat süreci, yapım yöntemi ile ekonomikliği ve avantajlı koşullara ilişkin açıklama sunulması istenilmiştir.

Söz konusu isteklinin 19.04.2011 tarihli açıklama yazısı ekinde, birim fiyat teklif cetveline, açıklanması istenilen iş kalemleri ile analizlerine, toprak işleri yardımcı analizlerine, kamu kurum ve kuruluşlarının yayımladığı 2010 yılı rayiçlerine, açıklanması istenilen iş kalemlerine ilişkin değerlendirmeye, proforma faturalara, maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarına, alış ve satış faturalarına, Sosyal Güvenlik Kurumu belgelerine, makine parkına ilişkin amortisman defterine ve itinerere yer verildiği görülmüştür.

Anılan belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda; birim fiyat teklif cetvelinde iş kalemlerinin miktarına ilişkin hata ile aritmetik hatanın bulunmadığı, açıklama istenilen iş kalemlerinde yer alan işçilik maliyetinin asgari işçilik maliyetinin üzerinde olduğu, nakliye pozlarının bir bileşeni olan, her cins ve tonajda motorlu araç taşıma katsayısı (K katsayısı)’nın Bayındırlık ve İskân Bakanlığı’nca 2010 yılı için 150 olarak belirlendiği, söz konusu isteklinin de analizlerinde K katsayısını 150 olarak aldığı, analizlerde dinamitin Gom II olarak alındığı, portland kompoze çimento türünün kullanıldığı, açıklama istenilen iş kalemlerinden OB-T1, OB-T2 ve OB-T3 pozlarında, toprak işleri yardımcı analizlerinde 15.001/A-B, 15.006/A-B, 15.010/A-B, 15.014/A-B ve 15.018/A-B pozlarının kullanıldığı, söz konusu pozların içeriğinde yer alan motorin, makine saat ücretleri, Gom II dinamit, kapsül ve fitil fiyatlarında Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 2010 yılı rayiçlerinin kullanıldığı, kazı nakli için taşıma katsayısının 2010 rayici olan 150 alındığı, OB-S10, OB-S11, OB-S12, OB-S14, OB-U1 ve OB-U2 iş kalemlerinin analizlerinde muhtelif kamu kurum ve kuruluşlarının 2010 yılı rayiçlerinin esas alındığı, söz konusu iş kalemlerinde de K katsayısının 150 alındığı, motorin için ayrıca proforma fatura eki maliyet/satış tutarı tespit tutanağının verildiği, beton için proforma fatura eki maliyet/satış tutarı tespit tutanağı, birim maliyet cetveli ve kapasite raporu sunulduğu, kalıp için kullanılacak 2. sınıf çam keresteye ilişkin proforma fatura eki maliyet/satış tutarı tespit tutanağı, birim maliyet cetveli ve kapasite raporu sunulduğu, torbalı çimento için de bir firmadan alınan proforma fatura eki maliyet/satış tutarı tespit tutanağı, alış ve satış faturası ve faaliyet belgesi sunulduğu,

Firmanın aynı bölgede Of-Çaykara-Uzungöl yol inşaatını yaptığının belirtildiği, amortisman defterinde de kayıtlı olduğu üzere aynı bölgede beton santrali ile konkasörlerinin bulunduğu, aynı zamanda taş ocağı olarak yine Of-Çaykara-Uzungöl yol inşaatı için aynı idare tarafından temin edilen Soğanlı Taş Ocağını kullandıkları, tüm nakliye hesaplarında M=29.098 km alınarak söz konusu taş ocağının esas alındığı, aynı taş ocağının gösterilmesinin avantajlı bir koşul olarak değerlendirilebileceği tespit edilmiştir.

Beton için proforma fatura eki maliyet/satış tutarı tespit tutanağının ayrıntılı incelenmesi neticesinde, proforma faturada birimin 1 m3 üzerinden alındığı, buna karşın proforma fatura eki maliyet/satış tutarı tespit tutanağında birim maliyetin ton cinsinden hesaplandığı, bu sebeple proforma faturadaki birim satış (59.00, 60.00, 61.50 TL) ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki birim maliyet (109.426 TL, 15.955 TL) arasında belgelere konu malın birimi bakımından uyumsuzluk olduğu anlaşılmış olup bu itibarla maliyet/satış tutarı tespit tutanağının alınan proforma faturayı tevsik etmediği anlaşılmıştır.

Benzer şekilde torbalı çimento için alınan proforma fatura ve eki maliyet/satış tutarı tespit tutanağının ayrıntılı incelenmesi neticesinde, proforma faturada birim fiyatın 1 tonüzerinden alındığı (1 ton 116.00 TL), buna karşın proforma fatura eki maliyet/satış tutarı tespit tutanağında, birim satış tutarının biriminin adet/mt/kg vs. ifadelerine yer verilerek net olarak belirtilmediği (5.18), bu sebeple proforma faturadaki birim satış tutarı ile maliyet/satış tutarı tespit tutanağındaki birim satış tutarı arasında belgelere konu malın birimi bakımından uyumsuzluk olduğu anlaşılmış olup bu çerçevede maliyet/satış tutarı tespit tutanağının alınan proforma faturayı açık olarak tevsik etmediği tespit edilmiştir.

Bu bağlamda, ihale üzerinde bırakılan isteklinin açıklamasında, beton ve torbalı çimentoya ilişkin sunduğu proforma fatura ve eki maliyet/satış tutarı tespit tutanağınınmevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından anılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasının idarece uygun bulunması yerinde görülmemiştir.

Diğer taraftan, idarece, sınır değerin altında teklif veren ve 22.03.2011 tarihinde aşırı düşük teklif açıklaması istenilen 3 istekliden, ikisinden 5 gün içerisinde; birinden 7 gün içerisinde, yine sınır değerin altında teklif veren ve aşırı düşük teklif açıklaması istenilen 1 istekliden de 05.04.2011 tarihinde 7 gün içerisinde aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi, 22.03.2011 tarihinde 7 gün içerisinde açıklama istenilen isteklinin açıklamasının idarece değerlendirilmesinin ardından 05.04.2011 tarihinde Akba İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve ihalenin söz konusu istekli üzerinde bırakılması hususlarının değerlendirilerek incelenmek ve soruşturulmak üzere Ulaştırma Bakanlığına bildirilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale üzerinde bırakılan istekli Akba İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

1. Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

2. İdarece farklı zamanlarda aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi, aşırı düşük teklif açıklamasında farklı süreler verilmesi ve Par-San Pazar Ardeşen İnş. Taah. Tur. Nak. Paz. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.’nin açıklaması geldikten sonra ihale üzerinde bırakılan Akba İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nden açıklama istenilmesi hususlarının değerlendirilerek incelenmek ve soruşturulmak üzere Ulaştırma Bakanlığına bildirilmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

İncelemeye konu ihalede, başvuru sahibinin iddiasına ilişkin olarak;

I-) 4734 sayılı Kanunun 5. maddesinde; “İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur…” hükmü,

38. maddesinde ise; “ İhale komisyonuverilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.” hükmü yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliğinin 45.1.2. maddesinde; “ _Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilerebeş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.” _açıklamasına yer verilmiştir.

İdari şartnamenin 2. maddesinde ihale konusu işin adı, “ Of-Balaban İl Yolu Km: 0+000 - 14+195,66 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları ve Üst Yapı İşleri Yapılması İşi ” şeklinde belirlenmiş olup, anılan şartnamenin 19. maddesinde isteklilerin tekliflerini, her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden verecekleri, ihale sonucu ihale üzerine bırakılan istekliyle her bir iş kaleminin miktarı ile iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat sözleşme imzalanacağı düzenlenmiştir.

İdarece gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesi neticesinde; yaklaşık maliyet hesabına ilişkin olarak ihale onay belgesine, yaklaşık maliyet icmal tablosuna, hesap cetveline, iş kalemi/grubu analizleri ile sıralı analiz girdileri tablosuna yer verildiği görülmüştür.

İdarece, teklifi sınır değerin altında olan, geçerli teklif sahibi Ataoğlu İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., Par-San Pazar Ardeşen İnş. Ltd. Şti. ile SLN İnş. Mad. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Erkut İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. iş ortaklığından 22.03.2011 tarih ve muhtelif sayılı yazılar ile yazının tebliğ tarihinden itibaren Ataoğlu İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile SLN İnş. Mad. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Erkut İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. iş ortaklığından 5 gün içerisinde, Par-San Pazar Ardeşen İnş. Ltd. Şti.’nden 7 gün içerisinde; ihale üzerinde bırakılan istekli Akba İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nden ise 05.04.2011 tarih ve 15114 sayılı yazı ile yazının tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içerisinde, aşırı düşük teklif açıklaması istenildiği anlaşılmıştır.

Aşırı düşük teklif açıklaması istenilen Ataoğlu İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile SLN İnş. Mad. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.-Erkut İnş. Taah. San. ve Tic. Ltd. Şti. iş ortaklığıverilen süre içerisinde açıklamada bulunmamışlardır. 22.03.2011 tarihinde açıklama istenilen bir diğer istekli Par-San Pazar Ardeşen İnş. Ltd. Şti. ise 29.03.2011 tarihli üst yazı ile aşırı düşük teklif açıklamasında bulunmuştur.

05.04.2011 tarih ve 15114 sayılı yazı ile yazının tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içerisinde açıklama istenilen Akba İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti., 19.04.2011 tarihli açıklama yazısı ve eki belgeler ile açıklamada bulunmuş olup, anılan isteklinin açıklaması idarece yeterli bulunarak inceleme konusu ihale, anılan istekli üzerinde bırakılmıştır.

İdarece, teklifi sınır değerin altında bulunan iki istekliden 22.03.2011 tarihli yazılarla 5 gün süre verilerek aşırı düşük teklif açıklaması istenirken, aynı tarihli yazı ile bir diğer istekliye 7 gün verildiği, öte yandan teklifi sınır değerin altında bulunan ve ihale üzerinde bırakılan Akba İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’ne ise, diğer isteklilerin aşırı düşük teklif açıklamalarına ilişkin yazıları idareye ulaştıktan sonra, 05.04.2011 tarihli yazı ile ve 7 gün süre verilerek aşırı düşük teklif açıklaması isteminde bulunulduğu anlaşılmıştır.

İdarece, sınır değerin altında teklif veren ve 22.03.2011 tarihinde aşırı düşük teklif açıklaması istenilen 3 istekliden, ikisinden 5 gün içerisinde; birinden 7 gün içerisinde, yine sınır değerin altında teklif veren ve aşırı düşük teklif açıklaması istenilen 1 istekliden de 05.04.2011 tarihinde 7 gün içerisinde aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi, 22.03.2011 tarihinde 7 gün içerisinde açıklama istenilen isteklinin açıklamasının idarece değerlendirilmesinin ardından 05.04.2011 tarihinde Akba İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nden aşırı düşük teklif açıklaması istenilmesi ve ihalenin söz konusu istekli üzerinde bırakılması, yukarıda anılan Kanunun 5. maddesinde ifade edilen rekabet, eşit muamele, saydamlık ve güvenirlik ilkelerine aykırılık teşkil etmektedir. Söz konusu aykırılık sebebiyle ihale sürecinin düzeltici işlem tesis edilerek yeniden ihya edilemeyeceği dikkate alınarak ihalenin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

II-) İncelemeye konu ihalede idarece, yaklaşık maliyetin kamu kurumları birim fiyatları [m1] [m1]KAMUesas alınarak toplam 25.509.231,80 TL olarak belirlendiği, 18 adet ihale dokümanı satın alındığı ve 15 isteklinin teklif verdiği, ihale komisyonunca 3 teklifin değerlendirme dışı bırakıldığı ve geçerli 12 tekliften en düşük teklifin 8.604.731,27 TL, en yüksek teklifin ise 16.887.284,69 TL, geçerli teklifler dikkate alınarak idarece belirlenen sınır değerin ise 10.203.692,72 TL olduğu, idarece aşırı düşük teklif açıklaması uygun bulanarak ihale üzerinde bırakılan Akba İnş. Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin teklif tutarının ise 9.972.684,17TL olduğu anlaşılmıştır.

4734 sayılı Kanunun 9. maddesinde; “Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.” hükmü yer almaktadır .

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin;

9. maddesinde; “(1) Yaklaşık maliyet hesabına esas miktarların tespiti için öncelikle aşağıda yer alan çalışmaların yapılması gereklidir:

a) Arazi ve zemin etüdünün yapılması; uygulama projesi üzerinden anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde arazi ve zemin etüt çalışmalarının; ön ve/veya kesin proje üzerinden birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise, mümkün olan arazi ve zemin etüt çalışmalarının yapılmış olması zorunludur.

b) Proje zorunluluğu; bina işlerinde uygulama projesi, diğer işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımları için uygulama projesi, yapılamayan kısımları için kesin proje; doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan işler ile ihale konusu işin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ise ön ve/veya kesin projenin hazırlanması ve yaklaşık maliyetin söz konusu projelere dayanılarak hesaplanması gerekir.

c) Mahal listesi hazırlanması; ön, kesin veya uygulama projelerine dayalı olarak, işin bünyesindeki imalat kalemlerinin adını ve yapılacağı yerleri gösteren ve yaklaşık maliyetin hazırlanmasına esas teşkil eden mahal listeleri hazırlanır.

ç) Metraj listelerinin hazırlanması; ihale konusu işe ait proje ve mahal listelerindeki ölçü ve tariflere göre işin bünyesine giren imalatların hangi kısımda ve ne miktarda yapılacağının belirlenmesi amacıyla; anahtar teslimi götürü bedel teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde iş kalemi ve/veya iş grubu, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilecek işlerde ise iş kalemi şeklinde metraj listeleri düzenlenir.

...

e) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; uygulama projeleri ve mahal listelerine dayalı olarak imalat iş kalemleri veya iş gruplarının teknik tarif ve özellikleri belirlenir.” düzenlemesi,

10. maddesinde; “(1) İdarelerce, ihale konusu işin yaklaşık maliyetine ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde;

a) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlerin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar,

_b)Kamu kurum ve kuruluşlarınca belirlenerek yayımlanmış birim fiyat ve rayiçler, _

c) İlgili meslek odaları, üniversiteler veya benzeri kuruluşlarca belirlenerek yayımlanmış fiyat ve rayiçler,

ç) Yüklenici veya alt yüklenici olarak faaliyet gösteren, konusunda deneyimli kişi ve kuruluşlardan alınacak, ihale konusu işe benzer nitelikteki işlere ilişkin maliyetler,

d) İdarenin piyasa araştırmasına dayalı rayiç ve fiyat tespitleri,

esas alınır.

(2)İdareler, yaklaşık maliyete ilişkin fiyat ve rayiçlerin tespitinde (a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen fiyat ve rayiçlerin birini, birkaçını veya tamamını herhangi bir öncelik sırası olmaksızın kullanabilirler.

….” hükmü,

11. maddesinde; “(1)İş kalemi ve/veya iş grubu şeklinde tespit edilen imalat miktarlarının, Yönetmeliğin 10 uncu maddesine göre belirlenen ve yüklenici karı ve genel gider ihtiva etmeyen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutar KDV hariç olarak hesaplanır ve bulunan bu tutara % 25 oranında yüklenici kar ve genel gider karşılığı eklenmek suretiyle yaklaşık maliyet tespit edilir.

(2) Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına ilişkin hesap cetveli ve icmal tablosu hazırlayanlarca imzalanmak suretiyle ihale onay belgesine eklenir.

(3) Yaklaşık maliyetin, hesaplandığı tarihten ihalenin ilk ilan veya davet tarihine kadar güncelliğini kaybettiği durumlarda yaklaşık maliyeti oluşturan unsurlar, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan ilgili endeksler üzerinden güncellenir.” hükmü,

Yer almaktadır.

Kamu İhale Mevzuatında, idarelerce hesaplanan yaklaşık maliyetin; ihale konusu iş için öngörülecek ödenek tutarı ve yeterlik kriterleri ile ilan sürelerinin belirlenmesi, ihale sürecinde istekliler tarafından sunulan tekliflerin fiyat yönünden uygunluğunun değerlendirilmesi, aşırı düşük teklif sınır değerinin belirlenmesi, hatta itirazen şikâyet başvurusu bedelinin tespiti aşamalarında belirleyici parametre olduğu ortadadır. Bu nedenle, idareler tarafından yaklaşık maliyetin doğru, tutarlı bir şekilde ve titizlikle hesaplanması gerektiği izahtan varestedir.

Yaklaşık maliyetin gizliliği esas olduğundan ve ancak ilk oturumda öğrenilebileceğinden, (ilan ve doküman aşamalarında öğrenme, dolayısıyla, şikâyet şansı olmadığından) yüksek belirlenmesi durumunda yeterlik kriterlerini sağlayamayan isteklilerin ihaleye katılamama sonucunu yaratmaktadır.

Diğer yandan; ihale konusu işin bileşenlerinin hangi ölçütlere göre gerçekleştirileceği, dolayısıyla isteklilerin, ihale konusu iş kapsamında yapılacak imalatlar için hangi tanımlamalara göre maliyetlerini belirlemeleri gerektiği ihale dokümanında belirtilmektedir.

Bu noktada, idareler tarafından yaklaşık maliyetin belirlenmesine dayanak olan ölçütler ile ihale dokümanında, istekliler tarafından teklif edilecek tutarın belirlenmesinde hesaba katılması istenilen ölçütlerin birbirleri ile uyumlu olmaları büyük önem arz etmektedir. Aksi takdirde, idareler tarafından hesaplanan yaklaşık maliyet ile isteklilerin teklif ettiği tutarların kıyaslamasının yapılamayacağı açıktır.

İdare tarafından ihale konusu iş için yaklaşık maliyetin belirlenmesi ile istekliler tarafından ihale konusu iş için sunulan teklif fiyatlarının oluşturulmasında, dikkate alınan kriterlerin birbiri ile örtüşmediği, idarece hesaplanan yaklaşık maliyet (25.509.231,80 TL) ile ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif tutarı (yaklaşık maliyetin %39,09’u oranında ve sınır değer hesabında dikkate dahi alınmayan bir bedel olan 9.972.684,17TL) başta olmak üzere, tüm teklif tutarları kıyaslandığında, eğer ki idarece hesaplanan yaklaşık maliyet doğru ise isteklilerce sunulan teklif tutarlarının hatalı olacağı, kaldı ki isteklilerce sunulan teklif tutarları birbiri ile kıyaslandığında teklif fiyatlarının birbirine yakın olması nedeniyle, yaklaşık maliyetten oldukça uzaklaşılmış olduğu dikkate alındığında, idarece hesaplanan yaklaşık maliyetin hatalı olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla; istekliler tarafından sunulan tekliflerin, bu haliyle yaklaşık maliyet esas alınarak değerlendirilmesi veya sınır değerin söz konusu koşullarda hesaplanması sağlıklı olamayacağından, anılan Kanun’un 5. maddesinde yer alan, saydamlık, rekabet, eşit muamele, güvenirlik, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerinin ihlali söz konusu olabileceğinden, ihalenin bu nedenle de iptal edilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla; idare tarafından ihale konusu iş için yaklaşık maliyetin belirlenmesi ile istekliler tarafından ihale konusu iş için sunulan teklif fiyatlarının oluşturulmasında, dikkate alınan kriterlerin, idareden kaynaklanan ve yukarıda aktarılan aykırılıklar sebebiyle, birbiri ile örtüşmediği, sunulan tekliflerin bu haliyle yaklaşık maliyet esas alınarak değerlendirilmesi veya sınır değerin söz konusu koşullarda hesaplanması sağlıklı olamayacağından, anılan Kanun’un 5. maddesinde yer alan, kamu kaynaklarının verimli kullanılması ilkesi uyarınca ihalenin iptal edilmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihalenin iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle; inceleme konusu ihalede “ ihalenin iptaline ” karar verilmesi gerektiği yönündeki düşüncemizle, “düzeltici işlem belirlenmesine” ilişkin karara katılmıyoruz.

Adem KAMALI Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi Kurul Üyesi

[m1]Bu bölümde idarece yaklaşık maliyet hesabında esas alınan hesaplama yöntemi/yöntemleri belirtilecektir (piyasa rayiçleri, bayındırlık birim fiyatları baz alınarak, vb.). Yaklaşık maliyet hesabında esas alınan yöntemin tespit edilememesi halinde bu durum belirtilecektir.