KİK Kararı: 2011/UY.II-2001

KAMU İHALE KURULU KARARI
Toplantı No : 2011/045
Gündem No : 77
Karar Tarihi : 13.06.2011
Karar No : 2011/UY.II-2001
BAŞVURU SAHİBİ:
BAGER ELEKTRİK İNŞAAT TİC. VE SAN. LTD. ŞTİ. - ERMİT MÜH. İNŞ. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. ORTAK GİRİŞİMİ, K. KARABEKİR CADDESİ SÜER İŞ MERKEZİ NO:3 KAT.2 VAN

İHALEYİ YAPAN İDARE:
KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 12. Bölge Müdürlüğü, YUNUS EMRE MAH. 25070 ERZURUM

BAŞVURUYA KONU İHALE:
2011/29315 İhale Kayıt Numaralı "Ardahan(Ardahan Güney Çevre Yolu Dahil )-(Kars-Posof)Ayr. (Km: 40+600-57+000) ve Ardahan Kuzey Çevre Yolu ( Km:0+000-6+387) Bölünmüş Yolları Yapım İşi" İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

06.06.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.07.00.00-101.04-.Y.[16.82].(0229)./2011-36Esayılı Esas İnceleme Raporunda;

Karayolları Genel Müdürlüğü 12. Bölge Müdürlüğütarafından 05.04.2011tarihinde açık ihale usulüile yapılan “Ardahan(Ardahan Güney Çevre Yolu Dahil )-(Kars-Posof) Ayr. (km: 40+600-57+000) ve Ardahan Kuzey Çevre Yolu ( Km:0+000-6+387) Bölünmüş Yolları Yapım İşi” ihalesine ilişkin olarak Bager Elektrik İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti. - Ermit Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nin 06.05.2011tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 13.05.2011tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 23.05.2011tarih ve 25790sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 23.05.2011tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

KARAR:

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;tekliflerinin sınır değerin üzerindeki en düşük teklif olmasına rağmen 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutularak ve ardından “art niyetli teklif” nitelendirmesi yapılarak değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İdari şartnamenin 2.1.a maddesinde ihale konusu işin adı, _“_ Ardahan(Ardahan Güney Çevre Yolu Dahil )-(Kars-Posof) Ayr. (km: 40+600-57+000) ve Ardahan Kuzey Çevre Yolu (Km:0+000-6+387) Bölünmüş Yolları Yapım İşi _”_`` olarak belirtilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38 inci maddesinde;

_“İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister._

_İhale komisyonu;_

_a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,_

_b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,_

_c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,_

_Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir._

_İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.”_`` hükmü,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 60 ıncı maddesinde;

_“(1) İhale komisyonu verilen tekliflerden, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister._

_(2) İhale komisyonu;_

_a) Yapım yönteminin ekonomik olması,_

_b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin işin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,_

_c) Teklif edilen işin özgünlüğü,_

_hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları, isteklinin teklifinin hesaplanmasına dayanak teşkil eden bütün bilgi ve belgeleri de dikkate almak suretiyle değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir. İhale komisyonunca reddedilmeyen aşırı düşük teklifler, geçerli teklif olarak dikkate alınır._

_3) Aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde; Kamu İhale Kurumu tarafından aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlenmiş ise ihale komisyonu bu düzenlemeyi esas alır.”_`` hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45 inci maddesinde; _“_ 45.1. 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde; ihale komisyonunun verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, ihale komisyonunun, yapım yönteminin ekonomik olması, seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar, yapım işinin özgünlüğü hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak aşırı düşük teklifleri değerlendireceği, bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin tekliflerinin reddedileceği, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterlerin esas alınacağı, Kurumun, aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. 4734 sayılı Kanunun aktarılan hükümleri çerçevesinde, yapım işlerinde aşırı düşük tekliflerin tespit edilmesi ve sorgulanmasına ilişkin olarak aşağıdaki esaslara uyulması gerekmektedir” açıklamalarına yer verilerek izleyen maddelerde sınır değer hesaplama yöntemi açıklanmıştır. Aynı maddenin devamında da; “45.1.2. Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.” açıklamasına yer verilmiştir.

İhale işlem dosyasında yapılan inceleme sonucu, idarece ihaleye katılan 15 isteklinin teklif zarflarının incelenmesi sonucu 4 isteklinin teklifi değerlendirme dışı bırakılmış olup başvuru sahibi de dahil 11 isteklinin teklifi geçerli sayılmıştır. Geçerli 11 teklif üzerinden hesaplanan aşırı düşük teklif sınır değerinin 23.874.788,91 TL bulunduğu ve söz konusu sınır değerin altında teklif veren isteklinin bulunmadığı görülmüştür.

Buna karşın, idarece 13.04.2010 tarih ve 7948 sayılı yazı ile 25.466.047,10 TL ile ihalede en düşük teklifi veren, ancak teklifi sınır değerin üzerinde bulunan başvuru sahibi Bager Elektrik İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti.-Ermit Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nden yaklaşık maliyetin % 29,75 ine tekabül eden yazıda liste halinde belirtilen pozlara karşılık gelen tekliflerinin yaklaşık maliyete oranının % 0,00259; kendi teklifine oranının da % 0,0058 olduğu belirtilerek yazıda liste halinde belirtilen pozlarla ilgili olarak, ihale komisyonunun talebi üzerine idarenin tekliflerin karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili açıklama isteyebileceğine ilişkin4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 37 nci maddesi, idari şartnamenin 32 nci maddesi ve belgelerdeki eksik bilgilerin tamamlatılmasına ilişkin Kamu İhale Genel Tebliğinin 16.6 ncı maddesi uyarınca 3 iş günü içinde açıklama yapılmasının istenildiği görülmüştür.

İdarece 24.04.2011 tarihinde düzenlenen “eleme tutanağı” adlı belgeyle başvuru sahibi iş ortaklığının yapmış olduğu açıklamanın yeterli görülmediği belirtilerek firmanın yol yapım işinde zaman açısından öncelikli iş kalemlerinde fahiş birim fiyat teklif ettiği, işin yapılması için en son yapılacak iş kalemlerine ise (hendek kaplama ve aşınma yapılması) aşırı düşük fiyatlar teklif ettiği, bu yüzden teklifin art niyetli teklif kapsamında değerlendirildiği, firmanın yüksek birim fiyat teklif ettiği iş kalemleri ile işin keşfini doldurmaya çalıştığı, çok düşük fiyat teklifi verdiği iş kalemlerini yapmaması durumunda idarenin bu işleri başka yüklenicilere yaptırmak zorunda kalacağından kamu zararı doğacağı, idarenin 4734 sayılı Kanununda belirtilen ilkeleri sağlamakla sorumlu olduğu ifadelerine yer verilerek teklifin geçersiz teklif kapsamına alındığı belirtilmiştir.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunun “Tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 37 nci maddesinde; “ İhale komisyonunun talebi üzerine idare tekliflerin incelenmesi, karşılaştırılması ve değerlendirilmesinde yararlanmak üzere net olmayan hususlarla ilgili isteklilerden yazılı olarak tekliflerini açıklamalarını isteyebilir. Ancak bu açıklama, hiçbir şekilde teklif fiyatında değişiklik yapılması veya ihale dokümanında yer alan şartlara uygun olmayan tekliflerin uygun hale getirilmesi amacıyla istenilmez ve yapılmaz.

Tekliflerin değerlendirilmesinde, öncelikle belgeleri eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı 36 ncı maddeye göre ilk oturumda tespit edilen isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilir. Ancak, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, belgelerde bilgi eksikliği bulunması halinde idarece belirlenen sürede isteklilerden bu eksik bilgilerin tamamlanması yazılı olarak istenir. Belirlenen sürede bilgileri tamamlamayan istekliler değerlendirme dışı bırakılır ve geçici teminatları gelir kaydedilir. Bu ilk değerlendirme ve işlemler sonucunda belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirilmesine geçilir. Bu aşamada, isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlik kriterlerine ve tekliflerin ihale dokümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Uygun olmadığı belirlenen isteklilerin teklifleri ile birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunan teklifler değerlendirme dışı bırakılır.” hükmü,

Kamu İhale Genel Tebliğinin “İdarelerce belgelerdeki eksik bilgilerin tamamlatılması” başlıklı 16.6 ncı maddesinde de; “16.6.1 İhale dokümanında başvuru veya teklif zarfı içinde sunulması istenilen belgeler ve bu belgelere ilgili mevzuat gereğince eklenmesi zorunlu olan eklerinden herhangi birinin, aday veya isteklilerce sunulmaması halinde, bu eksik belgeler ve ekleri idarelerce tamamlatılmayacaktır. Ancak,

a) Geçici teminat ve teklif mektuplarının Kanunen taşıması zorunlu hususlar hariç olmak üzere, sunulan belgelerde ihale sonucu açısından teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmayan bilgi eksikliklerinin bulunması halinde, bu tür bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler,

b) Aday ve isteklilerce sunulan ve başka kurum, kuruluş ve kişilerce düzenlenen belgelerde, belgenin taşıması zorunlu asli unsurlar dışında, belgenin içeriğine ilişkin tereddüt yaratacak nitelikte olan ve belgeyi düzenleyen kurum, kuruluş veya kişilerden kaynaklanan bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler,

İdarelerce tamamlatılacaktır. Bu çerçevede, bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler, idarece ilgili kurum veya kuruluştan re’sen istenebilir. Söz konusu belgelerin aday veya istekliler tarafından tamamlatılmasının istenilmesi halinde ise bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgelerin niteliği dikkate alınarak idarelerce aday veya isteklilere iki iş gününden az olmamak üzere makul bir tamamlama süresi verilecektir.

16.6.2. İdarelerce bilgi eksikliklerinin tamamlatılmasına ilişkin olarak verilen süre içinde aday veya isteklilerce sunulan belgelerin, başvuru veya ihale tarihinden sonraki bir tarihte düzenlenmesi halinde, bu belgeler, aday veya isteklinin başvuru veya ihale tarihi itibarıyla ihaleye katılım şartlarını sağladığını tevsik etmesi halinde kabul edilecektir.

16.6.3. Bilgi eksikliklerinin tamamlatılmasına ilişkin belgelerin yazılı olarak istenilmesi ve aday ve isteklilerce bir dilekçe ekinde sunulması gerekmektedir. İdarece belirlenen sürede eksik bilgileri tamamlamayan aday ve isteklilerin başvuruları veya teklifleri değerlendirme dışı bırakılır ve isteklilerin geçici teminatları gelir kaydedilir.

16.6.4. İlgili mevzuatına göre ihaleye katılma şartı olarak istenmesi gereken belge veya bilgilerin idarece istenmediği ve bu durumun tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında tespit edildiği hallerde, idarelerce bu tür belge veya bilgiler başvuruların ya da tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında aday veya isteklilerden talep edilemeyecek ve tamamlatılamayacaktır.” açıklamaları yer almaktadır.

Başvuru sahibi tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvelinin incelenmesi sonucunda söz konusu belgede aritmetik hatanın bulunmadığı tespit edilmiştir.

Bu itibarla, idarece başvuru sahibinin teklifinin her ne kadar 4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesi ve yukarıda anılan Tebliğin 16.6 ncı maddeleri uyarınca net olmayan hususlarla ilgili yeterli açıklama yapılmaması ve belgelerdeki bilgi eksikliğinin tamamlatılmaması sonucu tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında değerlendirme dışı bırakıldığı belirtilmişse de esasen söz konusu teklifin, geçerli teklif olarak belirlenip sınır değer hesabına katkı yaptıktan sonra 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde düzenlenen aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Yukarıda yer alan hükümler ve tespitler neticesinde idarece teklif zarflarının incelenmesi aşamasında başvuru sahibinin teklifinde eksik bilgi ve belgenin tespit edilmediği, bunun yanında başvuru sahibinin teklifinin, idarece geçerli teklifler üzerinden hesaplanan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında da olmadığı, bunun yanında idarenin birim fiyat teklif cetvelinde belirli iş kalemlerine yüksek veya düşük teklif edilmesinin neden olacağı handikaplar konusundaki tereddütlerinin muayene ve kabul aşamasında mevzuatın ilgili maddeleri uygulanarak bertaraf edilebileceği anlaşıldığından başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata aykırı bulunmuştur.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibi Bager Elektrik İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti.-Ermit Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

Kazım ÖZKAN

Başkan V.

II. Başkan

Ali Kemal AKKOÇ

Kurul Üyesi

Ali KAYA

Kurul Üyesi

Bahattin IŞIK

Kurul Üyesi

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi

Adem KAMALI

Kurul Üyesi

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

Erkan DEMİRTAŞ

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin dilekçesinde belirtilen iddialarına yönelik olarak Kurul çoğunluğunca verilen Karar da belirtilen;

“ Başvuru sahibi tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvelinin incelenmesi sonucunda söz konusu belgede aritmetik hatanın bulunmadığı tespit edilmiştir.

Bu itibarla, idarece başvuru sahibinin teklifinin her ne kadar 4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesi ve yukarıda anılan Tebliğin 16.6 ncı maddeleri uyarınca net olmayan hususlarla ilgili yeterli açıklama yapılmaması ve belgelerdeki bilgi eksikliğinin tamamlatılmaması sonucu tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında değerlendirme dışı bırakıldığı belirtilmişse de esasen söz konusu teklifin, geçerli teklif olarak belirlenip sınır değer hesabına katkı yaptıktan sonra 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde düzenlenen aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Yukarıda yer alan hükümler ve tespitler neticesinde idarece _teklif zarflarının incelenmesi aşamasında_ başvuru sahibinin teklifinde eksik bilgi ve belgenin tespit edilmediği, bunun yanında başvuru sahibinin teklifinin, idarece geçerli teklifler üzerinden hesaplanan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında da olmadığı, bunun yanında idarenin birim fiyat teklif cetvelinde belirli iş kalemlerine yüksek veya düşük teklif edilmesinin neden olacağı handikaplar konusundaki tereddütlerinin muayene ve kabul aşamasında mevzuatın ilgili maddeleri uygulanarak bertaraf edilebileceği anlaşıldığından başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata aykırı bulunmuştur.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibi Bager Elektrik İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti.-Ermit Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.” gerekçeleri üzerinden, anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesinekarar verilmiştir.

İnceleme konusu ihalede,idarece ihaleye katılan 15 isteklinin teklif zarflarının incelenmesi sonucunda 4 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmış olduğu, başvuru sahibi de dahil 11 isteklinin teklifinin geçerli sayıldığı, geçerli 11 teklif üzerinden aşırı düşük teklif sınır değerinin 23.874.788,91 TL olarak hesaplandığı ve söz konusu sınır değerin altında teklif veren isteklinin bulunmadığı görülmüş olmakla beraber, idarece ihalede en düşük teklifi veren ancak teklifi sınır değerin üzerinde bulunan başvuru sahibi Bager Elektrik İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti.-Ermit Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nden aşırı düşük açıklama talebinde bulunulduğu, idarece başvuru sahibi iş ortaklığının yapmış olduğu açıklamalarının değerlendirilmesi sonucunda, “ firmanın yol yapım işinde zaman açısından öncelikli iş kalemlerinde fahiş birim fiyat teklif ettiği, işin yapılması için en son yapılacak iş kalemlerine (hendek kaplama ve aşınma yapılması) aşırı düşük fiyatlar teklif ettiği, bu yüzden teklifin art niyetli teklif kapsamında değerlendirildiği, firmanın yüksek birim fiyat teklif ettiği iş kalemleri ile işin keşfini doldurmaya çalıştığı, çok düşük fiyat teklifi verdiği iş kalemlerini yapmaması durumunda idarenin bu işleri başka yüklenicilere yaptırmak zorunda olduğundan kamu zararı doğacağı ” gerekçeleri ile anılan teklifin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 7 nolu eki olan “ Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme ” nin “ Ödeme yeri ve şartları ” başlıklı 11 inci maddesinin 11.3. maddesinde;

“ Yukarıda belirtilen yılı ödenekleri, toplam sözleşme bedeli içinde kalmak kaydıyla Yüklenicinin de görüşü alınarak artırılabilir. Yüklenici artırılan ödenekleri, onaylanan revize iş programına uygun şekilde yılı içinde imalat olarak gerçekleştirmek zorundadır.” hükmü,

Aynı Tip Sözleşmenin devam eden 29.2 maddesinin teklif birim fiyat sözleşmeler için olan dip notunda;

“ 29.2.İş kalemi miktarının değişmesi

_29.2.1.__Sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her hangi bir iş kaleminin miktarında, işin devamı sırasında % 20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve toplam artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyat aşağıda gösterildiği şekilde revize edilir ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan kısmına _revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılır. ” hükmü ile,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 nolu eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “ İş Programı ” başlıklı 17 inci maddesinin (1), (6) ve (7) bendlerinde;

“ (1) Yüklenici, sözleşme veya eklerinde belirlenen süre içinde, idarece verilen örneklere uygun bir iş programını hazırlayarak, onaylanmak üzere idareye teslim edecektir.

(6) Yüklenici idarece onaylanmış iş programına aynen uymak zorundadır. Ancak zorunlu hallerde idarenin uygun görüşü ile iş programında değişiklik yapılabilir.

(7) İşte idarece onaylanan bir süre uzatımı bulunduğu takdirde, yüklenici bu hususun kendisine tebliği tarihinden başlamak üzere yedi gün içinde yeni süreye göre revize iş programı düzenleyerek idarenin onayına sunmak zorundadır. ” hükümleri yer almakta olup,

Aynı Teknik Şartnamenin “ Tanımlar ” başlıklı 4 üncü maddesinde, uygulama ayı , “ İdarece onaylanmış iş programına göre işlerin gerçekleştirildiği ay ” olarak tanımlanmıştır.

Diğer yandan ise, teklif birim fiyat üzerinden imzalanacak sözleşmelerde fiyat farkı verilmesi durumunda bunun nasıl uygulanacağının idarelerce uygulamalarına ilişkin İdari Şartnamelerin ilgili kısımlarında yapılacak düzenlemeler ile belirleneceği hüküm altına alınmıştır.

Yukarıda aktarılan Yönetmelik eki mevzuat düzenlemeleri uyarınca, isteklilerin tekliflerini hazırlarken basiretli tacir mantığı ile hareket ederek, işin bütününü bitirecek şekilde hesaplamalar yapılarak teklif hazırlamaları, ihale dokümanında belirtilen projesinde belirtilen kriterlerin dışına çıkılmadan, idarece onaylanan ve işin yapım süresini kapsayan iş programına paralel olarak, iş programında belirtilen imalatlara ilişkin idarece öngörülen uygulama ayına düşen ödenek dilimleri üzerinden toplam sözleşme bedeli içinde kalmak şartıyla fen ve sanat kurallarına uygun ve zorunlu olarak yüklenici tarafından hazırlanan teklif ile gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Yukarıda verilen mevzuat açıklaması göz önünde bulundurulduğunda, yüklenicinin teklifini hazırlarken teklif bedelini oluşturan işi kalemlerine ilişkin yapılacak fiyatlandırmanın iş programına uygun olarak sözleşme tasarısında belirtilen ödenek diliminin toplam sözleşme bedeli içinde kalacak şekilde hazırlaması gerekmektedir.

Söz konusu ihaleye ilişkin verilen tekliflerden geçerli olan 11 teklif üzerinden aşırı düşük teklif sınır değeri hesaplanması sonucunda her ne kadar söz konusu sınır değerin altında teklif veren başvuru sahibi isteklinin bulunmadığı görülmüş olmakla beraber, başvuru sahibinin birim fiyat teklif mektubu incelendiğinde; yaklaşık maliyetin % 29,75 ine tekabül eden pozlara karşılık gelen bedel toplamının anılan istekli teklif bedelinin % 0,000259 olduğu, (firmanın kendi teklifine olan bu oran % 0,0058) tespit edilmiştir.

Bu durum da, ihale konusu işin yol yapım işi olduğu, bu işe ilişkin olarak birim fiyat sözleşmenin imzalanacağı ve bu sözleşme kapsamında iş artışının en fazla sözleşme bedelinin % 20 si kadar olabileceği, iş artışının yapıldığı iş kaleminin bir noktadan sonra bedelinin düşürüldüğü revize fiyat uygulamasının sözleşmede yer aldığı, diğer yandan da fiyat farkı verilmesi halinde iş programının aksaması ile bu unsurun fazla çalışacağı ve bu yönden de kamunun zarara uğratılacağı hususları da göz önüne alındığında, yol alt yapısı kazılarında idarece belirlenen miktarlarda fen ve sanat kurallarına uygun olarak artış yapılması gerektiğinin idarece kabul edilmesi durumunda imzalanacak birim fiyat sözleşme hükümleri uyarınca miktar artışının makul ölçüler dışında yapılması ile ödemeye ilişkin nakdi gerçekleştirme oranının projede öngörülen fiziki gerçekleşme oranının üzerinde oluşacağı değerlendirildiğinden, iş planlanan süresinde ve ödenek dilimi üzerinden bitirilemeyecek ve kamu zararının ortaya çıkmasına neden olunacaktır.

Bu düşünceden hareketle, teklif birim fiyat hesap cetvelinde idarece verilen miktarların istekliler tarafından değiştirilemeyeceği hususu da göz önüne alındığında, isteklilerin teklif bedelinin iş programına uygun olarak verilen ödenek dilimlerini göz ardı ederek düşük tutulması ile imalata önce girecek iş kalemi bedellerinin yüksek tutulması şeklinde teklif hazırlanması durumunda, hem aşırı düşük sınır değerin altında kalmaları durumunda teklif bedelinin % 80 lik kısmının birim fiyatların üzerinde çıkması nedeni ile analiz sunmalarının zorunluluğunun ortadan kalmasına neden olacak, hem de, sözleşmenin uygulanması sırasında, bu iş kalemlerinin fiziki gerçekleşme oranına karşılık nakdi gerçekleşme oranının çok üstünde çıkmasına neden olacak, işin planlanan ödenekler üzerinden yürütülmesinin aksamasına neden olacaktır.

İsteklilerin tekliflerini hazırlarken basiretli tacir mantığı ile hareket ederek, ihale dokümanında projesinde belirtilen kriterlerin dışına mevzuatın öngördüğü ölçüler aşılmadan, idarece onaylanan ve işin yapım süresini kapsayan iş programına paralel olarak, idarece onaylanan iş programının öngördüğü dilimlerde yapılacak imalat bedellerinin idarece verilen birim fiyat tariflerine göre fiyatlandırarak yerine getirilmesinde sorumlu oldukları hususları mevzuatta açıkça yazılmamasına rağmen mevzuatın gerekçesinden bu hususların anlaşıldığı açıktır.

Yukarıda yapılan açıklamalar kapsamında, başvuru sahibinin birim fiyat teklif mektubu eki birim fiyat hesap cetveli üzerinde idarece yapılan değerlendirme dışı bırakılma gerekçeleri olan; “ yol yapım sırasında alt yapıda meydana gelecek sıkıntılarda kübaj _artışı olması durumunda verilen teklif kapsamında toprak işlerinin çok yüksek fiyatla arttırıldığı, bu sebeple kamu zararı oluşacağı,_kutu menfez betonlarına normal fiyat verilip yolun son imalatı olan hendek kaplama fiyatlarına aşırı düşük fiyat 1,00 TL verildiği ve taş nakli ve ariyet kazılarının nakline 0,01 _,_yol üst yapısının son tabakası olan aşınma yapılması pozuna 0,05 TL verildiği, teklif fiyatlarındaki bu belirsizliklerden dolayı firmanın yüksek birim fiyat teklif ettiği iş kalemleri ile keşfin % 80’ini altyapı işleriyle doldurmaya çalışması ve çok düşük fiyat teklifi verdiği iş kalemlerini yapmaması durumunda idarenin bu işleri başka yükleniciye yaptırmak zorunda kalması dolayısıyla kamu zararı olacağı, Kanunun “ Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesi gereğince yukarıdaki sorunların meydana gelmesi durumunda ihale komisyonunun da sorumlu olacağı, bu yüzden teklifin reddedildiği ” gerekçeleri Kurul çoğunluğunca mevzuata uygun olmadığı değerlendirilmiştir.

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen açıklamalara göre, başvuru sahibinin teklifinin idarece değerlendirme dışı bırakılması mevzuata uygun olarak değerlendirildiğinden, başvuruya ilişkin olarak “ itirazen şikayet başvurusunun reddine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki görüşümle, Kurul çoğunluğunca alınan “ düzeltici işlem belirlenmesine ” kararına katılmıyorum.

Abdullah DÜNDAR

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Başvuru sahibinin itirazen şikayet başvuru dilekçesinde özetle;

Tekliflerinin sınır değerin üzerindeki en düşük teklif olmasına rağmen 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesine göre aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutularak ve ardından “art niyetli teklif” nitelendirmesi yapılarak değerlendirme dışı bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu iddia edilmekte ve itirazen şikayet başvurusunun Kurumumuzca incelenerek gereğinin yapılması istenmektedir

Başvuru sahibinin dilekçesinde belirtilen iddialarına yönelik olarak Kurul çoğunluğunca verilen Karar da belirtilen;

“ Başvuru sahibi tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvelinin incelenmesi sonucunda söz konusu belgede aritmetik hatanın bulunmadığı tespit edilmiştir.

Bu itibarla, idarece başvuru sahibinin teklifinin her ne kadar 4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesi ve yukarıda anılan Tebliğin 16.6 ncı maddeleri uyarınca net olmayan hususlarla ilgili yeterli açıklama yapılmaması ve belgelerdeki bilgi eksikliğinin tamamlatılmaması sonucu tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında değerlendirme dışı bırakıldığı belirtilmişse de esasen söz konusu teklifin, geçerli teklif olarak belirlenip sınır değer hesabına katkı yaptıktan sonra 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesinde düzenlenen aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Yukarıda yer alan hükümler ve tespitler neticesinde idarece _teklif zarflarının incelenmesi aşamasında_ başvuru sahibinin teklifinde eksik bilgi ve belgenin tespit edilmediği, bunun yanında başvuru sahibinin teklifinin, idarece geçerli teklifler üzerinden hesaplanan aşırı düşük teklif sınır değerinin altında da olmadığı, bunun yanında idarenin birim fiyat teklif cetvelinde belirli iş kalemlerine yüksek veya düşük teklif edilmesinin neden olacağı handikaplar konusundaki tereddütlerinin muayene ve kabul aşamasında mevzuatın ilgili maddeleri uygulanarak bertaraf edilebileceği anlaşıldığından başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılması mevzuata aykırı bulunmuştur.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, başvuru sahibi Bager Elektrik İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti.-Ermit Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişiminin teklifinin değerlendirmeye alınması ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.” gerekçeleri üzerinden, anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesinekarar verilmiştir.

İnceleme konusu ihalede,idarece ihaleye katılan 15 isteklinin teklif zarflarının incelenmesi sonucunda 4 isteklinin teklifinin değerlendirme dışı bırakılmış olduğu, başvuru sahibi de dahil 11 isteklinin teklifinin geçerli sayıldığı, geçerli 11 teklif üzerinden aşırı düşük teklif sınır değerinin 23.874.788,91 TL olarak hesaplandığı ve söz konusu sınır değerin altında teklif veren isteklinin bulunmadığı görülmüş olmakla beraber, idarece ihalede en düşük teklifi veren ancak teklifi sınır değerin üzerinde bulunan başvuru sahibi Bager Elektrik İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti.-Ermit Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. Ortak Girişimi’nden aşırı düşük teklif açıklama talebinde bulunulduğu, idarece başvuru sahibi iş ortaklığının yapmış olduğu açıklamalarının değerlendirilmesi sonucunda, “ firmanın yol yapım işinde zaman açısından öncelikli iş kalemlerinde fahiş birim fiyat teklif ettiği, işin yapılması için en son yapılacak iş kalemlerine (hendek kaplama ve aşınma yapılması) aşırı düşük fiyatlar teklif ettiği, bu yüzden teklifin art niyetli teklif kapsamında değerlendirildiği, firmanın yüksek birim fiyat teklif ettiği iş kalemleri ile işin keşfini doldurmaya çalıştığı, çok düşük fiyat teklifi verdiği iş kalemlerini yapmaması durumunda idarenin bu işleri başka yüklenicilere yaptırmak zorunda olduğundan kamu zararı doğacağı ” gerekçeleri ile anılan teklifin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmıştır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 7 nolu eki olan “ Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme ” nin “ Ödeme yeri ve şartları ” başlıklı 11 inci maddesinin 11.3. maddesinde;

“ Yukarıda belirtilen yılı ödenekleri, toplam sözleşme bedeli içinde kalmak kaydıyla Yüklenicinin de görüşü alınarak artırılabilir. Yüklenici artırılan ödenekleri, onaylanan revize iş programına uygun şekilde yılı içinde imalat olarak gerçekleştirmek zorundadır.” Hükmü,

Aynı Tip Şözleşmenin devam eden 29.2 maddesinin teklif birim fiyat sözleşmeler için olan dip notunda;

“ 29.2.İş kalemi miktarının değişmesi

_29.2.1._Sözleşme eki birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her hangi bir iş kaleminin miktarında, işin devamı sırasında % 20’yi aşan artışın meydana gelmesi ve toplam artışın aynı zamanda sözleşme bedelinin yüzde 1’ini geçmesi halinde, artışın sözleşme bedeli içindeki payı nispetinde ilgili iş kalemine ait birim fiyat aşağıda gösterildiği şekilde revize edilir ve bu iş kaleminin yüzde yirmi artışı aşan kısmına revize birim fiyat üzerinden ödeme yapılır. ” hükmü ile,

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 8 nolu eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “ İş Programı ” başlıklı 17 inci maddesinin (1), (6) ve (7) bendlerinde;

“ (1) Yüklenici, sözleşme veya eklerinde belirlenen süre içinde, idarece verilen örneklere uygun bir iş programını hazırlayarak, onaylanmak üzere idareye teslim edecektir.

(6) Yüklenici idarece onaylanmış iş programına aynen uymak zorundadır. Ancak zorunlu hallerde idarenin uygun görüşü ile iş programında değişiklik yapılabilir.

(7) İşte idarece onaylanan bir süre uzatımı bulunduğu takdirde, yüklenici bu hususun kendisine tebliği tarihinden başlamak üzere yedi gün içinde yeni süreye göre revize iş programı düzenleyerek idarenin onayına sunmak zorundadır. ” hükümleri yer almakta olup,

Aynı Teknik Şartnamenin “ Tanımlar ” başlıklı 4 üncü maddesinde, uygulama ayı, “ İdarece onaylanmış iş programına göre işlerin gerçekleştirildiği ay ” olarak tanımlanmıştır.

Diğer yandan ise teklif birim fiyat üzerinden imzalanacak sözleşmelerde fiyat farkı verilmesi durumunda bunun nasıl uygulanacağının idarelerce uygulamalarına ilişkin İdari Şartnamelerin ilgili kısımlarında yapılacak düzenlemeler ile belirleneceği hüküm altına alınmıştır.

Yukarıda aktarılan Yönetmelik eki mevzuat düzenlemeleri uyarınca, isteklilerin tekliflerini hazırlarken basiretli tacir mantığı ile hareket ederek, işin bütününü bitirecek şekilde hesaplamalar yapılarak teklif hazırlamaları, ihale dokümanında belirtilen projesinde belirtilen kriterlerin dışına çıkılmadan, idarece onaylanan ve işin yapım süresini kapsayan iş programına paralel olarak, iş programında belirtilen imalatlara ilişkin idarece öngörülen uygulama ayına düşen ödenek dilimleri üzerinden toplam sözleşme bedeli içinde kalmak şartıyla fen ve sanat kurallarına uygun ve zorunlu olarak yüklenici tarafından hazırlanan teklif ile gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Yukarıda verilen mevzuat açıklaması göz önünde bulundurulduğunda, yüklenicinin teklifini hazırlarken teklif bedelini oluşturan işi kalemlerine ilişkin yapılacak fiyatlandırmanın iş programına uygun olarak sözleşme tasarısında belirtilen ödenek diliminin toplam sözleşme bedeli içinde kalacak şekilde hazırlaması gerekmektedir.

Söz konusu ihaleye ilişkin verilen tekliflerden geçerli olan 11 teklif üzerinden aşırı düşük teklif sınır değeri hesaplanması sonucunda her ne kadar söz konusu sınır değerin altında teklif veren başvuru sahibi isteklinin bulunmadığı görülmüş olmakla beraber, başvuru sahibinin birim fiyat teklif mektubu incelendiğinde; yaklaşık maliyetin % 29,75 ine tekabül eden pozlara karşılık gelen bedel toplamının anılan istekli teklif bedelinin % 0,000259 olduğu, (firmanın kendi teklifine olan bu oran % 0,0058) tespit edilmiştir.

Bu durum da, ihale konusu işin yol yapım işi olduğu, bu işe ilişkin olarak birim fiyat sözleşmenin imzalanacağı ve bu sözleşme kapsamında iş artışının en fazla sözleşme bedelinin % 20 si olabileceği, iş artışının yapıldığı iş kaleminin bir noktadan sonra bedelinin düşürüldüğü revize fiyat uygulamasının sözleşmede yer aldığı, diğer yandan da fiyat farkı verilmesi halinde iş programının aksaması ile bu unsurun fazla çalışacağı ve bu yönden de kamunun zarara uğratılacağı hususları da göz önüne alındığında, yol alt yapısı kazılarında idarece belirlenen miktarlarda fen ve sanat kurallarına uygun olarak artış yapılması gerektiğinin idarece kabul edilmesi durumunda imzalanacak birim fiyat sözleşme hükümleri uyarınca miktar artışının makul ölçüler dışında yapılması ile ödemeye ilişkin nakdi gerçekleştirme oranının projede öngörülen fiziki gerçekleşme oranının üzerinde oluşacağı değerlendirildiğinden, iş planlanan süresinde ve ödenek dilimi üzerinden bitirilemeyecek ve kamu zararının ortaya çıkmasına neden olunacaktır.

Bu düşünceden hareketle, teklif birim fiyat hesap cetvelinde idarece verilen miktarların istekliler tarafından değiştirilemeyeceği hususu da göz önüne alındığında, isteklilerin teklif bedelinin iş programına uygun olarak verilen ödenek dilimlerini göz ardı ederek düşük tutulması ile imalata önce girecek iş kalemi bedellerinin yüksek tutulması şeklinde teklif hazırlanması durumunda, hem aşırı düşük sınır değerin altında kalmaları durumunda teklif bedelinin % 80 lik kısmının birim fiyatların üzerinde çıkması nedeni ile analiz sunmalarının zorunluluğunun ortadan kalmasına neden olacak, hem de sözleşmenin

uygulanması sırasında, bu iş kalemlerinin fiziki gerçekleşme oranına karşılık nakdi gerçekleşme oranının çok üstünde çıkmasına neden olacak, işin planlanan ödenekler üzerinden yürütülmesinin aksamasına neden olacaktır.

İsteklilerin tekliflerini hazırlarken basiretli tacir mantığı ile hareket ederek, ihale dokümanında projesinde belirtilen kriterlerin dışına mevzuatın öngördüğü ölçüler aşılmadan, idarece onaylanan ve işin yapım süresini kapsayan iş programına paralel olarak, idarece onaylanan iş programının öngördüğü dilimlerde yapılacak imalat bedellerinin idarece verilen birim fiyat tariflerine göre fiyatlandırarak yerine getirilmesinde sorumlu oldukları hususları mevzuatta açıkça yazılmamasına rağmen mevzuatın gerekçesinden bu hususların anlaşıldığı açıktır.

Yukarıda yapılan açıklamalar kapsamında, başvuru sahibinin birim fiyat teklif mektubu eki birim fiyat hesap cetveli üzerinde idarece yapılan değerlendirme dışı bırakılma gerekçeleri olan; “ yol yapım sırasında alt yapıda meydana gelecek sıkıntılarda kübaj artışı olması durumunda verilen teklif kapsamında toprak işlerinin çok yüksek fiyatla arttırıldığı, bu sebeple kamu zararı oluşacağı,__kutu menfez betonlarına normal fiyat verilip yolun son imalatı olan hendek kaplama fiyatlarına aşırı düşük fiyat 1,00 TL verildiği ve taş nakli ve ariyet kazılarının nakline 0,01 _,_yol üst yapısının son tabakası olan aşınma yapılması pozuna 0,05 TL verildiği, teklif fiyatlarındaki bu belirsizliklerden dolayı firmanın yüksek birim fiyat teklif ettiği iş kalemleri ile keşfin % 80’ini altyapı işleriyle doldurmaya çalışması ve çok düşük fiyat teklifi verdiği iş kalemlerini yapmaması durumunda idarenin bu işleri başka yükleniciye yaptırmak zorunda kalması dolayısıyla kamu zararı olacağı, Kanunun “ Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesi gereğince yukarıdaki sorunların meydana gelmesi durumunda ihale komisyonunun da sorumlu olacağı, bu yüzden teklifin** reddedildiği ” gerekçelerinin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmiştir.**

Sonuç olarak, yukarıda belirtilen açıklamalara göre, başvuru sahibinin teklifinin idarece değerlendirme dışı bırakılması mevzuata uygun olarak değerlendirildiğinden, başvuruya ilişkin olarak “ itirazen şikayet başvurusunun reddine ” karar verilmesi gerektiği yönündeki görüşümüzle Kurul çoğunluğunca alınan “ düzeltici işlem belirlenmesine ” kararına katılmıyorum.

Hakan GÜNAL

Kurul Üyesi